John Ratcliffe, giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) ngày 14/5 tới Havana để gặp các quan chức Cuba, trong đó có Bộ trưởng Nội vụ Lazaro Alvarez Casas và lãnh đạo các cơ quan tình báo nước này. Ông cũng gặp Raulito Rodriguez Castro, cháu của lãnh đạo Cuba Raul Castro.
CIA cho biết ông Ratcliffe tới Cuba để thảo luận về hợp tác tình báo, ổn định kinh tế và các vấn đề an ninh, cũng như đích thân gửi thông điệp từ Tổng thống Donald Trump rằng “Mỹ sẵn sàng nghiêm túc tiếp xúc về các vấn đề kinh tế và an ninh, với điều kiện Cuba có những thay đổi căn bản”.
Chính phủ Cuba sau đó xác nhận cuộc gặp, cho biết phía Mỹ là bên đề nghị tổ chức. Trong tuyên bố được phát trên truyền hình quốc gia, Havana khẳng định các cuộc trao đổi đã giúp “chứng minh một cách dứt khoát” rằng Cuba không phải mối đe dọa với an ninh quốc gia Mỹ, đồng thời Washington cũng không có lý do chính đáng để đưa Cuba vào danh sách các quốc gia bị cáo buộc tài trợ khủng bố.
Cuba khẳng định nước này chưa từng ủng hộ bất kỳ hoạt động thù địch nào nhằm vào Mỹ, không cho phép lãnh thổ của mình bị sử dụng để chống lại quốc gia khác. Giới chức Cuba bổ sung rằng cuộc gặp với Giám đốc CIA là một phần nỗ lực thúc đẩy đối thoại chính trị song phương giữa hai nước.
Chuyến thăm của ông Ratcliffe diễn ra khi quan hệ Washington – Havana gia tăng căng thẳng. Tổng thống Trump trong những tháng gần đây liên tục tăng sức ép với Cuba, đe dọa áp thêm thuế với những quốc gia cung cấp dầu cho Cuba. Các động thái này làm trầm trọng thêm khủng hoảng năng lượng tại Cuba, khiến lưới điện quốc gia xảy ra nhiều đợt mất điện diện rộng.
Bộ trưởng Năng lượng Cuba Vicente de la O Levy ngày 14/5 mô tả tình trạng hệ thống điện là “nghiêm trọng”, cho biết nước này đã cạn nhiên liệu cho các nhà máy nhiệt điện.
Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodriguez tuần trước cảnh báo Mỹ đang đi trên “con đường nguy hiểm” nếu những phát ngôn cứng rắn từ Washington tiếp diễn. Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel kêu gọi Mỹ dỡ bỏ hoặc nới lỏng lệnh phong tỏa dầu mỏ, cho rằng điều này có thể nhanh chóng làm giảm bớt nhiều thách thức nhân đạo mà Havana đang đối mặt.
Tin Gốc: Vnexpress
Tham dự lễ đón tại cảng Tiên Sa hôm nay có đại diện Sở Ngoại vụ Đà Nẵng, Bộ Tư lệnh Vùng 3 Hải quân, Quân khu 5 cùng các cơ quan quốc phòng, Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel và phó đô đốc Angus Topshee, tư lệnh hải quân Canada.
Đây là hoạt động trọng tâm trong Chiến dịch Horizon và Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Canada, nhằm thắt chặt quan hệ Đối tác toàn diện giữa hai nước.
"Chuyến thăm là biểu tượng cho những lợi ích chung của Canada và Việt Nam trong ổn định khu vực dựa trên pháp luật quốc tế và quan hệ đối tác toàn diện của hai nước", đại sứ Nickel cho hay.
Tại buổi họp báo ngay sau lễ đón, phó đô đốc Topshee khẳng định mục tiêu cốt lõi của đợt triển khai HMCS Charlottetown đến khu vực là tăng cường thượng tôn pháp luật, bảo đảm an ninh hàng hải, hòa bình và tôn trọng luật pháp quốc tế.
"Sự hiện diện của tàu Charlottetown là minh chứng cho cam kết của Canada đối với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở. Chúng tôi duy trì sự hiện diện nhất quán để làm việc với các đối tác tin cậy, cụ thể là Việt Nam. Hoạt động này chứng tỏ cam kết tuân thủ Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) và xây dựng khung an ninh chung để tạo môi trường thuận lợi cho tất cả các bên", ông nói.
Tư lệnh hải quân Canada khẳng định HMCS Charlottetown di chuyển hành trình dài từ căn cứ ở Đại Tây Dương đến Việt Nam cho thấy tầm quan trọng mà nước này dành cho xây dựng gắn kết với Hải quân Nhân dân Việt Nam.
