Bà Nguyễn Thị Kiều Oanh, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tập đoàn KNI, chia sẻ như vậy với PV Báo Thanh Niên, bên lề một sự kiện liên quan giáo dục diễn ra tại TP.HCM hôm nay (9.4). Bà Oanh, vừa là cương vị một nhà làm quản lý, vừa một người mẹ của 3 người con – các con thế hệ X và thế hệ Z (Gen Z), chia sẻ những góc nhìn của bà về hành trình dạy con của những người làm cha mẹ.
Đặc biệt, hành trình này đặt trong bối cảnh công nghệ phát triển như vũ bão hiện nay và sự giao tiếp trực tiếp của những người làm cha mẹ với con cái có vẻ như đang co hẹp lại. Có khi chỉ được nối qua màn hình của một chiếc điện thoại thông minh. Con cái – cha mẹ có khi vài ngày, không ăn cùng nhau một bữa cơm gia đình…
Bà Oanh cho biết dạy con, giáo dục thế hệ trẻ bây giờ khó gấp trăm ngàn lần ngày xưa. Vài chục năm trước, bối cảnh chung là kinh tế còn nhiều thiếu thốn, trẻ em tự tìm tòi những trò chơi, tự học hỏi, nuôi dưỡng nhiều động lực học tập để vươn lên. Bây giờ trẻ từ nhỏ đã có điều kiện tốt, các em được tiếp xúc với công nghệ từ khi nằm nôi, thậm chí từ trong bụng mẹ, xã hội quá nhiều tiện nghi, thì dạy trẻ em thế nào, giáo dục ra sao cho trẻ để các em có tinh thần nỗ lực, tinh thần vượt khó để cố gắng?
“Thời vượt khổ chỉ cần no cơm, ấm áo là vui rồi. Còn bây giờ cuộc sống quá đủ đầy rồi, dạy trẻ về sự nỗ lực, khát vọng, cũng nhiều thách thức hơn. Nên nói dạy trẻ thời “vượt sướng” khó hơn khi vượt khổ”, bà Oanh chiêm nghiệm.
Bà Oanh cho rằng, bằng quan sát của mình, bà nhận thấy trong thời đại công nghệ, con người ít giao tiếp trực tiếp cùng nhau mà co cụm trong thế giới riêng của mìn. Không chỉ trong quán cà phê người ta mới thấy mỗi người một góc ôm laptop, điện thoại mà ngay trong gia đình, nhiều khi trong bàn ăn mà mỗi người một cái điện thoại, vừa ăn vừa xem.
Chắc nhiều người cũng thấy, nhiều bạn trẻ bây giờ ít chào hỏi, ít quan tâm mọi người. Nhờ công nghệ – các bạn thấy đầy đủ – khi được tiếp cận với cả thế giới, làm việc với người nước ngoài, ở bất cứ đâu…
“Thách thức lớn nhất bây giờ trong giáo dục lớp trẻ, không phải là vượt khó, mà là giáo dục cho trẻ sống không co cụm, đừng lui vào thế giới cá nhân của mình, mà các em cần hòa đồng, biết quan tâm tới thế giới xung quanh, mọi người xung quanh”, bà Oanh chia sẻ.
Thế nhưng, trong tình hình ấy, bà cũng nhận thấy những nghịch lý tồn tại trong nhiều gia đình, khi trẻ con không được cha mẹ quan tâm cả về vật chất và tinh thần đúng nghĩa.
Có những đứa trẻ hết giờ học ở trường thì được gửi cho người giúp việc chăm nom, ông bà trông chừng. Các em lại thoải mái dùng điện thoại, các thiết bị công nghệ. Có những cha mẹ vì quá bận bịu làm việc, gặp gỡ đối tác, khách hàng…, lo công việc để có chi phí trang trải cho cuộc sống nên dù rất lý tưởng với lý thuyết “cha mẹ phải đồng hành cùng con lớn lên”, họ vẫn không thể sắp xếp được thời gian, tâm trí, sức lực, trò chuyện với con, chơi với con, dạy con học và xa hơn là làm bạn cùng con…
Những trăn trở, suy ngẫm ấy, là một trong những lý do thôi thúc bà Oanh cùng những cộng sự tại KNI nghiên cứu, tìm hiểu tại Anh, mang mô hình trường nội trú Anh về Việt Nam. Ngày 7.3, Trường Ardingly College Việt Nam (phường Cam Đường, Lào Cai) chính thức hoạt động – mô hình trường nội trú Anh quốc chính thống tại Việt Nam, bắt đầu ra đời.
