Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV vừa qua đã thông qua Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng (Quy định). Đây là sự cụ thể hóa “4 kiên định” về chính trị, tư tưởng, gồm: kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới của Đảng; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Quy định đã thể chế hóa các quan điểm của Đảng thành những quy tắc mang tính bắt buộc nhằm nâng cao nhận thức, trình độ, bản lĩnh chính trị, năng lực công tác, khả năng ứng phó các biến động của tình hình mới.
Trao đổi với Thanh Niên, trung tướng, GS Trần Vi Dân, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, nhìn nhận nếu công tác cán bộ là “then chốt của then chốt”, thì công tác chính trị, tư tưởng là mở đường, đi trước vì nó giải quyết vấn đề nhận thức của đảng viên: “Tư tưởng thông suốt hành động mới đúng”.
Thưa ông, tại phiên bế mạc Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh việc thực hiện nghiêm túc, nhất quán “4 kiên định” về chính trị, tư tưởng và xem Quy định về công tác chính trị, tư tưởng là sự cụ thể hóa những nguyên tắc này. Ông đánh giá thế nào về tính cấp thiết của quy định này trong giai đoạn hiện nay?
GS Trần Vi Dân: Công tác chính trị, tư tưởng không phải là mới mà đã có từ những lớp học tại Quảng Châu do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc mở ra để truyền bá tư tưởng cách mạng trước khi Đảng ra đời. Trong suốt chiều dài lịch sử cách mạng Việt Nam, công tác này luôn được coi là đi trước mở đường, đi cùng dẫn dắt và động viên khích lệ, đi sau để tổng kết.
Tuy nhiên, tại sao bây giờ lại cần một quy định riêng biệt và mang tính hệ thống như vậy? Có 2 lý do chính. Thứ nhất, trước đây các nội dung này nằm tản mạn ở nhiều văn bản khác nhau như Điều lệ Đảng, các nghị quyết, kết luận. Đây là lần đầu tiên Đảng có một quy định riêng, tích hợp và hệ thống lại một cách rõ ràng, thống nhất, tập trung để làm công cụ xây dựng Đảng vững mạnh.
Thứ hai, chúng ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những điều kiện mới, nơi mà “thuyền to thì sóng lớn”. Các nguy cơ từ năm 1994 như tụt hậu kinh tế, “diễn biến hòa bình”, chệch hướng xã hội chủ nghĩa và tham nhũng vẫn hiện hữu, thậm chí diễn biến phức tạp hơn. Trong bối cảnh thế giới đầy biến động, nếu cán bộ không vững vàng về chính trị, tư tưởng thì rất dễ dẫn đến mất cảnh giác, dao động, thậm chí là “tự diễn biến”.
Xin ông phân tích sâu hơn về nội dung kiên định đầu tiên: kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh?
Đây là nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Chúng ta kiên định không phải là giáo điều, máy móc mà là vận dụng sáng tạo phù hợp với thực tiễn Việt Nam và yêu cầu thời đại. Thực tế đã chứng minh sở dĩ chúng ta thắng được các đế quốc lớn là nhờ sức mạnh của ý chí và tư tưởng. Khi sức mạnh “cứng” (vũ khí, trang thiết bị) của ta còn hạn chế, thì chính chính trị, tư tưởng đã biến những con người bình thường thành anh hùng.
Ngày nay, giá trị của chủ nghĩa Mác – Lênin vẫn còn nguyên vẹn. Ngay cả các học giả tư sản phương Tây cũng có những công trình chứng minh tính đúng đắn trong các luận điểm của Mác. Việc kiên định nền tảng này giúp chúng ta không bị lạc lối trong quá trình xây dựng Chủ nghĩa xã hội, một chế độ hướng tới việc giải quyết triệt để các bất công và đem lại hạnh phúc thực sự cho con người, điều mà các chế độ khác chưa làm được.
Nội dung kiên định thứ hai được Tổng Bí thư nhắc tới là kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội. Thưa ông, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng như hiện nay, mục tiêu này cần được hiểu và bảo vệ như thế nào?
Đây là sự lựa chọn mang tính lịch sử, là mục tiêu và lý tưởng của Đảng ta ngay từ khi mới thai nghén. Độc lập dân tộc là điều kiện cần, còn Chủ nghĩa xã hội là điều kiện đủ để đất nước phát triển bền vững. Cần lưu ý rằng độc lập dân tộc bao gồm độc lập cả về chủ quyền lẫn đường lối. Nếu chúng ta lơi lỏng, không kiên định, chúng ta có thể mất quyền tự chủ bất cứ lúc nào, không chỉ về chủ quyền lãnh thổ mà còn về đường lối chính trị.
