Giá xác ve sầu tại Gia Lai bất ngờ tăng vọt lên gần 2 triệu đồng/kg, biến những cánh rừng và rẫy cà phê thành nơi săn “lộc trời” của nhiều người dân địa phương.
Từ chiều tối đến đêm khuya, không ít gia đình mang theo bao tải, đèn pin tỏa đi khắp các khu rẫy để tìm nhặt những lớp xác ve bám trên thân cây đem bán cho thương lái.
Đáng chú ý những chiếc xác ve nhỏ bé lại mang về nguồn thu đáng kể cho gia đình anh Sức trú tại xã Ayun, Gia Lai. Cụ thể vào mùa ve lột xác, anh cùng vợ con tranh thủ vào rừng, rẫy cà phê nhặt xác ve để bán.
“Ngày ít thì được vài lạng, hôm nhiều gần 1kg. Loại xác ve to được thương lái mua gần 2 triệu đồng/kg, còn loại nhỏ khoảng 600.000 đồng/kg”, anh Sức cho biết.
Theo người dân địa phương, cơn sốt thu mua xác ve sầu đã rộ lên khoảng 3 năm nay. Mỗi khi bước vào mùa ve lột xác, thương lái từ nhiều nơi lại đổ về thu gom với giá cao, khiến nhiều người tranh thủ vào rừng tìm kiếm để tăng thu nhập.
Tại các điểm thu mua, xác ve sầu được phân loại theo kích cỡ rồi đóng bao chuyển ra các tỉnh phía Bắc tiêu thụ. Một số đầu mối còn ứng tiền trước để giữ nguồn hàng ổn định.
Chị N.T.T.T., một đầu mối thu mua ở xã Ayun, cho biết mỗi ngày gom được vài chục kg xác ve sầu từ người dân quanh vùng mang đến bán.
“Chúng tôi chỉ thu mua rồi gửi cho đầu mối ngoài Bắc. Nghe nói xác ve sầu được dùng làm dược liệu nhưng cụ thể ra sao thì tôi cũng không rõ”, chị nói.
Theo ông Phạm Minh Châu, Chủ tịch UBND xã Ia Khươl, Gia Lai, thời gian gần đây địa phương ghi nhận nhiều người dân đổ vào rừng, rẫy để nhặt xác ve sầu bán cho thương lái. Chính quyền đang rà soát các quy định liên quan nhằm có hướng tuyên truyền, quản lý phù hợp trước cơn “sốt” thu mua tự phát này.
Trong khi đó, ông Nguyễn Thành Vĩnh, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Mang Yang, cho biết hiện chưa có quy định cấm việc nhặt xác ve sầu do hoạt động này không tác động trực tiếp đến tài nguyên rừng. Tuy nhiên, ngành kiểm lâm lo ngại việc nhiều người vào rừng trong mùa khô có thể làm gia tăng nguy cơ cháy rừng.
“Chúng tôi đã đề nghị các địa phương tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở người dân nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy khi đi nhặt xác ve sầu”, ông Vĩnh nói.
Thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Vũ Long, Trưởng phòng Đào tạo Nghiên cứu khoa học Chỉ đạo tuyến, Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Nội cho biết “thuyền thoái” (hay thiền thoái, thiền y) chính là lớp xác ve sầu sau khi lột xác. Dược liệu này thường được thu hái vào mùa hè, làm sạch rồi phơi hoặc sấy khô để sử dụng trong nhiều bài thuốc Đông y.
Theo y học cổ truyền, thuyền thoái có vị ngọt, mặn, tính hàn, quy vào kinh phế và can với nhiều công dụng như:
Hỗ trợ sơ tán phong nhiệt Giảm đau họng, khàn tiếng Thanh nhiệt, giảm ngứa ngoài da Hỗ trợ điều trị mề đay, nổi ban Giảm ho khan, mắt đỏ Hỗ trợ cắt co giật, kinh phong ở trẻ nhỏ
Bác sĩ Long cho biết, trong thực tế điều trị, thuyền thoái thường được phối hợp với nhiều dược liệu khác như bạc hà, cát cánh, liên kiều, kim ngân hoa hay cúc hoa để tăng hiệu quả.
