Thông tin được TS.BS Vương Ánh Dương – Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), chia sẻ trong Talkshow do báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tổ chức, với chủ đề: “Trung tâm Robot” phẫu thuật thế hệ mới: Bước tiến điều trị bệnh khó và ung thư phức tạp, ngày 15-5 vừa qua.
Mở đầu buổi talkshow, TS.BS Vương Ánh Dương cho biết hệ thống y tế Việt Nam đang có bước phát triển mạnh mẽ trong ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) và phẫu thuật robot.
Có 200 kỹ thuật mới đã được cập nhật vào danh mục chuyên môn như robot phục hồi chức năng, robot phẫu thuật ngoại khoa, nội soi, chẩn đoán hình ảnh… Hiện còn hơn 500 danh mục kỹ thuật đang chờ bổ sung.
TS.BS Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh – Bộ Y tế trong chương trình.
Theo TS Dương, trong số các kỹ thuật mới được cập nhật có nhiều công nghệ điển hình đang triển khai tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh như robot Da Vinci Xi trong điều trị ung thư và các bệnh phức tạp, robot CUVIS-Joint trong thay khớp và robot Modus V Synaptive phẫu thuật sọ não, cột sống và tủy sống…
Đây được xem là bước phát triển đồng bộ của ngành y tế trong xu hướng chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao vào khám chữa bệnh.
TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, một trong những chuyên gia đầu tiên ứng dụng cả 2 dòng robot Da Vinci Si và Xi trong điều trị ung thư và các bệnh thận – tiết niệu phức tạp tại Việt Nam, cho rằng hành trình phát triển phẫu thuật robot trong nước là bước tiến đáng ghi nhận của ngành y tế.
Theo ông, tại Bệnh viện, phẫu thuật robot hiện được triển khai ở nhiều chuyên khoa như tiết niệu, tiêu hóa, gan mật tụy, lồng ngực, sản phụ khoa, thần kinh-sọ não, chấn thương chỉnh hình…
Riêng hệ thống robot Da Vinci Xi, sau hơn một năm triển khai êkíp đã thực hiện thành công hơn 340 ca mổ đa chuyên khoa.
Theo PGS Chuyên, hiệu quả điều trị ung thư tiết niệu và các bệnh hẹp khúc nối bể thận – niệu quản, u nang thận… bằng hệ thống robot này cũng được cải thiện rõ rệt so với nhiều phương pháp trước đây. Chẳng hạn, robot hỗ trợ bác sĩ thao tác chính xác hơn, bảo tồn mô lành tốt hơn, giảm mất máu, giảm đau sau mổ và rút ngắn thời gian hồi phục.
TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên.
“Nếu trước đây phẫu thuật robot từng bị xem là kỹ thuật “xa xỉ”, khó triển khai tại Việt Nam, thì nay nhận thức của xã hội, người bệnh và cơ quan quản lý đã thay đổi đáng kể”, PGS Chuyên nói, thêm rằng để vận hành hiệu quả một hệ thống robot không chỉ cần máy móc hiện đại mà còn đòi hỏi quy trình chuẩn hóa, hệ thống gây mê hồi sức, kỹ sư y sinh, kỹ thuật viên và phối hợp đa chuyên khoa.
TTƯT.ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết trong 10 năm qua, phẫu thuật thần kinh đã chuyển dịch từ mổ mở sang phẫu thuật xâm lấn tối thiểu bằng robot, hướng đến an toàn hơn, phục hồi nhanh hơn và cá thể hóa điều trị cho từng bệnh nhân.
TTƯT.ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ.
Theo bác sĩ Tấn Sĩ, robot AI Modus V Synaptive và hệ thống định vị thần kinh tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh giúp phẫu thuật viên mô phỏng trước cuộc mổ, xác định “hành lang an toàn” để hạn chế tối đa tổn thương mô lành, tránh biến chứng thần kinh sau mổ.
Nhờ đó, nhiều trường hợp phức tạp, không thể mổ trước đây, nay đã được phẫu thuật thành công bằng robot với đường mổ nhỏ, độ chính xác cao, hồi phục ngoạn mục.
