Cuối tháng 3, chị Nguyễn Thị Lan (quận Bình Tân cũ) nói cầm hóa đơn điện với cảm giác “không tin vào mắt mình” khi số tiền phải trả chỉ khoảng 780.000 đồng, giảm gần 300.000 đồng so với mức 1 – 1,1 triệu đồng so với tháng 3 năm ngoái. “Chỉ thay đổi cách dùng điện thôi”, chị Lan nói.
Những thay đổi của gia đình chị bắt đầu từ các “điểm tiêu hao điện” ít ai để ý. Cụ thể, chị Lan cho biết từ ngày quyết tâm tiết kiệm điện, chị luôn tắt hẳn tivi, không để chế độ chờ như trước. Hiện chị cũng rút toàn bộ sạc điện thoại, laptop sau khi dùng thay vì cứ cắm sẵn vào ổ điện như trước.
Thậm chí nhiều ngày giữa tuần, chị tắt luôn modem wifi từ 23h đến sáng. Gia đình cũng đã chuyển sang dùng một số ổ cắm có công tắc để ngắt điện nhanh cả cụm thiết bị hoặc điều khiển thông minh trên ứng dụng điện thoại.
“Ban đầu thấy phiền, nhưng làm quen rồi thì thành phản xạ. Mỗi tháng giảm vài trăm nghìn là thấy đáng”, chị nói.
Quyết tâm phải tiết kiệm điện hơn, anh Trần Minh Quân (trọ trên phường Tân Sơn, TP.HCM) cho biết điều hòa là thiết bị đầu tiên trong danh sách anh phải điều chỉnh. Trước đó anh thường để 23°C gần như cả đêm. Khi quyết tâm tiết kiệm điện, anh chuyển sang 27°C, bật quạt số 1 (số nhẹ nhất).
Quan trọng là không để chạy xuyên đêm nữa. Cách làm của anh bật điều hòa khi bắt đầu ngủ (khoảng 22 – 23h), hẹn giờ tắt sau 2 – 3 tiếng khi nhiệt độ phòng đã đủ mát.
Kết quả, hóa đơn điện gia đình anh giảm từ 1,6 triệu xuống còn khoảng 1,2 – 1,3 triệu đồng/tháng, dù số người trong nhà không thay đổi. “Giảm gần 300.000 – 400.000 đồng/tháng chỉ từ cái điều hòa”, anh nói.
Nếu trước đây tiết kiệm điện thường gắn với việc “cắt giảm”, thì hiện nay nhiều hộ gia đình đang chuyển sang “dùng thông minh”.
Gia đình anh Lê Hoàng Nam (TP Thủ Đức cũ) cho biết chọn cách tối ưu thiết bị sử dụng thường xuyên. Máy giặt chỉ chạy khi đủ tải, giảm số lần giặt trong tuần ( trước từ 5 – 6 lần, giờ còn 2 -3 lần), chuyển sang giặt nước lạnh hoàn toàn. Tận dụng trời nắng, gia đình anh chọn phơi đồ thay vì dùng chế độ sấy.
Cùng đó, anh Nam cùng vợ “cải tổ” hoàn toàn với tủ lạnh gia đình. Trong đó tập trung trong việc không nhét quá đầy, để khí lạnh lưu thông. Gia đình cũng hạn chế mở, không mở cửa tủ quá lâu. Nhiệt độ trong tủ lạnh cũng được điều chỉnh nhiệt độ vừa phải (không để mức lạnh tối đa nếu không cần). Anh cũng thường vệ sinh gioăng cao su để tránh thất thoát hơi lạnh
“Trước tôi cứ nghĩ tủ lạnh thì không tiết kiệm được, nhưng hóa ra chỉnh một chút là khác liền, giảm hơn 200.000 đồng cũng đã quá tốt”, anh Nam nói thêm.
Cùng đó, chị Phạm Thu Hương (ngụ tại một chung cư trên đường Nguyễn Thị Thập, phường Tân Phú) lại tập trung vào ánh sáng và không gian sống. Trước đợt nắng nóng cao điểm, gia đình chị đã thay toàn bộ bóng đèn bằng đèn LED.
Gia đình còn quyết định sơn lại tường màu sáng để tận dụng ánh sáng tự nhiên. Thường xuyên mở cửa sổ, dùng rèm sáng màu để giảm hấp thụ nhiệt. “Ở ban công xưa nắng lắm, nay tôi trồng thêm cây xanh, dàn leo nên nhà đã mát hẳn”, chị Hương kể.
