Giảm cân và duy trì vóc dáng là bài toán chung của nhiều người hiện đại. Bước đầu tiên trong việc điều chỉnh chế độ ăn uống thường là cắt giảm trà sữa hay các loại đồ uống đóng chai. Tuy nhiên, không ít người sau khi bỏ trà sữa lại chuyển sang nước ép trái cây hoặc sữa đậu nành vì tin rằng chúng tốt cho sức khỏe hơn.
Chuyên gia dinh dưỡng Cao Mẫn Mẫn (Đài Loan, Trung Quốc) cảnh báo, có 6 loại đồ uống “giả danh” lành mạnh thực chất là những “quả bom nhiệt lượng dạng lỏng”.
Tại sao càng uống nước càng thấy sưng phù?
Nhiều người thắc mắc dù uống nhiều nước mỗi ngày nhưng quá trình trao đổi chất vẫn đình trệ, cơ thể ngày càng béo hoặc gặp tình trạng phù nề.
Theo chuyên gia Cao Mẫn Mẫn, nguyên nhân phổ biến của tình trạng “nhìn gương thấy mình sưng lên một vòng” thường do: ăn quá mặn, ngồi nhiều ít vận động và tích tụ nước trong cơ thể.
Giải pháp đúng đắn lúc này không phải là nhịn uống nước, mà là phải “uống nước lọc đúng nghĩa”. Nước lọc giúp thúc đẩy tuần hoàn trao đổi chất, đào thải muối và nước dư thừa, từ đó giúp giảm tình trạng phù nề hiệu quả.
Chuyên gia nhấn mạnh sự khác biệt giữa nước lọc và đồ uống “giả lành mạnh”:
Nước lọc: 0 kcal, không làm tăng đường huyết, hỗ trợ trao đổi chất.
Đồ uống “giả lành mạnh”: Chứa từ 150-500 kcal, làm tăng đường huyết nhanh chóng và thúc đẩy tích tụ mỡ thừa.
6 loại đồ uống “bẫy” sức khỏe cần cảnh giác
Dưới đây là danh sách 6 loại đồ uống dễ gây nhầm lẫn được chuyên gia cảnh báo:
Nước ép trái cây tươi
Nhiều cửa hàng thường cho thêm đường hoặc siro để tăng hương vị. Cộng thêm lượng đường fructose tự nhiên từ trái cây, một ly nước ép có thể khiến lượng đường nạp vào cơ thể vượt ngưỡng cho phép.
Nước chanh mật ong
Để cân bằng vị chua của chanh, người bán thường cho rất nhiều mật ong và đường. Thực tế, hàm lượng đường trong một ly nước này là rất lớn.
Sữa chua uống có đường
Dù có chứa lợi khuẩn (probiotics), nhưng loại đồ uống này thường được thêm rất nhiều đường. Một chai nhỏ có thể chứa mức năng lượng cực cao.
Sữa đậu nành ngọt
Vốn là nguồn protein chất lượng cao, nhưng khi thêm đường, nó trở thành một loại đồ uống có đường thông thường.
Nước uống thể thao
Loại này chỉ thực sự cần thiết khi cơ thể đổ mồ hôi đầm đìa do vận động mạnh. Nếu chỉ ngồi văn phòng mà uống nước thể thao, bạn chẳng khác nào đang uống “nước đường”, khiến calo tích tụ nhanh chóng.
Trong lúc ngủ, cơ thể giảm tiết nước bọt, vốn là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát vi khuẩn trong miệng. Khi nước bọt giảm, vi khuẩn dễ sinh sôi và hình thành mảng bám trên răng. Đây là lý do vì sao nhiều người có cảm giác miệng không sạch vào buổi sáng, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Đánh răng ngay khi thức dậy giúp loại bỏ lớp vi khuẩn trước khi ăn uống. Nếu không làm sạch trước, vi khuẩn sẽ kết hợp với đường và tinh bột trong thức ăn, tạo ra a xít và làm tổn hại men răng.
Một lợi ích quan trọng khác là fluoride trong kem đánh răng. Fluoride là một khoáng chất giúp tăng cường độ bền của men răng và có lợi quá trình tái khoáng hóa. Khi đánh răng trước bữa sáng, lớp fluoride này đóng vai trò như một lớp bảo vệ giúp răng chống lại tác động của a xít từ thực phẩm như cà phê, nước cam hay bánh ngọt.
Ngoài ra, đánh răng còn kích thích tuyến nước bọt hoạt động. Nước bọt giúp trung hòa a xít và rửa trôi vi khuẩn, từ đó tạo môi trường ổn định hơn cho răng trước khi ăn.
Mặt khác, đánh răng sau bữa sáng cũng có những điểm hợp lý, đặc biệt nếu mục tiêu là làm sạch trực tiếp thức ăn còn sót lại. Sau khi ăn, các mảnh vụn thức ăn và đường có thể bám lại trên răng, nhất là ở kẽ răng hoặc gần nướu. Vi khuẩn trong miệng sẽ sử dụng phần đường này để tạo a xít, làm tăng nguy cơ sâu răng.
Dù có những lợi ích nhất định nhưng đánh răng ngay sau khi ăn lại tiềm ẩn một rủi ro quan trọng liên quan đến men răng. Sau khi ăn, đặc biệt là các thực phẩm có tính a xít như trái cây họ cam quýt hoặc nước ép, men răng sẽ tạm thời bị suy yếu, khiến dễ bị tổn thương hơn. Đây là phản ứng tự nhiên khi a xít tiếp xúc với bề mặt răng.
Nếu đánh răng ngay lúc này, lực chà xát từ bàn chải có thể làm mài mòn lớp men đang yếu, lâu dài dẫn đến nhạy cảm răng hoặc tổn thương men răng. Vì lý do này, các chuyên gia thường khuyến nghị nên chờ khoảng 30 - 60 phút sau khi ăn rồi mới đánh răng. Khoảng thời gian này cho phép nước bọt trung hòa a xít và giúp men răng phục hồi độ cứng tự nhiên, theo Healthline.
Như vậy, cả hai cách đánh răng vừa nêu trên đều có những lợi ích riêng, và theo Hiệp hội Nha khoa Mỹ, nên đánh răng sau ăn nhưng chờ ít nhất 30 - 60 phút, vì axit từ thức ăn có thể làm mềm men răng, đánh ngay sẽ dễ gây mòn răng.
Thời điểm mới phát hiện bệnh, mức đường huyết của anh dao động khoảng 8 đến 12 mmol/L và chỉ số HbA1c ở mức 8,5%. Bác sĩ Dương Minh Tuấn thuộc Khoa Nội tiết Đái tháo đường, nói dù cơ thể thừa cân, chuộng đồ chiên xào và uống nhiều rượu, người đàn ông vẫn kiên quyết từ chối y lệnh.
Bệnh nhân chọn tự thay đổi lối sống kết hợp sử dụng thực phẩm chức năng xách tay không rõ nguồn gốc. Cảm giác không mệt mỏi cùng kết quả thử nghiệm đường máu khi đói bình thường khiến anh tin mình đang đi đúng hướng. Sự tự tin thái quá đó đã phải trả giá bằng việc thị lực suy giảm và cơ thể sụt cân nhanh chóng.
Đến năm thứ thứ 4, trong lúc đang tập thể dục, anh bất ngờ lên cơn đau thắt ngực, ngừng tim và phải nhập viện cấp cứu do mảng xơ vữa âm thầm lắng đọng gây tắc nghẽn mạch vành.
Tạp chí Lancet thống kê tỷ lệ mắc tiểu đường toàn cầu đã tăng từ 7% lên 14% trong ba thập kỷ qua, ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 800 triệu người. Tại Việt Nam, dữ liệu từ cơ quan y tế và Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế ghi nhận khoảng 7 triệu người đang sống chung với căn bệnh này.
Hơn một nửa trong số đó đã xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng về tim mạch, mắt, thần kinh và thận. Tỷ lệ mắc mới ở độ tuổi 20 đến 79 đã tăng gấp ba lần kể từ năm 2000. Đáng lo ngại nhất là khoảng 50% ca bệnh không được chẩn đoán kịp thời hoặc bệnh nhân cố tình phớt lờ phác đồ y khoa do thiếu kiến thức.
Bác sĩ Tuấn lý giải tâm lý chối bỏ bệnh tật chính là căn nguyên cốt lõi. Nhiều người sập bẫy "không đau, không mệt" nên mặc định cơ thể vẫn hoàn toàn khỏe mạnh. Một nam bệnh nhân 53 tuổi từng nằng nặc từ chối tiêm insulin, chọn uống thuốc nam truyền miệng. Khi đường huyết giảm được một nửa, ông thoải mái uống rượu rồi rơi vào trạng thái hôn mê với mức đường huyết vọt lên 50 mmol/L.
Một thai phụ 23 tuổi cũng phớt lờ chẩn đoán tiểu đường thai kỳ do tự thử máu thấy kết quả bình thường. Sự cố chấp này khiến thai nhi ngừng tim, còn người mẹ nhập viện trong tình trạng nhiễm toan ceton nặng.
Bên cạnh tâm lý chủ quan, người bệnh còn hiểu sai về cơ chế sinh bệnh. Đái tháo đường không phụ thuộc hoàn toàn vào vóc dáng bên ngoài mà nằm ở chất lượng chuyển hóa nội tại. Người châu Á có yếu tố di truyền và cấu trúc phân bổ mỡ đặc thù, dễ dẫn đến tình trạng kháng insulin ngay cả khi chỉ số khối cơ thể thấp.
Niềm tin mù quáng vào các phương pháp dân gian cũng đẩy bệnh nhân đến bờ vực rủi ro. Nghiên cứu của Viện Chính sách và Quản lý Y tế cho thấy 73% người Việt từng dùng thuốc truyền thống, trong đó 68% lầm tưởng các loại thảo dược hoàn toàn không gây tác dụng phụ.
Trì hoãn can thiệp y khoa đúng cách sẽ tàn phá cơ thể nặng nề, đặc biệt ở nhóm tuổi trẻ. Thời gian mắc bệnh càng kéo dài, cửa sổ phơi nhiễm với tình trạng đường huyết cao càng lớn, khiến các biến chứng mù lòa hay đột quỵ đến sớm hơn. Những người tự ý dùng sản phẩm chức năng trôi nổi đối mặt với nguy cơ suy hô hấp, tụt huyết áp và tử vong nhanh chóng.
Bác sĩ Hà Hải Nam từ Bệnh viện K cảnh báo khi bệnh bùng phát trở lại, bệnh nhân thường phải gánh chịu chi phí phác đồ mới vô cùng đắt đỏ hoặc rơi vào ngõ cụt y khoa. Để kiểm soát căn bệnh này, giới chuyên môn yêu cầu người bệnh duy trì chế độ dinh dưỡng khoa học kết hợp vận động thường xuyên, đồng thời tuân thủ tuyệt đối chỉ định dùng thuốc. Các cơ quan quản lý cũng cần siết chặt giám sát để loại bỏ mạng lưới buôn bán thuốc tiểu đường giả mạo đang tràn lan.
