Sáng 9-4, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày trước Quốc hội tờ trình về 4 dự án: Luật Hộ tịch (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).
Ông Tùng cho hay việc xây dựng dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.
Song song đó, khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật Hộ tịch năm 2014 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, phù hợp với việc tổ chức, sắp xếp bộ máy hành chính nhà nước, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.
Việc sửa luật cũng nhằm đẩy mạnh hiện đại hóa, chuyển đổi số toàn diện công tác đăng ký, quản lý hộ tịch. Tăng cường đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính, thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính, đăng ký hộ tịch trực tuyến toàn trình.
Ngoài ra, bảo đảm phối hợp chặt chẽ, thông suốt giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc chia sẻ, kết nối liên thông dữ liệu để đăng ký, quản lý hộ tịch.
Về các nội dung cơ bản của dự luật, ông Tùng cho biết dự thảo luật sửa đổi nội dung về thẩm quyền đăng ký hộ tịch theo hướng giao UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch.
Đồng thời, các việc hộ tịch được đăng ký không phụ thuộc nơi cư trú, không phụ thuộc địa giới hành chính.
Về tiếp nhận, giải quyết yêu cầu đăng ký hộ tịch, ông Tùng cho hay dự luật chỉ quy định thẩm quyền, đối tượng, phạm vi của từng thủ tục đăng ký hộ tịch. Các quy định cụ thể về thành phần hồ sơ, thời hạn, trình tự, thủ tục đăng ký hộ tịch – là những nội dung dễ biến động, dự thảo luật giao Chính phủ quy định chi tiết.
Người yêu cầu có quyền lựa chọn nộp hồ sơ, nhận kết quả đăng ký hộ tịch theo phương thức trực tuyến hoặc trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính.
Dự luật cũng giao Chính phủ quy định chi tiết theo hướng trực tuyến toàn trình đối với hầu hết các thủ tục về hộ tịch (trừ thủ tục đăng ký kết hôn, giám hộ phải có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch khi nhận kết quả – là những việc có điều kiện, cần thể hiện rõ sự tự nguyện, khả năng đáp ứng của các bên).
Về sổ hộ tịch, dự luật quy định chủ yếu sử dụng dữ liệu điện tử. Chỉ có việc đăng ký kết hôn mới sử dụng đồng thời sổ điện tử và sổ giấy (phù hợp với đặc thù, truyền thống hai bên nam, nữ phải có mặt để thể hiện sự tự nguyện, ký vào sổ đăng ký kết hôn, giấy chứng nhận kết hôn).
Giấy tờ hộ tịch bao gồm: giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng tử và văn bản xác nhận hộ tịch. Chính phủ sẽ quy định cụ thể về việc cấp giấy tờ hộ tịch (bản điện tử, bản giấy, bản chính, bản sao).
Về các nội dung bổ sung, dự luật bổ sung quy định về quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch của người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam. Bổ sung quy định bảo đảm quyền đăng ký khai sinh cho trẻ em được sinh ra tại Việt Nam hoặc sinh sống ổn định trên lãnh thổ Việt Nam.
Bổ sung quy định cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác, tra cứu thông tin trong cơ sở dữ liệu liên quan (phù hợp với mức độ đáp ứng của cơ sở dữ liệu), chỉ yêu cầu người dân phải nộp, xuất trình giấy tờ nếu không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ, không chính xác.
Ngoài ra, dự luật bổ sung quy định khẳng định giá trị pháp lý của giấy tờ hộ tịch, thông tin hộ tịch, dữ liệu hộ tịch điện tử, xác định dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.
Bổ sung thẩm quyền đăng ký giám sát việc giám hộ, chấm dứt giám sát việc giám hộ liên quan đến quản lý tài sản của người được giám hộ không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân.
Báo cáo thẩm tra sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết Ủy ban này tán thành với chính sách đăng ký khai sinh chủ động và đăng ký khai tử chủ động tại dự luật.
