Tổng thống Trump ngày 11-4 tuyên bố Iran “không có lá bài nào” trong các cuộc đàm phán sắp diễn ra với Mỹ, ngoài việc kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu toàn cầu.
“Người Iran dường như không nhận ra rằng họ không có lá bài nào, ngoài việc tống tiền thế giới trong ngắn hạn bằng cách lợi dụng các tuyến đường thủy quốc tế”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social. “Lý do duy nhất khiến họ còn tồn tại đến hôm nay là để đàm phán!”.
Dù Mỹ và Iran đã nhất trí mở lại eo biển sau lệnh ngừng bắn hai tuần, hoạt động vận tải vẫn bị hạn chế do các mối đe dọa từ phía Iran.
Ông Trump cũng cảnh báo Mỹ đang tái vũ trang các tàu chiến và sẽ hành động “rất hiệu quả” nếu đàm phán thất bại.
“Chúng tôi đang có một sự ‘tái thiết lập’. Chúng tôi đang trang bị cho các tàu chiến những loại đạn dược tốt nhất, những vũ khí tốt nhất từng được chế tạo – thậm chí còn tốt hơn trước đây, khi chúng tôi đã đánh họ tan tác”, ông nói trong cuộc phỏng vấn với New York Post ngày 10-4. “Và nếu không đạt được thỏa thuận, chúng tôi sẽ sử dụng chúng, và sẽ sử dụng rất hiệu quả”.
Ngoài Hormuz, các điểm nghẽn chính gồm yêu cầu của Mỹ về việc Iran từ bỏ uranium làm giàu và mong muốn của Tehran chấm dứt các cuộc tấn công từ Mỹ và Israel.
Trước thềm đàm phán với Mỹ tại Pakistan ngày 11-4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố Tehran “có thiện chí nhưng không tin tưởng” Washington, đồng thời đặt ra các điều kiện tiên quyết trước khi đối thoại chính thức bắt đầu.
Phát biểu khi đến Islamabad, ông Ghalibaf cho biết Iran sẵn sàng đạt thỏa thuận nếu Mỹ thực sự nghiêm túc, nhưng nhấn mạnh dựa trên kinh nghiệm trước đây cho thấy các cuộc đàm phán thường kết thúc bằng việc “vi phạm cam kết”.
“Chúng tôi có thiện chí, nhưng không tin tưởng”, ông Ghalibaf nói với truyền thông nhà nước. “Kinh nghiệm đàm phán với người Mỹ của chúng tôi luôn kết thúc bằng thất bại và vi phạm cam kết”.
Theo ông, hai điều kiện tiên quyết gồm lệnh ngừng bắn tại Lebanon và việc giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran.
Đáng chú ý, yêu cầu về tài sản bị phong tỏa lần đầu được Tehran đưa ra như điều kiện tiên quyết cho vòng đàm phán mới. Trong khi Iran và Pakistan cho rằng Lebanon nằm trong thỏa thuận ngừng bắn vừa đạt được, phía Mỹ và Israel đã bác bỏ điều này.
Theo Hãng tin AFP ngày 11-4, Israel tuyên bố sẽ không thảo luận về lệnh ngừng bắn với Hezbollah trong các cuộc đàm phán với Chính phủ Lebanon, dự kiến diễn ra từ ngày 14-4 tại Washington.
Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter cho biết Tel Aviv đã đồng ý khởi động đàm phán hòa bình chính thức với Beirut, dù hai nước không có quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên Israel khẳng định Hezbollah – lực lượng được Iran hậu thuẫn – vẫn là “trở ngại chính” đối với hòa bình và đang tiếp tục tấn công lãnh thổ Israel.
Nội dung đàm phán dự kiến xoay quanh việc Israel yêu cầu Chính phủ Lebanon tăng cường kiểm soát lực lượng này. Beirut lâu nay gặp khó khăn trong việc kiềm chế Hezbollah, dù đã có dấu hiệu gia tăng nỗ lực gần đây.
Israel cũng nhấn mạnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran không áp dụng cho Lebanon. Theo giới chức Lebanon, các tuần giao tranh đã khiến hơn 1.950 người thiệt mạng, trong đó hơn 350 người chết chỉ riêng trong ngày đầu tiên của lệnh ngừng bắn Mỹ – Iran.