Theo ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty điện lực TP.HCM, chỉ từ một thao tác rất nhỏ là tắt hẳn công tắc, rút một thiết bị khỏi ổ điện hay điều chỉnh lại mức nhiệt… Nghĩa là thực hiện theo nguyên tắc “4 đúng” gồm: đúng lúc, đúng chổ, đúng cách và đúng nhu cầu. Từ đó hành trình tiết kiệm điện đã bắt đầu theo cách đơn giản nhất.
Điều đáng nói không nằm ở từng hành động riêng lẻ, mà ở việc chúng được lặp lại mỗi ngày. Khi đó, phần điện năng tiết kiệm được không còn là con số nhỏ. Một gia đình có thể tiết kiệm từ 5 – 10% hóa đơn tiền điện nếu rút tất cả các phích cắm của thiết bị khi không sử dụng điện.
Ít ai để ý rằng nhiều thiết bị trong nhà vẫn âm thầm tiêu thụ điện ngay cả khi không sử dụng. Một số nghiên cứu kỹ thuật của ngành điện đã cho thấy ở trạng thái chờ, mức tiêu thụ tuy thấp nhưng không phải bằng 0.
Một chiếc TV đời mới có thể vẫn “ăn” khoảng 1 – 2 watt khi tắt bằng remote. Bộ sạc điện thoại cắm sẵn trong ổ dù không kết nối thiết bị cũng tiêu hao một lượng điện nhỏ. Những thiết bị cần duy trì tín hiệu như router wifi, đầu thu truyền hình hay máy in thậm chí còn tiêu thụ cao hơn.
Đáng lưu ý, không phải trạng thái “tắt” nào cũng giống nhau. Nhiều thiết bị thực chất đang ở chế độ hoạt động nền (idle) chứ không phải chờ (standby) đúng nghĩa, khiến mức tiêu thụ có thể cao gấp nhiều lần. Chẳng hạn, laptop hay máy in khi “ngủ” vẫn tiêu tốn đáng kể điện năng để duy trì hệ thống sẵn sàng hoạt động trở lại.
Cùng đó, bộ sạc laptop luôn cắm sẵn, loa kéo để ở trạng thái chờ, hay lò vi sóng với màn hình LED sáng liên tục cũng được liệt vào danh sách những thiết bị tiêu hao điện. Từng thiết bị riêng lẻ có thể không đáng kể, nhưng khi cộng dồn trong thời gian dài, chúng tạo ra một mức tiêu thụ không hề nhỏ. Vì vậy, tiết kiệm điện đôi khi không cần đến những thay đổi lớn, mà bắt đầu từ việc nhận diện và cắt giảm những hao phí âm thầm như vậy.
Sáng 24/4, với toàn bộ đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2026-2030.
Quốc hội quyết nghị tăng trưởng kinh tế từ nay đến 2030 phấn đấu từ 10% trở lên mỗi năm, GDP bình quân đầu người đạt 8.500 USD. Hiện thực hóa mục tiêu này nhằm giúp Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới vào năm 2030.
Chính phủ được yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai chữ số gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và chủ động điều chỉnh các loại thuế, phí trong trường hợp khẩn cấp.
"Kiên quyết không để xảy ra khủng hoảng kinh tế trong mọi tình huống", Nghị quyết của Quốc hội nêu.
Thị trường vốn trong nước phải được ưu tiên phát triển trở thành kênh huy động dài hạn, để giảm sự phụ thuộc vào vốn ngân hàng. Việt Nam cần có giải pháp nâng hạng thị trường chứng khoán, cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia, và chính sách đặc thù để phát huy hiệu quả của các trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do.
Với hệ thống ngân hàng, Quốc hội yêu cầu tiếp tục xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, sở hữu chéo, nâng cao chất lượng và an toàn hệ thống.
Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Quốc hội nhấn mạnh việc tập trung nâng cao sức cạnh tranh của các ngành công nghiệp nền tảng như năng lượng, cơ khí chế tạo, vật liệu mới, công nghệ số... gắn với việc tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Nghị quyết đề ra mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam có 20 doanh nghiệp lớn tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Số lượng doanh nghiệp trong nền kinh tế phấn đấu đạt 2 triệu, gấp đôi hiện tại.
Về vốn đầu tư nước ngoài (FDI), Quốc hội yêu cầu "thu hút có chọn lọc", chuyển từ ưu đãi thuế sang các hình thức hỗ trợ dựa trên kết quả đầu ra, chuyển giao công nghệ và tạo sự kết nối với doanh nghiệp trong nước.