Một số bài thuốc dân gian hiện vẫn sử dụng xác ve sầu khá phổ biến:
Đau họng, khàn tiếng: phối hợp thuyền thoái với bạc hà, cát cánh, cam thảo để sắc uống
Mề đay, ngứa ngoài da: kết hợp cùng kinh giới, phòng phong, kim ngân hoa nhằm hỗ trợ thanh nhiệt, giảm ngứa
Trong khi đó, Tiến sĩ, lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu phát triển y dược cổ truyền Việt Nam, cho biết nhiều nghiên cứu hiện đại phát hiện xác ve sầu chứa chitin, protein, axit amin, khoáng chất và nhiều hoạt chất sinh học.
Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận thuyền thoái có khả năng:
– Chống viêm, chống dị ứng
– Điều hòa miễn dịch
– Hỗ trợ an thần, chống co giật
– Bảo vệ tế bào thần kinh
– Chống oxy hóa nhờ chứa nhiều vi khoáng như canxi, magie, phốt pho
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng bằng chứng lâm sàng hiện đại về hiệu quả và độ an toàn của thuyền thoái vẫn còn hạn chế, cần thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu trước khi ứng dụng rộng rãi.
Theo khuyến cáo, liều dùng thông thường của thuyền thoái là 3-6g/ngày đối với người lớn, dùng dưới dạng sắc uống hoặc hoàn tán. Trẻ em cần dùng liều thấp hơn và phải có chỉ định của thầy thuốc.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo người có tỳ vị hư hàn, tiêu chảy kéo dài, phụ nữ mang thai hoặc người dị ứng với côn trùng không nên tự ý sử dụng. Dược liệu phải được bảo quản sạch, khô, không nấm mốc và không lẫn tạp chất.
Đi cầu thang là dạng vận động sử dụng trọng lượng cơ thể, đòi hỏi nhiều nhóm cơ cùng hoạt động. Khi leo lên, cơ đùi, cơ mông và cơ bắp chân phải làm việc để nâng cơ thể chống lại trọng lực. Điều này khiến mức tiêu hao năng lượng cao hơn so với đi bộ trên mặt phẳng. Vì vậy, nhiều người lựa chọn cầu thang như một cách tăng vận động trong ngày để hỗ trợ giảm cân.
Tuy nhiên, lượng calo đốt cháy còn phụ thuộc vào tốc độ và thời gian thực hiện. Leo cầu thang chậm trong vài phút chỉ tiêu hao một lượng năng lượng khá nhỏ. Nếu thời gian vận động không đủ dài, tác động lên cân nặng sẽ khó nhận thấy. Ngoài ra, cơ thể có xu hướng thích nghi với những vận động lặp lại.
Không chỉ là bài tập đốt mỡ, leo cầu thang còn được xem như một hình thức rèn luyện sức mạnh tự nhiên. Mỗi bước leo kích hoạt hàng loạt nhóm cơ ở thân dưới: Cơ đùi trước, cơ đùi sau, cơ mông và cơ bắp chân. Nhờ đó, đôi chân trở nên săn chắc, khỏe khoắn hơn, đồng thời hỗ trợ tốt cho khớp hông và đầu gối.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí BioMed Research International cho thấy, leo cầu thang thường xuyên giúp cải thiện sức mạnh cơ bắp và quá trình chuyển hóa của xương, mang lại lợi ích lâu dài cho hệ vận động. "Đây là lý do nhiều người nhận thấy dáng đi thẳng hơn, tư thế cải thiện rõ rệt khi biến leo cầu thang thành thói quen", Tiến sĩ Mehta nhấn mạnh.
