Nước nào có đèn giao thông đầu tiên trên thế giới?

Quỹ giải thưởng Breakthrough, được xem như "Oscar của khoa học", ngày 19/4 công bố thông tin trên.

"Tôi bất ngờ quá. Phải mất một lúc tôi mới bình tĩnh lại được. Đây là một vinh dự lớn", nhà toán học 64 tuổi chia sẻ với tờ Scientific American khi nhận tin.

Frank Merle giành giải nhờ những nghiên cứu đóng góp lớn cho sự hiểu biết của nhân loại về phương trình tiến hóa phi tuyến. Đây là công cụ toán học dùng để mô tả sự thay đổi theo thời gian của sóng, chất lưu (như nước, không khí) và các hệ thống động lực khác.

Trọng tâm nghiên cứu của ông hướng vào các điểm kỳ dị, là những thời điểm hoặc vị trí mà lời giải của phương trình đột ngột tăng vọt đến vô hạn. Ông đã giải quyết được nhiều vấn đề nền tảng, bao gồm việc chứng minh rằng một số phương trình vốn được cho là "ổn định" thực tế lại có thể "bùng nổ" (trở nên vô hạn) chỉ trong một khoảng thời gian hữu hạn.

Được nhận khoản tiền thưởng lớn, song điều khiến Merle phấn khích hơn cả là khi ông tìm ra cách tiếp cận mới cho những bài toán này, hầu hết mọi người đều không tin rằng ông có thể tạo ra điều gì thú vị.

"Thế rồi hết bài toán này đến bài toán khác lần lượt được giải quyết. Và giờ những nỗ lực đó đã nhận được sự công nhận rộng rãi", Merle nói.

Trong suốt sự nghiệp, những đóng góp của Merle đã làm thay đổi nhiều giả định nền tảng trong lĩnh vực, tạo ra các kết nối sâu sắc giữa toán học và vật lý, đồng thời mở ra hướng đi mới cho những bài toán khó nổi tiếng chưa có lời giải.

Nghiên cứu nổi bật nhất của ông là công trình về phương trình Schrödinger phi tuyến trong vật lý lượng tử. Ban đầu, ông phân loại toàn bộ cách thức mà phương trình này có thể "bùng nổ". Sau đó, ông cùng cộng sự chứng minh được rằng ngay cả phiên bản "phi tập trung" của phương trình này, vốn luôn được tin là cực kỳ ổn định, thực chất vẫn có thể bị phá vỡ và trở nên vô hạn.

Ngoài ra, khi nghiên cứu về giả thuyết phân rã soliton (dự đoán rằng mọi sự xáo trộn của sóng cuối cùng sẽ tan ra thành các nhóm sóng ổn định, giữ nguyên hình dạng), Merle cùng các cộng sự đã phát triển những kỹ thuật toán học mạnh mẽ để phân tích cách năng lượng di chuyển và tập trung trong các hệ thống này.

Ông cũng hợp tác cùng hai nhà toán học Yvan Martel và Pierre Raphael để làm sáng tỏ cách các điểm kỳ dị hình thành trong phương trình kiểu KdV - loại phương trình mô tả các hiện tượng từ sóng nông cho đến những cơn sóng lừng (rogue waves) nguy hiểm trên đại dương.

Hiện, ngoài công tác tại Đại học CY Cergy Paris, Merle còn giữ ghế Giáo sư Giải tích tại Viện nghiên cứu khoa học cao cấp Pháp (IHES). Thời trẻ, ông lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Pierre và Marie Curie - Paris VI, từng giảng dạy tại Viện Courant của Đại học New York (Mỹ) trước khi về Pháp, giành nhiều giải thưởng lớn. Năm 2014, ông là diễn giả toàn thể tại Đại hội Toán học quốc tế dành cho người có đóng góp đặc biệt quan trọng. Năm 2023, ông giành giải nghiên cứu Clay - giải thưởng quốc tế danh tiếng, vinh danh những đột phá về Toán học.

Breakthrough ra đời vào năm 2012 nhằm tôn vinh các nhà khoa học, truyền cảm hứng cho các nhà khoa học trẻ và thúc đẩy khoa học vì lợi ích toàn cầu. Giải này do các nhà khoa học và doanh nhân, bao gồm nhà vật lý Yuri Milner và CEO của Meta Mark Zuckerberg, khởi xướng.