Việc kiên định mục tiêu này giúp chúng ta thoát khỏi sự khủng hoảng về đường lối mà các phong trào yêu nước trước đây từng gặp phải. Trong thời đại mới, việc xây dựng Chủ nghĩa xã hội chính là tạo ra nguồn lực và sức mạnh tổng hợp để bảo vệ nền độc lập đó một cách tốt hơn. Hai ngọn cờ này phải luôn song hành, không thể buông lơi bất cứ phía nào.
Một điểm rất mới và quan trọng là kiên định đường lối đổi mới của Đảng. Ông có thể lý giải vì sao nội dung này lại được đặt ngang hàng với các nền tảng tư tưởng cốt lõi?
Điều này cho thấy sự trưởng thành vượt bậc về lý luận của Đảng. Sau gần 40 năm đổi mới, chúng ta đã hoàn thiện hệ thống lý luận về đường lối này, đủ để xác định đó là một cấu thành trong nền tảng tư tưởng của Đảng bên cạnh chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đổi mới là quá trình có tính quy luật để giải phóng sức sản xuất và khơi thông nguồn lực.
Kiên định đổi mới có nghĩa là đổi mới đúng định hướng, đổi mới có nguyên tắc chứ không phải là sự thay đổi vô nguyên tắc. Nhờ kiên định đường lối này, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế đã thay đổi căn bản. Từ chỗ mong muốn thêm bạn bớt thù, phá thế bao vây cấm vận, đến nay chúng ta đã sẵn sàng là đối tác tin cậy và tham gia định hình các cơ chế quốc tế. Sự ghi nhận của thế giới đối với vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, ngay cả từ những quốc gia có thể chế chính trị khác biệt, chính là minh chứng rõ nhất cho sự đúng đắn của đường lối này.
Nội dung kiên định cuối cùng là kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng. Vì sao đây lại là chìa khóa để bảo vệ Đảng từ bên trong, thưa ông?
Các nguyên tắc như tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình là điều kiện bắt buộc để Đảng luôn trong sạch, vững mạnh. Thực tế cho thấy, hầu hết các sai phạm của cán bộ dẫn đến xử lý kỷ luật thời gian qua đều bắt nguồn từ việc vi phạm các nguyên tắc tổ chức này. Kiên định các nguyên tắc này giúp giữ vững kỷ luật, kỷ cương và bảo đảm sự thống nhất về ý chí và hành động trong toàn Đảng.
Bên cạnh đó, quy định mới cũng hướng tới việc để nhân dân giám sát cán bộ, đảng viên. Dân là gốc, dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân giám sát. Khi các nguyên tắc được công khai, nhân dân sẽ là thước đo chuẩn xác nhất để đánh giá sự gương mẫu của người đảng viên. Quy định này thực chất là để cấp ủy, đảng viên tốt hơn, gương mẫu hơn để phục vụ nhân dân tốt hơn.
Xin cảm ơn ông!
Sáng 8.4, tại Phủ Chủ tịch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chủ trì hội nghị công bố quyết định của Bộ Chính trị chỉ định Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó bí thư Đảng ủy Chính phủ và công bố quyết định bổ nhiệm các thành viên Chính phủ nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Chúc mừng tân Thủ tướng lê Minh Hưng và các phó thủ tướng, bộ trưởng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trân trọng ghi nhận và đánh giá cao những đóng góp quan trọng của Chính phủ nhiệm kỳ 2021 - 2026 dưới sự lãnh đạo của nguyên Thủ tướng Phạm Minh Chính.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, vừa là nhiệm kỳ đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, vừa là giai đoạn bản lề quyết định việc Việt Nam có vươn lên một tầm cao phát triển mới hay không.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ nhiệm kỳ này không chỉ là sự tiếp nối mà phải là bước chuyển lên nấc thang phát triển cao hơn, kết quả cuối cùng phải được đo bằng chất lượng cuộc sống của nhân dân và vị thế, uy tín của đất nước. Do đó, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Chính phủ nhiệm kỳ mới là kiến tạo môi trường phát triển, mở ra không gian tăng trưởng, tạo động lực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện để đạt mục tiêu đề ra.
Chính phủ nhiệm kỳ mới cần tập trung đặc biệt cho yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố các cân đối lớn, kiểm soát tốt rủi ro, đồng thời phải tạo được động lực tăng trưởng mới; thực hiện bằng được mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững.
Đồng thời, làm cho pháp luật và Nghị quyết đi vào cuộc sống nhanh hơn, minh bạch hơn, nhất quán hơn; người dân, doanh nghiệp cảm thấy yên tâm khi đầu tư, sáng tạo và làm ăn chân chính; mỗi quyết định quản lý nhà nước trở thành một nhân tố thúc đẩy phát triển.
