Suy thận là tình trạng nghiêm trọng, xảy ra khi thận ngừng thực hiện các chức năng bình thường. Thận có nhiệm vụ lọc chất thải và lượng dịch dư thừa ra khỏi cơ thể. Khi thận suy, các chất này sẽ tích tụ lại và gây ra nhiều vấn đề sức khỏe. Các dấu hiệu ban đầu của tổn thương thận thường khó nhận biết, nhưng vẫn có những cảnh báo rõ ràng. Dưới đây là 7 triệu chứng cần được xử lý ngay vì có thể dẫn đến suy thận.
Thay đổi nước tiểu
Vấn đề về thận thường biểu hiện sớm qua sự thay đổi về lượng và đặc điểm nước tiểu. Khi có quá nhiều protein rò rỉ vào nước tiểu, bạn có thể thấy lượng nước tiểu giảm đột ngột kèm theo hiện tượng nước tiểu có bọt. Bọt này khác với bọt thông thường vì gồm nhiều bong bóng nhỏ và tồn tại lâu. Khi bộ lọc của thận bị tổn thương, protein sẽ rò rỉ ra ngoài. Nếu gặp tình trạng này, người bệnh cần đi khám ngay.
Sưng ở bàn chân hoặc mặt
Khi thận hoạt động kém, cơ thể sẽ giữ lại nước gây phù nề. Tình trạng sưng thường thấy ở chân, mắt cá chân và mặt. Điều này xảy ra do thận không loại bỏ được lượng nước dư thừa. Người mắc có thể thấy giày chật hơn, khó tháo nhẫn, tăng cân kèm cảm giác khó chịu.
Khó thở
Suy thận khiến dịch tích tụ trong phổi, làm cản trở hô hấp. Ngay cả hoạt động nhẹ hoặc khi nghỉ ngơi người bệnh cũng có thể cảm thấy khó thở. Nguyên nhân là do phổi không thể giãn nở bình thường vì bị dịch dư thừa cản trở.
Mệt mỏi và yếu sức
Cảm giác mệt mỏi kéo dài và yếu cơ có thể là dấu hiệu thận hoạt động kém. Thận sản xuất hormone giúp tạo hồng cầu vận chuyển oxy. Khi thận suy, số lượng hồng cầu giảm gây thiếu máu, dẫn đến mệt mỏi, suy nhược. Nếu mệt mỏi kèm sưng, khó thở, cần đi kiểm tra sớm vì đây có thể là dấu hiệu tổn thương thận nghiêm trọng.
Buồn nôn hoặc nôn kéo dài
Buồn nôn thường xuyên hoặc nôn không rõ nguyên nhân có thể liên quan đến suy thận. Khi thận không lọc được chất thải, các độc tố tích tụ trong máu gây kích ứng dạ dày dẫn đến buồn nôn, nôn, chán ăn. Một số người còn cảm thấy vị kim loại trong miệng hoặc hơi thở có mùi hôi. Tình trạng này cần được can thiệp y tế sớm.
Da khô và ngứa
Da khô và ngứa nhiều có thể do bệnh thận gây ra. Khi thận không cân bằng được khoáng chất trong cơ thể, da sẽ bị kích ứng. Dù có vẻ không nghiêm trọng nhưng triệu chứng này thường xuất hiện ở giai đoạn bệnh nặng.
Lú lẫn hoặc khó tập trung
Chức năng não cũng bị ảnh hưởng khi thận gặp vấn đề, do độc tố tích tụ trong máu. Người bệnh có thể cảm thấy lú lẫn, khó tập trung, đầu óc mơ màng, hay quên hơn. Những thay đổi này có thể là dấu hiệu suy thận tiến triển và cần được kiểm tra ngay. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời giúp bảo vệ cả não bộ và sức khỏe tổng thể.
Chương trình ưu tiên cho cả những người từ 40 tuổi có tiền sử gia đình gồm cha hoặc anh em trai từng mắc ung thư tuyến tiền liệt. Nam giới sẽ được khám và tư vấn trực tiếp cùng các bác sĩ chuyên khoa tiết niệu giàu kinh nghiệm.