Tuy nhiên, dự luật hiện nay giao Chính phủ quy định lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, đăng ký khai tử chủ động nhưng không xác định các giai đoạn, mức độ hoàn thành từng giai đoạn cũng như thời điểm chậm nhất bắt buộc phải triển khai thực hiện thống nhất trên cả nước.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thấy rằng việc giao Chính phủ quy định việc kết nối, chia sẻ, đồng bộ giữa các cơ sở dữ liệu và lộ trình để thực hiện đăng ký khai sinh chủ động, đăng ký khai tử chủ động là cần thiết nhưng cần bổ sung quy định cụ thể thời điểm phải hoàn thành lộ trình này.
“Đồng thời, việc xây dựng lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử chủ động cũng cần xác định cụ thể lộ trình của việc kết nối cơ sở dữ liệu hộ tịch với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác để bảo đảm luật sớm đi vào cuộc sống”, ông Hiếu nói.
Ngày 14.4, thông tin từ Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM cho biết đơn vị đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can và bắt tạm giam Lê Thị Thùy Trang (49 tuổi, ở phường An Lạc, TP.HCM) cùng 6 đồng phạm. Đây là các bị can trong vụ án vụ án đổ trộm 20.000 tấn chất thải.
Các đồng phạm gồm: Nguyễn Văn Hiệp, Tăng Tư Thế, Nguyễn Thị Tuyết Nhung, Phùng Quốc Anh, Nguyễn Thanh Phỉ và Vũ Thị Thuận.
Các bị can bị khởi tố về các tội “gây ô nhiễm môi trường” và “mua bán trái phép hóa đơn”. Các quyết định, lệnh nêu trên đã được Viện KSND TP.HCM phê chuẩn và thi hành theo quy định.
Đây là kết quả của quá trình xác lập, đấu tranh chuyên án theo chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an và lãnh đạo Cục Cảnh sát môi trường. Cục Cảnh sát môi trường giữ vai trò chủ trì đã phối hợp chặt chẽ với các cục nghiệp vụ thuộc Bộ Công an và Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM.
Các cơ quan đã huy động lực lượng tinh nhuệ, triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, qua đó từng bước bóc gỡ đường dây hoạt động tinh vi, có tổ chức, núp bóng doanh nghiệp để xả chất thải trái phép quy mô lớn.
Theo điều tra, Lê Thị Thùy Trang được xác định là đối tượng chủ mưu, cầm đầu. Tuy nhiên, Trang không trực tiếp đứng tên pháp nhân mà thuê nhiều người đứng tên giám đốc, đại diện pháp luật để vận hành hàng loạt công ty như: Thịnh Phát, TM Thịnh Phát, An Bình, Đất Xanh Miền Nam…
Các công ty này tạo thành một “hệ sinh thái” khép kín từ khâu tìm kiếm khách hàng, ký hợp đồng, thu gom, vận chuyển đến xử lý và thanh toán. Trong đó, Trang giữ vai trò điều phối toàn bộ, trực tiếp quyết định giá cả, phương thức hoạt động và chỉ đạo các mắt xích bên dưới.
Nhằm thu hút khách hàng, nhóm này đưa ra mức giá xử lý chất thải “siêu rẻ”, thấp hơn nhiều so với thị trường. Sau khi ký hợp đồng với các doanh nghiệp là chủ nguồn thải trong các lĩnh vực như sản xuất giấy, dệt nhuộm, thuộc da, chế biến thủy sản, sản xuất đá granite, nước giải khát…, các công ty này thực hiện thu gom chất thải rắn thông thường phát sinh từ các hoạt động này, có bùn thải từ hệ thống xử lý nước thải, xỉ than, bột đá…
Tuy nhiên, thay vì xử lý theo quy định, toàn bộ số chất thải này bị chỉ đạo mang đi đổ trực tiếp ra môi trường hoặc chôn lấp, san lấp mặt bằng trái phép tại nhiều khu vực khác nhau.
Để qua mặt cơ quan chức năng, các đối tượng còn thực hiện “động tác giả” bằng cách vận chuyển chất thải về một số công ty có chức năng xử lý, lưu giữ theo quy trình 45 ngày. Song thực tế, chất thải không được xử lý hoặc chỉ xử lý sơ sài, chưa đạt chuẩn rồi tiếp tục bị đưa đi đổ bỏ.
Quy trình vận hành được tổ chức chặt chẽ: từ việc kế toán soạn hợp đồng, xuất hóa đơn, đến việc điều phối xe tải nhận hàng và phân luồng đổ thải. Tất cả đều hoạt động dưới sự chỉ đạo xuyên suốt của Trang, nhằm tối đa hóa lợi nhuận bất chính.