Quân đội Israel ngày 10-4 cho biết các cuộc không kích nhằm vào Lebanon hai ngày trước đã tiêu diệt hơn 180 tay súng Hezbollah, theo kết quả đánh giá tình báo ban đầu. Tel Aviv khẳng định con số này vẫn đang được tiếp tục cập nhật.
Tuy nhiên, phía Lebanon đưa ra bức tranh thương vong rộng hơn. Bộ Y tế nước này cho biết tổng số người thiệt mạng trong các đợt không kích của Israel hôm 9-4 đã tăng lên 357 người, cao hơn so với mức 303 người được công bố trước đó. Ngoài ra, có thêm 1.223 người bị thương trên toàn quốc.
Bộ Quốc phòng Kuwait ngày 10-4 cho biết một số thành viên của Lực lượng Vệ binh quốc gia đã bị thương sau khi hệ thống phòng không nước này đánh chặn một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (drone) trước đó một ngày.
Theo tuyên bố chính thức, “hành động gây hấn từ Iran” đã nhắm vào một số cơ sở trọng yếu của lực lượng này, gây thiệt hại đáng kể. Những người bị thương hiện đang được điều trị và trong tình trạng ổn định.
Trong 24 giờ qua, quân đội Kuwait cho biết đã phát hiện và đánh chặn 7 drone “thù địch” trong không phận.
Tuy nhiên phía Iran bác bỏ cáo buộc. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định không tiến hành bất kỳ cuộc tấn công nào kể từ khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran có hiệu lực hôm 7-4.
Theo Hãng tin Reuters, một quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 30-4 cho biết lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran từ đầu tháng 4 được xem là đã "chấm dứt" tình trạng thù địch giữa hai nước, qua đó có thể giúp Washington vượt qua mốc thời hạn theo Luật Quyền hạn chiến tranh của Quốc hội mà không cần thay đổi chiến lược hiện tại.
"Xét theo Nghị quyết Quyền hạn chiến tranh, các hành động thù địch bắt đầu từ ngày 28-2 đã chấm dứt", ông nói, đồng thời nhấn mạnh không có cuộc giao tranh nào giữa lực lượng Mỹ và Iran kể từ khi lệnh ngừng bắn mong manh có hiệu lực hơn ba tuần qua.
Lập luận này cho phép Nhà Trắng duy trì hiện trạng quân sự mà không cần sự phê chuẩn mới từ Quốc hội, vì họ cho rằng lệnh ngừng bắn đã "ngắt quãng" trạng thái xung đột.
Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh ông Trump đối mặt hạn chót ngày 1-5 để chấm dứt chiến sự, hoặc phải trình bày trước Quốc hội về việc gia hạn. Tuy nhiên nhiều khả năng mốc thời gian này sẽ trôi qua mà không làm thay đổi hướng đi của cuộc chiến.
Trước đó giới phân tích và các trợ lý Quốc hội dự đoán chính quyền Mỹ có thể thông báo gia hạn thêm 30 ngày hoặc phớt lờ thời hạn, với lập luận rằng lệnh ngừng bắn đồng nghĩa xung đột đã kết thúc.
Theo luật năm 1973, Tổng thống Mỹ được phép tiến hành hành động quân sự trong vòng 60 ngày trước khi phải chấm dứt, xin phép Quốc hội hoặc đề nghị gia hạn thêm 30 ngày vì "nhu cầu quân sự không thể tránh khỏi".
Trong khi đó, cuộc chiến với Iran bắt đầu từ ngày 28-2 sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel. Hai ngày sau, ông Trump chính thức thông báo với Quốc hội, kích hoạt thời hạn 60 ngày kết thúc vào ngày 1-5.
Đồng thời tại phiên điều trần Thượng viện hôm 30-4, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cũng cho rằng "đồng hồ 60 ngày" đã dừng lại trong thời gian ngừng bắn. Tuy nhiên phe Dân chủ phản đối quan điểm này, khẳng định không có quy định pháp lý nào cho phép điều này.
Hiến pháp Mỹ quy định chỉ Quốc hội có quyền tuyên chiến, nhưng quy định này thường không áp dụng với các chiến dịch quân sự ngắn hạn hoặc nhằm đối phó mối đe dọa khẩn cấp.