“Khi chúng tôi qua Anh tìm hiểu và được thấy, có những phụ huynh nhà chỉ cách trường nội trú vài bước chân nhưng họ vẫn cho con học nội trú. Chúng tôi hỏi vì sao, họ nói vì biết con sẽ được học ở trường nhiều cái tốt hơn, và trường nội trú sẽ quản lý con tốt hơn ở nhà”, bà Oanh kể lại.
Bà Oanh tâm đắc với ngôi trường nội trú chuẩn Anh ở Lào Cai, nơi mà học sinh được rèn giũa kỷ luật, kỹ năng sống, rèn nền nếp, văn hóa, học được tinh thần tự lập, các em tự thiết kế cuộc sống của mình. Và đặc biệt, trong thời đại công nghệ, ngoài giờ học chính khóa và giờ tự học, trường có nhiều hoạt động. Điều này một cách tự nhiên “kéo” được học sinh khỏi các thiết bị công nghệ, như các hoạt động thể dục thể thao, nghệ thuật…
Sáng 9.4, Công ty Cổ phần Ardingly College Việt Nam phối hợp cùng Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) đã công bố gói tài chính để phụ huynh hoặc các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài hỗ trợ cho đội ngũ nhân sự cao cấp có điều kiện cho con theo học. Theo đó, với một khoản tiền gửi tiết kiệm ban đầu, tùy theo chọn lựa về thời gian, chương trình và hình thức học tập, phụ huynh sẽ được phía ngân hàng đảm bảo thanh toán học phí và các khoản phí liên quan. Sau khi học sinh hoàn tất chương trình học theo hợp đồng, phụ huynh sẽ nhận lại toàn bộ vốn gốc gửi tiết kiệm ban đầu cùng phần lãi tích lũy còn lại, nếu có – tùy theo chọn lựa của phụ huynh.
Đề nghị này xuất phát từ thực tế xâm hại trẻ em trên không gian mạng với nhiều hình thức tinh vi như bắt cóc online, bạo lực mạng, bắt nạt qua mạng. Ngoài ra còn từ kinh nghiệm của Úc từ tháng 12.2025 cấm người dưới 16 tuổi, Indonesia và Pháp cấm từ tháng 3.2026, còn Vương quốc Anh đang thí điểm và Hy Lạp cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội có hiệu lực từ ngày 1.1.2027.
Sự lo lắng của các đại biểu Quốc hội là dễ hiểu. Một đứa trẻ 12 tuổi ngồi trước màn hình 4-5 tiếng mỗi tối, cuộn vô tận qua những video mà thuật toán biết rõ cách giữ chân hơn chính bố mẹ. Và khi người lớn không đủ thời gian theo dõi con em, khi nhà trường chưa hướng dẫn các em sử dụng mạng xã hội một cách đúng đắn thì ý tưởng cấm như một lối thoát. Nhưng trong bối cảnh Việt Nam hiện nay cấm có thể là một "lối thoát trên giấy''.
Vấn đề thứ nhất nằm ở chính định nghĩa. Điều 33 luật Trẻ em 2016 ghi nhận trẻ em có quyền được tiếp cận thông tin đầy đủ, kịp thời, phù hợp, có quyền tìm kiếm và thu nhận thông tin dưới mọi hình thức, được tham gia hoạt động xã hội phù hợp với độ tuổi và năng lực.
Mạng xã hội năm 2026 không còn là một kênh giải trí mà có thể bóc tách riêng để cấm. Nó là hạ tầng giao tiếp của lớp học, của nhóm học thêm, của câu lạc bộ đọc sách, của đội tuyển học sinh giỏi, của các dự án STEM liên trường.
Úc có thể cấm vì họ có hạ tầng giáo dục số thay thế, có Learning Management System quốc gia, có kênh liên lạc giáo viên phụ huynh không phụ thuộc các nền tảng thương mại. Chúng ta thì ngược lại. Suốt giai đoạn Covid-19 và cho đến tận bây giờ, chính các nhóm Zalo lớp học, các fanpage trường, các buổi livestream ôn thi trên YouTube đã trở thành lớp học thứ hai của hàng triệu học sinh, trong khi Bộ GD-ĐT chưa có một nền tảng chính thức nào đủ sức thay thế.
Vấn đề thứ hai là khả năng về hiệu lực thực thi. Nghị định 147/2024/NĐ-CP có hiệu lực từ 25.12.2024 đã quy định trẻ dưới 16 tuổi khi đăng ký mạng xã hội phải dùng thông tin của cha mẹ, đồng thời phụ huynh có trách nhiệm giám sát nội dung và quá trình sử dụng. Đây là một bước đi đúng hướng, đặt trách nhiệm giám sát vào tay người có khả năng giám sát thực sự.