"Mỗi thành viên Chính phủ phải là người gánh vác trách nhiệm quốc gia trong lĩnh vực mình phụ trách. Mỗi bộ, ngành phải vượt qua tư duy cục bộ ngành mình, phải đặt lợi ích chung của quốc gia, hiệu quả chung của nền kinh tế, sự thuận lợi của người dân và doanh nghiệp lên trên hết", Tổng Bí thư nêu rõ.
Cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải coi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng của mô hình tăng trưởng mới. Cải thiện mạnh mẽ hơn nữa môi trường đầu tư kinh doanh, bảo đảm sự phát triển nhanh, bền vững của khu vực kinh tế tư nhân và đội ngũ doanh nhân Việt Nam.
Bảo đảm quyền tự do kinh doanh, quyền tài sản, quyền cạnh tranh bình đẳng, quyền tiếp cận nguồn lực và cơ hội phát triển theo pháp luật; xóa bỏ tư duy phân biệt đối xử, cơ chế xin - cho, sự nhũng nhiễu, chi phí không chính thức, xem xét tiếp tục bỏ bớt thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh.
Nhấn mạnh nhân dân không đánh giá Chính phủ qua lời nói mà qua kết quả, không nghe nhiều cam kết mà nhìn vào sự chuyển biến thực tế trong đời sống hằng ngày, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tin tưởng tập thể Chính phủ nhiệm kỳ 2026 - 2031 sẽ kế thừa và phát huy xứng đáng những kết quả tốt đẹp mà Chính phủ nhiệm kỳ qua.
Thay mặt Chính phủ, Đảng ủy Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định tiếp thu và cam kết sẽ cụ thể hóa toàn bộ các định hướng chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thành các chương trình, kế hoạch hành động xuyên suốt, quyết liệt và hiệu quả ngay từ ngày đầu, tháng đầu của nhiệm kỳ mới.
Thủ tướng ghi nhận sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự đồng hành của Quốc hội, sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị cùng sự điều hành chủ động, linh hoạt sáng tạo, quyết liệt, nhất là dấu ấn cá nhân của nguyên Thủ tướng Phạm Minh Chính, với nhiệt huyết và tư duy đổi mới, nhiệm kỳ 2021 - 2026 đã để lại những thành quả đáng trân trọng và nhiều dấu ấn nổi bật.
Tại sự kiện, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tặng hoa chúc mừng nguyên Thủ tướng Phạm Minh Chính đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước giao phó.
Nguyên Thủ tướng chia sẻ, Chính phủ nhiệm kỳ 2021 - 2026 dù trải qua nhiều khó khăn, thách thức với nhiều sự kiện chưa có tiền lệ song đã phát huy tinh thần đoàn kết, quyết tâm cao, hành động quyết liệt, linh hoạt, "biến nguy thành cơ", góp phần kiểm soát hiệu quả dịch bệnh, tháo gỡ khó khăn, phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội.
Ông cũng tin tưởng Chính phủ nhiệm kỳ mới đứng đầu là Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp tục nỗ lực hết sức mình, hoàn thành xuất sắc sứ mệnh được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó với tinh thần chân cứng, đá mềm, đoàn kết, thống nhất, sáng suốt điều hành, linh hoạt ứng phó, tháo gỡ khó khăn, vượt qua thách thức, lập nhiều kỳ tích, đất nước phát triển, nhân dân hạnh phúc.
Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, được bầu làm Thủ tướng Chính phủ "không chỉ là vinh dự lớn lao mà còn là trách nhiệm nặng nề trước Tổ quốc, trước nhân dân và trước yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước".
Thủ tướng cũng bày tỏ lòng biết ơn đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, các thế hệ lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ tiền nhiệm đã tạo nền tảng vững chắc cho Chính phủ trong giai đoạn tiếp theo.
Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, Đại hội XIV của Đảng đã xác lập rõ tầm nhìn, mục tiêu, động lực và chương trình hành động cho giai đoạn phát triển mới nhiệm kỳ 2026 - 2031. Chương trình hành động này mở ra vận hội mới mang tính lịch sử, đòi hỏi đất nước ta không chỉ tiếp tục phát triển mà phải bứt phá vươn lên, không chỉ hội nhập mà phải nâng tầm vị thế, không chỉ tăng trưởng mà phải phát triển nhanh, bền vững và nâng cao đời sống, hạnh phúc của nhân dân. Chính phủ sẽ tập trung cao nhất vào 5 trọng tâm lớn.