Về tim mạch, leo cầu thang được ông Mehta gọi là "cardio theo chiều dọc". Nghiên cứu trên tạp chí Medicine & Science in Sports & Exercise chỉ ra rằng, chỉ 30 phút leo cầu thang mỗi tuần đã giúp cải thiện đáng kể sức khỏe tim. Đáng chú ý, nghiên cứu công bố trên tạp chí Atherosclerosis (9/2023) cho thấy, leo khoảng 5 tầng cầu thang mỗi ngày có thể giảm gần 20% nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Đi bộ vẫn rất cần thiết để duy trì sức bền, giảm căng thẳng và bảo vệ khớp, tuy nhiên, nếu muốn đốt mỡ nhanh và tăng cường sức mạnh, leo cầu thang là lựa chọn hiệu quả hơn. Cách thông minh nhất là kết hợp cả hai: đi bộ vào ngày nghỉ hoặc thư giãn, leo cầu thang cho những buổi tập ngắn nhưng nặng đô.
Giảm cân xảy ra khi cơ thể tạo ra thâm hụt năng lượng trong thời gian đủ dài. Nếu lượng calo tiêu hao từ việc đi cầu thang nhỏ hơn hoặc bằng lượng calo ăn vào, cân nặng sẽ khó thay đổi. Nhiều người tăng vận động nhưng đồng thời ăn nhiều hơn vì cảm giác "đã tập luyện". Điều này vô tình triệt tiêu lợi ích của việc leo cầu thang.
Một yếu tố khác là thời gian vận động thường quá ngắn. Đi cầu thang vài phút mỗi ngày chưa tạo đủ mức tiêu hao đáng kể. Đặc biệt với người làm việc văn phòng, phần lớn thời gian vẫn ở trạng thái ít vận động. Tổng mức tiêu hao trong ngày vì thế không thay đổi nhiều.
Ngoài ra, cường độ cũng đóng vai trò quan trọng. Đi cầu thang chậm rãi hoặc nghỉ quá lâu giữa các lần leo sẽ giảm hiệu quả. Cơ thể cần một mức vận động đủ để tăng nhịp tim. Nếu hoạt động nhẹ, tác động lên chuyển hóa năng lượng sẽ hạn chế.
Thói quen sinh hoạt tổng thể cũng ảnh hưởng đến kết quả. Ngủ thiếu, căng thẳng hoặc ít vận động ngoài thời gian đi cầu thang đều có thể làm chậm giảm cân. Vì vậy, chỉ dựa vào một hoạt động đơn lẻ thường không đủ để giảm cân, thay vào đó cần kết hợp nhiều yếu tố khác.
Khác với đi bộ, nơi chuyển động diễn ra khá êm ái, leo cầu thang tạo ra lực cản liên tục. Mỗi bước chân là một lần cơ thể phải gồng mình nâng lên cao hơn. Dữ liệu từ Harvard Health Publishing cho thấy, leo cầu thang có thể đốt cháy lượng calo gần gấp ba lần so với đi bộ với tốc độ trung bình.
Tiến sĩ Mickey Mehta cho biết, khi leo cầu thang, nhịp tim tăng nhanh, quá trình trao đổi chất được kích hoạt mạnh mẽ hơn. "Chỉ 8 - 10 phút leo cầu thang đã có thể mang lại hiệu quả đốt mỡ tương đương một buổi đi bộ dài hơn rất nhiều. Đây là lựa chọn lý tưởng cho người bận rộn", ông nói.
Cường độ cao trong thời gian ngắn còn giúp cơ thể bước vào trạng thái sinh nhiệt, quá trình đốt cháy calo để tạo năng lượng. Nếu duy trì đều đặn, thói quen này có thể hỗ trợ giảm mỡ thừa dai dẳng, đặc biệt ở vùng đùi và hông, khi kết hợp cùng chế độ ăn uống cân bằng.
Đi cầu thang có thể trở thành công cụ hỗ trợ tốt nếu được thực hiện đủ thời lượng. Ví dụ, chia thành nhiều lần leo trong ngày hoặc kéo dài thời gian vận động. Khi tổng thời gian tăng lên, lượng calo tiêu hao sẽ cao hơn. Điều này giúp tạo thâm hụt năng lượng rõ ràng hơn.
Tăng cường độ cũng là cách cải thiện hiệu quả. Leo nhanh hơn, mang thêm trọng lượng nhẹ hoặc giảm thời gian nghỉ đều có thể làm tăng tiêu hao. Những thay đổi nhỏ này giúp cơ thể không thích nghi quá nhanh. Nhờ đó, quá trình đốt năng lượng được duy trì.
