Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) đã xây dựng một danh sách mang tên “8 thiết yếu cho cuộc sống” (Life’s Essential 8), định nghĩa đây là “các thước đo chính để cải thiện và duy trì sức khỏe tim mạch”. Năm 2023, tổ chức phi lợi nhuận này đã công bố một báo cáo dựa trên phân tích hơn 6.500 người trưởng thành, kết luận rằng việc tuân thủ các hướng dẫn này có thể giảm “tuổi sinh học” – hay còn gọi là tuổi kiểu hình của một người lên đến 5 năm.
“Tuổi thực của một người có thể tính bằng năm, tháng, ngày; nhưng tuổi sinh học là sự phản chiếu của tuổi thực kết hợp với các yếu tố như di truyền, lối sống và môi trường”, tiến sĩ Satyajit Reddy, bác sĩ tim mạch tại Mayo Clinic Arizona, chia sẻ.
Ví dụ, một người 27 tuổi hút thuốc, lười vận động và ăn uống kém khoa học có thể sở hữu tuổi sinh học là 32. Ngược lại, một người 49 tuổi ngủ đủ giấc và có chế độ ăn lành mạnh có thể chỉ có tuổi sinh học ở mức 44.
Theo tiến sĩ Reddy, có những yếu tố góp phần vào tuổi sinh học mà chúng ta không thể thay đổi như di truyền và đôi khi là môi trường sống. Tuy nhiên, có rất nhiều khía cạnh lối sống có thể điều chỉnh để giảm thiểu con số này.
“Sức khỏe tim mạch tốt có thể làm chậm tốc độ lão hóa sinh học, từ đó giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và các bệnh liên quan đến tuổi tác, đồng thời kéo dài tuổi thọ”, trích thông cáo chính thức của AHA.
Dưới đây là danh mục kiểm tra sức khỏe từ Hiệp hội Tim mạch Mỹ:
Chế độ ăn uống giàu năng lượng lành mạnh
Hãy ưu tiên tiêu thụ thực phẩm nguyên bản (whole foods), trái cây, rau củ, protein nạc, các loại hạt và hạt giống.
“Tôi khuyên mọi người nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đặc biệt là tinh bột tinh chế và đường”, tiến sĩ Reddy nói, thêm rằng thực phẩm chế biến sẵn thường được thiết kế để gây nghiện. Đường có mặt ở khắp mọi nơi, vì vậy cần cảnh giác để tránh tiêu thụ quá mức.
Vị bác sĩ tim mạch cũng gợi ý cách kiểm tra đơn giản: Hãy chú ý cảm giác của bạn sau bữa ăn. Nếu trong vòng 1-2 giờ sau khi ăn mà bạn cảm thấy đói lại hoặc mệt mỏi, đó có lẽ không phải là một bữa ăn tối ưu.
Tăng cường vận động
AHA phân biệt mức độ vận động giữa người lớn và trẻ em. Người lớn nên tập luyện 75 phút cường độ cao hoặc 150 phút cường độ trung bình mỗi tuần. Trẻ em cần vận động khoảng 60 phút mỗi ngày, bao gồm cả các hoạt động có cấu trúc và vui chơi tự do.
Dù việc đi tập gym rất tốt, nhưng nhiều người cảm thấy áp lực vì thiếu thời gian. Tiến sĩ Reddy khuyên: “Hãy làm những gì bạn có thể. Tìm một hoạt động bạn yêu thích như nhảy, yoga, đi bộ nghe podcast… điều đó quan trọng cho sự bền vững”. Quan trọng nhất là tránh lối sống tĩnh tại: hãy đỗ xe xa cửa hàng hơn, đi thang bộ thay vì thang máy, hoặc đi dạo cùng con thay vì xem TV.
Từ bỏ thuốc lá
Hút thuốc là “kẻ thù” của tim mạch. Tuy nhiên, AHA cảnh báo khói thuốc thụ động và thuốc lá điện tử (vaping) cũng nguy hiểm không kém.
Tiến sĩ Leslie Cho, Trưởng khoa Tim mạch dự phòng tại Cleveland Clinic, nhấn mạnh: “Nhiều người tin rằng vaping tốt hơn hút thuốc lá truyền thống, nhưng thực tế không phải vậy”. Vaping gây ra các vấn đề về phổi, ung thư và gây nghiện nicotine.
Ngủ đủ giấc
Các nghiên cứu chỉ ra rằng người trưởng thành nên ngủ từ 7-9 tiếng mỗi đêm. Việc ngủ quá ít hoặc quá nhiều đều liên quan đến các bệnh lý về tim mạch.