Nhưng thực tế trẻ em mượn điện thoại người lớn, lập tài khoản ẩn danh, khai gian tuổi. Một lệnh cấm cứng hơn không xóa được những ngả lách này, nó chỉ đẩy các em sang những nền tảng ít được quản lý hơn, hoặc tệ hơn là vào những không gian ẩn danh nơi phụ huynh mất nốt khả năng quan sát. Chính UNICEF đã cảnh báo rằng các lệnh cấm mang tính bao trùm có thể dẫn đến hệ quả ngoài mong muốn khi trẻ tìm cách lách quy định.
Vấn đề thứ ba là khoảng trống của ngành giáo dục. Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT đã đưa tin học thành môn bắt buộc từ lớp 3 đến lớp 9. Trên lý thuyết, chương trình yêu cầu học sinh hình thành năng lực ứng xử phù hợp chuẩn mực đạo đức, văn hóa, pháp luật trong môi trường số hóa. Trên thực tế thì phần lớn giờ tin học ở các trường phổ thông hiện nay vẫn dừng ở Word, Excel và chút lập trình Scratch, còn nội dung quan trọng nhất với một đứa trẻ năm 2026 là nhận diện thông tin giả, hiểu cơ chế thuật toán gợi ý, phòng chống bắt nạt mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân theo luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân thì lại gần như bỏ ngỏ.
Ngành giáo dục cần đi trước để biết phải trang bị gì cho trẻ em khi bước vào không gian số. Bởi cấm hay không cấm rồi cũng sẽ đến lúc các em 16 - 18 tuổi và bước vào mạng xã hội với tư cách một người sử dụng trưởng thành. Câu hỏi không phải là trì hoãn tuổi truy cập thêm vài năm mà là trong khoảng thời gian đó nhà trường đã dạy các em những gì.
Một chính sách tốt phải đồng thời bảo vệ trẻ khỏi rủi ro và bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục hiện đại của trẻ, hai điều này không được phép triệt tiêu nhau. Do đó trước khi bàn đến ngưỡng tuổi và danh sách nền tảng bị cấm, phía Bộ GD-ĐT cần xem xét các yếu tố sau:
Một là, bao giờ có chương trình giáo dục năng lực số chính thức tích hợp vào môn giáo dục công dân và tin học với chuẩn đầu ra đo đếm được cho từng cấp học?
Hai là, nền tảng học tập số quốc gia có đủ sức thay thế các nhóm Zalo, Facebook trong giao tiếp nhà trường và phụ huynh sẽ xây dựng theo lộ trình nào?
Ba là, cơ chế phối hợp giữa Bộ GD-ĐT, Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc xác minh độ tuổi và bảo vệ dữ liệu cá nhân của học sinh trên các nền tảng số sẽ vận hành ra sao, dưới sự điều phối của cơ quan nào.
Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là công việc không thể khoán trắng cho một điều cấm trong luật mà đòi hỏi nhà trường phải trở thành nơi dạy trẻ sống trong thế giới số với những đổi thay liên tục.
Hôm nay (10.3 âm lịch) là ngày Giỗ tổ Hùng Vương. Trước đó, nhiều hoạt động tưởng nhớ các Vua Hùng diễn ra tại nhiều trường mầm non, tiểu học tại TP.HCM. Tại phường Tân Định, các trường mầm non trên địa bàn phường cùng có mặt tại Trường tiểu học Trần Khánh Dư hôm 24.4, thực hiện nghi thức dâng lễ vật, dâng hương tưởng nhớ Vua Hùng. Hoạt động nhằm giáo dục các thế hệ học sinh về cội nguồn dân tộc, vun đắp trong các em lòng yêu nước.
Trước khi buổi lễ dâng hương bắt đầu, các em học sinh ở các lứa tuổi mầm non, tiểu học thể hiện các tiết mục nghệ thuật, thể thao do chính các thầy cô giáo biên đạo. Những tiết mục múa, trình diễn võ nhạc Vovinam được lựa chọn phù hợp với không gian, ý nghĩa của sự kiện, đồng thời gửi tới những thông điệp về tinh thần yêu nước, ý chí quyết tâm rèn luyện thể chất, học tập nâng cao tri thức để xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
Trước đó, ngày 20.4, cũng ở ngôi trường tiểu học này, trong không khí những ngày tháng 4 lịch sử, kỷ niệm 51 năm ngày đất nước thống nhất, nghệ sĩ nhân dân (NSND) Tạ Minh Tâm đã cùng hàng trăm học sinh cất cao ca khúc "Đất nước trọn niềm vui". Bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM, cùng chia sẻ với các em học sinh về thông điệp yêu nước, sống có trách nhiệm.
