Tại sự kiện Ngày Chuyển đổi xanh năm 2026 với chủ đề “Chuyển đổi xanh – Động lực cho mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam” diễn ra sáng 16/5, ông Lê Công Thành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phát triển mới.
“Biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên, ô nhiễm môi trường, áp lực cắt giảm phát thải khí nhà kính cùng các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế đang đặt ra những thách thức chưa từng có”, ông nhận định.
Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá đây cũng là cơ hội để Việt Nam tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc của phát triển, là điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
“Đồng thời là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; và đây cũng chính là một trong những động lực mới để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống”, ông nhận định.
Ông nhấn mạnh, muốn có mô hình tăng trưởng mới, chúng ta phải tăng tốc chuyển đổi xanh. Để phát triển nhanh và bền vững, phải chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và bảo vệ môi trường.
Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phải đưa chuyển đổi xanh trở thành một trong những động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới. Chuyển đổi xanh cần phải được thực hiện ngay từ khi thiết kế quy hoạch, dự án đầu tư, sản xuất, tiêu dùng, quản lý chất thải theo hướng kinh tế tuần hoàn.
Chuyển đổi xanh cần được cụ thể hóa trong từng ngành, từng lĩnh vực như: Nông nghiệp xanh, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp phát thải thấp; công nghiệp tiết kiệm năng lượng; đô thị xanh; giao thông xanh; năng lượng tái tạo; du lịch xanh; tài chính xanh; tiêu dùng xanh.
“Mỗi ngành, mỗi địa phương, mỗi doanh nghiệp cần xác định rõ lộ trình chuyển đổi xanh của mình, có hành động cụ thể, không chờ đợi, không đứng ngoài cuộc”, ông nhấn mạnh.
Ngoài ra, ông Thành cho rằng cần khơi thông nguồn lực cho chuyển đổi xanh. Theo đó, tín dụng xanh, trái phiếu xanh, tài chính bền vững, thị trường carbon và các công cụ kinh tế môi trường đóng vai trò quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi xanh.
Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chí môi trường, dự án xanh, kinh tế tuần hoàn; thúc đẩy minh bạch dòng vốn xanh, ngăn chặn “xanh hóa hình thức”, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tài chính bền vững…
Liên quan đến thúc đẩy chuyển đổi xanh trong ngành công thương, bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho rằng quá trình chuyển đổi xanh cần phải được thực hiện đồng bộ.
“Từ việc doanh nghiệp đổi mới, ứng dụng công nghệ mới nhằm tăng hiệu quả sử dụng năng lượng; từ việc thị trường có thêm nhiều sản phẩm, dịch vụ mới và xanh hơn và từ chính lựa chọn hằng ngày của mỗi người dân trong tiêu dùng, đi lại, sinh hoạt”, bà Giang nói.
Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết gần đây nhu cầu tiêu thụ điện đang liên tục lập đỉnh mới, trong khi nguồn cung năng lượng toàn cầu chịu tác động từ xung đột địa chính trị, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả các nguồn năng lượng ngày càng cấp thiết.
“Vì vậy, người dân và doanh nghiệp cần đồng hành thực hiện Chỉ thị 09 và Chỉ thị 10 của Thủ tướng về tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện”, bà chia sẻ.
Theo bà, chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện riêng của môi trường, mà đã trở thành yêu cầu trực tiếp đối với phát triển kinh tế, sản xuất, tiêu dùng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế…
Trong thư gửi cổ đông thường niên ngày 6/4, CEO JPMorgan Jamie Dimon dự báo bức tranh tích cực về nền kinh tế Mỹ khi bước sang năm 2026. Các đợt cắt giảm thuế và nới lỏng quy định kiểm soát, chương trình nghị sự thân thiện với doanh nghiệp của Tổng thống Donald Trump cùng đạo luật chi tiêu của đảng Cộng hòa dự kiến tạo thêm 300 tỷ USD cho kinh tế Mỹ năm nay, giúp GDP tăng khoảng 1%. Bên cạnh đó, các khoản đầu tư lớn cho AI và công nghệ liên quan sẽ thúc đẩy năng suất của Mỹ.
Dimon cho biết kinh tế Mỹ hiện vững hơn so với những năm trước, giúp họ phần nào chống lại các rủi ro đang hình thành trên toàn cầu, đặc biệt là từ chiến sự Trung Đông. Tuy nhiên, ông cho rằng "điều đó không đồng nghĩa nguy cơ suy thoái biến mất".
Chiến sự với Iran đã kéo dài hơn một tháng, làm tăng nguy cơ xảy ra các cú sốc lớn với giá dầu, hàng hóa. Điều này cũng có thể làm thay đổi chuỗi cung ứng toàn cầu, tương tự những gì xảy ra sau dịch Covid-19. Và cũng như 2021-2023, thế giới có thể đối mặt thêm một giai đoạn lạm phát cao kéo dài và lãi suất tăng mạnh khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) cùng các ngân hàng trung ương khác phải kiểm soát giá cả.
