Trong khi người dân phải di dời khẩn cấp vì nguy cơ mất an toàn, dư luận đặt câu hỏi trách nhiệm đền bù, bồi thường thiệt hại cũng như trách nhiệm pháp lý là của ai?
Những ngày qua, khu vực xảy ra sự cố nói trên vẫn đang được phong tỏa, tạm dừng việc thi công để phục vụ công tác điều tra của cơ quan chức năng. Một số nhà tiếp giáp với công trình này đã phải khóa cửa và di chuyển chỗ ở.
Trước đó, vào chiều 19-4, chính quyền địa phương tiếp nhận phản ánh của người dân về việc tháo dỡ công trình (do Công ty CP Vinatex Đà Nẵng làm chủ đầu tư, Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Đại Nguyên Nam thi công) ở số 25 Trần Quý Cáp đã làm nhà số 27 Trần Quý Cáp sập hoàn toàn và các nhà từ 29 – 33 bị hư hỏng, nứt tường.
UBND phường Hải Châu cho biết Công an TP đã phối hợp các cơ quan chuyên môn, chủ đầu tư, đơn vị thi công, các hộ dân có liên quan kiểm tra và lập biên bản khám nghiệm ghi nhận hiện trường.
Ngoài ra, cơ quan này cũng cho biết thêm là theo quy định hiện hành không có thủ tục cấp phép tháo dỡ công trình, tuy nhiên chủ đầu tư phải thực hiện phá dỡ theo phương án bảo đảm an toàn.
Cũng theo địa phương này, trước đó (ngày 6-4) UBND phường đã có văn bản nhắc nhở chủ đầu tư về việc che chắn, bảo đảm an toàn trong quá trình thi công…
Mới đây, lãnh đạo UBND phường Hải Châu đã có buổi tiếp công dân là các hộ dân bị ảnh hưởng bởi vụ phá dỡ công trình nêu trên.
Người dân đề nghị phường tiếp dân giải quyết kiến nghị khẩn cấp do công trình phá dỡ tại 25 Trần Quý Cáp không che chắn, không bố trí dàn giáo chống đỡ bảo vệ những công trình liền kề, đã làm sập một nhà dân và gây sụt lún trụ nhà, xé toạc ngang dọc các căn khác. Việc này ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn tính mạng các hộ dân.
Người dân cũng đề nghị phường xem xét nhanh chóng giải quyết hậu quả do Công ty Vinatex gây ra. Các cơ quan có thẩm quyền phải thông báo công khai lộ trình xử lý trách nhiệm để người dân biết, yên tâm sinh sống.
“Phải đình chỉ thi công cho đến khi hoàn thiện việc đền bù thiệt hại thỏa đáng, khắc phục và hoàn trả nguyên trạng ban đầu trước khi sự cố xảy ra…” – đại diện một hộ dân nêu ý kiến.
Sau buổi làm việc, UBND phường Hải Châu đã kết luận nhiều nội dung, trong đó thống nhất cao việc bảo vệ quyền lợi của người dân. Đề nghị Công ty Vinatex có văn bản trả lời cho các hộ dân đúng thời gian cam kết.
Đồng thời, phường sẽ xử lý nghiêm đối với hành vi gây lún nứt, sụp đổ các công trình lân cận trong quá trình thi công, sau khi có kết quả của cơ quan công an chuyển về địa phương.
Phường cũng đề nghị các cơ quan chuyên môn khẩn trương xử lý và sớm có kết quả để giải quyết nhanh vụ việc; đề đạt nguyện vọng chính đáng của các hộ dân để đảm bảo người dân được yên tâm sinh sống…
Đề cập vấn đề trên, luật sư Trần Văn Hương (Đoàn luật sư TP Đà Nẵng) cho biết theo quy định của Luật Xây dựng, chủ đầu tư phải tiến hành (hoặc thuê tổ chức tư vấn có năng lực) thực hiện lập, thẩm tra thiết kế phương án, giải pháp phá dỡ công trình xây dựng và thực hiện thi công phá dỡ công trình xây dựng; chịu trách nhiệm trước pháp luật, bồi thường thiệt hại do lỗi của mình gây ra.
Nhà thầu thi công phải có trách nhiệm lập biện pháp thi công phá dỡ công trình phù hợp với phương án, giải pháp phá dỡ được phê duyệt; thực hiện thi công phá dỡ công trình theo đúng biện pháp thi công; theo dõi, quan trắc công trình; bảo đảm an toàn cho con người, tài sản, công trình và các công trình lân cận; chịu trách nhiệm trước pháp luật và bồi thường thiệt hại do lỗi của mình gây ra.
Theo Bộ luật Dân sự, chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, đơn vị thi công tùy các sai phạm cụ thể, có những hành vi trái luật xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân thì phải có trách nhiệm phải bồi thường các thiệt hại.
Tại điều 589 của luật này, thiệt hại bồi thường được xác định sẽ bao gồm:
Tài sản bị mất, bị hủy hoại hoặc bị hư hỏng; lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất, bị giảm sút; chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục thiệt hại; thiệt hại khác do luật quy định. Việc giải quyết bồi thường thiệt hại có thể được các bên thương lượng, thỏa thuận với nhau.
