Tổng thống Trump đã đến Bắc Kinh vào tối 13/5, nơi ông được Phó Chủ tịch Trung Quốc Hàn Chính chào đón, cùng một dàn quân nhạc, đội danh dự, các thanh thiếu niên Trung Quốc vẫy cờ.
Màn tiếp đón dành cho lãnh đạo nước ngoài được thiết kế cẩn trọng là cách Bắc Kinh truyền tải thông điệp. Lần này, Bắc Kinh có thể tìm cách gửi đi một thông điệp đa tầng.
Julian Gewirtz, một nhà sử học về Trung Quốc tại Đại học Columbia, người từng giữ các vai trò hoạch định chính sách cấp cao về Trung Quốc trong Hội đồng An ninh Quốc gia dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, cho biết: “Trung Quốc từng cử Phó Chủ tịch nước Hàn Chính đến dự lễ nhậm chức của ông Trump và việc này sẽ gây ấn tượng với vị Tổng thống Mỹ vốn coi trọng vị thế”.
Ông nói thêm: “Đây là một ví dụ về việc trong suốt hội nghị thượng đỉnh này, Trung Quốc hy vọng sẽ sử dụng các nghi thức ngoại giao để tránh sự quay trở lại của việc leo thang căng thẳng thương mại”.
Với vai trò là Phó Chủ tịch nước, ông Hàn Chính thường được cử đến các sự kiện ngoại giao chính thức, như lễ đăng quang của Vua Anh Charles III hoặc lễ nhậm chức lần thứ hai của Tổng thống Trump.
Việc lựa chọn ông Hàn cũng có thể báo hiệu cách Bắc Kinh tiếp cận chuyến thăm của nhà lãnh đạo quốc gia quyền lực nhất thế giới. Điều này gợi ý rằng ông Trump có thể được thết đãi bằng các nghi lễ của một chuyến thăm cấp nhà nước chính thức.
Evan Medeiros, giáo sư nghiên cứu về châu Á tại Đại học Georgetown, người từng là cố vấn châu Á cho Tổng thống Barack Obama, cho biết: “Trong ngoại giao Trung Quốc, nghi thức chính là thực chất, đặc biệt là trong một chuyến thăm cấp nhà nước. Lễ đón tại sân bay là ngưỡng cửa đầu tiên, đó là cách Trung Quốc phát tín hiệu về sự tôn trọng”.
Trong chuyến thăm vào năm 2017, ông Trump đã được chào đón bởi nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc Dương Khiết Trì, người là ủy viên Bộ Chính trị, cơ quan quyền lực thứ hai của đảng Cộng sản Trung Quốc. Vào thời điểm đó, Tân Hoa xã, đã mô tả sự hiện diện của ông Dương là dấu hiệu cho thấy “sự coi trọng mà Trung Quốc dành cho cuộc gặp” giữa 2 nhà lãnh đạo.
Ông Trump gặp gỡ và hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào lúc 10h sáng ngày 14/5 giờ địa phương. Các nhà lãnh đạo dự kiến tổ chức một cuộc hội đàm song phương tại Đại lễ đường Nhân dân, nơi các cuộc thảo luận được kỳ vọng sẽ bao gồm cuộc xung đột Mỹ – Iran, các mối quan hệ thương mại.
Sau cuộc hội đàm chính thức, ông Trump và ông Tập sẽ đi thăm di tích lịch sử Thiên Đàn, một quần thể kiến trúc từ thế kỷ XV, trước khi tham dự tiệc chiêu đãi cấp nhà nước.
Sự kiện này đánh dấu chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc kể từ chuyến thăm trước đó của ông Trump vào năm 2017.
Cuộc gặp gần đây nhất giữa ông Trump và ông Tập diễn ra vào tháng 10 năm ngoái tại Hàn Quốc. Vào thời điểm đó, hai bên nhất trí tạm dừng cuộc chiến thương mại, trong đó Mỹ áp đặt thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc và Bắc Kinh dọa hạn chế nguồn cung cấp đất hiếm toàn cầu.
Ông Trump cho biết, cuộc hội đàm cấp cao lần này sẽ mang lại “những điều tuyệt vời” cho cả 2 nước, ông cùng người đồng cấp của mình có “rất nhiều điều để thảo luận”.
Ông Trump cũng khẳng định có quan hệ tốt với nhà lãnh đạo Trung Quốc, gọi ông là “một người bạn”.
Tờ The Wall Street Journal ngày 29.4 dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump đã chỉ thị trợ lý chuẩn bị cho việc kéo dài phong tỏa Iran.
Theo đó, trong các cuộc họp gần đây, ông Trump chọn cách tiếp tục bóp nghẹt nền kinh tế và xuất khẩu dầu của Iran bằng cách ngăn chặn tàu thuyền ra vào cảng biển của nước này.