Hiện Đảng Cộng hòa của ông Trump đang nắm đa số sít sao tại Quốc hội. Các nỗ lực của phe Dân chủ nhằm buộc Nhà Trắng rút quân hoặc xin phép Quốc hội từ khi xung đột nổ ra đều đã bị bác bỏ.
Đài NHK đưa tin Bộ Giao thông Nhật Bản đã chính thức ban hành lệnh cấm sử dụng sạc dự phòng, có hiệu lực kể từ ngày 24.4. Lệnh cấm được đưa ra sau một loạt sự cố hỏa hoạn liên quan đến pin lithium-ion (thường được dùng trong các bộ sạc dự phòng) trên thế giới.
Cụ thể, Nhật Bản sẽ cấm sử dụng sạc dự phòng để sạc cho các thiết bị điện tử, ngoài ra cũng cấm dùng ổ cắm trên máy bay để sạc các loại pin dự phòng. Quy định sẽ áp dụng với các chuyến bay cất và hạ cánh tại sân bay Nhật Bản.
Cũng theo luật mới, mỗi hành khách không được mang quá 2 pin sạc dự phòng trong hành lý xách tay. Cá nhân vi phạm quy định mới có thể bị phạt tù lên đến 2 năm, hoặc phạt tiền đến 1 triệu yen (khoảng 165 triệu đồng).
Một số sân bay tại Nhật Bản đã bắt đầu đặt những bảng hướng dẫn quy định mới về việc cấm dùng sạc và số lượng pin sạc được phép mang theo.
Theo Bộ Giao thông Nhật Bản, biện pháp này phù hợp với các quy định do Tổ chức Hàng không dân dụng Quốc tế (ICAO) ban hành hồi tháng 3. Giới chức Nhật Bản bày tỏ mong muốn hành khách hợp tác và thấu hiểu quyết định trên nhằm bảo đảm an toàn bay.
Nhiều nước trên thế giới thời gian qua đã siết chặt quy định về việc mang và sử dụng pin dự phòng trên máy bay, sau một số sự cố nghiêm trọng, đặc biệt sau vụ cháy pin lithium gây hỏa hoạn nghiêm trọng trên máy bay của hãng Air Busan tại Hàn Quốc hồi tháng 1.2025.
Theo Reuters, chính quyền Abu Dhabi (UAE) xác nhận nhiều đám cháy đã bùng phát ngày 5-4 tại một nhà máy hóa dầu ở thành phố Ruwais.
"Nhà chức trách đang ứng phó với nhiều đám cháy tại nhà máy hóa dầu Borouge, do mảnh vỡ rơi xuống sau khi hệ thống phòng không đánh chặn thành công", UAE khẳng định.
Hoạt động tại cơ sở này đã bị tạm dừng ngay lập tức trong khi đánh giá thiệt hại. Không có thương vong nào được báo cáo. Bộ Quốc phòng UAE trước đó cho biết đang đáp trả các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran.
Tại Bahrain cùng ngày 5-4, công ty năng lượng nhà nước cho biết cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran gây ra hỏa hoạn tại một bể chứa, nhưng sau đó đã được dập tắt.
"Bapco Energies xác nhận sự cố đã xảy ra tại một trong các kho dầu vào đầu ngày 5-4, dẫn đến hỏa hoạn tại một bể chứa. Vụ việc là hệ quả của cuộc tấn công bằng máy bay không người lái Iran", công ty này nêu cáo buộc.
Trước đó, Bộ Điện và Nước Kuwait cho biết hai nhà máy điện và khử muối của Kuwait đã bị hư hại do cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran, gây ra "thiệt hại vật chất đáng kể và khiến hai tổ máy phát điện phải ngừng hoạt động".
Cáo buộc các quốc gia vùng Vịnh đang tiếp tay cho Mỹ tấn công mục tiêu trên lãnh thổ Iran, Tehran đã nhiều lần tấn công cơ sở hạ tầng các nước trong khu vực bất chấp họ kịch liệt phủ nhận đang hỗ trợ Washington.
Hôm 4-4, quân đội Iran tuyên bố sẽ nhắm mục tiêu vào "các ngành công nghiệp nhôm" ở UAE và cơ sở hạ tầng quân sự của Mỹ ở Kuwait. Iran cũng mở rộng mục tiêu sang các nhà máy khử muối, vốn là những hạ tầng các quốc gia vùng Vịnh phụ thuộc rất nhiều để bảo đảm nguồn cấp nước.