Nếu không thỏa thuận được, người dân có thể khởi kiện ra tòa…
Ngày 13-4, mạng xã hội lan truyền một đoạn clip ghi lại cảnh bạo lực gia đình khiến nhiều người bức xúc. Theo nội dung clip, một người đàn ông, được xác định là người chồng, liên tục túm tóc, đánh đập người vợ.
Sau khi nạn nhân ngã xuống sân, người vợ vẫn tiếp tục bị đánh, không thể chống cự.
Không dừng lại, người đàn ông trên túm tóc kéo vợ vào trong nhà và tiếp tục đánh, đấm. Đáng chú ý, toàn bộ hành vi bạo lực diễn ra trước sự chứng kiến của một em bé.
Được biết, clip hơn một phút được camera ghi lại trong một gia đình ở phường Phù Khê, tỉnh Bắc Ninh.
Nhiều ý kiến bày tỏ phẫn nộ, lên án gay gắt hành vi đánh vợ của người đàn ông trên và đề nghị cơ quan chức năng sớm vào cuộc xác minh, xử lý.
Ngày 13-4, thông tin từ Công an phường Phù Khê (tỉnh Bắc Ninh) cho biết sau sự việc, lực lượng chức năng đã xác minh, mời hai vợ chồng liên quan đến trụ sở công an làm rõ vụ việc.
Tại đây, người vợ trình bày vụ việc xuất phát từ mâu thuẫn trong gia đình và bản thân không có thương tích nghiêm trọng, đồng thời không đề nghị xử lý người chồng. Video xuất hiện trên mạng xã hội được người vợ cho biết "đăng tải trong lúc bức xúc".
Sau khi hỏi ý kiến hai bên, lực lượng chức năng cho hay đã phối hợp với địa phương "nhắc nhở, giáo dục người chồng nhằm phòng ngừa tái diễn hành vi bạo lực gia đình tương tự".
Alyssa Partsch, 33 tuổi vừa bị Tòa án ở Boston tuyên án 20 năm tù vì giết người, theo thông báo của nhà chức trách hôm 2/4.
Thẩm phán Ames đã tuyên án sau khi Partsch đạt được thỏa thuận với công tố viên và nhận tội một tội danh ngộ sát. Ban đầu, cô bị buộc tội giết người cấp độ hai liên quan vụ việc gây chết người xảy ra vào đêm thứ năm, ngày 20/7/2023.
Theo hồ sơ cảnh sát, đêm 20/7/2023, họ nhận được tin báo về vụ đâm dao ở trung tâm thành phố Boston. Khi đến nơi, lực lượng cứu hộ phát hiện nạn nhân Jazreanna A. Sheppard Gonzalez, 21 tuổi, bị thương nặng. Nạn nhân tử vong ngay sau đó.
Các công tố viên cho biết vụ bạo lực xảy ra sau một loạt các cuộc trao đổi trực tuyến đầy thù địch giữa hai người, trong đó Alysssa bị cáo buộc đã dọa giết đối thủ và cố gắng rủ nạn nhân đánh nhau.
Nhà chức trách cho hay hai người chưa từng gặp nhau trực tiếp trước hôm xảy ra vụ án.
Đêm đó, nạn nhân đang cùng một người bạn đi về phía ga tàu điện ngầm Park Street MBTA thì bị Alyssa cầm dao đối đầu. Camera giám sát ghi lại cảnh hai người đánh nhau trước khi Alyssa đâm nhiều nhát vào mặt, đầu và bụng, theo cáo trạng.
Alyssa bỏ trốn khỏi hiện trường bằng tàu điện ngầm, vài tháng sau bị bắt tại Dorchester, Massachusetts.
Thẩm phán và các công tố viên đều lên án hành vi bạo lực quá mức cần thiết của bị cáo, xuất phát từ những chuyện "rất vô nghĩa", song các tài liệu công khai chưa thể hiện cụ thể họ cãi nhau vì vấn đề gì trên mạng.
Thiệt hại từ những dự án bất động sản sai phạm này không dừng lại ở con số hàng ngàn tỉ đồng bị chiếm đoạt, mà còn là số phận của hàng trăm nhà đầu tư thứ cấp - những người từ chỗ kỳ vọng sinh lời đã trở thành bị hại bất đắc dĩ. Họ phải theo đuổi khiếu nại, tố cáo trong nhiều năm, đối diện nguy cơ mất trắng tài sản, thậm chí phát sinh những "điểm nóng" về an ninh trật tự.
Đáng lo ngại hơn, quá trình giải quyết hậu quả thường kéo dài và bế tắc, nhất là khi tài sản đảm bảo liên quan đến các yếu tố pháp lý phức tạp như đất quốc phòng hoặc dự án chưa hoàn thiện pháp lý.
Về mặt pháp luật, khuôn khổ điều chỉnh hoạt động kinh doanh bất động sản không phải là thiếu.
