Trong các chu kỳ tài chính thông thường, khi giá tài sản leo lên vùng cao kỷ lục, lực cầu thường suy yếu do nhà đầu tư có xu hướng chốt lời. Tuy nhiên, thị trường vàng năm 2026 lại đang diễn biến theo hướng hoàn toàn ngược lại.
Tháng 1 năm nay, giá vàng thế giới thiết lập đỉnh lịch sử mới sát mốc 5.600 USD/ounce. Dù giá đã tăng mạnh chưa từng có, các ngân hàng Trung ương vẫn tiếp tục mua vào quy mô lớn.
Theo báo cáo của Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), lượng vàng mua ròng của các ngân hàng Trung ương trong quý I/2026 đạt 244 tấn, đánh dấu tốc độ tích lũy nhanh nhất trong hơn một năm qua.
Đáng chú ý, hoạt động gom vàng diễn ra ngay tại vùng giá cao lịch sử. Điều này cho thấy các ngân hàng Trung ương đang ưu tiên phòng vệ rủi ro dài hạn hơn là quan tâm tới biến động giá ngắn hạn.
Nghịch lý mua cao và những thương vụ ẩn danh
Con số 244 tấn không chỉ lớn về quy mô tuyệt đối mà còn phản ánh xu hướng mua vàng ngày càng tăng của các ngân hàng Trung ương toàn cầu. Lượng mua trong quý I/2026 tăng 17% so với quý trước và tiếp tục cao hơn cùng kỳ năm ngoái.
Đáng chú ý hơn, mức gom hàng hiện tại đã vượt xa con số trung bình hàng quý của 5 năm gần nhất. Bản thân mức trung bình của 5 năm qua cũng đã cao gần gấp đôi so với giai đoạn nửa thập kỷ trước đó.
Những tổ chức mua mạnh tay nhất tiếp tục là các gương mặt quen thuộc. Ba Lan dẫn đầu với 31 tấn nhằm hiện thực hóa tham vọng nâng tổng dự trữ quốc gia lên mức 700 tấn. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cũng không đứng ngoài cuộc khi kéo dài chuỗi mua ròng liên tiếp lên tháng thứ 17, đưa tổng dự trữ lên hơn 2.313 tấn. Các quốc gia như Uzbekistan, Kazakhstan hay Indonesia cũng tích cực gia tăng tỷ trọng kim loại quý trong kho bạc.
Ngoài những số liệu công khai, thị trường còn ghi nhận lượng mua chưa được báo cáo ở mức cao. Các chuyên gia theo dõi dòng chảy cung – cầu vàng cho rằng có sự chênh lệch đáng kể giữa lượng vàng thực tế lưu thông trên thị trường và số liệu mua bán chính thức. Điều này cho thấy nhu cầu tích lũy thực tế có thể còn lớn hơn nhiều so với dữ liệu công bố.
Nhiều quốc gia thường có độ trễ trong việc công bố hoạt động mua vàng dự trữ, khiến quy mô gom hàng thực tế trở nên khó đo lường đầy đủ.
Vì sao các ngân hàng Trung ương tăng mạnh dự trữ vàng?
Theo giới phân tích, việc các ngân hàng Trung ương đẩy mạnh mua vàng phản ánh mối lo ngày càng lớn đối với sức mua của tiền pháp định và những rủi ro của hệ thống tài chính toàn cầu.
Chỉ trong vòng một năm, từ đầu 2025 đến đầu 2026, giá vàng đã tăng từ khoảng 2.700 USD lên hơn 5.400 USD/ounce. Nếu lấy vàng làm thước đo giá trị, sức mua của nhiều đồng tiền pháp định lớn đã suy giảm mạnh chỉ trong thời gian ngắn. Xu hướng này không chỉ diễn ra với đồng USD mà còn xuất hiện ở nhiều đồng tiền chủ chốt khác trên thế giới.
Việc ngân hàng Trung ương tăng tích lũy vàng cũng tạo ra lực đỡ dài hạn cho thị trường. Mỗi tấn vàng được đưa vào kho dự trữ quốc gia đồng nghĩa nguồn cung lưu thông trên thị trường bị thu hẹp.
Dữ liệu lịch sử trong hơn 16 năm qua cho thấy các giai đoạn ngân hàng Trung ương mua vàng quy mô lớn thường mở đường cho các chu kỳ tăng giá kéo dài sau đó khoảng 12-18 tháng.
Ở chiều ngược lại, các hoạt động bán vàng gần đây chủ yếu mang tính giải quyết thanh khoản ngắn hạn hơn là thay đổi chiến lược dự trữ. Thổ Nhĩ Kỳ là bên bán lớn nhất khi giảm khoảng 70 tấn vàng dự trữ chính thức và sử dụng thêm khoảng 80 tấn thông qua các hợp đồng hoán đổi vàng.
Tuy nhiên, cơ quan quản lý tiền tệ nước này cho biết đây chủ yếu là các giao dịch hoán đổi kỳ hạn nhằm phục vụ nhu cầu ngoại hối và lượng vàng sẽ quay lại kho dự trữ khi hợp đồng đáo hạn.
