Ngày 12-4, Hội Ung thư Việt Nam phối hợp với AstraZeneca Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề: “Kỷ nguyên mới trong điều trị ung thư phổi: Hiện thực hóa mục tiêu triệt căn cùng liệu pháp nhắm trúng đích và miễn dịch”.
Tại hội thảo, TS.BS Diệp Bảo Tuấn – Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM – cho biết ung thư phổi tiếp tục là một trong các thách thức y học hàng đầu tại Việt Nam cũng như toàn cầu.
Theo số liệu Globocan 2022 và Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hằng năm nước ta ghi nhận hơn 24.000 ca ung thư phổi mới (đứng thứ 3 trong các loại ung thư) và gần 22.600 ca tử vong vì bệnh này (đứng thứ 2 về số ca tử vong do ung thư).
Mặc dù có nhiều tiến bộ, việc tiếp cận các phương pháp điều trị ung thư phổi tại Việt Nam vẫn còn hạn chế, với tỉ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn còn cao, tạo ra gánh nặng rất lớn. Theo thống kê, có tới 84% bệnh nhân ung thư phổi được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, chỉ khoảng 16% được phát hiện sớm.
TS.BS Phạm Xuân Dũng – Chủ tịch Hội Ung thư TP.HCM – cũng cho hay ung thư phổi đang có xu hướng gia tăng cả về số ca mắc mới lẫn tử vong, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển.
Trong những năm gần đây, Việt Nam đã có nhiều bước tiến đáng kể, tiệm cận trình độ khu vực và thế giới trong các phương pháp điều trị như hóa trị, xạ trị và phẫu thuật. Tuy nhiên thách thức lớn vẫn nằm ở việc nâng cao hiệu quả điều trị, đặc biệt với những trường hợp bệnh tiến xa, ít còn lựa chọn điều trị khả quan.
Từ cuối thế kỷ 20 và trong hai thập niên đầu thế kỷ 21, điều trị ung thư phổi đã có bước chuyển mình với sự xuất hiện của hai “vũ khí” quan trọng: liệu pháp nhắm trúng đích và liệu pháp miễn dịch.
Khi được kết hợp với các phương pháp truyền thống như hóa trị, xạ trị và phẫu thuật, những tiến bộ này đã làm thay đổi đáng kể cách tiếp cận và tiên lượng bệnh.
“Trước đây, với ung thư phổi giai đoạn muộn đã di căn, thời gian sống thêm thường dưới 12 tháng. Tuy nhiên hiện nay, không hiếm trường hợp bệnh nhân có thể sống thêm 2 – 4 năm. Điều này cho thấy chúng ta đang tiến gần hơn đến mục tiêu cá thể hóa trong điều trị ung thư”, BS Dũng nói.
Tương tự, BS Tuấn cho biết các liệu pháp toàn thân hiện đại, bao gồm liệu pháp nhắm trúng đích ở nhóm có đột biến EGFR và liệu pháp miễn dịch đang dịch chuyển gần hơn đến các giai đoạn sớm hơn của bệnh, và tiến đến thay đổi chiến lược điều trị từ “điều trị kéo dài sống còn” đến “hiện thực hóa mục tiêu triệt căn”.
“Nếu chỉ điều trị bằng hóa trị, thời gian sống người mắc ung thư phổi ở giai đoạn 4 thường chỉ khoảng 8 – 9 tháng. Trong khi đó, với liệu pháp miễn dịch có thể tăng thời gian sống lên khoảng 33 tháng”, BS Tuấn so sánh.
Theo các chuyên gia, các liệu pháp toàn thân hiện đại, bao gồm liệu pháp nhắm trúng đích ở nhóm có đột biến EGFR và liệu pháp miễn dịch đang dịch chuyển ngày một gần hơn đến các giai đoạn sớm hơn của bệnh, và tiến đến thay đổi chiến lược điều trị từ “điều trị kéo dài sống còn” đến “hiện thực hóa mục tiêu triệt căn”.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần đẩy mạnh các xét nghiệm di truyền và sinh học phân tử, phát triển các liệu pháp nhắm trúng đích và miễn dịch, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn ngày, cũng như đổi mới trong nghiên cứu lâm sàng nhằm tối ưu hóa phác đồ điều trị cho từng bệnh nhân.