Kết hợp đi cầu thang với các hoạt động khác sẽ tối ưu hơn. Ví dụ như đi bộ, tập sức mạnh hoặc vận động nhẹ trong ngày. Khi tổng mức vận động tăng, cơ hội giảm cân cũng cao hơn. Điều này đặc biệt hữu ích với người không có nhiều thời gian tập luyện .
Bên cạnh đó, cần điều chỉnh chế độ ăn uống hợp lý. Ngay cả khi leo cầu thang mỗi ngày, ăn dư năng lượng vẫn khiến cân nặng khó giảm. Chế độ ăn cân đối giúp tận dụng tốt hiệu quả của vận động. Kết hợp giữa ăn uống và vận động sẽ mang lại kết quả bền vững.
"Họ không cho tôi thuê khách sạn mà nói về ở cùng để tiện chăm sóc. Điều này thật kỳ lạ với người Mỹ", ông Timothy, 63 tuổi, nói. Ông không ngờ chuyến đi lại khiến bản thân nghĩ đến việc bán tài sản ở Mỹ và sang Việt Nam nghỉ hưu.
Timothy là chủ doanh nghiệp sửa chữa máy móc tại bang Georgia. Sau khi vợ qua đời, ông sống cùng con trai út Nicholas, 28 tuổi. Năm 2023, Nicholas sang Việt Nam định cư và kết hôn với chị Vũ Thị Hương, 25 tuổi, quê Bắc Ninh. Vì muốn tìm hiểu cuộc sống của các con, Timothy bay sang Việt Nam.
Ông Vũ Đình Tư (bố ruột Hương) dọn dẹp nhà cửa ở xã Hiệp Hòa, Bắc Ninh để tiếp đón thông gia. "Người ta ở xa tới thăm mình, theo tục lệ quê tôi, để khách ra khách sạn ở là thiếu tình cảm", ông nói.
Tết 2024, ngay khi bước vào nhà, Timothy thấy ông thông gia Việt đã chuẩn bị sẵn khăn tắm, trải ga giường, máy sấy tóc và cả bộ dao nĩa riêng. "Sự tỉ mỉ này khiến tôi cảm giác như họ đang đón một người thân", ông nói.
Những ngày sau đó, Timothy được kéo vào các hoạt động chuẩn bị Tết. Ông học cách thắp hương, sắp mâm ngũ quả. Người đàn ông Mỹ còn được chỉ mẹo cắt bánh chưng. Thay vì dùng dao, Timothy tước lạt tre thành sợi mảnh, đan chéo trên mặt bánh. Khi lật bánh và kéo từng sợi lạt, khối nếp tách ra thành những phần đều nhau, mặt bánh phẳng và không dính tay.
Không khí quây quần của Tết Việt gợi Timothy nhớ về nước Mỹ thập niên 1970, thời điểm gia đình ông còn tụ họp tại nhà bà nội vào mỗi sáng. Sau khi bà qua đời, các mối liên hệ dần thưa vắng, anh chị em chỉ còn nghe tiếng nhau qua những cuộc gọi rời rạc. "Tôi như tìm lại được không khí gia đình đã mất từ lâu", ông nói.
Tháng 5/2024, Timothy đặt vé quay lại Việt Nam dự đám cưới chị gái Hương. Ông thấy đám cưới ở làng quê không chỉ là ngày vui của cô dâu, chú rể mà là việc chung của cả cộng đồng. Hàng xóm, họ hàng tự phân công công việc, người làm gà, người nấu cỗ, người trang trí, cắm hoa. Mọi việc diễn ra nhịp nhàng, không cần đến các dịch vụ chuyên nghiệp.
Hai tuần ở Việt Nam, Timothy dậy sớm phụ dọn dẹp khiến Vũ Đình Tư thường xuyên phải can ngăn vì sợ khách mệt. Nhà thông gia cũng từ chối mọi khoản chi phí ông đề nghị đóng góp.