Vàng miếng lên ngôi và sự dịch chuyển tài sản
Cùng với động thái của các ngân hàng Trung ương, cách người dân trên toàn cầu nắm giữ vàng cũng đang trải qua một cuộc thay đổi mang tính nền tảng. Theo dữ liệu quý I/2026, nhu cầu vàng miếng và vàng xu tăng 42% so với cùng kỳ năm trước, đạt 474 tấn – mức cao thứ hai lịch sử. Ngược lại, nhu cầu vàng trang sức giảm 23% do giá vàng tăng quá mạnh.
Sự trái ngược này phác họa rõ nét sự thay đổi trong tư duy tài chính của người dân. Cách đây khoảng 25 năm, nhu cầu chế tác trang sức từng chiếm tới 800 tấn trong quý đầu năm, trong khi vàng miếng gần như không đáng kể. Hiện tại, trật tự đã hoàn toàn đảo lộn. Người dân đang ưu tiên nắm giữ vàng dưới hình thức trực tiếp nhất để bảo toàn giá trị tài sản thay vì phục vụ nhu cầu thẩm mỹ.
Giới đầu tư châu Á tiếp tục là đầu tàu dẫn dắt xu hướng này. Lực mua từ phương Đông đang bù đắp hoàn toàn cho những đợt bán ròng của các quỹ ETF tại phương Tây. Dòng chảy tài sản đang dịch chuyển mạnh mẽ, minh chứng cho việc các nền kinh tế mới nổi ngày càng coi trọng tính an toàn của kim loại quý giữa bối cảnh địa chính trị còn nhiều bất ổn.
Tổng giá trị nhu cầu vàng toàn cầu trong quý vừa qua đạt kỷ lục khoảng 193 tỷ USD, cho thấy sức hút của kim loại quý không chỉ đến từ đầu cơ ngắn hạn mà còn phản ánh nhu cầu phòng vệ tài sản ngày càng rõ nét.
Các ngân hàng Trung ương không chi hàng tỷ USD để mua vàng ở vùng giá kỷ lục chỉ vì kỳ vọng ngắn hạn. Động thái này phản ánh sự chuẩn bị cho những biến động khó lường của kinh tế và tài chính toàn cầu trong giai đoạn tới.
Theo điều chỉnh của Liên bộ Công Thương - Tài chính, giá xăng RON 95-III (loại phổ biến trên thị trường) tăng 220 đồng, lên 23.760 đồng một lít. Tương tự, E5 RON 92 thêm 250 đồng, có giá mới 22.590 đồng.
Ngược lại, các mặt hàng dầu giảm 1.920-2.280 đồng một lít tùy loại so với kỳ điều hành trước. Cụ thể, mỗi lít diesel và mazut có giá mới lần lượt 31.040 đồng và 20.330 đồng.
Tại kỳ điều hành này, liên Bộ tiếp tục cho trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu, cụ thể diesel 400 đồng, xăng và mazut 800 đồng một lít, kg.
Giá xăng, dầu thay đổi như sau:
Theo Nghị quyết của Quốc hội, từ 16/4 đến 30/6, thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng. Thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng các loại cũng được giảm về 0%. Xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế VAT nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào.
Theo số liệu của Bộ Công Thương, trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu, thuế VAT chiếm khoảng 7,4%; thuế bảo vệ môi trường 2,7-6%, và tiêu thụ đặc biệt 6,7%. Do đó, việc giảm tất cả loại thuế này về 0 đến hết tháng 6 là giải pháp để đảm bảo các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm nay, kiểm soát lạm phát.
Theo báo cáo của Chính phủ, việc thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng dự kiến làm giảm thu ngân sách bình quân 7.300 tỷ đồng một tháng.
Tuy nhiên, Chính phủ cho rằng đây là "biện pháp tài khóa đặc biệt được áp dụng trong bối cảnh đặc biệt", để hạn chế tác động của biến động giá năng lượng, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, an ninh xã hội.
Xung đột Trung Đông khiến thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó có Việt Nam chịu tác động lớn, giá nhiên liệu tăng vọt. Ngoài đưa các loại thuế về 0, Chính phủ đã ban hành một số giải pháp để điều hành giá xăng, dầu nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp như sử dụng Quỹ bình ổn giá, bổ sung 8.000 tỷ đồng từ ngân sách để tạm ứng cho quỹ này...
Trong số hơn 25.000 héc ta dừa trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp, phần lớn là dừa xiêm dùng để uống nước, nên trong đợt nắng nóng kéo dài này, hầu hết các nhà vườn trồng dừa tại địa phương có thu nhập khá.
Theo ghi nhận ngày 23-4, khu vực xã Chợ Gạo nhiều thương lái mua dừa vẫn rảo khắp các tuyến đường để tìm mua những vườn dừa có nhu cầu bán.
