Cuộc sống của người phụ nữ này từng bị đảo lộn hoàn toàn bởi những tiếng nói bí ẩn luôn vang lên trong đầu. Theo hồ sơ bệnh án, bệnh khởi phát cách đây khoảng 5 năm, vào thời điểm bệnh nhân chịu áp lực công việc lớn. Tình trạng căng thẳng kéo dài khiến chị mất ngủ liên tục và giảm khả năng tập trung.
Ban đầu, gia đình nghi ngờ yếu tố tâm linh nên đưa chị đi làm lễ tại chùa. Chỉ khi các biểu hiện trở nên nghiêm trọng, người bệnh mới được đưa đến cơ sở y tế chuyên khoa để thăm khám và điều trị.
Dù từng điều trị tại bệnh viện tâm thần tuyến tỉnh, bệnh tình của bệnh nhân không ổn định do tự ý bỏ thuốc. Các triệu chứng của bệnh nhân tái phát nhiều lần với mức độ nặng dần.
Trong đợt bệnh gần nhất, bên cạnh ảo thanh bình phẩm, bệnh nhân xuất hiện hoang tưởng bị hại. Bệnh nhân tin rằng có người đang sử dụng sóng điện từ để kết nối và tìm cách hại mình, dẫn đến trạng thái lo lắng, sợ hãi và đi lại lộn xộn.
Khi nhập viện, kết quả đánh giá bằng thang điểm PANSS cho thấy cả triệu chứng dương tính và âm tính đều ở mức cao. Sau khi thăm khám lâm sàng và loại trừ các tổn thương thực thể bằng điện não đồ và lưu huyết não, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc tâm thần phân liệt thể paranoid.
Phác đồ điều trị được xây dựng gồm thuốc chống loạn thần kết hợp với kích thích từ trường xuyên sọ lặp lại.
Tác động trực tiếp vào hoạt động bất thường của não
Theo ThS.BSNT Nguyễn Thị Hoa, Phó trưởng Phòng Tâm lý lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết ảo thanh là triệu chứng thường gặp ở bệnh nhân tâm thần phân liệt, chiếm khoảng 60-80% trường hợp.
Phương pháp kích thích từ xuyên sọ hoạt động dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ. Từ trường được tạo ra bên ngoài hộp sọ có thể xuyên vào não và sinh ra các dòng điện nhỏ, từ đó làm thay đổi hoạt động của tế bào thần kinh.
Ở bệnh nhân tâm thần phân liệt có ảo thanh, nhiều nghiên cứu cho thấy vùng xử lý ngôn ngữ tại thùy thái dương hoạt động quá mức. Não bộ khi đó có thể tạo ra cảm giác như đang nghe âm thanh thật dù không có kích thích từ bên ngoài.
Việc sử dụng kích thích từ tần số thấp vào khu vực này giúp làm giảm hoạt động bất thường, từ đó giảm cường độ và tần suất ảo thanh.
Không chỉ tác động tại một vị trí riêng lẻ, phương pháp còn ảnh hưởng đến mạng lưới thần kinh liên quan đến ngôn ngữ và kiểm soát nhận thức. Khi các kết nối này được điều chỉnh, người bệnh dần nhận diện đúng bản chất của trải nghiệm ảo giác.
Ngoài ra, phương pháp còn góp phần điều hòa các chất dẫn truyền thần kinh như dopamin, glutamate và GABA, vốn liên quan chặt chẽ đến cơ chế bệnh sinh.
Với trường hợp này, ngoài việc điều chỉnh thuốc, các bác sĩ chỉ định thêm phương pháp kích thích từ xuyên sọ lặp lại. Phương pháp này tác động vào các vùng não liên quan đến xử lý ngôn ngữ và âm thanh nhằm cải thiện triệu chứng.
Sau điều trị, tình trạng ảo thanh giảm rõ rệt, cảm xúc và hành vi ổn định, giấc ngủ và ăn uống được cải thiện. Người bệnh được xuất viện, tiếp tục theo dõi ngoại trú và tái khám định kỳ. Hiện tại, chị đã quay lại sinh hoạt và làm việc bình thường.
Quá trình hồi phục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Từ ngày thứ 4, các triệu chứng hoang tưởng và ảo thanh bắt đầu giảm. Đến ngày thứ 14, bệnh nhân không còn ảo thanh, trạng thái tâm lý ổn định, ăn ngủ tốt.
Sau khi xuất viện, người bệnh tiếp tục được chỉ định điều trị duy trì và tái khám định kỳ nhằm giữ ổn định sức khỏe tâm thần và sớm trở lại cuộc sống thường ngày.
Tăng hiệu quả điều trị khi phối hợp với thuốc
Các chuyên gia cho biết kích thích từ xuyên sọ không thay thế thuốc mà đóng vai trò hỗ trợ. Khi kết hợp với thuốc chống loạn thần, hiệu quả kiểm soát triệu chứng có thể được cải thiện rõ rệt, đặc biệt ở những bệnh nhân đáp ứng kém với điều trị đơn thuần.
PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai cho biết điểm quan trọng của phương pháp là xây dựng phác đồ cá thể hóa, tập trung trực tiếp vào triệu chứng nổi bật của từng bệnh nhân.
Theo chuyên gia, từ trường cường độ cao nhưng an toàn có thể xuyên qua hộp sọ và tạo ra các dòng điện nhỏ trong não, giúp điều chỉnh hoạt động tại các vùng liên quan đến xử lý âm thanh và ngôn ngữ. Nhờ đó, các rối loạn chức năng được cải thiện, góp phần giảm triệu chứng.
Phương pháp hiện được ứng dụng trong nhiều bệnh lý như trầm cảm kháng trị, rối loạn lo âu, ám ảnh cưỡng bức, đau mạn tính và hỗ trợ phục hồi sau đột quỵ.
Tuy nhiên, việc chỉ định cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng. Những người có tiền sử động kinh hoặc có thiết bị kim loại trong sọ não cần được cân nhắc cẩn thận trước khi áp dụng.
Ngày 9-4, đoàn công tác Bộ Y tế do Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với UBND TP.HCM về kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị và kết quả thực hiện công tác dân số năm 2025 tại TP.
TS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết sau sáp nhập, mô hình trạm y tế rất đa dạng. Có những trạm quy mô lớn, có phòng khám đa khoa, chuyên khoa, phục vụ hàng trăm bệnh nhân mỗi ngày. Cũng có những trạm nhỏ, chỉ thực hiện các chức năng cơ bản theo quy định.
Để nâng cao năng lực, Sở Y tế đã tổ chức tập huấn quản lý cho đội ngũ lãnh đạo trạm y tế, đặc biệt là những người lần đầu đảm nhận vai trò quản lý.
Bên cạnh đó, ngành y tế TP hiện đang khẩn trương nghiên cứu và đề xuất giải pháp khám sức khỏe cho mọi người dân ngay trong năm 2026.
Theo đó, TP.HCM sẽ triển khai 3 nhóm giải pháp khám sức khỏe cho hơn 15 triệu dân tại TP gồm: tổ chức khám sức khỏe phi địa giới (người dân có thể khám ở bất kỳ đâu), khám sức khỏe tại cộng đồng (khám tận nơi nhờ đội chăm sóc sức khỏe liên tục, chăm sóc nhóm nguy cơ) và thu thập dữ liệu sức khỏe sẵn có (tích hợp dữ liệu khám sức khỏe).
Để triển khai thành công cần sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương cùng ngành y tế.
Chính quyền địa phương giữ vai trò quan trọng trong việc rà soát đối tượng, vận động người dân tham gia, bố trí địa điểm và phối hợp tổ chức các điểm khám phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.
Đồng thời, cần xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt nhưng chặt chẽ để huy động tối đa nguồn lực xã hội. Cơ chế này phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng quy định, tạo điều kiện để các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập đủ điều kiện tham gia cung ứng dịch vụ khám sức khỏe.
TS Huỳnh Minh Chín - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết năm 2025 các chỉ tiêu dân số cơ bản được hoàn thành, một số chỉ tiêu vượt kế hoạch đề ra.
Tuy nhiên tổng tỉ suất sinh của TP vẫn ở mức thấp, đạt 1,51 con/phụ nữ, mặc dù đã có xu hướng tăng nhẹ. Đây vẫn là thách thức lớn, có nguy cơ ảnh hưởng đến cơ cấu dân số và nguồn lao động trong tương lai.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đánh giá TP.HCM đã triển khai Nghị quyết 72 đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên để hoàn thành các mục tiêu, đặc biệt trong nâng cao năng lực y tế cơ sở và chăm sóc sức khỏe toàn dân, TP cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường nguồn lực trong thời gian tới.
Liên quan đến khám sức khỏe định kỳ, Thứ trưởng Bộ Y tế lưu ý cần thống nhất cách hiểu và cách làm. Đây không phải là các gói khám chuyên sâu, mà chủ yếu là sàng lọc ban đầu, qua đó phát hiện sớm yếu tố nguy cơ, phân tích để xác định các vấn đề sức khỏe nổi bật và triển khai can thiệp phù hợp.
Tránh tình trạng triển khai dàn trải, hình thức, gây tốn kém nhưng hiệu quả thấp. Việc tổ chức khám phải phù hợp điều kiện từng địa phương, kết hợp sử dụng thiết bị y tế cơ động khi cần thiết và tăng cường hỗ trợ chuyên môn giữa tuyến cơ sở với tuyến trên.