Từ trải nghiệm đó, ông nhận thấy sự khác biệt về cách sống. Người Mỹ đề cao tự do cá nhân nhưng dễ bị cuốn vào vòng xoáy công việc, hóa đơn. Ngược lại, người Việt coi trọng sự san sẻ trong cộng đồng.
Đầu năm 2025, Timothy trở lại Việt Nam lần thứ ba. Lần này ông tự xách vali về thẳng nhà thông gia, không cần con trai, con dâu đi cùng. Trở ngại lớn nhất của chuyến này là người cháu nội của ông Tư - người duy nhất nói được tiếng Anh - lại vắng nhà. Dẫu vậy, câu chuyện của hai ông thông gia vẫn tiếp diễn nhờ Google dịch.
Ông Tư kể có lần giải thích về món lòng lợn, ông phải thao tác trên điện thoại bốn lần để thông gia hiểu rõ nguyên liệu. "Ông ấy thử tất cả món được mời, kể cả mắm tôm. Ông cũng không nề hà việc gì, từ dọn dẹp đến phụ giúp việc nhà. Sự giản dị đó khiến chúng tôi thấy gần gũi", ông Tư nói.
Chị Vũ Thị Hương, con dâu ông Timothy, nói bất ngờ khi thấy bố chồng hòa nhập với cuộc sống ở Việt Nam rất nhanh. Khi Nicholas đến Việt Nam, anh từng chia sẻ với bố về sự thân thiện của người Việt, cách mọi người sẵn sàng giúp nhau không cần lý do. "Lúc đó bố chưa hình dung được, nhưng khi ông sang và sống cùng, ông tin điều đó", chị nói.
Mỗi sáng, hai người đàn ông dậy sớm uống trà mạn rồi đi bộ. Timothy quan sát vợ chồng thông gia tập thể dục nhịp điệu, đôi khi bật cười trước những động tác của ông Tư. Trên đường tản bộ, ông làm quen với hàng xóm. Một cụ bà quét sân thường mỉm cười vẫy tay. Không cần người phiên dịch, Timothy đáp lại "Xin chào". Thi thoảng, bà còn giúi cho ông gói bánh.
Buổi chiều, ông cùng thông gia đi đón cháu gái. Ở cổng trường, sự xuất hiện của Timothy khiến đám trẻ tò mò chạy lại vây quanh. Lúc rảnh, ông đứng lặng nhìn lũ trẻ đá bóng trên bãi đất trống đối diện trường.
Trong những lần xuống phố, ông được chỉ cách "sống sót" giữa giao thông Việt Nam. Quy tắc là bước xuống đường thì không ngập ngừng, nhìn thẳng và tiến về phía trước. "Cuộc sống ở Việt Nam thú vị tới mức tôi nghĩ mình chắc chắn thuộc về nơi này", ông nói.
Trở về Mỹ, Timothy quay lại cảnh sống một mình, mỗi ngày đi làm và ra chăm sóc mảnh vườn. Ông thấy nhớ không khí ở căn nhà gỗ ở Bắc Ninh luôn có người ra vào.
Tháng 2/2026, ông Timothy sang Việt Nam lần thứ tư và nhận mình đã "hòa tan" với cuộc sống ở đây. Lần này ông đã có thể làm được mọi thứ, xắn tay vào rửa chén, lau nhà, cắt bánh chưng và chuẩn bị tiền lì xì cho các cháu dịp năm mới.
"Tôi đang cân nhắc bán hết tài sản ở Mỹ để sang Việt Nam sống lâu dài", ông nói.
Giống như nhiều khu vực nông thôn khác ở châu Âu, ngôi làng đang phải đối mặt với tình trạng suy giảm dân số kéo dài từ những năm 1980.
Trước thực trạng đó, chính quyền địa phương quyết định triển khai chương trình "tái định cư" nhằm thu hút người dân từ nơi khác đến sinh sống và làm việc, từng bước hồi sinh ngôi làng.
Theo chương trình, những người được chấp nhận sẽ được bố trí ở miễn phí trong các căn hộ vừa được cải tạo khang trang và có việc làm ổn định.