Cơ quan điều tra xác định, từ năm 2024 đến nay, đường dây này đã thực hiện hàng trăm chuyến xe đầu kéo (mỗi chuyến 25 - 30 tấn), đổ thải trái phép tại ít nhất 11 địa điểm ở TP.HCM, Đồng Tháp, Tây Ninh… với tổng khối lượng khoảng 20.000 tấn chất thải rắn.
Tang vật thu giữ trong vụ án gồm tiền mặt, tài liệu, thiết bị điện tử
Kết quả giám định cho thấy toàn bộ số chất thải thu tại các điểm đổ trộm đều thuộc diện bắt buộc phải xử lý trước khi thải ra môi trường, song đã bị xả thẳng ra ngoài, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm nghiêm trọng.
Trong quá trình khám xét, lực lượng chức năng thu giữ hơn 50.000 USD, gần 2 tỉ đồng tiền mặt, hàng chục giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, 12 CPU máy tính và hàng trăm thùng tài liệu liên quan đến hoạt động của các công ty trong “hệ sinh thái”.
Đáng chú ý, để hợp thức hóa hoạt động và che giấu sai phạm, Trang còn chỉ đạo mua hàng trăm hóa đơn giá trị gia tăng khống từ một công ty khác với chi phí từ 3,2% đến 6% giá trị trước thuế. Các hóa đơn này được sử dụng nhằm cân đối đầu vào,đầu ra, tạo vỏ bọc hợp pháp cho hàng chục ngàn tấn chất thải không qua xử lý.
Mở rộng điều tra, công an đã triệu tập 23 đối tượng liên quan, bước đầu các đối tượng thừa nhận hành vi tham gia vào đường dây theo sự phân công của Trang.
Vụ án đổ trộm 20.000 tấn chất thải đang được tiếp tục mở rộng điều tra để làm rõ vai trò của các cá nhân, tổ chức liên quan để xử lý nghiêm.
Ngày 8/5, Thủ tướng ban hành Chỉ thị về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã. Theo đó, chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải rà soát tổng thể chất lượng, trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã để bố trí đúng người, đúng việc, phù hợp địa bàn và phát huy sở trường, kinh nghiệm công tác.
Thủ tướng yêu cầu các địa phương triệt để phân công, điều động lãnh đạo, quản lý cấp phó đang vượt số lượng quy định tại cơ quan cấp tỉnh về cấp xã. Trong tháng 5, các tỉnh, thành phải xây dựng giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ, công chức cấp xã phù hợp đặc thù từng địa bàn, vùng miền.
Theo chỉ thị, cán bộ có bản lĩnh, khả năng chịu áp lực, kinh nghiệm xử lý tình huống sẽ được ưu tiên bố trí tại các địa bàn phức tạp hoặc lĩnh vực có yêu cầu chuyên môn cao như đất đai, xây dựng, dân tộc, tôn giáo, khiếu nại, tố cáo. "Kiên quyết không để xảy ra tình trạng phân công cán bộ, công chức không phù hợp với năng lực, sở trường công tác", chỉ thị nêu.
Thủ tướng cũng yêu cầu các địa phương đánh giá cán bộ, công chức cấp xã dựa trên tiến độ và chất lượng xử lý công việc, năng lực phối hợp, tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Những trường hợp năng lực yếu, thiếu tinh thần trách nhiệm, không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ sẽ bị tinh giản. Đồng thời, các địa phương phải tuyển dụng bổ sung nhân lực có chuyên môn, kinh nghiệm để đáp ứng ngay yêu cầu công việc.
Chỉ thị yêu cầu tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn thường xuyên cho cán bộ, công chức cấp xã, chú trọng kỹ năng thực thi công vụ và xử lý tình huống. Việc đào tạo được thực hiện theo hình thức vừa học vừa làm để không làm gián đoạn hoạt động của cơ quan, đơn vị.
Thủ tướng giao Bộ Xây dựng nghiên cứu chính sách nhà ở xã hội cho cán bộ, công chức, viên chức gặp khó khăn. Bộ Nội vụ được giao hướng dẫn cơ chế tuyển dụng đặc thù với nguồn nhân lực cấp xã và xây dựng hệ thống học liệu số dùng chung trên nền tảng "Bình dân học vụ số".