Gan giữ vai trò thải độc, chuyển hóa dinh dưỡng, dự trữ năng lượng, hỗ trợ tiêu hóa cho cơ thể. Khi gan hoạt động kém, các quá trình này bị rối loạn. Những biểu hiện bất thường đôi khi xuất hiện rõ hơn vào ban đêm.
Ngứa dai dẳng
Bệnh gan đôi khi có thể biểu hiện qua tình trạng ngứa da, đặc biệt vào ban đêm. Một trong những nguyên nhân có thể liên quan đến sự tích tụ muối mật trong máu. Khi chức năng gan suy giảm, quá trình đào thải muối mật có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến tích tụ trong cơ thể và gây cảm giác ngứa. Tình trạng này có thể kéo dài và không cải thiện nhiều khi dùng kem dưỡng da thông thường hoặc các biện pháp điều trị dị ứng.
Khác với ngứa thông thường, thường xuất hiện rồi giảm dần, ngứa liên quan đến bệnh gan có thể kéo dài và lan rộng. Triệu chứng này thường gặp hơn ở một số người mắc bệnh gan mạn tính như xơ gan.
Chuột rút ở chân và cứng cơ
Rối loạn giấc ngủ
Khi gan suy yếu, khả năng thải độc giảm khiến các chất như amoniac tích tụ trong máu, ảnh hưởng trực tiếp đến não, gây bồn chồn, khó ngủ. Gan tham gia điều hòa nhịp sinh học, nên khi chức năng của cơ quan này bị rối loạn, chu kỳ ngủ - thức bị đảo lộn, dẫn đến mất ngủ ban đêm, buồn ngủ ban ngày.
Sự mất cân bằng hormone, đặc biệt là melatonin - hormone gây buồn ngủ, khiến người bệnh khó đi vào giấc ngủ sâu. Các triệu chứng thường gặp như ngứa da, chuột rút, đầy bụng cũng làm giấc ngủ bị gián đoạn.
Ngày 12-5, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát dịch bệnh (CDC) châu Phi kêu gọi các quốc gia tăng cường giám sát và chuẩn bị ứng phó với vi rút Hanta sau ổ dịch liên quan tàu du lịch MV Hondius treo cờ Hà Lan.
Tại cuộc họp kỹ thuật chung, ông Yap Boum II - giám đốc phụ trách ứng phó khẩn cấp của CDC châu Phi - cho biết dù châu Phi chưa ghi nhận ca nhiễm, các hệ thống y tế vẫn cần duy trì trạng thái sẵn sàng ứng phó.
Đại diện WHO khu vực châu Phi Marie-Roseline Belizaire nhấn mạnh việc chuẩn bị không nhằm gây hoang mang mà để bảo đảm năng lực giám sát, phản ứng và xử lý dịch tễ.
Theo WHO, vi rút Hanta lây từ loài gặm nhấm sang người qua nước tiểu, phân hoặc nước bọt nhiễm bệnh. Các chuyên gia khuyến cáo người dân giữ vệ sinh nơi ở, bảo quản thực phẩm an toàn, ngăn chuột xâm nhập và thận trọng khi xử lý chất thải động vật.
Sau cảnh báo của WHO, Algeria đã nâng mức cảnh giác và thành lập ủy ban chuyên trách giám sát dịch tễ. Giới chức nước này đồng thời kêu gọi người dân không lan truyền thông tin chưa kiểm chứng trên mạng xã hội.
Tại Pháp, chính phủ kích hoạt loạt biện pháp ứng phó khẩn cấp sau khi xuất hiện các ca nhiễm chủng Andes của vi rút Hanta liên quan tàu MV Hondius. Đây là biến thể hiếm có khả năng lây từ người sang người trong một số trường hợp.
Bộ trưởng Y tế Pháp Stéphanie Rist cho biết nước này đang áp dụng "nguyên tắc phòng ngừa ở mức tối đa" nhằm sớm cắt đứt chuỗi lây nhiễm.
Hiện một phụ nữ hơn 65 tuổi đang nguy kịch tại Bệnh viện Bichat ở Paris. Ngoài ra còn có bốn trường hợp nhập viện theo dõi và 22 người tiếp xúc gần bị cách ly.
Pháp cũng tái triển khai một số biện pháp từng áp dụng trong đại dịch COVID-19 như dự trữ khẩu trang, tăng cường giám sát dịch tễ và kích hoạt hệ thống bệnh viện chuyên biệt.