"Các thủy thủ Canada sẽ xây dựng các mối gắn kết quý báu với thủy thủ Việt Nam trong quá trình thực thi nhiệm vụ", ông nói, thêm rằng tàu hải quân Canada sẽ thường xuyên thăm Việt Nam trong tương lai để thắt chặt hơn nữa quan hệ song phương.
Trung tá Jonathan Maurice, hạm trưởng HMCS Charlottetown, cho biết thủy thủ đoàn mong chờ các hoạt động giao lưu để làm sâu sắc hơn quan hệ nhân dân, góp phần ủng hộ ổn định trong khu vực, nêu bật cam kết hiện nay của Canada đối với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Trong 4 ngày tại Đà Nẵng, nhóm chỉ huy sẽ chào xã giao lãnh đạo chính quyền thành phố, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 và Vùng 3 Hải quân. Các thủy thủ sẽ tham gia trao đổi chuyên môn, giao lưu thể thao và thăm Trung tâm Bảo trợ nạn nhân chất độc da cam tại địa phương.
Cũng tại cuộc họp báo, Đại sứ Nickel cho biết thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và Canada trong năm 2025 đạt 20,6 tỷ USD, tăng trưởng 30% so với năm trước.
Việt Nam đang đóng vai trò là đối tác thương mại lớn nhất của Canada trong khối ASEAN. Trong tổng kim ngạch hơn 20 tỷ USD, Việt Nam xuất khẩu sang Canada đạt 19,3 tỷ USD, trong khi Canada xuất khẩu sang Việt Nam là 1,3 tỷ USD.
Đại sứ Nickel đánh giá Việt Nam là nhà cung cấp tin cậy cho các ngành công nghiệp của Canada, dòng vốn đầu tư từ Canada vào Việt Nam cũng duy trì đà tăng trưởng, hiện ở mức 5,4 tỷ USD.
"Canada mong muốn mở rộng hiện diện của hàng hóa tại thị trường Việt Nam, đặc biệt là nông sản, thực phẩm và các nguồn năng lượng như dầu thô, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Điều này sẽ hỗ trợ Việt Nam đảm bảo an ninh năng lượng để duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh", ông cho biết.
Về giao lưu nhân dân, Việt Nam hiện là nguồn du học sinh quốc tế lớn thứ 7 của Canada. Nước này kỳ vọng sự kiện đồng tổ chức FIFA World Cup vào tháng 6 tới sẽ là cú hích cho các hoạt động văn hóa và du lịch giữa hai quốc gia.
HMCS Charlottetown là tàu hộ vệ tên lửa thuộc lớp Halifax, có lượng giãn nước 4.795 tấn, dài 134 m và có thể đạt tốc độ tối đa 55 km/h.
Chiến hạm được trang bị 8 tên lửa diệt hạm Harpoon Block II, 16 ống phóng thẳng đứng cho tên lửa phòng không tầm trung RIM-162 ESSM, một tổ hợp phòng thủ tầm cực gần Phalanx Block 1B, một hải pháo 57 mm, 24 ngư lôi Mark 46 và một trực thăng CH-148.
Tin Gốc: Vnexpress
Thế Giới
Tổng thống Hàn Quốc lấy làm tiếc về việc UAV xâm phạm không phận Triều Tiên
Hãng Yonhap ngày 6.4 dẫn lời Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung bày tỏ sự tiếc nuối về những vụ điều khiển UAV của các cá nhân xâm nhập không phận CHDCND Triều Tiên, cho rằng hành vi đó đã gây ra căng thẳng quân sự không cần thiết với Bình Nhưỡng.
Ông Lee đưa ra phát biểu trong một cuộc họp nội các, sau khi các công tố viên tuần trước đã truy tố 3 cá nhân bị cáo buộc điều khiển UAV vào Triều Tiên trong khoảng thời gian từ tháng 9.2025 đến tháng 1.2026.
Những người bị truy tố bao gồm một sinh viên hơn 30 tuổi, một nhân viên của Cơ quan Tình báo quốc gia và một sĩ quan quân đội.
"Mặc dù đây không phải là hành động của chính phủ chúng tôi, nhưng tôi bày tỏ sự tiếc nuối với phía Triều Tiên về căng thẳng quân sự không cần thiết do hành vi liều lĩnh như vậy gây ra", ông Lee nói.
Nhà lãnh đạo cho biết Hiến pháp Hàn Quốc cấm các hành động cá nhân mang tính khiêu khích Triều Tiên.
