“Việc theo dõi bệnh nhân không còn đơn thuần là quan sát các chỉ số trên màn hình”, Giáo sư Aurel K. Qian, thành viên Ban Cố vấn Hiệp hội Hệ thống Quản lý và Thông tin Y tế (HIMSS) khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, nhận định tại sự kiện Innovation Summit do Philips tổ chức mới đây.
Thực tế, hệ thống y tế tại nhiều quốc gia châu Á đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng nhanh, trong khi nguồn lực y tế chưa theo kịp. Theo báo cáo thường niên về chỉ số y tế tương lai (Future Health Index), có đến 66% bệnh nhân phải chờ đợi lâu để được tiếp cận bác sĩ chuyên khoa, còn 76% nhân viên y tế cho biết họ thường xuyên mất nhiều thời gian quý giá do dữ liệu bệnh án rời rạc, không đầy đủ hoặc khó truy cập.
Tình trạng này càng trầm trọng hơn khi dự báo toàn cầu sẽ thiếu hơn 11 triệu nhân viên y tế vào năm 2030, trong đó Đông Nam Á chiếm khoảng một phần tư. Vì vậy, ngành Y tế đang chuyển dần sang mô hình chăm sóc dựa trên dữ liệu thời gian thực và cái nhìn toàn diện về từng bệnh nhân, giúp bác sĩ tiếp cận thông tin chính xác, trực quan, dễ diễn giải và hỗ trợ ra quyết định hiệu quả hơn. Nhờ đó, đội ngũ y tế có thể giảm thời gian xử lý hệ thống và tập trung nhiều hơn cho người bệnh, theo Giáo sư Aurel K. Qian.
Trước bối cảnh này, các chuyên gia đã đưa ra một giải pháp mới dựa trên nền tảng mở Enterprise Command and Care Coordination Center, cho phép kết nối và đồng bộ dữ liệu bệnh nhân giữa các thiết bị tại giường bệnh, trung tâm điều hành và hệ thống công nghệ bệnh viện. Nhờ khả năng liên thông dữ liệu, bác sĩ và điều dưỡng có thể theo dõi liên tục tình trạng bệnh nhân ICU theo thời gian thực, thay vì phụ thuộc vào các hệ thống rời rạc như trước.
Trọng tâm của giải pháp là việc ứng dụng AI để phân tích dữ liệu sinh tồn nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu suy giảm như rối loạn nhịp tim hay biến cố tim mạch. Hệ thống ưu tiên cảnh báo theo mức độ nghiêm trọng, giúp giảm nhiễu thông tin và hỗ trợ đội ngũ y tế tập trung vào các trường hợp cần can thiệp khẩn cấp.
Kết hợp với thiết bị theo dõi không dây, giải pháp còn cho phép theo dõi bệnh nhân ICU từ xa, đồng thời duy trì theo dõi liên tục ngay cả khi bệnh nhân chuyển sang giai đoạn sau điều trị. Ngoài ra, các thiết bị di động giúp bác sĩ truy cập thông tin bệnh nhân mọi lúc, mọi nơi trên một giao diện thống nhất.
Một điều đáng chú ý là công cụ trực quan hóa dữ liệu bệnh nhân thông qua mô hình avatar (hình người đơn giản) Patient Avatar – hiển thị trực quan các chỉ số phức tạp dưới dạng hình ảnh dễ hiểu, giúp nhân viên y tế nhanh chóng đánh giá tình trạng bệnh nhân trong môi trường áp lực cao như ICU. Khác với cách theo dõi truyền thống dựa trên hàng loạt con số và biểu đồ, công cụ này chuyển toàn bộ dữ liệu sinh tồn phức tạp thành hình ảnh trực quan. Các chỉ số như nhịp tim, hô hấp, huyết áp hay mức bão hòa oxy máu được biểu diễn ngay trên một mô hình cơ thể, giúp bác sĩ nhận diện nhanh tình trạng bất thường chỉ trong vài giây.
“Cách tiếp cận này đặc biệt quan trọng trong môi trường ICU, nơi mỗi quyết định đều chịu áp lực lớn về thời gian. Thay vì phải tổng hợp dữ liệu từ nhiều màn hình theo dõi riêng lẻ, nhân viên y tế có thể nắm bắt ‘bức tranh tổng thể’ của bệnh nhân ngay lập tức, từ đó rút ngắn thời gian phản ứng khi xảy ra biến cố”, đại diện Philips nói.
Các chuyên gia cho hay, AI đóng vai trò cốt lõi phía sau giải pháp này. Các thuật toán liên tục phân tích dữ liệu theo thời gian thực, phát hiện xu hướng bất thường và dự báo nguy cơ trước khi triệu chứng trở nên rõ ràng. Khi kết hợp với công cụ Patient Avatar những cảnh báo này không chỉ hiển thị dưới dạng thông số kỹ thuật mà còn được trực quan hóa, giúp bác sĩ nhanh chóng nắm bắt tình hình và đưa ra quyết định kịp thời.