Ở lĩnh vực cơ xương khớp, ThS.BS.CKI Đặng Khoa Học, Trưởng khoa Chấn thương Chỉnh hình Tổng quát, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết các công nghệ chẩn đoán hiện đại tại bệnh viện như MRI, CT ứng dụng AI cùng robot AI CUVIS-Joint và hệ thống định vị giúp bác sĩ cá thể hóa điều trị, phẫu thuật chính xác, giảm sai số do thao tác chủ quan, an toàn cho người bệnh.
ThS.BS.CKI Đặng Khoa Học.
Theo PGS Chuyên, để xây dựng “Trung tâm Robot” phẫu thuật đa chuyên khoa, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã đầu tư đồng bộ từ trang thiết bị, nhân lực, hạ tầng đến quy trình chuyên môn, quản lý chất lượng theo chuẩn quốc tế.
Những năm gần đây, bệnh viện đón hàng chục ngàn kiều bào và khách quốc tế đến Việt Nam điều trị mỗi năm nhờ chất lượng chuyên môn ngày càng nâng cao cùng chi phí hợp lý hơn so với nhiều quốc gia khác.
“Mục tiêu cuối cùng vẫn là người bệnh được điều trị an toàn nhất và có chất lượng sống tốt nhất”, PGS Chuyên nhấn mạnh.
Các chuyên gia cho rằng “nút thắt” lớn nhất trong phát triển các trung tâm phẫu thuật robot hiện nay không chỉ ở công nghệ mà còn phụ thuộc vào nhân lực, cơ chế vận hành và khả năng tiếp cận của người bệnh.
Để AI và robot phát huy hiệu quả, cần đồng bộ từ hành lang pháp lý, đào tạo nhân lực, đầu tư hạ tầng đến chuẩn hóa quy trình điều trị và thanh toán BHYT.
TS Dương nhận định AI và robot chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ, còn quyết định điều trị vẫn thuộc về người thầy thuốc. Theo ông, thách thức lớn là xây dựng mô hình phù hợp với từng địa phương và đảm bảo người dân được tiếp cận công bằng với dịch vụ y tế công nghệ cao.
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh ứng dụng robot phẫu thuật Da Vinci Xi điều trị ung thư và các bệnh lý phức tạp từ tiết niệu, tiêu hóa, lồng ngực đến sản phụ khoa…
Để phát triển hệ sinh thái phẫu thuật robot bền vững, theo PGS Chuyên cần giải quyết ba vấn đề cốt lõi gồm nhân lực, quy trình chuẩn hóa và tài chính y tế. Ông nhấn mạnh không phải bệnh lý nào cũng cần mổ robot, do đó cần hướng dẫn chuyên môn rõ ràng để tránh lạm dụng kỹ thuật.
Bác sĩ Tấn Sĩ cho rằng việc phát triển trung tâm robot cần đi cùng chiến lược dài hạn về con người, trang thiết bị và tính đồng bộ giữa các hệ thống công nghệ để phát huy tối đa hiệu quả điều trị.
Theo TS Dương, hiện đã có hơn 50 kỹ thuật phẫu thuật robot được cấp phép triển khai và tiếp tục cập nhật thêm các kỹ thuật ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Với AI trong y tế, Bộ Y tế đang tiếp tục xây dựng các quy định chuyên biệt để hoàn thiện hành lang pháp lý và thúc đẩy phát triển công nghệ an toàn, hiệu quả hơn.
TS Dương cho biết định hướng phát triển y tế giai đoạn 2026 – 2035 sẽ tập trung phát triển công nghệ cao, nâng năng lực hệ thống y tế và từng bước đưa chất lượng điều trị của Việt Nam tiệm cận các nước trong khu vực, qua đó giảm tình trạng người bệnh ra nước ngoài chữa trị.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Đỗ Anh Tuấn, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết thời điểm nhập viện, bà H. rơi vào trạng thái sốc mất máu, huyết áp chỉ còn 82/47 mmHg (bình thường khoảng 110/70 - 120/80 mmHg), da và niêm mạc nhợt nhạt.
Kết quả chụp CT bụng cho thấy một khối u mạch cơ mỡ (AML) ở thận phải vỡ, tạo thành khối máu tụ 40 x 90 mm trong khoang sau phúc mạc, chèn ép niệu quản và tĩnh mạch chủ dưới. Ngoài ra, thận trái của người bệnh cũng ghi nhận có khối u tương tự.