Hồi tháng 1, Triều Tiên tuyên bố rằng UAV xuất phát từ Hàn Quốc đã xâm phạm không phận, cáo buộc Seoul có hành động khiêu khích nghiêm trọng và cho biết đã bắn hạ các UAV đó, theo Reuters.
Hàn Quốc phủ nhận mọi sự liên quan của quân đội và đã tiến hành một cuộc điều tra chung giữa quân đội và cảnh sát, bước đầu dẫn đến việc các công tố viên truy tố một người đàn ông khoảng 30 tuổi với các tội danh bao gồm vi phạm luật hàng không và an ninh quốc gia liên quan các chuyến bay UAV trái phép.
Trong những tháng gần đây, Triều Tiên đã tuyên bố Hàn Quốc là quốc gia thù địch nhất và bác bỏ mọi nỗ lực hòa giải từ chính quyền của ông Lee.
Khi các bên trung gian đang nỗ lực thúc đẩy vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran để chấm dứt xung đột, một vấn đề trọng tâm đang nổi lên như điểm mấu chốt gây tranh cãi là khối tài sản của Tehran bị đóng băng ở nước ngoài.
Hôm 10/4, trước khi vòng đàm phán ngừng bắn đầu tiên diễn ra tại Pakistan, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã viết trên X rằng những tài sản bị phong tỏa của nước này phải được giải phóng trước khi bất kỳ cuộc thương lượng nào diễn ra.
Đến ngày 11/4, tại cuộc đàm phán ngừng bắn ở thủ đô Islamabad, Pakistan, một số thông tin xuất hiện cho rằng Mỹ đã đồng ý giải tỏa ít nhất một phần tài sản của Iran ở nước ngoài. Tuy nhiên, chính phủ Mỹ đã nhanh chóng bác bỏ khẳng định những tài sản đó vẫn bị phong tỏa.
Khối tài sản 100 tỷ USD
Nền kinh tế Iran đã suy yếu nhiều năm qua do loạt lệnh trừng phạt từ Mỹ và các quốc gia khác. Những lệnh trừng phạt này bắt đầu từ năm 1979, đầu tiên là do vụ bắt con tin tại đại sứ quán Mỹ ở Tehran sau cuộc cách mạng Hồi giáo, sau đó gia tăng vì chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo Iran.
Các lệnh trừng phạt này khiến Iran không thể tiếp cận nhiều tài sản của chính mình, như doanh thu bán dầu đang bị đóng băng tại các ngân hàng nước ngoài. Theo thông tin tổng hợp từ phía Iran và giới chuyên gia, ước tính tổng tài sản của nước này đang bị kẹt ở nước ngoài là hơn 100 tỷ USD.
Frederic Schneider, chuyên gia tại Hội đồng các Vấn đề Toàn cầu Trung Đông, cho hay khối tài sản này gấp khoảng 4 lần doanh thu từ dầu khí hàng năm của Iran.
"Đó là khoản tiền rất lớn, đặc biệt đối với một đất nước đã phải chịu các lệnh trừng phạt do Mỹ áp đặt trong nhiều thập kỷ", ông nói.
Tuy nhiên, Schneider lưu ý thêm rằng ngay cả khi đồng ý giải phóng những tài sản này, vẫn chưa rõ liệu Mỹ có đặt ra điều kiện về cách Iran sử dụng chúng hay không.
Jacob Lew, bộ trưởng tài chính dưới thời tổng thống Mỹ Barack Obama, từng phát biểu vào năm 2016 rằng Iran sẽ không thể tiếp cận toàn bộ tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài ngay cả khi mọi lệnh trừng phạt được dỡ bỏ. Tại thời điểm đó, Iran vừa đạt được thỏa thuận lịch sử với Mỹ và các cường quốc khác, chấp nhận hạn chế chương trình hạt nhân của mình để đổi lấy việc nới lỏng trừng phạt.
Lew đã phát biểu trước quốc hội Mỹ rằng trên thực tế, Iran cùng lắm cũng chỉ có thể tiếp cận khoảng một nửa số tài sản bị phong tỏa, bởi phần còn lại đã bị ràng buộc vào các cam kết đầu tư từ trước hoặc để thanh toán các khoản vay.
Hiện tại, yêu cầu then chốt của Tehran trong các cuộc đàm phán ngừng bắn là Mỹ phải giải phóng ít nhất 6 tỷ USD tài sản bị phong tỏa, coi đây như một cách xây dựng lòng tin.
