Trang tin Axios ngày 6-4 dẫn lời bốn nguồn tin từ Mỹ, Israel và khu vực nắm rõ vấn đề cho biết các cuộc đàm phán hiện xoay quanh một thỏa thuận gồm hai giai đoạn.
Trong đó, giai đoạn đầu là lệnh ngừng bắn 45 ngày nhằm có thêm “khoảng thở” để các bên thương lượng một giải pháp lâu dài.
Nếu đạt được tiến triển, giai đoạn hai sẽ là thỏa thuận chính thức nhằm kết thúc chiến tranh. Lệnh ngừng bắn cũng có thể được gia hạn nếu cần thêm thời gian đàm phán.
Tuy nhiên, triển vọng đạt được thỏa thuận trong ngắn hạn vẫn rất mong manh. Các nguồn tin nhận định khả năng đạt được một thỏa thuận tạm thời trong vòng 48 giờ tới là “rất thấp”.
Dù vậy, đây được coi là nỗ lực cuối cùng để tránh kịch bản leo thang nghiêm trọng, trong đó Mỹ và Israel có thể tiến hành các cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự của Iran, kéo theo nguy cơ trả đũa vào các cơ sở năng lượng và nước tại các quốc gia vùng Vịnh.
Các cuộc đàm phán đang được tiến hành thông qua các bên trung gian như Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời duy trì kênh liên lạc trực tiếp giữa đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.
Washington được cho là đã đưa ra một số đề xuất trong những ngày gần đây, nhưng phía Tehran vẫn chưa chấp nhận.
Một trong những điểm nghẽn lớn nhất nằm ở hai vấn đề cốt lõi: việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thế giới – và số phận kho uranium làm giàu ở mức cao của Iran.
Các bên trung gian cho rằng đây là những nội dung chỉ có thể giải quyết trong một thỏa thuận cuối cùng, thay vì trong giai đoạn ngừng bắn tạm thời.
Về phía Iran, các quan chức nước này tỏ ra đặc biệt thận trọng. Tehran đã nói rõ với các bên trung gian rằng họ không muốn rơi vào tình huống như Gaza hay Lebanon – nơi tồn tại lệnh ngừng bắn trên danh nghĩa nhưng các cuộc tấn công vẫn có thể tái diễn bất cứ lúc nào.
Hai nguồn tin cho biết Iran sẽ không chấp nhận từ bỏ các “quân bài mặc cả” quan trọng như eo biển Hormuz hay chương trình hạt nhân, chỉ để đổi lấy một lệnh ngừng bắn kéo dài 45 ngày.
Do đó, các bên trung gian đang tìm cách xây dựng các biện pháp “tạo lòng tin”, bao gồm khả năng Iran thực hiện các bước đi từng phần liên quan đến Hormuz và uranium, đổi lại là các cam kết từ phía Mỹ rằng lệnh ngừng bắn sẽ được đảm bảo và chiến sự không tái diễn.
Trong khi đó, áp lực thời gian đang gia tăng nhanh chóng. Tổng thống Trump đã đặt ra hạn chót buộc Iran phải mở lại eo biển Hormuz vào tối 7-4 giờ Mỹ (sáng 8-4 giờ Việt Nam), đồng thời cảnh báo sẽ tấn công các cơ sở hạ tầng trọng yếu nếu không đạt được thỏa thuận.
Dù đã gia hạn thêm thời gian, ông Trump vẫn khẳng định Mỹ đang “đàm phán sâu” nhưng cũng để ngỏ khả năng hành động quân sự nếu các cuộc thương lượng với Tehran thất bại.
Theo một số nguồn tin, kế hoạch cho một chiến dịch không kích quy mô lớn của Mỹ – Israel nhằm vào các cơ sở năng lượng của Iran đã sẵn sàng, và việc gia hạn thời hạn chỉ nhằm tạo thêm “cánh cửa cuối cùng” cho ngoại giao.
Cựu tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), thiếu tướng Mohammad Ali Jafari, ngày 15/5 đã nhấn mạnh các điểm chính liên quan đến các điều kiện của Iran đối với cuộc đàm phán với Mỹ.
“Chừng nào xung đột chưa chấm dứt trên tất cả các mặt trận, các lệnh trừng phạt chưa được dỡ bỏ, các khoản tiền bị đóng băng chưa được giải tỏa, các thiệt hại chiến tranh chưa được bồi thường, và chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz chưa được công nhận, thì sẽ không có thêm bất kỳ cuộc đàm phán nào nữa”, ông nói.
Ông nhấn mạnh: “Logic của chúng tôi là các biện pháp xây dựng lòng tin trước hết phải được thực hiện, và chỉ sau đó chúng tôi mới bước vào giai đoạn đàm phán tiếp theo về các vấn đề hạt nhân để có thể đưa ra quyết định về chúng. Cho đến khi các biện pháp này được thực thi, việc bước vào các giai đoạn tiếp theo là vô nghĩa”.
“Nếu xung đột tái diễn, chúng ta sẽ đáp trả bằng những đòn nặng nề hơn mà chúng ta chưa từng tung ra trước đây”, ông cảnh báo.
Ông cho biết thêm: “Hiện tại, Iran không tham gia vào các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ. Ở giai đoạn đầu tiên này, trên thực tế, chúng ta đang trao đổi thông điệp thông qua một quốc gia thứ ba, chẳng hạn như Pakistan, nhằm trình bày và giải thích các điều kiện tiên quyết của mình, và sau đó nhận các cam kết từ đối phương. Nếu các cam kết được đưa ra, chỉ khi đó chúng ta mới bước vào giai đoạn đàm phán về các vấn đề khác”.
Trước đó, hãng thông tấn Fars dẫn một nguồn tin cho biết, 5 điều kiện của Iran để nối lại đàm phán hòa bình với Mỹ bao gồm: chấm dứt các hành động thù địch trên mọi mặt trận, đặc biệt là ở Li Băng; dỡ bỏ các lệnh trừng phạt chống Iran; giải phóng các tài sản đang bị đóng băng của Iran; bồi thường các thiệt hại liên quan đến xung đột; công nhận quyền chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
Nguồn tin lưu ý, những điều kiện này được đặt ra duy nhất nhằm thiết lập mức độ tin cậy tối thiểu để quay trở lại tiến trình đàm phán.
Mỹ và Israel đã phát động một chiến dịch quân sự chống lại Iran từ hôm 28/2. Vào ngày 7/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần với Iran. Lệnh ngừng bắn này sau đó được kéo dài vô thời hạn.
Iran và Mỹ đã tổ chức đàm phán tại Islamabad, Pakistan, tuy nhiên, 2 bên sau đó đều thông báo không thể đạt được thỏa thuận về một giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột do một loạt các mâu thuẫn.
Thông qua Pakistan, Mỹ và Iran gần đây đã trao đổi các đề xuất hòa bình, nhưng chưa đạt được đồng thuận.
Gần đây nhất, Tổng thống Trump gọi đề xuất hòa bình 14 điểm của Tehran là “hoàn toàn không chấp nhận được”. Bản đề xuất này được cho là cũng bao gồm các điều khoản liên quan đến chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận, dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng, công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
Các nhà hoạt động PETA ngày 6/5 đội sừng bò giả, chặn lối vào trụ sở PepsiCo ở Purchase, New York, vào thời điểm tập đoàn này tổ chức đại hội cổ đông thường niên.
PETA là một trong những tổ chức bảo vệ quyền động vật lớn và có ảnh hưởng nhất thế giới. Tổ chức này nổi tiếng với nhiều chiến dịch kêu gọi bảo vệ quyền động vật, song vấp tranh cãi vì cách làm đôi khi cực đoan, phản cảm.