Trong khi đó, các chuyên gia Israel cho rằng không nên thổi phồng nguy cơ từ vi rút Hanta và nhấn mạnh đây không phải mối đe dọa tương tự COVID-19.
Bác sĩ Roy Zucker thuộc Trung tâm Y tế Clalit nhận định làn sóng thông tin giật gân trên mạng xã hội đang khiến công chúng hiểu sai về mức độ nguy hiểm thực sự của vi rút này.
Theo giới chuyên môn Israel, chủng Andes từng xuất hiện tại Nam Mỹ từ năm 1995 và gây đợt bùng phát năm 2018 với 34 ca nhiễm, 11 ca tử vong trước khi được kiểm soát. Vi rút Hanta được đánh giá khó lây từ người sang người, chủ yếu xảy ra khi tiếp xúc gần và kéo dài.
Bác sĩ Roy Zucker cho rằng "vi rút dễ lây lan nhất trên mạng xã hội hiện nay là nỗi sợ hãi", đồng thời khuyến cáo người dân theo dõi thông tin từ cơ quan y tế chính thức thay vì các nguồn chưa kiểm chứng.
Huyết áp cao là một trong những yếu tố nguy cơ lớn nhất của đột quỵ, trong đó có đột quỵ do thiếu máu não và đột quỵ xuất huyết não. Trên thực tế, nguy cơ đột quỵ có xu hướng tăng dần khi huyết áp vượt khỏi mức lý tưởng và sẽ tăng mạnh hơn ở một số ngưỡng nhất định, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Thông thường, huyết áp được đo bằng hai chỉ số là huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương. Chỉ số huyết áp dưới 120/80 mmHg được xem là bình thường. Trong đó, 120 là chỉ số huyết áp tâm thu, 80 là huyết áp tâm trương.
Khi huyết áp tâm thu ở mức 120 - 129 mmHg nhưng huyết áp tâm trương vẫn dưới 80 mmHg, đây được xem là giai đoạn huyết áp tăng nhẹ. Từ mức 130/80 mmHg trở lên, nguy cơ tim mạch bắt đầu cần được chú ý. Nếu huyết áp đạt từ 140/90 mmHg, tình trạng này thường được xem là tăng huyết áp rõ ràng và cần được theo dõi nghiêm túc.
Nhiều người cho rằng chỉ khi huyết áp vượt 140/90 mmHg mới nguy hiểm. Thế nhưng, các dữ liệu khoa học cho thấy rủi ro có thể bắt đầu tăng sớm hơn, khi huyết áp vượt mức bình thường 120/80 mmHg.
Nguy cơ đột quỵ tăng rõ rệt hơn từ mức 140/90 mmHg. Đây là ngưỡng mà nhiều bác sĩ đặc biệt lưu ý vì nguy cơ bắt đầu tăng mạnh hơn đáng kể.
Một nghiên cứu công bố trên chuyên san Frontiers in Neurology cho thấy những người có huyết áp tâm thu từ 140 - 159 mmHg có nguy cơ đột quỵ cao hơn đáng kể so với nhóm có huyết áp dưới 130 mmHg. Khi huyết áp tăng lên mức 160 mmHg trở lên, nguy cơ tiếp tục tăng mạnh hơn nữa.
Nguyên nhân là huyết áp cao kéo dài có thể làm thành mạch dày lên, cứng hơn và dễ tổn thương. Đây là điều kiện thuận lợi để hình thành mảng xơ vữa hoặc làm mạch máu yếu đi theo thời gian.
Huyết áp tăng từ 180/120 mmHg trở lên có thể là tình trạng cấp cứu. Nguy cơ biến chứng cấp tính tăng rất mạnh. Ở mức này, người bệnh có thể đối mặt với đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim cấp hoặc tổn thương thận.
Nếu huyết áp rất cao và đi kèm các dấu hiệu như méo miệng, yếu tay chân, nói khó, đau đầu dữ dội bất thường, lú lẫn hoặc nhìn mờ thì cần đi cấp cứu ngay vì đây có thể là dấu hiệu đột quỵ đang xảy ra.
Với đa số người trưởng thành, duy trì huyết áp dưới 130/80 mmHg thường giúp giảm nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ về lâu dài. Với những người đã từng bị đột quỵ hoặc có bệnh lý nền nghiêm trọng, bác sĩ có thể đưa ra mục tiêu huyết áp riêng phù hợp với tình trạng sức khỏe, theo Medical News Today.