Tại vườn dừa của gia đình ông Mười Hạnh (ấp Bình Hòa), sau khi bán được giá tốt cách đây vài ngày, ông đang tái đầu tư để chuẩn bị bán đợt tiếp theo. Tuần trước, với 7 công dừa Mã Lai đít chu (7.000 mét vuông), trong đó 4 công đang cho trái, ông bán được khoảng 12 triệu đồng với mức giá 90.000 đồng/chục (12 trái).
"Giá dừa mới tăng trong vài ngày gần đây, mong giữ được lâu chút chứ phân thuốc giờ cái gì cũng tăng. Cũng nhờ bán được giá cao nên tôi mới đủ kinh phí mua phân thuốc để chăm sóc vườn", ông Hạnh nói.
Cách đó vài trăm mét, bà Nguyễn Thanh Hà cho biết 5 công dừa của gia đình vừa thu hoạch khoảng 2.000 trái, bán với giá 90.000 đồng/chục.
Theo bà, mức giá này giúp nhà vườn có lời khá. Bà Hạnh cho biết do ảnh hưởng nắng nóng, sản lượng dừa giảm, hơn 20 ngày mới thu hoạch được một đợt.
Theo ghi nhận, hiện dừa Mã Lai đít chu được thương lái thu mua phổ biến 80.000 - 90.000 đồng/chục, trong khi dừa Mã Lai đít bầu ở mức khoảng 110.000 đồng/chục.
Theo thương lái Trần Thị Thanh Huệ - chuyên thu mua dừa khu vực Chợ Gạo, giá dừa hiện tăng khoảng 20.000 đồng/chục so với sau Tết Nguyên đán. Tuy nhiên riêng dừa Mã Lai đít bầu đã giảm nhẹ khoảng 10.000 đồng/chục so với một tuần trước vì chuẩn bị bước vào mùa mưa.
Trong khi dừa tươi tăng giá, dừa khô lại rơi vào tình cảnh trái ngược. Ông Dương Tấn Sĩ (xã Tân Thới) cho biết dừa khô hiện chỉ được thu mua khoảng 3.500 đồng/trái, thấp hơn nhiều so với mức trên 200.000 đồng/chục cùng kỳ năm trước.
Theo các thương lái, dừa khô tại một số địa phương được thu mua khoảng 30.000 - 50.000 đồng/chục (12 trái), tùy kích cỡ. Sau khi lột vỏ, dừa lớn được đưa đi tiêu thụ tại Tây Nguyên, còn loại nhỏ bán làm cơm dừa ở các tỉnh lân cận.
Tỉnh Đồng Tháp là địa phương có diện tích dừa xiêm chiếm hơn 60% trong số hơn 25.000 héc ta dừa của địa phương.
Số liệu do Cục Phân tích Kinh tế thuộc Bộ Thương mại Mỹ vừa công bố cho biết tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng 2% trong quý I (đã hiệu chỉnh theo cơ sở năm), thấp hơn dự báo trong khảo sát các nhà kinh tế của Reuters (2,3%).
Phần lớn tăng trưởng đến từ chi tiêu của chính phủ phục hồi (tăng 9,3%) sau thời gian đóng cửa hoạt động. Vào quý IV/2025, tăng trưởng kinh tế Mỹ chậm lại ở mức 0,5% do giảm chi ngân sách liên bang.
Ba tháng đầu năm, Mỹ bùng nổ chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu, tăng 8,7%. Tuy nhiên, chi tiêu tiêu dùng - động lực chính của nền kinh tế, tiếp tục chậm lại ở mức 1,6%, so với 1,9% vào quý cuối 2025. Chi tiêu hàng hóa lẫn dịch vụ giảm tốc.
Theo Reuters, chi phí sinh hoạt gia tăng khiến đa số người Mỹ không hài lòng với cách Tổng thống Donald Trump điều hành nền kinh tế. Đây là rủi ro chính trị với đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Nhưng với thị trường chứng khoán, giới đầu tư duy trì lạc quan. "Chừng nào nền kinh tế còn tiếp tục tăng trưởng và các công ty có thể tăng lợi nhuận, chúng ta có thể thấy giá cổ phiếu tăng cao, ngay cả khi giá năng lượng và lạm phát tăng", Chris Zaccarelli, Giám đốc đầu tư của Northlight Asset Management, nhận định.
Cục Dự trữ Liên bang (Fed), hôm 29/4 thông báo giữ nguyên lãi suất cơ bản, viện dẫn "mức độ bất ổn cao" phát sinh từ cuộc xung đột Trung Đông. Theo CNN, đa số chuyên gia cảnh báo chiến sự càng kéo dài thì càng gây thiệt hại nặng nề cho nền kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, dự báo tác động chính xác là điều không dễ dàng.
Carl Weinberg, nhà kinh tế trưởng tại High Frequency Economics, thừa nhận rất khó dự báo tăng trưởng GDP Mỹ. "Cuộc chiến của Tổng thống Trump với Iran đã dẫn đến phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz. Chúng tôi không biết làm thế nào để mô hình hóa tác động của sự kiện đó vì chưa từng thấy điều tương tự", ông nói.