Theo thông tin do Philips cung cấp, những cơ sở y tế triển khai giải pháp này đã ghi nhận nhiều cải thiện đáng kể: giảm tới 40% cảnh báo không cần thiết tại ICU, rút ngắn 69% thời gian điều trị tại ICU và giảm tới 86% các ca ngưng tim. Những kết quả này cho thấy tiềm năng của AI trong việc hỗ trợ bác sĩ phát hiện sớm nguy cơ và tối ưu hóa can thiệp lâm sàng.
“Giải pháp theo dõi bệnh nhân được xây dựng từ nhiều thập kỷ kinh nghiệm đổi mới, hỗ trợ chăm sóc hàng triệu bệnh nhân mỗi năm. Chúng tôi hợp tác với các bệnh viện để giúp đội ngũ y tế hành động sớm hơn và phản ứng hiệu quả hơn trên quy mô lớn” bà Stephanie Sievers, Giám đốc điều hành Philips khu vực châu Á – Thái Bình Dương, nói.
Đại diện Philips cũng cho biết định hướng dài hạn là xây dựng giải pháp mang tính dự đoán, kết nối và xuyên suốt, giúp nhân viên y tế không chỉ theo dõi mà còn chủ động phòng ngừa biến chứng, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và an toàn cho bệnh nhân. Trong bối cảnh khu vực châu Á đang đối mặt với áp lực thiếu hụt nhân lực y tế, giải pháp giám sát thông minh được kỳ vọng giúp tối ưu hóa nguồn lực, giảm tải cho đội ngũ điều dưỡng tại giường bệnh, đồng thời đảm bảo bệnh nhân ICU luôn được theo dõi chặt chẽ và liên tục.
Chiều 3/5, bác sĩ Thủy cùng người thân du lịch biển Quỳnh, xã Quỳnh Phú (trước thuộc huyện Quỳnh Lưu). Một lúc sau, phát hiện nhiều người dân vây quanh bé trai hơn 10 tuổi bị điện giật, bất tỉnh, nghi do rò rỉ điện từ cột đèn trên bãi biển do các hộ kinh doanh dựng lên, bác sĩ Thủy lập tức chạy đến hỗ trợ.
Bé trai lúc ấy có dấu hiệu nguy kịch, ngừng thở, không bắt được mạch, bác sĩ Thủy ép tim ngoài lồng ngực liên tục. Sau khoảng 3 phút, bé có dấu hiệu hồi tỉnh, tim đập trở lại, đáp ứng nghe gọi.
Bác sĩ Thủy sau đó khuyên gia đình đưa con về khách sạn nghỉ ngơi. Hiện sức khỏe bé trai đã ổn định.
"Đây là phản xạ nghề nghiệp bình thường. Trong hoàn cảnh đó, bất kỳ nhân viên y tế nào cũng sẽ ưu tiên cao nhất cho việc cứu người", bác sĩ Thủy nói.
Trong y khoa, tình trạng ngừng tuần hoàn hô hấp làm gián đoạn đột ngột hoạt động bơm máu của tim, khiến các cơ quan suy kiệt. Não bộ thiếu oxy chỉ trong vài phút sẽ tổn thương vĩnh viễn hoặc gây tử vong lập tức.
Hồi sinh tim phổi cơ bản là bước đầu tiên trong cấp cứu ngừng tuần hoàn cho bệnh nhân, cần được thực hiện ngay lập tức. Kỹ thuật này nhằm duy trì tuần hoàn và oxy cho não cũng như các cơ quan khác, cho đến khi đội cấp cứu ngoại viện đến dùng các biện pháp hồi sức tim phổi nâng cao hoặc can thiệp khác.
Thời gian qua, kỹ năng hồi sức ngoại viện nhạy bén của các y bác sĩ đã giúp nhiều bệnh nhân thoát cửa tử. Hôm 18/3, cũng tại Nghệ An, Bác sĩ Trần Văn Biên và Nguyễn Cao Việt ép tim cứu sống người đàn ông 64 tuổi ngừng tuần hoàn, ngã quỵ giữa sân khi đang đánh bóng chuyền hơi.
Trước đó hai ngày, bác sĩ Nguyễn Huy Tiến giành lại sự sống cho một nam thanh niên 22 tuổi ngừng thở sau tai nạn giao thông trên phố Nguyễn Chí Thanh (Hà Nội) nhờ ép tim suốt hai phút.
Hai bệnh nhân được người thân đưa tới Trung tâm Y tế Tân Kỳ (trước đây thuộc huyện Tân Kỳ) cấp cứu trưa 28/4 trong tình trạng bỏng vùng đầu, mặt, cổ và tứ chi.