Cùng với đó, Quốc hội đề nghị Chính phủ rà soát, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống pháp luật phát triển kinh tế số, đầu tư kinh doanh, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, quy hoạch, thương mại, khoáng sản, xây dựng...
Về hạ tầng, Việt Nam dự kiến đưa vào khai thác 5.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2030, trong đó hoàn thành 1.655 km trong 5 năm tới. Các dự án trọng điểm như cảng biển trung chuyển quốc tế, sân bay lớn và đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam sẽ được tập trung nguồn lực đầu tư. Hạ tầng năng lượng cũng được ưu tiên phát triển để bảo đảm an ninh, đẩy mạnh năng lượng tái tạo và nghiên cứu nhiệt điện than quy mô hợp lý kèm lộ trình xử lý khí thải.
Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam hình thành các cực tăng trưởng mạnh với 3 đặc khu kinh tế và 5 khu thương mại tự do ngang tầm khu vực. Môi trường đầu tư kinh doanh cũng được kỳ vọng lọt vào top 3 ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028 nhờ nỗ lực cắt giảm tối đa thủ tục hành chính.
Để khơi thông nguồn lực, Quốc hội yêu cầu giải quyết dứt điểm các dự án tồn đọng kéo dài.
Trước đó, Bộ trưởng Tài chính báo cáo khoảng 200.000 ha đất và 3,3 triệu tỷ đồng tồn đọng trong các dự án đầu tư, đất đai cần được khơi thông, tạo nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế.
Tại bang Tennessee (Mỹ), công ty trí tuệ nhân tạo của tỷ phú Elon Musk vừa ráo riết lắp đặt hàng loạt hệ thống pin Megapack khổng lồ với mục đích rất rõ ràng rằng siêu máy tính cần nguồn điện liên tục, và lưới điện truyền thống đang bộc lộ sự chậm chạp.
Cùng thời điểm, từ những trung tâm năng lượng mặt trời ở Texas, thảo nguyên Nội Mông (Trung Quốc) cho đến khu đất của một nhà máy than cũ phía bắc Sydney, hàng loạt siêu dự án lưu trữ điện đang xếp hàng chờ hòa lưới.
Theo Bloomberg, một làn sóng thâu tóm lưới điện toàn cầu đang diễn ra âm thầm nhưng mãnh liệt, được dẫn dắt bởi một thiết bị quen thuộc, đó là pin lưu trữ.
Cơn lốc giảm giá từ "công xưởng" thế giới
Động lực lớn nhất đằng sau sự bùng nổ này là bài toán kinh tế. Theo dữ liệu từ BloombergNEF, chi phí pin đã bốc hơi tới 75% trong giai đoạn 2018-2025. Giới phân tích dự báo mức giá này sẽ còn tiếp tục giảm thêm 25% từ nay đến năm 2035.
Nguyên nhân cốt lõi của cú sập giá này đến từ "cơn dư cung" tại Trung Quốc. Việc đầu tư ồ ạt để phát triển chuỗi cung ứng xe điện trong nhiều năm qua đã tạo ra một lượng pin khổng lồ. Hệ quả là giá thành lao dốc, đẩy các sản phẩm lưu trữ tràn ngập thị trường toàn cầu.
Kịch bản này đang lặp lại chính xác những gì đã xảy ra với ngành điện mặt trời sau năm 2021. Đáng chú ý, giá pin vẫn liên tục phá đáy ngay cả khi chi phí của nhiều công nghệ năng lượng sạch khác đang có dấu hiệu tăng lên.
Nhờ mức giá ngày càng rẻ, năm nay được kỳ vọng sẽ trở thành bước ngoặt đưa pin lưu trữ thành nhân tố có ảnh hưởng sâu rộng trong hệ thống năng lượng. Các nhà phân tích dự báo công suất lắp đặt toàn cầu sẽ tăng khoảng 1/3 ngay trong năm nay, dẫn dắt bởi các thị trường châu Âu, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh.
Lợi nhuận từ việc "mua đáy, bán đỉnh" điện năng
Khi chi phí đầu tư không còn là gánh nặng, cách vận hành của thị trường điện bắt đầu thay đổi. Tại những khu vực có tỷ trọng năng lượng tái tạo cao, pin đóng vai trò như một nhà buôn sành sỏi. Hệ thống sẽ tự động mua điện vào lúc giá rẻ khi dư thừa nắng, gió, và bán ra thị trường khi nhu cầu tiêu thụ tạo đỉnh.