Tiếp đó, người khám được chỉ định thực hiện xét nghiệm định lượng PSA toàn phần trong máu. Đây được y khoa coi là "chỉ số vàng" giúp phát hiện sớm các dấu hiệu ung thư ngay cả khi cơ thể chưa xuất hiện triệu chứng lâm sàng. Đồng thời, bệnh nhân cũng được siêu âm bụng tổng quát nhằm khảo sát hình thái và phát hiện sớm các bất thường tại tuyến tiền liệt.
Hoạt động hưởng ứng chương trình khám sức khỏe toàn dân tại TP HCM, bắt đầu từ 20/4 đến khi đủ 1.000 người đăng ký. Tầm soát tổ chức trực tiếp tại Bệnh viện Bình Dân (371 Điện Biên Phủ, phường Bàn Cờ). Người dân đặt lịch qua tổng đài (028) 3839 4747 hoặc Zalo OA của bệnh viện, từ 7h đến 16h tất cả các ngày trong tuần.
Tuyến tiền liệt đóng vai trò quan trọng trong sản xuất tinh dịch, cung cấp năng lượng cho tinh trùng hoạt động và kiểm soát hoạt động tiểu tiện. Ung thư tuyến tiền liệt là một trong những bệnh lý ác tính phổ biến, xếp thứ 5 trong những loại ung thư thường gặp ở nam, theo thống kê của Globocan năm 2022.
Dù tỷ lệ mắc chuẩn hóa theo độ tuổi tại Việt Nam thấp hơn so với các nước Âu Mỹ, nhưng tỷ lệ tử vong lại ở mức cao đáng báo động. Bệnh tiến triển âm thầm, khi có triệu chứng như khó tiểu, đau vùng chậu, tiểu ra máu, ung thư thường đã lan rộng. Trong khi đó, phát hiện sớm có thể điều trị khỏi và bảo tồn chức năng. Ở giai đoạn muộn, bệnh gây đau đớn, biến chứng nặng và phải điều trị kéo dài, tốn kém nhưng chỉ giúp kéo dài sự sống, kèm nhiều tác dụng phụ. Vì vậy, tầm soát định kỳ là yếu tố then chốt để phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.
Các ca nhiễm được ghi nhận tại 9 trên tổng số 16 vùng của cả nước, tập trung chủ yếu ở khu vực miền Trung và miền Nam gồm: Metropolitana (vùng thủ đô), O'Higgins, Maule, Ñuble, Bío Bío, La Araucanía, Los Ríos, Los Lagos và Aysén.
Hãng thông tấn EFE dẫn số liệu từ Bộ Y tế cho hay năm 2025, Chile ghi nhận 44 ca mắc và 8 ca tử vong, với tỷ lệ tử vong là 18%. Các dữ liệu dịch tễ học công cộng cho thấy trong giai đoạn 5 năm từ 2020 đến 2024, mỗi năm nước này có từ 30 đến 70 ca nhiễm, với tỷ lệ tử vong trung bình trong giai đoạn này là 26%.
Bộ Y tế Chile nhận định: "Tỷ lệ tử vong tăng cao trong năm nay có thể liên quan đến tình trạng sức khỏe riêng của từng bệnh nhân và tính thời điểm trong việc chẩn đoán. Điều này càng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đi khám bác sĩ ngay khi xuất hiện bất kỳ triệu chứng nghi ngờ nào".
Biến thể Andes, một trong những chủng nguy hiểm nhất có khả năng lây truyền từ người sang người, hiện chiếm ưu thế tại Chile và Argentina. Đây cũng là khu vực khởi hành của tàu du lịch MV Hondius vào ngày 1/4 vừa qua, nơi vừa ghi nhận một đợt bùng phát Hantavirus khiến 8 người nhiễm, trong đó có 3 ca tử vong.
Loại virus này có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng về tim mạch và hô hấp. Vật chủ trung gian truyền bệnh là loài chuột đuôi dài, một loài động vật chủ yếu sinh sống ở các khu rừng ẩm ướt phía Nam Chile và Argentina. Hầu hết ca bệnh tại Chile thường được ghi nhận vào mùa hè. Bệnh lây truyền trực tiếp từ động vật sang người thông qua việc hít phải các hạt virus có trong phân, nước tiểu và nước bọt của loài gặm nhấm.