Nhà lãnh đạo tin rằng những phương án khác như khôi phục chiến sự hoặc rút khỏi xung đột đều mang nhiều rủi ro hơn việc duy trì phong tỏa.
Đến nay, ông Trump cảm thấy thoải mái với việc duy trì phong tỏa lâu dài, cách mà ông cho là đang đẩy Iran về phía "tình trạng sụp đổ". Một quan chức Mỹ cấp cao nói rằng việc phong tỏa đang phá hủy kinh tế Iran vì khiến nước này gặp khó trong việc lưu trữ dầu chưa bán được, và buộc Tehran phải đưa ra đề xuất mới.
Việc đơn phương chấm dứt chiến sự mang lại lối thoát nhanh chóng cho xung đột và giải tỏa áp lực cho kinh tế Mỹ và toàn cầu. Tuy nhiên, đề xuất mới của Iran vào cuối tuần qua sẽ cho phép nước này đặt ra điều kiện cho lối thoát đó.
Việc khôi phục chiến sự có thể làm suy yếu Iran thêm nhưng nhiều khả năng hứng chịu đòn đáp trả, khiến hạ tầng năng lượng vùng Vịnh bị thiệt hại thêm, gia tăng chi phí xung đột.
Tuy nhiên, việc duy trì phong tỏa cũng làm kéo dài xung đột và đẩy giá xăng dầu lên cao, tác động đến ông Trump và đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11 tới. Việc phong tỏa đã khiến số lượng tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz giảm xuống mức thấp nhất từ đầu xung đột.
Iran được cho là đã đưa ra đề xuất mới gồm 3 bước là mở cửa eo biển Hormuz, chấm dứt phong tỏa và sẽ đàm phán về chương trình hạt nhân vào giai đoạn sau. Tuy nhiên, ông Trump có vẻ như không đồng ý với đề xuất này và nói với các trợ lý vào hôm 27.4 rằng đề xuất cho thấy Iran không đàm phán một cách thiện chí.
Theo CNN, các nguồn tin gần gũi với tiến trình đàm phán tiết lộ rằng các nhà đàm phán tại Pakistan dự kiến nhận được đề xuất mới từ Iran trong vài ngày tới, sau khi ông Trump tỏ ý không chấp nhận phiên bản trước đó.
"Iran không thể tự mình giải quyết vấn đề. Họ không biết cách ký một thỏa thuận phi hạt nhân. Tốt hơn là họ nên sớm khôn ngoan hơn", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social hôm nay 29.4, kèm bức ảnh chế ông cầm súng với dòng cảnh báo sẽ không mềm mỏng nữa.
Báo Washington Post ngày 15/4 dẫn lời Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Lầu Năm Góc đang xem xét các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran hoặc "các chiến dịch trên bộ" nếu thỏa thuận ngừng bắn bị phá vỡ.
Khi được hỏi về hiện diện quân sự ngày càng tăng của Mỹ trong khu vực, bà Leavitt nói rằng Tổng thống Donald Trump "vẫn để ngỏ tất cả các phương án trong trường hợp Iran không từ bỏ tham vọng hạt nhân và đạt được một thỏa thuận có thể chấp nhận được đối với Mỹ”.
Cùng ngày, Hội đồng An ninh Nga cảnh báo khả năng Mỹ và Israel đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công trên bộ vào Iran.
“Mỹ và Israel có thể sử dụng các cuộc đàm phán hòa bình để chuẩn bị cho một chiến dịch trên bộ chống lại Iran”, Hội đồng An ninh Nga cảnh báo.
Theo Hội đồng An ninh Nga, đánh giá trên được đưa ra dựa trên thực tế rằng “Lầu Năm Góc tiếp tục củng cố lực lượng Mỹ trong khu vực” ngay cả khi các cuộc đàm phán đang diễn ra.
Hội đồng An ninh Nga nhận định Iran “vẫn sở hữu một kho vũ khí đáng kể”, có thể được sử dụng để đối phó với các động thái gây hấn tiếp theo của Mỹ và Israel.
“Nếu các cuộc đàm phán không đạt được các mục tiêu dự định, các hành động giao tranh có thể leo thang với cường độ lớn hơn sau 2 tuần”, tuyên bố của Hội đồng An ninh Nga cho biết.
Vòng đàm phán đầu tiên giữa Washington và Tehran, diễn ra tại Pakistan vào cuối tuần qua, đã không đạt được bước đột phá nào.
Các quan chức Iran đổ lỗi cho sự thất bại của các cuộc đàm phán là do “những yêu cầu phi thực tế” của phía Mỹ, nhưng vẫn bày tỏ sẵn sàng tiếp tục tìm kiếm một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố cuộc thảo luận tiếp theo có thể diễn ra tại cùng địa điểm “trong 2 ngày tới”.