Kiểm soát cân nặng
Duy trì mức cân nặng phù hợp với thể trạng giúp tăng tuổi thọ. Điều này không có nghĩa là ăn kiêng cực đoan hay ám ảnh về ngoại hình. Thay vào đó, hãy tập trung vào thực phẩm giàu dinh dưỡng và vận động theo cách khiến cơ thể thấy thoải mái. Mỗi cơ thể là một bản thể khác biệt.
Mức LDL (cholesterol xấu) cao liên quan trực tiếp đến đau tim và đột quỵ. Bạn nên xét nghiệm máu ít nhất mỗi năm một lần.
Để kiểm soát chỉ số này, tiến sĩ David Samadi gợi ý tăng cường thực phẩm giàu chất xơ hòa tan và phytosterol như: các loại hạt, bơ, dầu ô liu, đậu, đậu nành, táo, nho, dâu tây và trái cây họ cam quýt. Các thực phẩm bổ sung chất xơ cũng có thể hỗ trợ hiệu quả.
Kiểm soát đường huyết
Về mặt sinh học, hầu hết thực phẩm chúng ta ăn đều chuyển hóa thành glucose (đường huyết) để tạo năng lượng. Tuy nhiên, đường huyết cao kéo dài sẽ phá hủy tim, thận, mắt và hệ thần kinh. Việc theo dõi chỉ số HbA1c là cách tốt nhất để kiểm soát đường huyết dài hạn, đặc biệt với người tiền tiểu đường hoặc tiểu đường.
Kiểm soát huyết áp
Huyết áp tối ưu là dưới 120/80 mmHg. Để duy trì mức này, ngoài ăn uống và tập luyện, hãy giảm lượng muối trong khẩu phần, hạn chế rượu bia và giảm căng thẳng (stress). Bạn nên tự theo dõi huyết áp tại nhà và khám sức khỏe định kỳ.
Nếu bạn chưa thực hiện được những thói quen này, đừng quá lo lắng. Tiến sĩ Reddy khẳng định luôn có thời gian để thay đổi.
“Chính việc tiếp xúc với thuốc lá, lối sống ít vận động, huyết áp cao… trong nhiều năm mới dẫn đến tổn hại tích lũy”, ông chia sẻ.
Mặc dù di truyền đóng vai trò quan trọng như một câu châm ngôn nổi tiếng: “Di truyền học nạp đạn, nhưng lối sống mới là kẻ bóp cò”. Bạn có thể mang gene di truyền về bệnh tim, nhưng lối sống sẽ quyết định liệu căn bệnh đó có khởi phát hay không.
Hãy thực hiện nhiều thói quen lành mạnh nhất có thể và duy trì chúng càng lâu càng tốt – mọi nỗ lực nhỏ của bạn đều tạo nên sự khác biệt cho tuổi thọ.
Từ 1-7, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được phân cấp thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính về cấp giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh.
Cụ thể, Nghị quyết 21 của Chính phủ đã quy định nội dung đáng chú ý là phân cấp thẩm quyền cấp, quản lý giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh về Chủ tịch UBND cấp tỉnh.
Chủ tịch UBND cấp tỉnh được thực hiện toàn bộ các thủ tục liên quan đến giấy phép hành nghề khám chữa bệnh, bao gồm cấp mới, cấp lại, gia hạn, điều chỉnh, đình chỉ và thu hồi giấy phép hành nghề, áp dụng cho cả các chứng chỉ hành nghề đã được cấp theo quy định trước đây.
Như vậy, từ 1-7, Bộ Y tế không còn cấp giấy phép hành nghề và chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh cho người hành nghề.
Theo đó, Bộ Y tế còn thẩm quyền cấp mới giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, cấp điều chỉnh danh mục kỹ thuật loại đặc biệt đối với các bệnh viện tư nhân.
Cấp mới, cấp lại, cấp điều chỉnh giấy phép hoạt động đối với các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế. Xem xét khả năng điều chỉnh bổ sung danh mục kỹ thuật loại đặc biệt, xem xét khả năng thực hiện kỹ thuật mới, phương pháp mới đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên toàn quốc.
Bên cạnh việc phân cấp thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính về cấp giấy phép hành nghề khám bệnh, nghị quyết đơn giản hóa và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh.