Ngoài ra, TP.HCM cần có các chính sách đủ mạnh để khuyến khích sinh con, như hỗ trợ nhà ở, giáo dục, chi phí nuôi dưỡng… thay vì chỉ dừng ở tuyên truyền, qua đó duy trì mức sinh hợp lý và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Trong bối cảnh bệnh không lây tăng, già hóa nhanh, tuổi thọ khỏe mạnh thấp, việc chủ động tầm soát bệnh, phát hiện sớm giúp giảm gánh nặng bệnh tật cho mỗi cá nhân và toàn xã hội.
Trong một lần khám sức khỏe tổng quát, chị H.T.L. (43 tuổi, tỉnh Tây Ninh) được phát hiện bị ung thư tuyến giáp thể nhú, cho dù trước đó chị hoàn toàn không có triệu chứng gì bất thường.
Theo chồng chị L., chị gái của chị bị ung thư tuyến giáp và được tình cờ phát hiện trong một lần thăm khám sức khỏe. Lo sợ ung thư tuyến giáp có khả năng di truyền, chị L. đến bệnh viện thăm khám tổng quát kiểm tra.
Tại đây, khi siêu âm tuyến giáp, bác sĩ phát hiện chị có bướu tuyến giáp hai bên, vôi hóa rải rác tuyến giáp bên trái, được đánh giá là TIRADS V (khả năng ác tính). Chị L. được các bác sĩ phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ tuyến giáp để triệt căn khối u. May mắn là khối u được phát hiện sớm, chưa có dấu hiệu di căn hay xâm lấn các cơ quan lân cận.
Sau mổ, sức khỏe chị L. đã phục hồi và trở lại sinh hoạt bình thường nhưng phải uống hormone tuyến giáp suốt đời nhằm thay thế nội tiết do tuyến giáp sản xuất, tránh nguy cơ suy giáp.
Các bác sĩ cho hay nếu phát hiện trễ và để kéo dài bệnh quá lâu sẽ khiến khối u diễn tiến di căn xa, việc điều trị trở nên khó khăn, phác đồ điều trị phức tạp. Vì vậy khám sức khỏe tổng quát và siêu âm tuyến giáp định kỳ ở phụ nữ, nhất là phụ nữ trong độ tuổi trung niên, là "chìa khóa" giúp tầm soát sớm ung thư tuyến giáp.
Bác sĩ Nguyễn Đức Thông, Trưởng khoa nội soi Bệnh viện Nguyễn Trãi (TP.HCM), cho hay một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là đa số bệnh nhân tại Việt Nam được phát hiện bệnh trong đó có ung thư ở giai đoạn muộn, làm hạn chế hiệu quả can thiệp.
Nếu không được tầm soát và điều trị kịp thời, các bệnh lý có thể tiến triển âm thầm theo thời gian và nặng dần. Do đó cần xây dựng các chương trình tầm soát chủ động thay vì chờ đến khi có triệu chứng, người dân nên được nội soi định kỳ khi đến độ tuổi nhất định.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS Trần Đắc Phu - nguyên cục trưởng Cục Y tế dự phòng Bộ Y tế Việt Nam - cho hay tuổi thọ trung bình của người Việt hiện cao hơn các quốc gia có cùng mức thu nhập, tuy nhiên số năm sống khỏe lại thấp do phải sống chung với bệnh nền, bệnh mạn tính...
Cùng với đó, "cửa sổ dân số vàng" đang dần khép lại, bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh. Nếu không có giải pháp kịp thời, gánh nặng về y tế, kinh tế và an sinh xã hội sẽ gia tăng đáng kể.
"Mặc dù tuổi thọ trung bình của người Việt tăng nhưng thực tế chúng ta đang đối mặt với thách thức "sống lâu nhưng không sống khỏe". Đã đến lúc cần thay đổi tư duy từ chờ có bệnh mới khám sang chủ động dự phòng từ sớm, từ xa", ông nhấn mạnh.
Theo ông Phu, nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã xác định rõ việc chuyển trọng tâm từ khám chữa bệnh sang phòng bệnh, thực hiện dự phòng từ sớm, từ xa và toàn diện trong suốt vòng đời.
Như vậy y tế dự phòng, đặc biệt là y tế cơ sở, giữ vai trò then chốt trong quản lý sức khỏe cộng đồng. Khi đầu tư đúng hướng cho y tế dự phòng sẽ giúp giảm quá tải cho các bệnh viện, đặc biệt bệnh viện tuyến trên, đồng thời giảm chi phí chăm sóc cho gia đình và xã hội.
Ông lưu ý y tế cơ sở, cụ thể là trạm y tế phường, xã không chỉ là nơi khám chữa bệnh ban đầu mà phải trở thành nơi quản lý sức khỏe người dân. Cán bộ y tế cần nắm rõ trên địa bàn có bao nhiêu người mắc tăng huyết áp, ung thư hoặc các bệnh nền khác để theo dõi, tư vấn và điều trị kịp thời.