Trò chuyện với các em học sinh, NSND Tạ Minh Tâm cho biết bài hát "Đất nước trọn niềm vui" được nhạc sĩ Hoàng Hà sáng tác vào ngày 26.4.1975 tại Hà Nội, trong niềm tin mãnh liệt về ngày toàn thắng, đất nước thống nhất.
NSND Tạ Minh Tâm chia sẻ dù đã ra đời hơn nửa thế kỷ, ca khúc vẫn còn nguyên giá trị, từng lời ca luôn thôi thúc con người tiến lên phía trước, tự hào về đất nước, nhắc nhở mỗi người không quên những năm tháng gian khó mà ông cha ta đã chiến đấu để có được hòa bình, thống nhất non sông ngày hôm nay. Tình yêu nước, được gọi tên cụ thể bằng sự nỗ lực của mỗi cá nhân để học tập, sống có khát vọng, ước mơ, kiên trì theo đuổi ước mơ, trở thành những công dân tạo ra những giá trị cho xã hội, góp sức xây dựng và phát triển đất nước.
Ngành giáo dục - đào tạo TP.HCM luôn nhấn mạnh trong bối cảnh đất nước đang bước vào thời kỳ hội nhập và chuyển đổi số, giáo dục mầm non thành phố sẽ tiếp tục tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ, đổi mới phương pháp giảng dạy và xây dựng hệ sinh thái giáo dục toàn diện. Ngành giáo dục mầm non thành phố sẽ tập trung vào việc nuôi dưỡng các giá trị cốt lõi như lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và tinh thần sáng tạo ngay từ những năm tháng đầu đời; truyền tải những bài học đơn giản, thật dễ hiểu để hình thành lòng biết ơn, tinh thần yêu nước và ý chí phấn đấu đến các em nhỏ.
Ngày 20.4 vừa qua, chào mừng kỷ niệm 51 năm ngày đất nước thống nhất (30.4.1975 - 30.4.2026), Trường mầm non Tân Phong, phường Tân Hưng, TP.HCM tổ chức hội thao vận động cho lứa tuổi mầm non. Các hoạt động nhằm giúp các bé tìm hiểu lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam qua hình ảnh chiến sĩ, nông dân, thanh niên xung phong, bác sĩ quân y, từ đó góp phần nuôi dưỡng lòng yêu nước, biết ơn thế hệ đi trước trong mỗi em nhỏ.
Đây cũng là dịp các trẻ được tăng cường phát triển thể chất, rèn luyện kỹ năng vận động, phát huy tinh thần đồng đội, gắn kết gia đình - nhà trường - xã hội trong hành trình giáo dục toàn diện cho trẻ mầm non.
Cô Phạm Bảo Hạnh, Hiệu trưởng Trường mầm non Tân Phong, chia sẻ: "Mỗi ngày một chút một, thông qua các hoạt động giáo dục, chúng tôi đều mong muốn các trẻ lớn lên khỏe khoắn, phát triển tư duy, ngôn ngữ, trí tuệ cảm xúc... Đặc biệt là tình yêu quê hương đất nước, lòng biết ơn với thế hệ cha anh và tinh thần đoàn kết, gan dạ, vượt khó được vun đắp trong các con, từ trong chính những trải nghiệm đầu tiên".
FlavorSync – một nền tảng đa giác quan do nhóm sinh viên năm thứ 2 khoa Công nghệ thông tin Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TP. HCM) phát triển, đã được chấp nhận trình bày tại hội nghị quốc tế CHI, một trong những hội nghị hàng đầu thế giới trong lĩnh vực tương tác người – máy. Nhóm nghiên cứu thực hiện dự án gồm: Huỳnh Sơn Anh Tuấn, Dương Trọng Nghĩa, Nguyễn Khánh Hà, Võ Hoài Bảo, Nguyễn Minh Hùng, Nguyễn Việt Hoàng Nam.