Trước đây, hệ thống điện phải phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt điện than và khí đốt mỗi khi nguồn năng lượng tái tạo suy giảm. Giờ đây, pin lưu trữ đang chứng minh khả năng thay thế với chi phí rẻ hơn và tốc độ phản hồi nhanh hơn.
Tại Australia, thị trường pin lớn nhất tính theo đầu người, hệ thống lưu trữ có thời điểm đã cung cấp nhiều điện hơn cả các nhà máy khí đốt vào giờ cao điểm buổi tối.
Sự xuất hiện của các "siêu pin" đang định hình lại cấu trúc hạ tầng năng lượng. Tại Nội Mông (Trung Quốc), 3 dự án khổng lồ với tổng công suất 7,4 GWh đang được triển khai. Tại Australia, dự án Waratah Super Battery cũng đang thay đổi hoàn toàn cách thức phân phối điện năng.
Công nghệ cũng không ngừng tiến hóa để đáp ứng nhu cầu thị trường. Bên cạnh dòng pin lithium-ion truyền thống, các công nghệ mới như pin oxy hóa sắt của Form Energy đang gây chú ý. Công nghệ này cho phép lưu trữ điện năng lên tới 100 giờ, cao gấp 25 lần so với các loại pin thông thường hiện nay.
Châu Âu loay hoay, Việt Nam rục rịch chuyển mình
Nhu cầu lưu trữ năng lượng đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết, đặc biệt là tại châu Âu. Sự phát triển quá nóng của năng lượng tái tạo tại khu vực này đang gây áp lực nghiêm trọng lên lưới điện, khiến sản lượng và giá điện biến động mạnh.
Chỉ tính riêng tại Đức, quốc gia này có thể đối mặt khoản thiệt hại lên tới 3,7 tỷ euro trong năm nay do buộc phải cắt giảm công suất điện tái tạo dư thừa. Để giải quyết bài toán này, công suất lưu trữ tại châu Âu được dự báo sẽ tăng gấp 5 lần vào cuối thập kỷ, nhảy vọt từ khoảng 50 GW năm 2025 lên 75 GW vào cuối 2026.
Xu hướng lưu trữ năng lượng đang bắt đầu hiện diện rõ hơn tại Việt Nam, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tăng cao và một số dự án điện khí LNG đã tính đến phương án chuyển sang mô hình tái tạo kết hợp pin lưu trữ (BESS). Tuy nhiên, thị trường hiện vẫn ở giai đoạn sơ khai, thiếu hệ thống tiêu chuẩn và khung pháp lý hoàn chỉnh.
Theo ông Bùi Xuân Bình, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc GG Power, giai đoạn trước thị trường chủ yếu do các đơn vị thương mại dẫn dắt, “nhạy xu hướng nhưng thiếu nền tảng R&D và tư duy sản xuất công nghiệp”.
Ông cho biết thêm: “Họ còn dè chừng vì tiêu chuẩn, quy định và chính sách cho sản phẩm này chưa được hình thành. Thực tế, đã xuất hiện tình trạng lắp ráp pin từ linh kiện cũ, kém chất lượng mà không tuân thủ quy chuẩn an toàn.
Dù vậy, dư địa tăng trưởng được đánh giá là rất lớn. Kế hoạch thúc đẩy khoảng 14 triệu hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời kèm pin lưu trữ đến năm 2030 mở ra quy mô thị trường lên tới hàng tỷ USD. “Đây là một thị trường siêu lớn. Mỗi nhà chỉ cần lắp hệ thống 5kW, nhân với 14 triệu hộ, quy mô đã lên tới nhiều tỷ USD”, ông Bình nhấn mạnh.
Rào cản lớn nhất hiện nay lại nằm ở tâm lý người tiêu dùng. Pin lưu trữ vẫn là khái niệm mới, trong khi lo ngại về an toàn khi đặt một hệ thống pin lớn trong gia đình chưa được giải tỏa. Theo ông, chìa khóa nằm ở việc sản phẩm phải đạt các tiêu chuẩn khắt khe quốc tế, đồng thời doanh nghiệp cần kiên trì “giáo dục thị trường”, giúp người dùng hiểu và trải nghiệm thực tế.
Dù ngành pin toàn cầu vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản như sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc, rủi ro địa chính trị hay tình trạng tắc nghẽn lưới điện, xu hướng điện hóa là không thể đảo ngược.
Ông Brent Wanner từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế khẳng định: "Bất cứ khoản đầu tư nào vào hệ thống điện hiện nay đều phải tính đến pin". Trong kỷ nguyên năng lượng mới, ai kiểm soát được công nghệ lưu trữ, người đó sẽ nắm giữ lợi thế vận hành toàn bộ hệ thống điện tương lai.