Việc khám sức khỏe tầm soát định kỳ cho cộng đồng tại trạm y tế đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Từ đó giảm áp lực và chi phí cho các bệnh viện lớn. Để làm được điều này cần tiếp cận được người dân, đặc biệt là nhóm yếu thế ít có điều kiện chăm sóc sức khỏe. TP.HCM đang đi đầu trong việc khám sức khỏe miễn phí cho người già và người yếu thế.
PGS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho hay trong nhiều năm qua ngành y tế TP đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công tác khám, chữa bệnh. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy rất rõ: nếu hệ thống y tế chỉ tập trung vào điều trị khi người dân đã mắc bệnh sẽ luôn đối mặt với tình trạng quá tải, chi phí cao và hiệu quả chăm sóc sức khỏe khó đạt mức tối ưu.
Chính vì vậy khám sức khỏe, tầm soát, sàng lọc và quản lý sức khỏe người dân là một nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược lâu dài, song hành với hoạt động khám chữa bệnh. Trong năm 2026 ngành y tế sẽ triển khai đồng bộ giải pháp để mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe ít nhất mỗi năm một lần.
"Chúng tôi kêu gọi mỗi người dân hãy chủ động tham gia khám sức khỏe định kỳ, không chờ đến khi có bệnh mới đi khám. Chăm sóc sức khỏe không bắt đầu từ bệnh viện mà bắt đầu từ ý thức chủ động của mỗi người dân.
Ngày 6/4, Sở Y tế TPHCM đã công bố kết quả đợt tầm soát, khám sức khỏe miễn phí cho người dân tại 58 điểm trên toàn địa phương. Cụ thể, có tổng cộng gần 13.800 người tham gia khám và tầm soát sức khỏe miễn phí ngày 5/4.
Trong đó, 8.784 người (63,7%) được ghi nhận có vấn đề sức khỏe cần theo dõi hoặc can thiệp y tế (bao gồm hơn 4.200 trường hợp cần được tiếp tục theo dõi, quản lý tại trạm y tế và hơn 4.500 trường hợp cần được chuyển tuyến để tiếp tục chẩn đoán và điều trị chuyên sâu).
Về phân loại bệnh, nhóm bệnh mạn tính chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 7.600 lượt khám, trong đó có 3.434 trường hợp cần theo dõi tại tuyến y tế cơ sở và 2.904 trường hợp cần chuyển tuyến.
Ở nhóm tầm soát ung thư, có 341 trường hợp (trong số 1.180 lượt tầm soát) cần chuyển tuyến để chẩn đoán và điều trị chuyên sâu.
Song song đó, có 464 trường hợp cần can thiệp chuyên biệt ở nhóm tầm soát bệnh lý mắt; 86 trường hợp ở nhóm bệnh lý tim mạch có chỉ định chuyển tuyến; 310 trường hợp tầm soát bệnh lý phụ khoa cần điều trị chuyên sâu.
Ngoài ra, nhiều chuyên khoa khác (như da liễu, tiêu hóa, hô hấp, tâm thần và răng hàm mặt) cũng phát hiện số ca có vấn đề sức khỏe đáng kể.
Theo Sở Y tế TPHCM, nhiều điểm khám ghi nhận người dân đến từ rất sớm để được đo huyết áp, lấy mẫu xét nghiệm, siêu âm, khám mắt, chăm sóc răng miệng và tư vấn chuyên khoa...
Người dân đến khám, tầm soát bệnh miễn phí trong trạng thái vui và phấn khởi, cho thấy việc tổ chức các điểm chăm sóc sức khỏe ngay tại các trạm y tế đang đáp ứng đúng nhu cầu thiết thực của họ.
Thậm chí, sau buổi khám tại khu vực ở Củ Chi, một bệnh nhân đã gửi bài thơ viết tay tặng các nhân viên y tế của Bệnh viện Da Liễu TPHCM.
Hình ảnh giàu cảm xúc ấy là minh chứng cho sự trân trọng của người dân đối với những nỗ lực đưa dịch vụ y tế chuyên sâu đến gần hơn với cộng đồng.
Trước đó, 58 bệnh viện đa khoa, chuyên khoa và trung tâm y tế tại TPHCM đã khám sàng lọc, tầm soát bệnh lý chuyên khoa miễn phí tại 64 phường, xã trên địa bàn. Đợt khám này, TPHCM ưu tiên các khu vực xa trung tâm, tạo điều kiện để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu ngay tại tuyến y tế cơ sở.
Sở Y tế TPHCM nhấn mạnh, việc triển khai đồng loạt hoạt động khám tầm soát bệnh chuyên khoa tại cộng đồng là một trong những nội dung trọng tâm hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân (7/4), góp phần cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước về tăng cường chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