Cư dân không phải trả tiền thuê nhà, chỉ chi trả các chi phí sinh hoạt cơ bản như nước và gas. Điện năng tại đây phần lớn được cung cấp từ hệ thống năng lượng mặt trời lắp trên mái nhà, giúp giảm đáng kể chi phí.
Đối với các gia đình có con nhỏ, chính quyền vùng Castilla và León sẽ hỗ trợ toàn bộ chi phí xe đưa đón học sinh đến trường tại Berlanga de Duero, giúp cha mẹ yên tâm. Ngoài ra, làng cũng trang bị hệ thống Internet tốc độ cao để hỗ trợ những người làm việc từ xa.
Sức hút của chương trình này lớn tới mức chỉ chưa đầy một tuần, làng đã nhận được hơn 100 đơn đăng ký từ khắp cả nước.
Theo ông Rodrigo Gismera, Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Arenillas, các ứng viên rất đa dạng, từ những người mệt mỏi với nhịp sống xô bồ nơi phố thị, đến người dân vùng lân cận tìm kiếm cơ hội thuận tiện hơn, hay những ai coi đây là "cơ hội vàng" để an cư lạc nghiệp.
Soria hiện là một trong những tỉnh chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi tình trạng suy giảm dân số, vấn đề nhức nhối bủa vây nhiều khu vực vốn được mệnh danh là "Tây Ban Nha trống rỗng".
Nằm cách thủ đô Madrid khoảng hai giờ lái xe, làng Arenillas từng có thời kỳ trù phú nhưng nay chỉ còn vỏn vẹn 40 cư dân thường trú. Vào mùa hè, dân số có thể tăng vọt lên 300 người nhờ những người con xa xứ trở về dự lễ hội Boina Fest vào tháng 8 nhưng sự nhộn nhịp đó chỉ là tạm thời.
Phần lớn thời gian trong năm, Arenillas chìm trong yên lặng với những ngôi nhà "cửa đóng then cài". Ngôi làng diện tích 30km2 này thậm chí không có cửa hàng hay nhà hàng; trường học gần nhất cách xa tới 25km. Sự kết nối hiếm hoi với thế giới bên ngoài là những chuyến xe tải lưu động định kỳ ghé qua để cung cấp bánh mì tươi cho người dân.
Tuy nhiên, cơ hội này không dành cho tất cả mọi người. Chính quyền địa phương yêu cầu người đăng ký phải có "kỹ năng thực tiễn hoặc có thể chuyển đổi linh hoạt", đặc biệt trong các lĩnh vực mà làng đang thiếu hụt, như xây dựng và quản lý cộng đồng.
Dự án đặc biệt ưu tiên các gia đình có trẻ nhỏ nhằm duy trì và phát triển hệ thống trường học địa phương. Trẻ em sẽ được hỗ trợ đưa đón miễn phí đến trường tại Berlanga de Duero, cách làng khoảng 20 phút di chuyển bằng ô tô, theo DM.
Những người quan tâm cần gửi hồ sơ cá nhân, giới thiệu về bản thân và gia đình, nêu rõ lý do vì sao muốn đến Arenillas sống. Hồ sơ cần thể hiện rõ các kỹ năng có thể đóng góp cho ngôi làng.
Chương trình chủ yếu hướng đến công dân Tây Ban Nha hoặc những người đã có quyền làm việc hợp pháp tại nước này. Các ứng viên quốc tế cần lưu ý đến các yêu cầu về thị thực và cư trú nếu muốn tham gia.
Không chỉ Tây Ban Nha, nhiều quốc gia khác cũng triển khai chính sách tương tự nhằm ứng phó tình trạng già hóa dân số và làn sóng di cư về đô thị.
Tại thị trấn Albinen (Thụy Sĩ), chính quyền hỗ trợ khoảng 23.600 bảng Anh (hơn 840 triệu đồng) cho mỗi người lớn và 9.400 bảng Anh (hơn 330 triệu đồng) cho mỗi trẻ em khi chuyển đến sinh sống. Tuy nhiên, người tham gia phải mua bất động sản trị giá tối thiểu 189.000 bảng Anh (khoảng 6,7 tỷ đồng) và cam kết sinh sống tại đây ít nhất 10 năm.