Bà H. từng được bác sĩ chẩn đoán có khối u ở thận nửa năm trước. Tuy nhiên, vì là u lành nên được chỉ định điều trị nội khoa bằng thuốc và theo dõi định kỳ, chưa can thiệp. Dù vẫn đang tuân thủ lộ trình tái khám, khối u bất ngờ gặp biến chứng vỡ, khiến bà rơi vào tình trạng nguy kịch.
Cùng với đó, kết quả chụp mạch máu số hóa xóa nền (DSA) phát hiện một nhánh động mạch nuôi khối u ở thận phải có túi giả phình kích thước 9 x 7 mm (tình trạng rò rỉ máu ra ngoài thành động mạch và tạo khối máu tụ) được bao bọc bởi các mô xung quanh. “Đây là nguyên nhân chính gây tình trạng mất máu, tiềm ẩn nguy cơ vỡ mạch cao, cần phải can thiệp ngay lập tức”, bác sĩ Tuấn nhận định, và cho biết thêm rằng người bệnh có tiền sử mắc nhiều bệnh nền như: tim thiếu máu cục bộ mạn tính, tăng huyết áp, tiểu đường loại 2 và loét dạ dày, gây nhiều thách thức khi can thiệp.
Do sốc mất máu, người bệnh yếu không thể phẫu thuật ngay, bác sĩ quyết định can thiệp nút động mạch chọn lọc để cầm máu nhanh nhất. Một ống thông được luồn qua động mạch chủ đùi của người bệnh đến nhánh động mạch bị tổn thương, từ đó bơm chất gây tắc mạch để cầm máu và chặn nguồn máu nuôi u.
Sau 2 tiếng can thiệp (gấp rưỡi thời gian thông thường vì tổn thương phức tạp, người bệnh lớn tuổi), tình trạng chảy máu được kiểm soát mà không cần phải cắt bỏ thận, giúp bảo tồn tối đa chức năng thận cho người bệnh.
Do mất lượng máu lớn trước đó, sau can thiệp, bà H. phải truyền tổng cộng 4 đơn vị hồng cầu lắng để bổ sung. Ngoài ra, người bệnh còn gặp các biến chứng viêm phổi, thở khò khè, ho đàm xanh và nhiễm trùng tiết niệu. Các bác sĩ phối hợp sử dụng kháng sinh phổ rộng liều cao cùng các thuốc hỗ trợ tim mạch, ổn định đường huyết và huyết áp để kiểm soát.
Sau 2 tuần điều trị tích cực, sức khỏe bà H. hồi phục nhanh chóng. Kết quả siêu âm và chụp CT cho thấy khối máu tụ đã ổn định, không tăng kích thước, dự kiến tan hết sau 3 tháng. Tình trạng viêm phổi được kiểm soát, các chỉ số sinh hiệu trở về mức an toàn. Bà H. xuất viện trong trạng thái tỉnh táo, ăn uống tốt và không còn đau bụng.
Sau 1 tháng, bà H. tái khám tại bệnh viện và được chỉ định phẫu thuật u thận bằng robot Da Vinci Xi. Từ đường mổ nhỏ chỉ khoảng 1 cm, bác sĩ điều khiển cánh tay robot linh hoạt, dưới sự dẫn đường của hệ thống camera 3D tiếp cận tổn thương trong khoang bụng, tỉ mỉ bóc tách khối u khỏi thận và lấy sạch mô hoại tử, vừa cắt vừa cầm máu, sau đó khâu phục hồi nhu mô thận nhanh chóng chỉ trong 2 giờ đồng hồ.
Theo bác sĩ Tuấn, u mạch cơ mỡ thận thường là u lành tính, nhưng nếu kích thước u lớn (hơn 4 cm), hoặc có giả phình mạch máu bên trong sẽ rất dễ vỡ gây xuất huyết nội, người bệnh tử vong nhanh vì mất máu.