Tài sản bị đóng băng là gì?
Khi tiền bạc, của cải hoặc số dư chứng khoán của các cá nhân, doanh nghiệp hoặc ngân hàng trung ương một quốc gia bị nhà chức trách nước khác hoặc tổ chức quốc tế tạm giữ, đó chính là phong tỏa tài sản.
Khả năng bán tài sản của chủ sở hữu sẽ bị hạn chế do các lệnh trừng phạt, phán quyết từ tòa án hoặc những lý do pháp lý khác.
Tài sản có thể bị đóng băng bởi tòa án, một quốc gia khác, tổ chức quốc tế hoặc một định chế ngân hàng. Các quốc gia thường tuyên bố phong tỏa tài sản của quốc gia hay công ty khác dựa trên những cáo buộc về hoạt động tội phạm, rửa tiền hoặc vi phạm luật pháp quốc tế.
Nhưng những người chỉ trích biện pháp phong tỏa tài sản cho rằng cách làm này đang được sử dụng để nhắm vào những đối thủ của phương Tây thay vì với mục đích răn đe. Phần lớn các nước đang chịu lệnh trừng phạt và bị phong tỏa tài sản là các quốc gia bị phương Tây coi là "không thân thiện", như Iran, Nga, Triều Tiên, Libya hay Venezuela.
Vì sao Iran bị đóng băng tài sản?
Theo hồ sơ lưu trữ của chính phủ Mỹ, đợt phong tỏa tài sản đầu tiên diễn ra vào tháng 11/1979, khi tổng thống Jimmy Carter lúc bấy giờ tuyên bố Iran "đã tạo ra mối đe dọa bất thường và đặc biệt đối với an ninh quốc gia, chính sách đối ngoại cũng như nền kinh tế Mỹ".
Vào thời điểm đó, các sinh viên Iran đang bắt 66 công dân Mỹ làm con tin tại đại sứ quán Mỹ ở Tehran.
Ông William Miller, bộ trưởng tài chính Mỹ khi ấy, cho biết tài sản dễ thanh khoản của Iran có giá trị chưa tới 6 tỷ USD, trong đó khoản lớn nhất là 1,3 tỷ USD trái phiếu kho bạc do Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York nắm giữ. Năm 1981, Hiệp định Algiers do Algeria làm trung gian giữa Mỹ và Iran đã dẫn đến việc Mỹ giải tỏa một phần đáng kể các tài sản này để đổi lấy việc Iran trả tự do cho 52 con tin Mỹ vẫn bị giam tại Tehran.
Tuy nhiên, trong những năm sau đó, quan hệ giữa Mỹ và Iran tiếp tục xấu đi do Washington lo ngại về chương trình hạt nhân của Tehran.
Iran luôn khẳng định chương trình làm giàu uranium của mình chỉ phục vụ mục đích năng lượng dân sự, mặc dù họ đã làm giàu uranium vượt xa ngưỡng cần thiết cho mục tiêu đó.
Israel và Mỹ đã liên tục cáo buộc Iran làm giàu uranium để phát triển vũ khí hạt nhân. Mỹ cùng các đồng minh, đặc biệt là châu Âu, đã áp đặt nhiều đợt trừng phạt lên quốc gia này.
Năm 2015, dưới thời tổng thống Obama, Mỹ đã dẫn dắt các cuộc đàm phán để Iran đạt được thỏa thuận với các cường quốc thế giới mang tên Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (JCPOA). Theo thỏa thuận, Tehran đồng ý thu hẹp chương trình hạt nhân và nhờ đó được tiếp cận lại phần lớn tài sản ở nước ngoài của mình.
Tuy nhiên, vào năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Donald Trump đã đơn phương rút Mỹ khỏi JCPOA, gọi đây là một thỏa thuận "phiến diện" và tái áp đặt các lệnh trừng phạt lên Iran, một lần nữa phong tỏa số tài sản ở nước ngoài của Tehran.
Năm 2023, Mỹ và Iran thống nhất một thỏa thuận trao đổi tù nhân, theo đó Iran trả tự do cho 5 công dân Mỹ gốc Iran để đổi lấy việc Mỹ thả một số người Iran, đồng thời cho phép Tehran tiếp cận hàng tỷ USD tiền bị phong tỏa. Khoản tiền này là 6 tỷ USD doanh thu từ dầu mỏ bị phong tỏa tại Hàn Quốc.