Thứ nhất, xây dựng một Chính phủ hiện đại, kiến tạo và phục vụ nhân dân. Chính phủ sẽ ưu tiên cao nhất cho công tác xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế; quyết liệt rà soát, sửa đổi đồng bộ các quy định pháp luật; cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn, nút thắt và khơi thông, giải phóng mọi nguồn lực xã hội. Xây dựng bộ máy tinh gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Trên tinh thần Chính phủ kiến tạo và hành động, mỗi thành viên Chính phủ phải nói đi đôi với làm, điều hành bằng tư duy quản trị hiện đại, chủ động linh hoạt trong mọi tình huống để hoàn thành xuất sắc trọng trách trước Đảng và nhân dân.
Thứ hai, quyết tâm nỗ lực cao nhất điều hành nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng cao và bền vững. Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm giai đoạn 2026 - 2031 là mệnh lệnh phát triển để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của đất nước.
Chính phủ xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là khâu đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới.
Đồng thời, đẩy mạnh phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại, chuyển đổi xanh và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Thúc đẩy kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất, bảo đảm mọi địa phương, doanh nghiệp và người dân đều có cơ hội cống hiến, đóng góp và hưởng thụ từ sự phát triển.
Thứ ba, Chính phủ xác định đầu tư cho con người là đầu tư cho tương lai. Theo đó, Chính phủ thống nhất dành nguồn lực thích đáng để đổi mới căn bản giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và trọng dụng nhân tài. Nâng cao năng lực hệ thống y tế công cộng, chăm sóc sức khỏe nhân dân ngay từ cơ sở, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng.
Thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội, trong đó quan tâm đến người có công và các đối tượng yếu thế, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau. Xây dựng và phát triển văn hóa thực sự trở thành nền tảng vững chắc, sức mạnh nội sinh của dân tộc, khẳng định bản sắc và vị thế mới của văn hóa Việt Nam xứng tầm một quốc gia phát triển có truyền thống văn hiến lâu đời.
Tăng cường quốc phòng, an ninh, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc. Thực hiện nhất quán đường lối độc lập, tự chủ, đẩy mạnh ngoại giao kinh tế, ngoại giao công nghệ, khẳng định bản sắc và vị thế mới của Việt Nam trên trường quốc tế.
Thứ tư, vận hành hiệu quả tổ chức bộ máy theo mô hình mới. Từ ngày 1.7.2025, chính quyền địa phương 2 cấp chính thức vận hành. Nhiệm vụ của Chính phủ là đưa bộ máy mới hoạt động hiệu lực, hiệu quả, thực chất, trở thành động năng mới; tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực hợp lý.
Nâng cao năng lực cán bộ, đặc biệt là cán bộ xã, phường, thị trấn. Trong đó, xác định năm 2026 là năm nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở, chuyển mạnh từ phương thức hành chính quản trị sang hành chính phục vụ, kiến tạo phát triển, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.
Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, Chính phủ xác định rõ việc gì địa phương làm nhanh hơn, tốt hơn, hiệu quả hơn, sát thực tiễn hơn thì giao địa phương quyết định. Phát huy tinh thần chủ động, linh hoạt, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của các cấp chính quyền cơ sở nơi gần dân và sát dân nhất; lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo để đánh giá thành công của bộ máy chính quyền các cấp.
Thứ năm, xây dựng một Chính phủ liêm chính, kỷ luật, bản lĩnh và trách nhiệm. “Tôi ý thức sâu sắc rằng lòng tin của nhân dân là nguồn lực lớn nhất của quốc gia. Muốn phát triển nhanh thì bộ máy phải trong sạch, cán bộ phải liêm chính, công vụ phải kỷ cương. Chính phủ cam kết hành động với quyết tâm cao nhất, đặt lợi ích quốc gia, dân tộc và hạnh phúc của nhân dân lên trên hết, trước hết”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Cạnh đó, tiếp tục đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính; nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Xử lý nghiêm tình trạng né tránh, vô cảm trước khó khăn của người dân, doanh nghiệp và thực hiện hiệu quả cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
"Trước nhiệm vụ nặng nề nhưng đầy vẻ vang, Chính phủ nhiệm kỳ 2026 - 2031 ý thức sâu sắc trách nhiệm của mình trước nhân dân, sẽ luôn thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Chính phủ ta là Chính phủ của nhân dân, chỉ có một mục đích là ra sức phụng sự lợi ích của nhân dân".
Tôi xin hứa sẽ cùng tập thể Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đoàn kết một lòng, quyết tâm đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển bứt phá, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc", Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh.