Cuộc đàm phán diễn ra vài ngày sau khi Washington và Tehran nhất trí về thỏa thuận ngừng bắn hai tuần do Pakistan làm trung gian, và vào thời điểm thỏa thuận ngừng bắn đó đang gặp căng thẳng do những cách hiểu khác nhau về các điều khoản ngừng chiến, trong khi Israel tăng cường oanh tạc Lebanon.
Nhà Trắng đã xác nhận các cuộc thảo luận chính thức sẽ bắt đầu vào sáng 11.4 theo giờ địa phương. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran cho biết các cuộc đàm phán có thể kéo dài tới 15 ngày.
Khách sạn Serena ở Islamabad sẽ là nơi đón tiếp các phái đoàn. Nằm cạnh Bộ Ngoại giao trong Khu Đỏ của thủ đô Pakistan, nơi đặt các tòa nhà chính phủ và đại sứ quán quan trọng, khách sạn đã được trưng dụng và khách lưu trú được yêu cầu rời đi. Khách sạn này cũng dự kiến sẽ là địa điểm diễn ra các cuộc đàm phán.
Chính quyền đã tuyên bố ngày 9 và 10.4 là ngày nghỉ tại thủ đô Islamabad, ngoại trừ các dịch vụ thiết yếu như cảnh sát, bệnh viện và tiện ích công cộng. An ninh đã được thắt chặt trên khắp thành phố. Khu Đỏ đã bị phong tỏa, trong khi các điểm vào chính của Islamabad cũng đã đóng cửa.
Nhà Trắng xác nhận Phó tổng thống JD Vance sẽ dẫn đầu phái đoàn Mỹ, cùng với đặc phái viên của Tổng thống Trump là Steve Witkoff và con rể Jared Kushner.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi dự kiến sẽ dẫn đầu phái đoàn Iran. Hiện chưa rõ liệu có đại diện nào từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tham dự cuộc đàm phán hay không. Ông Ghalibaf là cựu chỉ huy của IRGC. Tuy nhiên, các quan chức Pakistan cảnh báo rằng không có gì chắc chắn cho đến khi các phái đoàn thực sự đến nơi.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif dự kiến sẽ chính thức chủ trì các cuộc đàm phán và tổ chức các cuộc gặp sơ bộ riêng với cả hai bên vào ngày 10.4 hoặc sáng sớm 11.4, tùy thuộc vào thời điểm các phái đoàn đến, theo Al Jazeera.
Phó thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar, người đã tham gia vào hoạt động ngoại giao con thoi trong suốt cuộc xung đột, dự kiến sẽ làm trung gian cho các cuộc đàm phán chính thức vào ngày 11.4. Hiện vẫn chưa rõ liệu Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir có tham gia hay không.
Vào ngày 11.4, các phái đoàn của Mỹ và Iran dự kiến sẽ ngồi trong các phòng riêng biệt, và các quan chức Pakistan chuyển các thông điệp giữa họ.
Cả hai bên bước vào cuộc đàm phán với những khác biệt lớn. Đề xuất hòa bình 10 điểm của Iran kêu gọi Iran giám sát eo biển Hormuz, rút quân đội Mỹ khỏi Trung Đông và ngừng các hoạt động quân sự chống lại các nhóm vũ trang ủy nhiệm, cùng với các yêu cầu khác.
Mỹ chưa chính thức chấp nhận các điều khoản này, mặc dù Tổng thống Trump đã gọi kế hoạch 10 điểm là “khả thi”. Thay vào đó, Nhà Trắng tuyên bố Iran sẵn sàng từ bỏ kho uranium làm giàu của mình, một lập trường mà người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt mô tả là yêu cầu không thể thương lượng. Iran chưa thừa nhận rằng họ sẵn sàng từ bỏ uranium làm giàu.
Một mâu thuẫn riêng biệt tập trung vào Lebanon. Vụ ném bom của Israel vào nước láng giềng phía bắc, khiến hơn 200 người thiệt mạng hôm 8.4, là cuộc tấn công dữ dội nhất của Israel vào Lebanon kể từ khi bắt đầu cuộc chiến hiện tại.
Ngoại trưởng Iran Araghchi cảnh báo rằng Tehran có thể từ bỏ thỏa thuận ngừng bắn nếu các cuộc tấn công của Israel tiếp tục, nói rằng Mỹ phải lựa chọn giữa một thỏa thuận ngừng bắn hoặc tiếp tục chiến sự thông qua Israel. Ông dẫn lời tuyên bố của Thủ tướng Pakistan Sharif rằng thỏa thuận ngừng bắn bao gồm việc tạm dừng các cuộc tấn công trên khắp khu vực, trong đó có Lebanon.
Tuy nhiên, Phó tổng thống Mỹ Vance cho biết các điều khoản ngừng bắn không bao gồm Lebanon, giống lập trường mà Tổng thống Trump và Nhà Trắng đã đưa ra.
Ông Masood Khalid, cựu Đại sứ Pakistan tại Trung Quốc, bình luận với Al Jazeera rằng bầu không khí đã bị đầu độc ngay trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu. “Việc Israel liên tục ném bom Lebanon nhằm mục đích tạo ra kịch bản khiến các bên càng cứng rắn hơn trong lập trường và làm đổ vỡ tiến trình. Ở giai đoạn này, chúng ta chỉ có thể lạc quan một cách thận trọng vì các cuộc đàm phán chắc chắn sẽ phức tạp và khó khăn và có thể cần phải kéo dài hơn thời hạn 15 ngày”, ông đánh giá.
Một thỏa thuận cuối cùng khó có thể đạt được trong ngắn hạn, do sự ngờ vực từ cả hai phía, theo nhận định của các nhà phân tích. Đặc biệt vấn đề giữa Israel với Lebanon sẽ là một điểm phải tính đến.
Bà Dania Thafer, Giám đốc điều hành của Diễn đàn Quốc tế vùng Vịnh, cho rằng việc Israel vắng mặt trong các cuộc đàm phán là một thách thức mang tính cấu trúc. “Israel là một bên tham chiến, và là bên có nhiều lợi ích nhất trong việc tiếp tục cuộc chiến này, cần phải tham gia vào quá trình đàm phán và giải quyết cuối cùng. Nếu không, họ luôn có thể lập luận rằng người Israel không đồng ý với các điều khoản của bất kỳ thỏa thuận nào”, bà nói.
“Một phần thỏa thuận giữa Mỹ và Iran về vấn đề hạt nhân và một loại thỏa thuận ngầm đa phương để mở eo biển Hormuz có thể khả thi, vì cả hai bên đều đang cho thấy dấu hiệu mệt mỏi và muốn tạm ngừng các hành động thù địch”, ông Masood Khalid, cựu Đại sứ Pakistan tại Trung Quốc nhận định.
“Các thỏa thuận ngừng bắn là một quá trình lặp đi lặp lại và mục tiêu đầu tiên là xây dựng lòng tin. Nếu Mỹ có thể kiềm chế Israel và khiến nước này ngừng tấn công Lebanon trong các cuộc đàm phán này, đó sẽ là một thành tựu đáng kể, và ông Trump có thể coi đó là một chiến thắng”, bà Sahar Khan, một nhà phân tích tại Mỹ, đánh giá.
Chiều 6-4, tức rạng sáng 7-4 (giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump họp báo chia sẻ thông tin về cuộc xung đột quân sự giữa nước này, Israel chống lại Iran.
Đáng chú ý, ông Trump đã thừa nhận Mỹ đang xem xét ý tưởng thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô toàn cầu - sau khi chiến sự kết thúc.
Ông Trump trả lời khi phóng viên đặt câu hỏi về vấn đề này: "Mỹ thu phí à? Tôi thà làm thế còn hơn để (Iran) làm. Tại sao không? Chúng tôi là bên chiến thắng. Chúng tôi đã thắng. Về mặt quân sự, họ đã bị đánh bại. Chúng tôi đã có ý tưởng về việc thu phí, đúng vậy".
Ngoài ra, ông Trump cũng không giấu mong muốn thu về một phần dầu thô của Iran như là "chiến lợi phẩm". Ông lấy ví dụ Mỹ đã mang về hơn 100 triệu thùng dầu từ Venezuela, đem chúng đi tinh chế, xuất bán và thu về số tiền "gấp nhiều, rất nhiều lần chi phí (chiến dịch quân sự hồi tháng 1)".
Ông khẳng định: "Các bạn biết câu nói xưa rồi đấy: 'Chiến lợi phẩm thuộc về người chiến thắng'. Tại sao chúng tôi không áp dụng nó? Đất nước này có lẽ đã không làm vậy trong suốt 100 năm qua".
Ông đặc biệt chê trách việc Mỹ giúp các nước bại trận trong Thế chiến 2 như Nhật Bản và Tây Đức tái thiết "mà không thu lợi là sai lầm lớn".
Cũng trong buổi họp báo, ông Trump đã liên tục nhắc về hạn chót để Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ vào 20h00 ngày 7-4 (giờ Mỹ).
Ông cảnh báo: "Họ có thời hạn đến ngày mai, 20h00 giờ miền Đông. Sau đó, họ sẽ không còn cây cầu nào, không còn nhà máy điện nào. Sẽ là thời kỳ đồ đá".
Ông Trump nhấn mạnh quân đội Mỹ đã lên phương án phá hủy toàn bộ cầu và nhà máy điện của Iran trong vỏn vẹn 4 giờ. Ông cũng kể lại việc đã ra lệnh phá hủy cây cầu lớn nhất Iran chỉ trong 10 phút sau khi được báo cáo rằng phía Iran có vẻ phá vỡ thỏa thuận.
Dù vậy, ông Trump vẫn khẳng định Iran đang là "bên tham gia đàm phán tích cực" và có thiện chí, với Đặc phái viên Steve Witkoff và Phó Tổng thống JD Vance đang trực tiếp đàm phán.
Khi được hỏi về điều kiện cụ thể để Iran đáp ứng hạn chót đàm phán, ông Trump nói: "Chúng tôi phải có một thỏa thuận mà tôi chấp nhận được. Một phần của thỏa thuận đó là giao thông hàng hải tự do đối với dầu mỏ và mọi thứ khác" qua eo biển Hormuz.
Thủ tướng Anh Keir Starmer đang đối mặt nhiều rắc rối sau khi báo Guardian ngày 16/4 tiết lộ rằng ông Peter Mandelson, thành viên lâu năm của Công đảng, từng không vượt qua quy trình kiểm tra lý lịch an ninh của chính phủ trước khi được bổ nhiệm làm đại sứ Anh tại Mỹ vào tháng 12/2024.
Thông tin này trái ngược với tuyên bố của Thủ tướng Starmer trước quốc hội rằng "toàn bộ quy trình chuẩn" đã được tuân thủ trong quá trình bổ nhiệm Mandelson, người nhậm chức đại sứ vào tháng 2/2025.
7 tháng sau, Mandelson bị sa thải khỏi vị trí này khi tài liệu từ một ủy ban điều tra Hạ viện Mỹ hé lộ mối liên hệ giữa ông và tỷ phú ấu dâm Jeffrey Epstein.
Cảnh sát Anh đã mở cuộc điều tra đối với Mandelson với cáo buộc sai phạm khi còn đương chức, bao gồm nghi vấn làm rò rỉ tài liệu nhạy cảm cho Epstein, trong đó có các thông tin liên quan đến khủng hoảng tài chính năm 2008. Mandelson đã bị bắt hồi tháng 2 và được tại ngoại, song chưa lên tiếng về các cáo buộc.
Thủ tướng Starmer ngày 17/4 cho hay ông chỉ được thông báo về sai sót trong quy trình vào ngày 15/4, ngay trước khi thông tin được báo chí công bố. Ông nói rằng đã "vô cùng tức giận" khi không được thông báo rằng quyết định bổ nhiệm Mandelson đi ngược lại đề xuất từ Cơ quan Thẩm định An ninh (UKSV) cho Bộ Ngoại giao Anh.
Ông chỉ trích việc Bộ Ngoại giao không thông tin đầy đủ cho Thủ tướng là không thể tha thứ và gây sửng sốt, cam kết sẽ công bố đầy đủ sự việc trước quốc hội vào đầu tuần sau.