Ba lĩnh vực được trao giải gồm Toán, Vật lý cơ bản và Khoa học sự sống. Mỗi giải trị giá 3 triệu USD. Các giải thưởng khác của quỹ này như New Horizons hay Maryam Mirzakhani New Frontiers dành cho các nhà khoa học trẻ, trị giá 50.000-100.000 USD.

Cho tới nay, Breakthrough là giải khoa học trao thưởng nhiều nhất thế giới. Số tiền thưởng năm nay lên tới 18,75 triệu USD.

Tin Gốc: Vnexpress

Thông tin này vừa được ông Phạm Tấn Ngọc Thụy, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Đà Nẵng, chia sẻ tại chương trình tiếp xúc cử tri của Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đà Nẵng tại phường Ngũ Hành Sơn ngày 6-5.

Trước các ý kiến lo lắng của cử tri, ông Thụy cho biết tới thời điểm hiện nay Đà Nẵng có 43.586 học sinh lớp 9 đã đủ điều kiện để tốt nghiệp THCS, có 38.690 học sinh được tuyển vào trường THPT công lập.

"Như vậy tỉ lệ học sinh vào trường THPT công lập đạt là gần 88,8%. Ngoài ra Đà Nẵng có 15 trường trung học phổ thông, trường có cấp trung học phổ thông ngoài công lập và 4 trung tâm giáo dục thường xuyên. Như vậy đã có 19 trường có thể đón 12% thí sinh không vào được các hệ trường THPT công lập. Thực sự so với 2 đầu đất nước thì "sức nóng" tuyển sinh lớp 10 ở Đà Nẵng không bằng" - ông Thụy cho biết.

Theo ông Thụy, quy mô về trường lớp hiện tại của Đà Nẵng vẫn đảm bảo được số lượng tuyển sinh trong thời gian tới mà không áp lực như TP.HCM và Hà Nội.

Ông Thụy cho biết hiện nay công tác tuyển sinh và hướng nghiệp được thực hiện theo quyết định của Chính phủ, các thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo về phân luồng học sinh vào các trường nghề, cao đẳng nghề được Đà Nẵng chuẩn bị khá kỹ.

Trong đó Sở Giáo dục và Đào tạo đã rà soát đầy đủ quy hoạch mạng lưới trường lớp để tham mưu đầu tư cơ sở vật chất.

Theo lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, dự kiến trong năm học tới sẽ có biến động số lượng học sinh khá lớn do yếu tố năm sinh, nhưng sở đã dự báo trước số lượng học sinh, số phòng học và cơ sở vật chất cần nâng cấp.

Trước đó trong chương trình tiếp xúc cử tri vào ngày 5-5, nhiều cử tri cũng kiến nghị cần nghiên cứu chính sách phổ cập giáo dục đến lớp 12, hoặc mở rộng quy mô trường lớp, nhằm bảo đảm tốt hơn quyền học tập của học sinh sau bậc trung học cơ sở.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

10 chuyên đề ôn tập môn sinh học thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Võ Thanh Bình, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, thực hiện được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.

Trong chuyên đề 3, công thức tính số loại kiểu gen thể ba và tam bội, giáo viên hướng dẫn cách xây dựng công thức để xác định số loại kiểu gen tối đa có thể gặp ở thể đột biến dạng thể ba và tam bội. Công thức được xây dựng trên từng cặp nhiễm sắc thể tương đồng, từ đó tùy theo yêu cầu của đề bài để xác định số loại thể ba hay thể tam bội. Đây là một nội dung khó và cũng hay gặp trong đề thi THPT tốt nghiệp THPT các năm gần đây.

Trước đó vào ngày 24.4, trong chuyên đề 2, phân biệt quá trình nguyên phân và giảm phân, giáo viên Võ Thanh Bình hệ thống kiến thức về quá trình nguyên phân và giảm phân, nội dung kiến thức khá trừu tượng, vì vậy trong đề thi các năm qua, khi phần này thường rơi vào nhóm câu hỏi khó. Trong chuyên đề này, thầy Bình giới thiệu với học sinh các giai đoạn của quá trình phân bào, từ đó xác định các đặc điểm liên quan về nhiễm sắc thể trong mỗi giai đoạn. Bên cạnh đó, thầy Bình còn gợi ý làm bài các câu có liên quan trong đề thi tốt nghiệp những năm gần đây.

Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.

88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.

Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

Lịch phát sóng tuần từ 27.4 đến 2.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026:

Tin Gốc: Thanh Niên