Nghiên cứu tập trung vào việc tái tạo trải nghiệm "flavor" – tức cảm nhận hương vị tổng hợp từ khứu giác và vị giác – thông qua một hệ thống tương tác số. Khác với các nghiên cứu trước đây thường chỉ kích thích một giác quan đơn lẻ, FlavorSync cho phép điều khiển đồng thời cả mùi và vị theo thời gian thực. Hệ thống sử dụng các bộ phận riêng biệt để phân phối chất lỏng tạo vị và luồng khí mang mùi, với khả năng kiểm soát chính xác cường độ, thời lượng và thứ tự kích thí. Nhờ đó, người dùng có thể trải nghiệm các tổ hợp hương vị phức tạp mà không cần tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
Chia sẻ về dự án, Huỳnh Sơn Anh Tuấn cho biết: "Điều thú vị nhất là chúng mình không chỉ tái tạo cảm giác ăn uống, mà còn mở ra cách mới để truyền tải trải nghiệm – ví dụ như chia sẻ ký ức, cảm xúc thông qua hương vị". Trong quá trình phát triển, nhóm đã phải đối mặt với nhiều thách thức kỹ thuật, đặc biệt là việc đồng bộ hai giác quan vốn hoạt động theo cơ chế sinh học khác nhau. "Chỉ cần lệch vài trăm mili giây là trải nghiệm đã thay đổi hoàn toàn. Bọn mình phải thử nghiệm rất nhiều để tìm ra cách đồng bộ tối ưu," Tuấn chia sẻ.
Nhóm cũng tiến hành hiệu chỉnh hệ thống để đảm bảo độ chính xác trong việc phân phối chất lỏng và mùi, bao gồm việc kiểm soát lưu lượng và cường độ tín hiệu điều khiển. Những tinh chỉnh này đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo trải nghiệm người dùng ổn định và có thể tái lặp.
Một yếu tố quan trọng giúp dự án đi đến giai đoạn hoàn thiện là sự đồng hành của giảng viên hướng dẫn là tiến sĩ Vi Chí Thành. Tuấn cho biết, hiện FlavorSync vẫn đang ở dạng nguyên mẫu, với kích thước còn tương đối cồng kềnh và cần kết nối với máy tính để vận hành. Tuy nhiên, nhóm kỳ vọng trong tương lai có thể thu gọn thiết bị, hướng tới các ứng dụng thực tế như thực tế ảo (VR), giáo dục ẩm thực, hoặc hỗ trợ người gặp vấn đề về cảm nhận vị giác.
Dù mới học năm 2 nhưng nhóm sinh viên đã có trong tay bài báo quốc tế A* (A-star) – điều không dễ đạt được với công trình nghiên cứu trên các tạp chí khoa học uy tín nhất thế giới, thuộc nhóm 10-15% hàng đầu trong lĩnh vực. A-star cũng là xếp hạng cao nhất trong hệ thống phân loại chất lượng, thể hiện kết quả khoa học có đóng góp lớn, độ tin cậy rất cao và trích dẫn lớn.
Nói về việc lựa chọn học IT, nam sinh viên năm 2 chia sẻ chân thành: "Theo mình, IT là một ngành khó, đặc biệt khó nếu so sánh với các ngành khác. Nhưng vì khó, việc học ngành này càng giúp mình có thêm kinh nghiệm thực tiễn cũng như sở hữu bộ kỹ năng đặc biệt mà không phải ai cũng có được, vì những gì càng khó càng ít người đạt được".
Chia sẻ thêm việc chọn ngành học, Tuấn cho rằng điều quan trọng nhất khi chọn ngành không phải là ngành đó "hot" hay dễ kiếm tiền, mà ngành bạn chọn có phù hợp với điều mình thật sự muốn theo đuổi hay không. Sinh viên năm 2 nhấn mạnh: "Các bạn nên bắt đầu từ việc hiểu bản thân thích gì, muốn trở thành ai trong tương lai, rồi từ đó chọn ngành học như một công cụ để giúp mình tiến gần hơn đến mục tiêu đó. Tuấn luôn nghĩ rằng công việc hay ngành học nên là thứ phục vụ cho ước mơ của mình, chứ không phải mình bị cuốn theo nó".
"Nếu chỉ chọn một ngành vì thu nhập hay xu hướng, thì rất dễ mất động lực khi gặp khó khăn. Ngược lại, khi mình học và làm vì một mục tiêu mình thật sự tin vào, thì dù con đường có khó đến đâu, mình vẫn có lý do để tiếp tục. Vì vậy, lời khuyên của mình là hãy chọn một hướng đi mà các bạn sẵn sàng đầu tư thời gian và công sức lâu dài, chứ không chỉ là một lựa chọn an toàn trong ngắn hạn", sinh viên năm 2 có bài báo quốc tế A* chia sẻ thêm.