Dimon gọi lạm phát và lãi suất tăng là "kẻ phá đám bữa tiệc", có thể khiến thị trường chứng khoán đi xuống trong năm nay. Ông cũng cảnh báo dù vẫn vững mạnh, nền kinh tế Mỹ lại phụ thuộc vào tăng trưởng và thị trường chứng khoán để duy trì động lực. Nếu những yếu tố này đảo chiều, các rủi ro hiện tại có thể trở thành vấn đề lớn.
Ví dụ, nợ chính phủ ở mức cao vẫn có thể kiểm soát được nếu GDP duy trì tăng trưởng tốt và lãi suất tương đối thấp. Tuy nhiên, khoản nợ này có thể biến thành khủng hoảng trong tương lai nếu không được quản lý hợp lý.
Dimon cho rằng giá cổ phiếu hiện ở mức cao một phần do biến động toàn cầu. Chứng khoán Mỹ vẫn được coi là tài sản trú ẩn an toàn, nhưng trong quá khứ, Mỹ vẫn không tránh khỏi rơi vào suy thoái và thị trường giá xuống. Thị trường xấu còn có thể khiến nhà đầu tư hoảng loạn, tạo ra vòng lặp tiêu cực.
"Bản chất con người không thay đổi. Tâm lý và niềm tin có thể biến động rất nhanh và chi phối thị trường. Giá tài sản giảm có thể nhanh chóng đảo chiều tâm lý và khiến nhà đầu tư chuyển sang nắm giữ tiền mặt", Dimon kết luận.
JPMorgan hiện là ngân hàng lớn nhất Mỹ về quy mô tài sản. Dimon cũng là người có tiếng nói tại Wall Street. Dù vậy, ông nổi tiếng thận trọng, thường xuyên đưa ra cảnh báo về rủi ro suy thoái, lạm phát và lãi suất cao, đặc biệt với Mỹ.
Chính phủ vừa có Nghị định 141 ngày 29/4 sửa quy định về ngưỡng miễn thuế với cá nhân, hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng một năm, gấp đôi mức hiện hành. Nhóm này sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, giá trị gia tăng (VAT).
Tương tự, doanh nghiệp nhỏ cũng lần đầu được áp dụng ngưỡng doanh thu miễn thuế 1 tỷ đồng mỗi năm. Đây là điểm mới so với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành - vốn chỉ quy định ưu đãi về thời gian miễn, giảm hoặc mức thuế suất, chưa có ngưỡng miễn với đối tượng này.
Quy định miễn thuế không áp dụng với công ty con hoặc có quan hệ liên kết với doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện miễn thuế.
Nghị định này có hiệu lực từ 1/1/2026. Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống đã kê khai, nộp thuế trong quý đầu năm, thì số thuế đã nộp được bù trừ hoặc hoàn trả lại.
Hộ, cá nhân doanh thu trên 1 tỷ đồng phải dùng hóa đơn điện tử có mã hoặc từ máy tính tiền kết nối với cơ quan thuế. Trường hợp mới ra kinh doanh xác định doanh thu dưới 1 tỷ đồng nhưng trong năm tính thuế có doanh thu vượt ngưỡng sẽ phải đăng ký sử dụng hoá đơn điện tử trong vòng 30 ngày.
Doanh nghiệp mới thành lập, nếu dự kiến doanh thu năm không quá 1 tỷ đồng, không phải tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Cuối kỳ, nếu doanh thu thực tế vượt ngưỡng này, doanh nghiệp kê khai, quyết toán theo quy định và không bị tính tiền chậm nộp.
Số liệu của cơ quan thuế cho thấy khoảng 2,56 triệu hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng. Bộ Tài chính ước tính ngân sách nhà nước giảm thu khoảng 4.850 tỷ đồng so với chính sách hiện hành (ngưỡng 500 triệu đồng), và khoảng 16.650 tỷ đồng nếu so với 2025 khi còn áp dụng thuế khoán và ngưỡng 100 triệu đồng.
Trước đó, Bộ Tài chính lý giải việc nâng ngưỡng nhằm hỗ trợ khu vực kinh doanh nhỏ lẻ trong bối cảnh chi phí đầu vào, đặc biệt là nhiên liệu và logistics tăng cao, sức mua suy yếu. Chính sách cũng hướng tới thiết kế hệ thống thuế "khoa học, hợp lý", giảm động cơ trốn, tránh thuế. Ngoài ra, việc miễn thuế ở ngưỡng cao hơn sẽ giúp hộ kinh doanh duy trì hoạt động, có dư địa tích lũy để mở rộng và chuyển đổi thành doanh nghiệp, từ đó "nuôi dưỡng nguồn thu" lâu dài.