Theo người nhà, sáng nay hai người sử dụng bình gas để thui thịt chó, đặt bình gần nguồn lửa. Khi mở van, khí gas phụt ra bắt lửa, gây bỏng trực tiếp.
Bác sĩ xác định hai bệnh nhân bị bỏng, diện tích khoảng 38% cơ thể. Tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn do sau tai nạn, họ tự ý đổ xăng lên vết bỏng để xử lý, khiến tổn thương lan rộng và sâu hơn.
Các bệnh nhân được cấp cứu, xử lý theo phác đồ, đang được điều trị, theo dõi tích cực tại Khoa Ngoại để hạn chế nguy cơ sốc bỏng và nhiễm trùng.
Bác sĩ cảnh báo không sử dụng bình gas để đốt, thui thực phẩm. Đặt bình gần nguồn nhiệt hoặc thao tác không đúng kỹ thuật có thể gây cháy, nổ nguy hiểm. Khi bị bỏng, cần làm mát vùng da bằng nước sạch liên tục trong 15-20 phút, không bôi các chất như xăng, dầu, nước mắm hay kem đánh răng. Sau sơ cứu, cần tới cơ sở y tế gần nhất để được xử lý kịp thời.
Mục tiêu này được Bộ Y tế đặt ra tại Kế hoạch thực hiện Chương trình Bảo đảm mức sinh thay thế vừa được ban hành. Đây là chỉ tiêu định lượng then chốt trong bối cảnh mức sinh tại Việt Nam hiện giảm xuống dưới ngưỡng thay thế.
Tổng tỷ suất sinh (TRF) là số con trung bình mà một người phụ nữ sinh ra trong suốt độ tuổi sinh đẻ. Khái niệm này đo lường mức độ sinh đẻ của một quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ trong một năm nhất định.
Với mức sinh ước tính 1,93 con/phụ nữ trong năm 2025, mức tăng 2% đồng nghĩa cứ 100 phụ nữ sẽ sinh thêm khoảng 4 em bé mỗi năm. Mục tiêu của lộ trình này là từng bước đưa tỷ lệ sinh nhích dần lên và chạm lại mốc thay thế lý tưởng 2,1 con/phụ nữ vào năm 2030 nhằm duy trì quy mô dân số ổn định.
Số liệu cho thấy tỷ suất sinh giảm từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống 1,91 năm 2024 và nhích nhẹ lên 1,93 năm 2025, với xu hướng giảm rõ rệt tại đô thị và các khu vực phát triển. Số liệu về mức sinh năm 2025 của Cục Thống kê cũng cho thấy 11/34 tỉnh có mức sinh dưới 2,0 con/phụ nữ.
Mới đây, cơ quan này đề xuất ngân sách chi 1.800 tỷ đồng mỗi năm để hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, người dân tộc thiểu số rất ít người và cư dân tại những khu vực có mức sinh thấp. Thực tế, nhiều địa phương đã chủ động áp dụng chính sách thưởng tiền. Điển hình, TP HCM chi 3-5 triệu đồng thưởng cho gần 9.000 bà mẹ sinh đủ hai con trước tuổi 35 nhằm đối phó tình trạng tỷ lệ sinh thấp kỷ lục tại siêu đô thị 14 triệu dân.
Ngành y tế cũng định hướng rà soát và bãi bỏ các quy định hạn chế sinh con thứ ba trước đây. Thay vào đó, nhà nước khuyến khích các gia đình sinh đủ hai con, đồng thời yêu cầu cán bộ, đảng viên gương mẫu thực hiện. Bộ Y tế đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ các tỉnh thành triển khai chính sách hỗ trợ sinh con và 95% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ nắm rõ thông tin về lợi ích của việc duy trì mức sinh.
Thời gian tới, các địa phương sẽ thí điểm và nhân rộng nhiều biện pháp hỗ trợ kinh tế như san sẻ chi phí nuôi dạy con, phát triển dịch vụ trông giữ trẻ, lập ngân hàng sữa mẹ và mở rộng mô hình bác sĩ gia đình. Bộ Y tế cũng khuyến khích thanh niên kết hôn trước 30 tuổi, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công lập cho trẻ nhỏ nhằm giảm gánh nặng tài chính cho các gia đình.
Bộ Y tế đánh giá Việt Nam cần hành động đồng bộ và kịp thời để tránh rơi vào bẫy mức sinh thấp như Hàn Quốc, Nhật Bản hay Singapore. Tại những quốc gia này, tỷ lệ sinh không thể phục hồi đáng kể dù chính phủ đổ tiền đầu tư các dịch vụ hỗ trợ tài chính và chăm sóc trẻ em.