Ví dụ, đối với thủ tục cấp mới giấy phép hoạt động khám chữa bệnh, cơ quan có thẩm quyền phải tổ chức thẩm định trong thời hạn 40 ngày kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ và nếu đủ điều kiện thì phải cấp giấy phép trong 10 ngày làm việc kể từ ngày có biên bản thẩm định.
Trường hợp có yêu cầu sửa đổi, bổ sung phải nêu rõ trong nội dung của biên bản thẩm định.
Trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được văn bản thông báo và tài liệu chứng minh đã hoàn thành việc khắc phục, sửa chữa của cơ sở đề nghị.
Cơ quan cấp giấy phép hoạt động có thể tiến hành kiểm tra thực tế việc khắc phục, sửa chữa của cơ sở đề nghị trong trường hợp cần thiết hoặc thực hiện việc cấp giấy phép hoạt động. Trường hợp không cấp giấy phép hoạt động phải có văn bản trả lời và nêu rõ lý do.
Ngoài ra, đối với thủ tục điều chỉnh giấy phép hoạt động, nghị quyết cũng quy định rõ thời hạn xử lý hồ sơ, thời gian yêu cầu bổ sung, cũng như thời hạn giải quyết sau khi hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm quy trình minh bạch và có mốc thời gian cụ thể.
Đồng thời công khai thông tin sau khi cấp giấy phép hoạt động. Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày cấp phép, cơ quan có thẩm quyền phải đăng tải các thông tin như tên cơ sở, địa chỉ, người chịu trách nhiệm chuyên môn, phạm vi hoạt động chuyên môn trên cổng thông tin điện tử và hệ thống quản lý.
Nội dung phân cấp thẩm quyền nêu trên sẽ có hiệu lực từ ngày 1-7. Toàn bộ nghị quyết có hiệu lực từ ngày 29-4-2026 đến hết ngày 1-1-2028.
Não bộ cũng cần được nuôi dưỡng giống như tim mạch. Theo bác sĩ Aaron Lord, Trưởng khoa Thần kinh, Bệnh viện NYU Langone Brooklyn (Mỹ), khoảng 25% lượng máu của cơ thể được đưa lên não, vì vậy chế độ ăn giàu dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng với sức khỏe não bộ, tim mạch và hệ mạch máu.
Bác sĩ Lord cho biết thực phẩm hàng ngày có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng não. Dưới đây là những món ông thường xuyên bổ sung để tăng cường sức khỏe não bộ.
Cà phê và trà
Bác sĩ Lord uống trà đều đặn, gần như mỗi ngày. Theo ông, trà và cà phê chứa nhiều flavonoid, phytonutrient có lợi cho chuyển hóa não bộ cũng như hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Caffeine trong trà, cà phê còn giúp cải thiện khả năng tập trung và có thể góp phần giảm nguy cơ sa sút trí tuệ. Tuy nhiên, nên tiêu thụ caffeine ở mức vừa phải.
Não bộ cũng cần được nuôi dưỡng giống như tim mạch. Theo bác sĩ Aaron Lord, Trưởng khoa Thần kinh, Bệnh viện NYU Langone Brooklyn (Mỹ), khoảng 25% lượng máu của cơ thể được đưa lên não, vì vậy chế độ ăn giàu dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng với sức khỏe não bộ, tim mạch và hệ mạch máu.
Bác sĩ Lord cho biết thực phẩm hàng ngày có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng não. Dưới đây là những món ông thường xuyên bổ sung để tăng cường sức khỏe não bộ.
Cà phê và trà
Bác sĩ Lord uống trà đều đặn, gần như mỗi ngày. Theo ông, trà và cà phê chứa nhiều flavonoid, phytonutrient có lợi cho chuyển hóa não bộ cũng như hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Caffeine trong trà, cà phê còn giúp cải thiện khả năng tập trung và có thể góp phần giảm nguy cơ sa sút trí tuệ. Tuy nhiên, nên tiêu thụ caffeine ở mức vừa phải.
Cá béo
Các loại cá béo giàu omega-3 như cá hồi, cá mòi được xem là có lợi cho não nhờ đặc tính chống viêm. Bác sĩ Lord khuyến nghị nên ưu tiên cá đánh bắt tự nhiên nếu có thể vì thường có giá trị dinh dưỡng tốt hơn cá nuôi.
Cá béo
Các loại cá béo giàu omega-3 như cá hồi, cá mòi được xem là có lợi cho não nhờ đặc tính chống viêm. Bác sĩ Lord khuyến nghị nên ưu tiên cá đánh bắt tự nhiên nếu có thể vì thường có giá trị dinh dưỡng tốt hơn cá nuôi.