Bác sĩ khuyến cáo, những người có khối u thận nên đi thăm khám định kỳ mỗi 6 - 12 tháng để theo dõi u tiến triển, kịp thời phát hiện các tình trạng bất thường. Nếu có triệu chứng đau hông lưng đột ngột, tiểu ra máu hoặc chóng mặt, cần đến bệnh viện tầm soát và điều trị, tránh những biến chứng nguy hiểm.
Nước là yếu tố không thể thiếu để duy trì sự sống, nhưng việc chỉ uống nước lọc mỗi ngày đôi khi khiến nhiều người nhanh chán. Chính vì vậy, những lựa chọn như nước dừa hay nước dưa leo trở thành giải pháp giúp việc bổ sung nước vừa hiệu quả, vừa thú vị và dễ duy trì hơn trong thói quen hằng ngày.
Mặc dù nước dừa và nước dưa leo đều mang lại lợi ích cho sức khỏe, mỗi người lại có sở thích và nhu cầu khác nhau.
Dưới đây là những điểm nổi bật của từng loại, từ khả năng cấp nước, thành phần dinh dưỡng đến cách sử dụng trong đời sống hằng ngày, theo Times of India (Ấn Độ).
Nước dừa được xem là một trong những “nước thể thao tự nhiên” tốt nhất. Loại nước này giàu kali, natri và magie - những khoáng chất giúp cơ thể duy trì cân bằng nước, đặc biệt sau khi vận động mạnh hoặc trong thời tiết nóng.
Theo một nghiên cứu tại Viện Sức khỏe và Phúc lợi thuộc Đại học Federation (Úc), nước dừa có hiệu quả bù nước tương đương với các loại nước thể thao chứa carbohydrate và điện giải sau khi tập luyện. Vì vậy, đây là lựa chọn phù hợp cho những người ra nhiều mồ hôi.
Ngoài ra, nước dừa có hàm lượng chất béo thấp và chứa nhiều chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nước dừa vẫn có đường tự nhiên, nên chỉ nên uống ở mức vừa phải.
Nước dưa leo đơn giản là nước lọc kết hợp với các lát dưa leo, nhưng vẫn mang lại nhiều lợi ích riêng. Loại nước này gần như không chứa calo, có hương vị nhẹ nhàng, giúp bạn uống nhiều nước hơn mỗi ngày.
Theo nghiên cứu khoa học về lợi ích sức khỏe của dưa leo tại Ấn Độ, dưa leo chứa một lượng nhỏ vitamin (như vitamin K) và chất chống oxy hóa, nhưng lợi ích chính vẫn nằm ở khả năng cấp nước.
Vì dưa leo chủ yếu là nước, nên có thể hỗ trợ tiêu hóa, cải thiện làn da và giúp điều hòa nhiệt độ cơ thể - mà không bổ sung thêm đường hay calo.
Ngoài ra, nhiều người lựa chọn nước dưa leo như một phần trong chế độ giảm cân, vì nó có thể thay thế các loại đồ uống nhiều đường và mang lại cảm giác tươi mát.
Việc lựa chọn nước dừa hay nước dưa leo phụ thuộc vào nhu cầu và lối sống của bạn.
Hãy chọn nước dừa nếu bạn cần bù nước nhanh sau khi vận động hoặc khi cơ thể mất nước do thời tiết nóng. Nhờ chứa điện giải, nước dừa giúp bổ sung những gì cơ thể mất qua mồ hôi.
Ngược lại, nước dưa leo phù hợp nếu bạn cần một loại thức uống hằng ngày, ít calo, dễ làm tại nhà và có thể uống thường xuyên mà không lo nạp thêm đường.
Nước dừa cung cấp giá trị dinh dưỡng cao và đặc biệt hiệu quả trong việc bù nước nhanh. Trong khi đó, nước dưa leo nhẹ nhàng, tươi mát và thích hợp để duy trì thói quen uống nước mỗi ngày. Cả hai đều có thể kết hợp linh hoạt trong chế độ ăn uống, tùy theo thời điểm và mục đích sử dụng, giúp bạn lựa chọn cách bổ sung nước phù hợp nhất cho cơ thể.
Bộ Y tế đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Nghị quyết Chính phủ về việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện hữu nghị Việt Đức cơ sở 2 sớm đi vào hoạt động.