Chuyến đi diễn ra vào mùa xuân năm ngoái, trong khuôn khổ một chương trình giao lưu, học tập dành cho cán bộ kỹ thuật và nhân viên trẻ. Không quá dài ngày, nhưng đủ để mang lại những trải nghiệm mới, từ văn hóa, cách làm việc đến tư duy tổ chức sản xuất.
Với chị Cao Huỳnh Di (Phòng Tổng hợp, Nhà máy Nhiệt điện Duyên Hải II), điều đọng lại rõ nhất không phải là công nghệ hay quy trình, mà là câu chuyện con người.
Trong thời gian ở Trung Quốc, chị có dịp tham quan một số địa điểm lịch sử, tìm hiểu thêm về những giai đoạn giao lưu giữa hai nước trong quá khứ.
Điều khiến chị nhớ nhất còn là những sinh hoạt rất đời thường: cùng ăn, cùng làm, cùng trò chuyện với đồng nghiệp đến từ nền văn hóa khác.
Từ cảm giác bỡ ngỡ, nhưng càng tiếp xúc càng thấy dễ hiểu nhau hơn. Sau này quay lại làm việc, chị thấy việc phối hợp với các đồng nghiệp nước ngoài cũng nhẹ nhàng hơn nhiều.
Sau chuyến đi, chị chủ động tham gia các hoạt động giao lưu nội bộ, hỗ trợ kết nối giữa các nhóm nhân sự khác nhau trong nhà máy, những việc nhỏ nhưng giúp môi trường làm việc "mềm" hơn.
Ở một góc nhìn khác, anh Lâm Phú Quốc (nhân viên tổ nhiệt - điều khiển, Phòng Bảo trì thiết bị) lại mang về những bài học rất cụ thể.
Trong thời gian học tập, anh đặc biệt chú ý đến cách các nhà máy theo dõi tình trạng thiết bị theo thời gian thực và quy trình kiểm tra định kỳ. Khi trở về, anh cùng đồng nghiệp đề xuất điều chỉnh một số khâu trong hệ thống theo dõi thiết bị quan trọng. "Không phải là thay đổi lớn, nhưng giúp phát hiện sớm rủi ro và hạn chế gián đoạn. Cải tiến này đã góp phần đảm bảo tính liên tục của sản xuất", anh nói.
Theo anh, giá trị lớn nhất của chuyến đi là nhìn thấy cách người khác giải quyết những vấn đề rất giống mình, rồi chọn lọc cái phù hợp để áp dụng.
Không trực tiếp vận hành máy móc, nhưng chị Lê Ngọc Hạnh Nguyên (Phòng Kỹ thuật sản xuất) lại tìm thấy hướng cải thiện công việc từ những điều tưởng chừng rất nhỏ.
Điều chị ấn tượng là cách quản lý tài liệu và phối hợp giữa các bộ phận trong doanh nghiệp mà chị có dịp quan sát. Sau khi về nước, chị thử điều chỉnh lại cách lưu trữ hồ sơ, đồng thời đề xuất cải tiến quy trình trao đổi nội bộ.
"Công việc hành chính tuy không trực tiếp vận hành thiết bị, nhưng sự hỗ trợ hiệu quả từ hậu cần giúp đội ngũ kỹ thuật tập trung hơn vào sản xuất", chị cho biết.
Trước yêu cầu chú trọng hiệu quả trong hợp tác thực chất, chị cho rằng mỗi vị trí đều có thể đóng góp vào "hiệu quả" bằng sự tận tâm. Công việc hành chính không trực tiếp tạo ra sản phẩm, nhưng nếu làm tốt thì giúp cả hệ thống vận hành trơn tru hơn.
Một năm không phải là quãng thời gian dài, nhưng đủ để thấy những thay đổi nhỏ bắt đầu phát huy hiệu quả. Từ cách giao tiếp trong công việc, cách tổ chức quy trình, đến tư duy tiếp cận vấn đề, tất cả đều có sự điều chỉnh nhất định.
Không có những bước đột phá lớn, nhưng chính những cải tiến nhỏ, đều đặn lại tạo nên sự khác biệt trong vận hành hằng ngày.
Với những người tham gia, chuyến đi không chỉ là một lần "đi học", mà là dịp để nhìn lại công việc của mình từ một góc độ khác - thực tế hơn, linh hoạt hơn, và cũng cởi mở hơn.