Bộ Y tế cho biết thêm trường hợp lây nhiễm từ người sang người cuối cùng được ghi nhận tại đây là từ năm 2019 và đó là một tình huống đơn lẻ đã được kiểm soát. Cơ quan này cũng đã duy trì tình trạng cảnh báo y tế trên toàn quốc kể từ tháng 1 vừa qua.
Theo một trong những giả thuyết của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có khả năng hành khách trong số 8 người trên tàu du lịch đã bị nhiễm bệnh tại Argentina trước khi lên tàu. Chính phủ Argentina đang điều tra liệu hai người đầu tiên xuất hiện triệu chứng trên tàu có bị lây nhiễm từ đất liền hay không. Đó là một cặp vợ chồng người Hà Lan (cả hai đều đã tử vong) sau khi dành 4 tháng du lịch qua các nước Argentina, Chile và Uruguay.
Tuy nhiên, Bộ Y tế Chile khẳng định: "Hiện tại chưa có bằng chứng nào cho thấy các ca bệnh xác nhận từ tàu du lịch từng đi qua lãnh thổ Chile". Cơ quan này cũng cho biết thêm: "Trung tâm Liên lạc Quốc gia thuộc Bộ Y tế đã yêu cầu WHO cung cấp thêm thông tin về vấn đề này theo Điều lệ Y tế Quốc tế".
Bà Colleen Doherty, bác sĩ nội khoa tại Mỹ, cho biết kali giúp cơ thể đào thải muối, giảm lượng nước dư và làm giãn mạch máu, từ đó giúp huyết áp ổn định hơn, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Cần tây cung cấp lượng kali đáng kể cho cơ thể. Kali hỗ trợ thận loại bỏ natri qua nước tiểu.
Khi lượng natri giảm, cơ thể không giữ nước nhiều, thể tích máu giảm và huyết áp cũng hạ xuống. Kali còn giúp thành mạch máu giãn ra, giúp máu lưu thông dễ dàng hơn.
Hạt cần tây chứa 3-n-butylphthalide, còn gọi là NBP. Theo nghiên cứu, chất này giúp hạ huyết áp bằng cách tăng đào thải nước và muối. NBP còn hoạt động giống thuốc chẹn kênh canxi, giúp mạch máu thư giãn và giãn rộng. Chất này còn có khả năng chống oxy hóa. NBP giúp giảm tình trạng stress oxy hóa, hạn chế viêm và ngăn mạch máu bị thu hẹp. Đồng thời, chất này thúc đẩy cơ thể tạo ra nitric oxide, giúp mạch máu giãn ra và giảm áp lực máu.
Apigenin có trong lá, thân và hạt cần tây. Chất này giúp hạ huyết áp bằng cách làm giãn mạch máu.
Apigenin còn tăng hoạt động của enzyme ACE2. Enzyme này giúp chuyển hóa một loại hormone gây co mạch thành chất có tác dụng giãn mạch.
Apigenin thuộc nhóm flavonoid, có khả năng chống viêm và chống oxy hóa. Nhờ đó, chất này giúp mạch máu hoạt động tốt hơn và hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
Theo một nghiên cứu trên tạp chí Inflammopharmacology năm 2022, 52 người tham gia bị tăng huyết áp ghi nhận kết quả tích cực. Nhóm sử dụng 4 viên hạt cần tây mỗi ngày trong 4 tuần có mức giảm huyết áp rõ rệt so với nhóm dùng giả dược.
Huyết áp tâm thu giảm trung bình hơn 11 mmHg. Huyết áp tâm trương giảm hơn 6 mmHg. Nghiên cứu không ghi nhận tác dụng phụ đáng kể. Người tham gia còn cải thiện giấc ngủ, cảm thấy thư giãn, thở dễ hơn và giảm chóng mặt.
Hiện chưa có khuyến nghị cụ thể về lượng cần tây cần ăn mỗi ngày. Bạn nên kết hợp cần tây trong chế độ ăn lành mạnh.
Việc tiêu thụ quá nhiều cần tây hoặc dùng viên hạt cần tây cần có ý kiến bác sĩ. Dùng lượng lớn cần tây có thể tương tác với thuốc hoặc làm huyết áp giảm quá mức khi đang điều trị.