Theo kế hoạch trên, số tiền được chuyển đến Qatar để giám sát. Tuy nhiên, một năm sau, tổng thống Mỹ Joe Biden đã áp đặt các lệnh trừng phạt mới nhằm đáp trả cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran vào Israel, khiến họ một lần nữa mất quyền tiếp cận số tiền đang được đóng băng tại Doha.
Ngoài Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) cũng phong tỏa một phần tài sản của ngân hàng trung ương Iran với lý do nước này bị cáo buộc vi phạm nhân quyền, không tuân thủ các quy định về hạt nhân...
Tài sản bị đóng băng của Iran hiện do nhiều quốc gia nắm giữ. Số tiền chính xác tại mỗi quốc gia chưa rõ ràng, nhưng truyền thông Iran trước đây đưa tin Nhật Bản, một khách hàng dầu mỏ quan trọng, đang nắm giữ khoảng 1,5 tỷ USD, Iraq giữ khoảng 6 tỷ USD, Ấn Độ giữ 7 tỷ USD.
Mỹ cũng nắm giữ khoảng 2 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran, trong khi các quốc gia EU như Luxembourg giữ khoảng 1,6 tỷ USD. Qatar hiện giữ khoảng 6 tỷ USD, số tiền đã được chuyển từ Hàn Quốc để thanh toán cho Iran, nhưng sau đó bị Mỹ chặn lại.
Hy vọng cho nền kinh tế Iran
Nền kinh tế Iran đang lâm vào khủng hoảng khi các lệnh trừng phạt kéo dài nhiều thập kỷ đã hạn chế xuất khẩu dầu mỏ, đồng thời làm tê liệt khả năng thu hút đầu tư và hiện đại hóa công nghiệp cũng như công nghệ của nước này.
Lạm phát tăng cao và đồng nội tệ mất giá đã dẫn đến các cuộc biểu tình quy mô lớn hồi đầu năm nay. Cuộc xung đột với Mỹ - Israel bùng phát từ ngày 28/2 đã khiến cơ sở hạ tầng của Iran bị tàn phá nặng nề.
Fatemeh Mohajerani, người phát ngôn chính phủ Iran, ngày 14/4 cho biết thiệt hại mà nước này hứng chịu trong 6 tuần chiến sự là khoảng 270 tỷ USD, yêu cầu Mỹ, Israel và các nước vùng Vịnh bồi thường.
Trong bối cảnh này, tài sản bị đóng băng nếu được giải phóng sẽ là nguồn tiền mà Iran có thể sử dụng ngay lập tức. 100 tỷ USD tương đương gần 1/4 GDP của Iran.
Roxane Farmanfarmaian, giảng viên chính trị quốc tế chuyên về Iran tại Đại học Cambridge, Anh, cho rằng việc tài sản được phá băng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Iran.
"Điều này đồng nghĩa với việc Iran có thể đưa các khoản tiền thu được bằng ngoại tệ mạnh từ việc bán dầu mỏ trở lại nền kinh tế trong nước. Nó cũng giúp họ kiểm soát biến động tỷ giá, từ đó hạn chế những tổn thương trước tình trạng trồi sụt của đồng nội tệ", Farmanfarmaian giải thích.
Bà lưu ý rằng những cơ sở công nghiệp chủ chốt, trong đó có các mỏ dầu, hay hệ thống nước, mạng lưới điện đang xuống cấp của Iran sẽ được nâng cấp nếu họ có quyền tiếp cận với tài sản bị đóng băng của mình. Với nguồn tiền đó, Iran có thể chi trả cho các công ty nước ngoài và cấp vốn cho những ngành công nghiệp trong nước để bắt đầu cải thiện tình hình kinh tế.
"Rõ ràng, Iran cũng sẽ phải tái thiết sau xung đột và các tài sản được giải phóng sẽ ngay lập tức giúp quá trình đó diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn", Farmanfarmaian nói thêm. "Ngoài ra, việc tiếp cận các khoản tiền bị phong tỏa còn tạo đà tăng trưởng kinh tế, cải thiện mối quan hệ giữa chính phủ với người dân".
Quyết định của Mỹ về việc có giải tỏa tài sản của Iran hay không cũng sẽ là một thông điệp ngoại giao quan trọng, Chris Featherstone, chuyên gia chính trị tại Đại học York, bình luận.
"Về mặt quốc tế, việc giải tỏa các tài sản có thể là tín hiệu cho thấy Mỹ đang giảm bớt áp lực lên nền kinh tế Iran", Featherstone cho biết, song lưu ý rằng với cách tiếp cận khó đoán của chính quyền Trump, ít ai có thể dự đoán được ông sẽ làm gì sau đó.
Tin Gốc: Vnexpress