Axios dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết Washington vẫn chưa đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran.
"Washington chưa chính thức đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn. Mỹ và Iran vẫn tiếp tục đàm phán để đạt được thỏa thuận", quan chức Mỹ tiết lộ.
Tổng thống Trump cũng ra tín hiệu rằng ông không có ý định kéo dài thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần với Tehran, dự kiến hết hạn vào ngày 22/4.
Trước đó, truyền thông Mỹ đưa tin, các bên trung gian cho biết Mỹ và Iran sắp đạt được thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn. Theo các nguồn tin, Mỹ và Iran đã đồng ý về nguyên tắc với thỏa thuận.
Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei sau đó đã phủ nhận thông tin về thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn.
Iran cho biết họ đang tìm kiếm một giải pháp chấm dứt vĩnh viễn cuộc xung đột chứ không chỉ gia hạn thỏa thuận ngừng bắn tạm thời.
Iran tuyên bố một thỏa thuận cuối cùng bao gồm việc đảm bảo rằng Mỹ và Israel sẽ không tái diễn các cuộc tấn công vào Iran trong tương lai, đồng thời dỡ bỏ lệnh trừng phạt Iran và đảm bảo việc Iran làm giàu uranium cho mục đích hòa bình.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người dẫn đầu phái đoàn Tehran tại các cuộc đàm phán ở Islamabad, cảnh báo Iran sẵn sàng cho một cuộc tấn công trên bộ của quân đội Mỹ và sẽ trút hỏa lực vào lực lượng này.
Tehran cũng cảnh báo sẽ trả đũa bằng cách phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng ở các quốc gia Vùng Vịnh nếu xảy ra một cuộc tấn công trên bộ.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) ngày 28/4 thông báo phát hiện hai đường hầm tách biệt của nhóm vũ trang Hezbollah ở độ sâu khoảng 25 m, trải dài tổng cộng hai km ở thị trấn Qantara, miền nam Lebanon. Lối vào hai đường hầm được ngụy trang kỹ lưỡng, bên trong có khoảng 30 phòng và 30 giếng kỹ thuật, một số giếng lắp bệ phóng rocket hướng về phía Israel.
Các công trình được xây dựng trong hơn một thập kỷ, nằm trong những hệ thống hầm ngầm dài nhất mà IDF phát hiện ở Lebanon từ trước tới nay. IDF đánh giá Hezbollah dự định sử dụng mạng lưới này làm nơi tập kết lực lượng với quy mô hàng trăm người và làm bàn đạp tấn công các thị trấn ở miền bắc Israel.
"Các thành viên đơn vị đặc nhiệm Radwan của Hezbollah gần đây dùng một trong hai đường hầm để tấn công Israel, gây ra mối đe dọa trực tiếp với thường dân và binh sĩ", IDF cho hay.
Binh sĩ Israel sau đó dùng khoảng 450 tấn thuốc nổ để đánh sập các công trình này.
Hezbollah cùng ngày tuyên bố tập kích lực lượng Israel tại Qantara. IDF cho biết vị trí của họ nhiều lần bị thiết bị bay không người lái (drone) mang thuốc nổ tấn công, một số phát nổ gần binh sĩ Israel và không gây thương vong.
Chiến sự ở Lebanon tái bùng phát hồi đầu tháng 3, sau khi nhóm vũ trang Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong ngày đầu chiến sự Trung Đông. Israel đáp trả bằng các cuộc tập kích quy mô lớn trên khắp Lebanon và điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng. Xung đột đã khiến gần 2.500 người thiệt mạng ở Lebanon.
IDF đang kiểm soát lãnh thổ sâu khoảng 5-10 km bên trong lãnh thổ Lebanon, tuyên bố mục tiêu nhằm bảo vệ miền bắc Israel khỏi các cuộc tấn công của Hezbollah. Quân đội Israel cũng cảnh báo người dân miền nam Lebanon không được tiến vào khu vực này.
Các vụ giao tranh giữa Hezbollah và IDF vẫn tiếp diễn, bất chấp lệnh ngừng bắn Israel - Lebanon có hiệu lực từ ngày 16/4 và đã được gia hạn thêm 3 tuần. Hezbollah gần đây nhiều lần dùng drone tấn công đối phương, trong đó vụ tập kích ngày 26/4 ở miền nam Lebanon đã khiến một binh sĩ Israel thiệt mạng và 6 người bị thương.
Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố quân đội Israel sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào hạ tầng của Hezbollah. "Chúng tôi đang phá hủy các cơ sở và hạ hàng chục tay súng đối phương, nhưng công việc vẫn chưa hoàn tất", ông nói.