Chính phủ Anh nhấn mạnh ông Starmer và các bộ trưởng khác chỉ mới biết vào đầu tuần này rằng Bộ Ngoại giao đã đưa ra một đánh giá tổng thể khác về Mandelson. Quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Olly Robbins bị cách chức vì liên quan sự việc.
Chánh văn phòng Thủ tướng Darren Jones xác nhận UKSV đã khuyến nghị không bổ nhiệm ông Mandelson vào vị trí đại sứ tại Mỹ, nhưng Bộ Ngoại giao Anh đã phớt lờ. Ông cho rằng điều này "gây ngạc nhiên", nhưng không trái quy trình pháp luật.
Ông cũng cho biết không có bộ trưởng nào được thông báo về kết quả thẩm tra an ninh do tính chất nhạy cảm của thông tin, bao gồm dữ liệu tài chính, cá nhân và các yếu tố riêng tư khác.
Phe đối lập bác bỏ lập luận này. Lãnh đạo đảng Bảo thủ Kemi Badenoch cho rằng việc Thủ tướng không biết về quy trình thẩm tra với Mandelson là "hoàn toàn vô lý", cáo buộc ông Starmer đang tìm cách "qua mặt dư luận".
Nếu không thể giải thích trước quốc hội về quy trình bổ nhiệm Mandelson, Thủ tướng Starmer sẽ đối mặt rủi ro lớn, bởi ông từng tranh cử với cam kết tôn trọng luật pháp và "rút cạn đầm lầy", thuật ngữ dùng để chỉ nỗ lực thanh lọc chính quyền, loại bỏ những quan chức tham nhũng, tha hóa, theo Tim Bale, giáo sư chính trị tại Đại học Queen Mary ở London.
"Mọi con đường dành cho ông ấy đều dẫn đến lá đơn từ chức", Badenoch nói với BBC.
Phát ngôn viên Văn phòng Thủ tướng Anh cho biết ông Starmer không có ý định từ chức sau loạt thông tin mới trong vụ bê bối Mandelson.
Phát biểu với các phóng viên sau cuộc cuộc duyệt binh kỷ niệm 81 năm Ngày Chiến thắng ở Moscow hôm 9.5, Tổng thống Putin nói rằng Nga đã chuẩn bị cho một cuộc tấn công trả đũa quy mô lớn vào trung tâm thủ đô Kyiv nếu có bất kỳ ý đồ nào nhằm phá hoại lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng, theo Hãng tin TASS.
Ông còn nói rằng Nga đã thảo luận với Trung Quốc, Ấn Độ, Mỹ và các đối tác khác về hậu quả có thể xảy ra của những cuộc tấn công từ Kyiv trong ngày 9.5 và phản ứng tiềm tàng từ Nga.
Mặt khác, nhà lãnh đạo Nga nói rằng ông không chủ động, cũng không từ chối cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. "Tôi chưa bao giờ từ chối. Tôi không đề xuất cuộc gặp này, nhưng nếu ai đó đề xuất thì hãy để họ đến. Ai muốn gặp thì hãy đến Moscow, và chúng ta sẽ gặp nhau", Tổng thống Putin nói.
Nhà lãnh đạo Nga nói thêm rằng ông cũng sẵn sàng gặp ở một quốc gia thứ ba, nhưng chỉ để ký kết thỏa thuận. "Tuy nhiên, đây phải là bước cuối cùng, chứ không phải là một số cuộc đàm phán", ông Putin nhấn mạnh. Ông nói thêm: "Tôi nghĩ [cuộc xung đột Nga - Ukraine] đang tiến gần đến hồi kết".
Trong khi đó, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov hôm 9.5 nói rằng việc đạt được thỏa thuận hòa bình về Ukraine là một con đường còn rất dài, theo Hãng tin TASS.
Hôm 8.5, Nga và Ukraine xác nhận rằng hai bên đã đồng ý với thỏa thuận ngừng bắn 3 ngày do Mỹ làm trung gian, kéo dài từ ngày 9-11.5, và Tổng thống Mỹ Donald Trump cho hay ông hy vọng thỏa thuận này sẽ được gia hạn, theo Reuters.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ phía Ukraine đối với tuyên bố trên của phía Nga.