Với nhóm doanh nghiệp, chính sách góp phần khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp với quản trị chuyên nghiệp, điều kiện mở rộng quy mô, hiệu quả. Quy định này cũng nhằm thực hiện mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp đến 2030 theo Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị. Dự kiến, số thuế thu nhập doanh nghiệp được miễn ước khoảng 2.164 tỷ đồng, tương ứng khoảng 235.800 doanh nghiệp được hưởng lợi.
Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 20 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 10 quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ, đồng thời điều chỉnh nội dung hợp đồng mua bán điện (PPA). Thông tư có hiệu lực từ ngày 2-6-2026.
Biểu giá chi phí tránh được là các mức giá được tính toán căn cứ vào các chi phí tránh được của hệ thống điện quốc gia khi có 1kWh của nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ (có công suất bằng hoặc dưới 30MW) được phát lên lưới điện quốc gia.
Đó là chi phí mà hệ thống điện quốc gia không phải bỏ ra khi mua điện từ các nhà máy như thủy điện nhỏ, năng lượng mặt trời, điện gió, thay vì phải tự sản xuất từ các nguồn có chi phí cao nhất trong hệ thống. Việc hưởng cơ chế này giúp khuyến khích phát triển nguồn năng lượng sạch, giảm phát thải.
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc sửa đổi, bổ sung khái niệm mùa mưa và mùa khô theo từng miền, làm cơ sở quan trọng để tính toán giá điện. Cụ thể, mùa mưa ở miền Bắc được xác định từ ngày 1-7 đến hết 31-10, tại miền Trung từ ngày 15-8 đến 15-12, tại miền Nam từ ngày 1-8 đến 1-12. Ngược lại, mùa khô được tính tương ứng cho các khoảng thời gian còn lại của năm ở từng miền.
Thông tư cũng làm rõ cách xác định miền Bắc, Trung, Nam theo ranh giới điều độ của hệ thống điện, thay vì đơn thuần theo địa giới hành chính. Khái niệm "nhà máy năng lượng tái tạo nhỏ" cũng được chuẩn hóa theo quy mô công suất do Bộ Công Thương quy định.
Thông tư sửa đổi quy định về thời hạn hợp đồng mua bán điện (PPA) giữa bên bán và bên mua. PPA sẽ có hiệu lực kể từ ngày ký và chấm dứt sau tối đa 20 năm kể từ ngày vận hành thương mại, nhằm tạo khung pháp lý ổn định dài hạn cho nhà đầu tư, phù hợp với vòng đời kinh tế của các dự án.
Về điều khoản chuyển tiếp, thông tư cho phép các nhà máy đã ký hợp đồng trước đó tiếp tục áp dụng biểu giá theo khu vực đã xác định, kể cả trong trường hợp có thay đổi địa giới hành chính. Đây là điểm quan trọng nhằm đảm bảo tính ổn định của hợp đồng đã ký.
Đối với các dự án bị thay đổi tiêu chí về quy mô công suất, chủ đầu tư được quyền lựa chọn: tiếp tục áp dụng biểu giá chi phí tránh được hoặc tham gia thị trường điện. Tuy nhiên nếu đã lựa chọn thị trường điện, sẽ không được quay lại cơ chế giá biểu giá chi phí tránh được.
Ngoài ra trong trường hợp bất khả kháng như thiên tai, sự cố khiến nhà máy phải dừng vận hành, có thể thỏa thuận gia hạn hợp đồng nhưng không vượt quá 20 năm.
Phương pháp tính toán chi tiết biểu giá chi phí tránh được, bao gồm ba cấu phần chính: giá điện năng, tổn thất truyền tải và giá công suất.
Đối với giá điện năng, mức giá được xác định dựa trên chi phí nhiên liệu trung bình của các nhà máy nhiệt điện có chi phí biến đổi cao nhất được huy động. Giá này được điều chỉnh theo biến động nhiên liệu và tính trung bình theo năm.
Đáng chú ý, giá điện năng dư được quy định bằng 50% mức giá trong các giờ thấp điểm của mùa mưa - cơ chế nhằm khuyến khích tối ưu vận hành hệ thống.
Về tổn thất truyền tải sẽ có công thức tính riêng cho từng miền, có cơ chế "thưởng - phạt" tùy thuộc vào vị trí kết nối và chiều luồng công suất trên đường dây 500kV. Điều này phản ánh đúng chi phí thực tế và khuyến khích phân bổ nguồn điện hợp lý theo vùng.
Đối với giá công suất tránh được, cơ sở tính toán là nhà máy nhiệt điện chu trình hỗn hợp (CCGT) thay thế. Các thông số đầu vào gồm suất đầu tư, chi phí vận hành, tỉ lệ vốn vay - vốn chủ, lãi suất và hệ số chiết khấu (biểu giá chi phí tránh được, tối đa 10%).
Sau khi tính toán chi phí đầu tư hằng năm và điều chỉnh theo tổn thất truyền tải, giá công suất phát điện tránh được được xác định theo công thức chia cho số giờ cao điểm mùa khô.