Theo tính toán của Chính phủ, sau sáp nhập tỉnh, xã và bỏ cấp huyện từ giữa năm 2025, cả nước còn khoảng 91.784 cán bộ, công chức, viên chức cấp tỉnh và khoảng 199.000 biên chế cấp xã trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Theo hướng dẫn hiện hành, mỗi xã, phường, đặc khu sau sáp nhập được bố trí tối thiểu 32 biên chế, chưa bao gồm khối Đảng, đoàn thể và Ban chỉ huy quân sự cấp xã. Tùy quy mô dân số, số lượng biên chế có thể tăng nhưng tối đa 50 người với xã và 70 người với phường, đặc khu.
Đây là thực tế được nhiều lãnh đạo xã miền núi chỉ ra tại hội nghị sơ kết một năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền 2 cấp trên địa bàn thành phố tổ chức ngày 7-5.
Theo bà Trần Thị Kim Hoa, Giám đốc Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng, trong giai đoạn đầu nhiều địa phương gặp khó do thiếu công chức chuyên môn.
Trong khi đó, thực tế công tác điều động công chức gặp vướng mắc. Nhất là khi có một bộ phận công chức ở khu vực đồng bằng còn tâm lý e ngại, chưa chủ động nhận nhiệm vụ tăng cường về công tác tại các xã miền núi do ảnh hưởng đến đời sống và sinh hoạt.
Ông Bhling Mia, Bí thư Đảng ủy xã Tây Giang, nhìn nhận còn "khoảng cách" về xử lý công vụ giữa cán bộ miền núi và miền xuôi. Bởi theo ông Mia, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp thì tại xã vẫn là đội hình cán bộ trước đây.
Ông Mia đề xuất tăng đào tạo, bồi dưỡng, nhất là kỹ năng công nghệ thông tin, quản lý nhà nước cho cán bộ tại chỗ. Đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ trẻ, có năng lực thích ứng với mô hình chính quyền 2 cấp trên tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.
Phát biểu tại hội nghị này, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang cho rằng sau gần một năm vận hành, mô hình mới đã tạo nhiều chuyển biến rõ nét trong tổ chức bộ máy và điều hành ở cơ sở.
Hệ thống chính quyền các cấp bước đầu được sắp xếp theo hướng tinh gọn, giảm đầu mối, giảm cấp trung gian, việc phân cấp, phân quyền rõ hơn.
Tuy nhiên theo ông Quang, vẫn còn nhiều vấn đề tại địa phương như xảy ra tình trạng nơi thừa, nơi thiếu cán bộ, áp lực công việc tại cấp xã tăng mạnh sau phân cấp, phân quyền…
Một số cán bộ cơ sở còn hạn chế về năng lực điều hành, ảnh hưởng tiến độ giải ngân đầu tư công, giải phóng mặt bằng và xử lý thủ tục hành chính.
Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang cũng chỉ ra tình trạng né tránh, ngại luân chuyển ở một bộ phận cán bộ, kể cả cán bộ trẻ. Có tình trạng cán bộ tìm lý do để né tránh, thoái thác khi được điều động đến địa bàn khó khăn.
Ông khẳng định trong thời gian tới, Đà Nẵng sẽ tăng cường luân chuyển cán bộ trẻ, cán bộ có năng lực và chuyên môn sâu về cơ sở, kể cả ở các vị trí lãnh đạo, quản lý.
Khẳng định việc tăng cường cán bộ về cơ sở "có đi có về", ông nói: "Tinh thần là sẽ có cơ chế, chính sách để khuyến khích, động viên cán bộ nhưng phải hết sức rõ ràng, có đi có về. Cán bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ sẽ có điều kiện được đào tạo, phát triển".
Lãnh đạo Thành ủy Đà Nẵng cũng cho biết sẽ kiên quyết xử lý các trường hợp tìm cách né tránh, thoái thác khi được điều động, luân chuyển, kể cả cán bộ nằm trong diện quy hoạch.
Đồng thời áp dụng bộ tiêu chí đánh giá cán bộ hằng tháng, hằng quý dựa trên kết quả thực tế và sản phẩm đầu ra cụ thể, thay vì dựa trên báo cáo hay cảm tính.