Rau xanh cung cấp chất xơ, folate, lutein và beta-carotene tốt cho não bộ. Một số loại được bác sĩ Lord ưa chuộng gồm cải thìa, măng tây và bông cải xanh non. Chất xơ trong rau còn giúp hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh, từ đó tác động tích cực đến chức năng não. Hấp, chần hoặc xào nhanh là cách chế biến giúp giữ giá trị dinh dưỡng tốt hơn.
Rau xanh
Rau xanh cung cấp chất xơ, folate, lutein và beta-carotene tốt cho não bộ. Một số loại được bác sĩ Lord ưa chuộng gồm cải thìa, măng tây và bông cải xanh non. Chất xơ trong rau còn giúp hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh, từ đó tác động tích cực đến chức năng não. Hấp, chần hoặc xào nhanh là cách chế biến giúp giữ giá trị dinh dưỡng tốt hơn.
Cà chua
Cà chua giàu chất chống oxy hóa mạnh, giúp giảm viêm và stress oxy hóa, yếu tố liên quan quá trình thoái hóa thần kinh. Bác sĩ Lord thường dùng cà chua trong salad, làm sốt ăn cùng cá hoặc gà, hay kết hợp với phô mai mozzarella, húng quế và dầu ôliu.
Cà chua
Cà chua giàu chất chống oxy hóa mạnh, giúp giảm viêm và stress oxy hóa, yếu tố liên quan quá trình thoái hóa thần kinh. Bác sĩ Lord thường dùng cà chua trong salad, làm sốt ăn cùng cá hoặc gà, hay kết hợp với phô mai mozzarella, húng quế và dầu ôliu.
Hạt óc chó và các loại quả mọng
Bác sĩ Lord khuyên mọi người nên thay đồ ăn chiên rán buổi chiều bằng một nắm hạt óc chó và quả mọng. Theo ông, đây là một trong những loại hạt tốt nhất cho não nhờ tỷ lệ omega-3 cao.
Ông cũng thường ăn việt quất vào buổi sáng vì loại quả này giàu flavonoid - hợp chất chống oxy hóa và chống viêm có thể giảm tác động của căng thẳng lên não. Một bữa sáng được ông gợi ý là yến mạch ngâm qua đêm ăn cùng hạt óc chó và việt quất.
Hạt óc chó và các loại quả mọng
Bác sĩ Lord khuyên mọi người nên thay đồ ăn chiên rán buổi chiều bằng một nắm hạt óc chó và quả mọng. Theo ông, đây là một trong những loại hạt tốt nhất cho não nhờ tỷ lệ omega-3 cao.
Ông cũng thường ăn việt quất vào buổi sáng vì loại quả này giàu flavonoid - hợp chất chống oxy hóa và chống viêm có thể giảm tác động của căng thẳng lên não. Một bữa sáng được ông gợi ý là yến mạch ngâm qua đêm ăn cùng hạt óc chó và việt quất.
Trước đó khoảng 15h38 ngày 7-5, khoa cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu tiếp nhận bé gái trong tình trạng ho, quấy khóc, nghi nuốt dị vật.
Qua thăm khám và thực hiện các cận lâm sàng, bác sĩ Nguyễn Hoàng Long - Trưởng khoa cấp cứu - xác định dị vật nằm ở đoạn thực quản. Dị vật là chiếc bông tai kim loại có đầu nhọn, tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương niêm mạc thực quản, chảy máu hoặc thủng thực quản nếu không xử trí kịp thời.
Sau khi hội chẩn, ê kíp bác sĩ tiến hành nội soi gây mê để gắp dị vật. Nhờ phối hợp giữa các chuyên khoa, chiếc bông tai được lấy ra an toàn trong thời gian ngắn.
Hiện sức khỏe bệnh nhi ổn định, tỉnh táo và đang tiếp tục được theo dõi tại bệnh viện.
Các bác sĩ khuyến cáo trẻ từ 6 tháng đến 3 tuổi thường có thói quen đưa đồ vật vào miệng nên nguy cơ nuốt dị vật rất cao. Phụ huynh cần để các vật dụng nhỏ như đồng xu, pin, cúc áo, bông tai, đồ chơi nhỏ… ngoài tầm với của trẻ.
Khi trẻ có các biểu hiện như ho sặc, khó nuốt, chảy nước dãi, nôn ói, quấy khóc kéo dài hoặc khó thở, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