Video ghi lại sự việc cho thấy nhóm biểu tình nhét chân vào các khối bê tông để giữa đường, sau đó đổ máu giả xuống đường, hô khẩu hiệu "Pepsi hưởng lợi, bò phải trả giá!", ngăn các phương tiện đi qua.
Nhóm nhà hoạt động không chịu rút lui ngay cả khi cảnh sát có mặt tại hiện trường và yêu cầu họ chấm dứt biểu tình. Lính cứu hỏa sau đó được điều tới để khoan phá các khối bê tông khỏi chân những người biểu tình.
Một số người được đưa lên xe cứu thương bằng cáng. 6 người biểu tình bị bắt với các cáo buộc hủy hoại tài sản, gây rối trật tự.
Cuộc biểu tình nhằm phản đối PepsiCo mua đường từ các đối tác và nhà cung cấp nước ngoài mà PETA cho rằng đã đánh đập, quất roi đàn bò và buộc chúng kéo xe mía quá tải dưới thời tiết nắng nóng.
Tranh cãi bắt nguồn từ một nghị quyết cổ đông do PETA đệ trình, yêu cầu tập đoàn công bố báo cáo nêu rõ chuỗi cung ứng của họ có tuân thủ Chính sách Phúc lợi Động vật Toàn cầu hay không.
PETA trình nghị quyết này tại đại hội cổ đông thường niên của PepsiCo ngày 6/5. Các cổ đông PepsiCo đã bác bỏ nghị quyết, vốn chỉ nhận được 8,8% số phiếu ủng hộ.
Tổ chức này gọi tỷ lệ trên là thấp bất thường và tuyên bố tiếp tục đệ trình nghị quyết. Trả lời yêu cầu bình luận, PepsiCo cho biết tập đoàn "tin vào việc đối xử nhân đạo với động vật", đồng thời hướng tới đáp ứng kỳ vọng của người tiêu dùng, khách hàng và các bên liên quan về những tiêu chuẩn cao trong phúc lợi động vật.
Theo thông báo từ Lục quân, Thiếu úy Lamont Key Jr. là một trong hai quân nhân Mỹ mất tích cách đây hơn một tuần tại vùng biển ngoài khơi phía nam Morocco, gần khu huấn luyện Cap Draa.
Giới chức quân đội cho biết chiến dịch tìm kiếm quân nhân còn lại vẫn đang được triển khai, với hơn 1.000 quân nhân và nhân viên dân sự của Mỹ lẫn Morocco tham gia.
Cả hai quân nhân đều tham gia cuộc tập trận thường niên có tên Sư tử châu Phi. Tuy nhiên, Đài CBS News dẫn lời phía quan chức quân sự Mỹ cho hay vụ mất tích không liên quan đến hoạt động tập trận.
Theo báo cáo sơ bộ, một nhóm quân nhân trong đó có 2 người đã tổ chức đi bộ ngắm hoàng hôn thì một người không biết bơi rơi xuống biển. Một người khác đã nhảy xuống biển tìm cách cứu đồng đội thì bị sóng lớn đánh trúng và bị cuốn trôi.
Những người khác cũng nỗ lực giải cứu cả hai nhưng không thành công.
Thi thể quân nhân Key đã được một đội tìm kiếm Morocco phát hiện vào khoảng 8 giờ 55 sáng 9.5 (giờ địa phương). Thi thể được tìm thấy dọc bờ biển, cách vị trí 2 người mất tích khoảng 1,6 km. Chưa rõ ông Key là người rơi xuống biển hoặc người nhảy xuống tìm cách cứu hộ.
Thiếu úy Key, 27 tuổi, người thành phố Richmond (bang Virginia). Ông là sĩ quan pháo binh phòng không thuộc Bộ tư lệnh Phòng thủ Tên lửa và Phòng không Lục quân số 10 của Lục quân Mỹ tại châu Âu.