Dự thảo đề xuất 3 nhóm cơ chế chính sách đặc thù về xếp cấp chuyên môn kỹ thuật, triển khai hoạt động chuyên môn và ngân sách nhà nước hỗ trợ một số khoản chi.
Trong đó, về xếp cấp chuyên môn kỹ thuật, bệnh viện cơ sở 2 được xếp hạng, cấp chuyên môn kỹ thuật tương ứng với hạng, cấp chuyên môn kỹ thuật của Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 1; Bệnh viện hữu nghị Việt Đức cơ sở 1 (bệnh viện cơ sở 1).
Trong triển khai hoạt động chuyên môn, giám đốc Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện hữu nghị Việt Đức có trách nhiệm bảo đảm hoạt động của bệnh viện cơ sở 2 đạt hiệu quả, chất lượng; và được áp dụng một số cơ chế.
Cụ thể, bệnh viện cơ sở 1 ký hợp đồng khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế với Bảo hiểm xã hội Hà Nội cho cả 2 cơ sở để thực hiện khám bệnh, chữa bệnh cho người tham gia bảo hiểm y tế.
Được chuyển người bệnh trực tiếp giữa bệnh viện cơ sở 1 và bệnh viện cơ sở 2; được xác định là đúng trình tự chuyển người bệnh giữa các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế; không phải ký hợp đồng giữa bệnh viện cơ sở 1 và bệnh viện cơ sở 2 khi thực hiện chuyển người bệnh hoặc chuyển mẫu bệnh phẩm của người bệnh để thực hiện dịch vụ cận lâm sàng hoặc chuyển giao kỹ thuật.
Bệnh viện cơ sở 2 được áp dụng giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh đã được cấp thẩm quyền phê duyệt cho bệnh viện cơ sở 1; được áp dụng kết quả mua sắm, đấu thầu thuốc, thiết bị y tế, hóa chất, hàng hóa, dịch vụ của bệnh viện cơ sở 1 để thực hiện thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế và phục vụ hoạt động chuyên môn.
Về nhân lực cho hai bệnh viện cơ sở 2, dự thảo đề xuất: viên chức, người lao động, người thực hành khám bệnh, chữa bệnh, học sinh, sinh viên, học viên học thực hành của bệnh viện cơ sở 1 được thay đổi nơi đăng ký khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu tại bệnh viện cơ sở 2 trong thời gian làm việc, thực hành, học tập tại bệnh viện cơ sở 2.
Dự thảo cũng quy định, ngân sách nhà nước hỗ trợ một số khoản chi đặc thù cho bệnh viện cơ sở 2, bao gồm:
Hỗ trợ kinh phí thực hiện công tác đào tạo theo yêu cầu chuyên môn phù hợp với từng nhóm đối tượng và vị trí việc làm nhằm bảo đảm nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn đáp ứng yêu cầu tại bệnh viện cơ sở 2.
Chi hỗ trợ cho nhân viên, người lao động tại bệnh viện cơ sở 2, gồm:
Chi phí thuê nhà lưu trú cho viên chức, người lao động luân phiên từ Hà Nội đến Ninh Bình để làm việc: mức hỗ trợ tối đa 2,5 triệu đồng/tháng/người.
Chi phí vận chuyển, đi lại hàng ngày giữa 2 cơ sở (cơ sở 1 và cơ sở 2): mức hỗ trợ tối đa 3,6 triệu đồng/1xe/1 ngày.
Chi phí thu hút nhân lực tại bệnh viện cơ sở 2: mức chi bình quân cho mỗi viên chức, người lao động khoảng từ 11,6 triệu đồng - 15,6 triệu đồng/người/tháng.
Trong đó, y, bác sĩ 15,6 triệu đồng/tháng; điều dưỡng 12,2 triệu đồng/ tháng; các vị trí phục vụ khác (hành chính, hộ lý…) 11,6 triệu đồng/tháng.
Theo Bộ Y tế, tổng đề xuất ngân sách nhà nước hỗ trợ khoảng 1.150 tỉ đồng, kể từ khi đi vào hoạt động đến khi tự đảm bảo được chi phí và tối đa đến hết ngày 31.12.2028.