Luật Kinh doanh bất động sản năm 2014 (nay được thay thế bằng luật năm 2023) đã quy định khá rõ: Chủ đầu tư chỉ được đưa sản phẩm vào kinh doanh khi đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý; việc bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai phải được cơ quan có thẩm quyền xác nhận đủ điều kiện và được ngân hàng thương mại bảo lãnh nghĩa vụ tài chính.
Đồng thời chủ đầu tư phải công khai minh bạch thông tin về dự án, tình trạng pháp lý và số lượng sản phẩm được phép giao dịch.
Tuy nhiên khoảng cách giữa quy định và thực thi vẫn còn rất lớn. Nhiều chủ đầu tư đã "lách luật" bằng các hình thức huy động vốn trá hình như "hợp đồng đặt cọc giữ chỗ", "hợp đồng hợp tác đầu tư", "phiếu đăng ký sản phẩm"… để thu tiền của khách hàng khi dự án chưa đủ điều kiện.
Các sản phẩm như căn hộ du lịch, biệt thự nghỉ dưỡng cũng được rao bán rầm rộ dù chưa đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận. Những hành vi này không diễn ra trong thời gian ngắn mà kéo dài nhiều năm, có sự tham gia của hệ thống môi giới, sàn giao dịch và các chiến dịch quảng cáo dày đặc trên mạng xã hội.
Khi các sai phạm bị phát hiện, hậu quả thường đã vượt quá khả năng khắc phục. Thực tế cho thấy có những vụ án đã có bản án hình sự hiệu lực nhưng việc thi hành phần dân sự vẫn gặp bế tắc do tài sản không đủ điều kiện pháp lý để xử lý. Điều này đặt ra vấn đề không chỉ ở khâu xử lý vi phạm, mà còn ở hiệu quả phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Nguyên nhân của tình trạng này đã nhiều lần được chỉ ra: công tác quản lý nhà nước trong các lĩnh vực đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng còn tồn tại sai sót qua nhiều nhiệm kỳ; việc thanh tra, kiểm tra chưa kịp thời; tình trạng giao dịch đặt cọc, giữ chỗ tràn lan nhưng không được kiểm soát; chế tài xử lý chưa đủ sức răn đe.
Đặc biệt, hoạt động môi giới bất động sản, nhất là môi giới tự do, còn thiếu cơ chế quản lý chặt chẽ, trở thành "kênh phát tán rủi ro" lớn trên thị trường.
Một thực tế đáng chú ý là dù cơ quan quản lý đã nhiều lần ban hành văn bản cảnh báo, yêu cầu các chủ đầu tư không được quảng cáo, giao dịch khi chưa đủ điều kiện, nhưng trên không gian mạng vẫn tràn lan thông tin rao bán, chào giá các dự án chưa đủ điều kiện kinh doanh.
Điều này cho thấy nếu chỉ dừng lại ở việc "nhắc nhở trên giấy" mà thiếu biện pháp kiểm soát hiệu quả thì khó có thể ngăn chặn nguy cơ tái diễn những vụ án tương tự trong tương lai.
Để thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, cần một cách tiếp cận quyết liệt và thực chất hơn.
Trước hết phải bịt các "lỗ hổng" trong hoạt động huy động vốn. Mọi hành vi thu tiền của khách hàng khi dự án chưa đủ điều kiện, bất kể dưới hình thức nào, đều phải được phát hiện và xử lý ngay từ đầu. Cần thay đổi tư duy từ "xử lý hậu quả" sang "ngăn chặn vi phạm", đặc biệt đối với các hành vi có tính chất hệ thống.
Bên cạnh đó, việc công khai thông tin dự án cần được thực hiện theo hướng minh bạch, dễ tiếp cận. Không chỉ dừng lại ở việc đăng tải trên website, cần xây dựng hệ thống dữ liệu số thống nhất về dự án bất động sản, trong đó thể hiện rõ tình trạng pháp lý, tiến độ, điều kiện kinh doanh và các cảnh báo rủi ro để người dân có thể tra cứu thuận tiện.
Một yếu tố then chốt khác là phải xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý.
Nếu để xảy ra tình trạng dự án chưa đủ điều kiện nhưng vẫn quảng cáo, huy động vốn trong thời gian dài mà không bị xử lý thì cần xem xét trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân, đơn vị liên quan.
Không thể tiếp tục tồn tại thực trạng "cơ quan quản lý buông lỏng - doanh nghiệp vi phạm - người dân gánh chịu hậu quả".
Đồng thời cần siết chặt hoạt động môi giới bất động sản. Chỉ những cá nhân có chứng chỉ hành nghề, hoạt động trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng mới được tham gia môi giới.
Các hành vi quảng cáo sai sự thật, tiếp tay cho dự án chưa đủ điều kiện phải bị xử lý nghiêm, kể cả trên môi trường mạng.
Việc kiểm soát thông tin trên không gian mạng cũng cần được coi là nhiệm vụ trọng tâm. Các website, tài khoản mạng xã hội đăng tải thông tin sai lệch về dự án bất động sản phải được phát hiện, xử lý kịp thời, tránh tạo ra những "làn sóng đầu tư ảo" gây nhiễu loạn thị trường.