Chuẩn bị thiệp mời, thuê nhiếp ảnh gia, nhờ bạn bè làm “trợ lý” để tiếp đón và giữ quà tặng từ mọi người…, đó là một số việc tiêu biểu mà nhiều học sinh (HS) cuối cấp đang làm trong những ngày cuối tại trường – tương tự cách sinh viên ĐH thường thực hiện trong lễ tốt nghiệp.
Hoạt động này ngày càng phổ biến trong vài năm gần đây, bên cạnh các lễ tri ân và trưởng thành truyền thống.
Có mặt tại Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (P.Xuân Hòa, TP.HCM) sáng 10.5, chúng tôi bất ngờ bởi không khí sôi động, đông đúc kéo dài tới tận trưa. Tiếng màn trập của máy ảnh liên tục vang lên, nhiều bó hoa, phần quà đầy sắc màu liên tục được trao gửi. Các HS lớp 12 liên tục trò chuyện, cười đùa với bạn bè, có cả từ trường khác cũng như với anh chị khóa trên đã ra trường về chung vui.
Nguyễn Thị Minh Khai là một trong số ít trường THPT công lập trên địa bàn TP.HCM thiết kế mẫu áo thụng riêng và tổ chức cho HS mượn áo vào một số ngày cuối tuần để chụp ảnh kỷ niệm cùng gia đình và bạn bè. Tận dụng cơ hội này, Nguyễn Ngọc Thanh Ngân, HS lớp 12 của trường, đã thiết kế thiệp mời gửi bạn bè thân thiết từ các trường khác để mời đến chung vui.
Sự kiện này thường được gọi là hoạt động tiền tốt nghiệp. “Những năm trước, các anh chị cũng phổ biến hoạt động này, nhưng chủ yếu chỉ rủ bạn bè chung trường. Tới năm của em các bạn bắt đầu mời HS trường khác nhiều hơn. Đây là hoạt động vừa giúp em có cơ hội nhìn lại tuổi học trò đã qua, vừa đánh dấu mốc kết thúc một chặng đường trưởng thành để tiếp tục bước đi”, Ngân kể.
Nữ sinh cho biết thêm khi mời bạn bè, em còn chuẩn bị quà để tặng các bạn vì đã dành thời gian đến chơi. Đáp lại, các bạn cũng mua tặng em hoa hoặc các vật phẩm tự làm. Ngân ước tính phải chi 2 triệu đồng để lưu giữ kỷ niệm ra trường, gồm phí thuê nhiếp ảnh gia, công trang điểm, tiền mua phim để tự chụp thêm bằng máy phim…
“Đây là dịp đặc biệt, chỉ diễn ra một lần nên bạn nữ có xu hướng chi nhiều hơn để hình ảnh chỉn chu nhất. Tuy nhiên, một số bạn nam em quen cũng chi tương đương cho các dịch vụ này”, Ngân chia sẻ.
Thanh Ngân không phải là trường hợp cá biệt. Trong bối cảnh mạng xã hội phủ sóng, ngày càng nhiều bạn trẻ muốn đăng tải, lưu trữ những khoảnh khắc lung linh và ý nghĩa nhất của mình trên môi trường trực tuyến. Điều này cũng tạo điều kiện cho dịch vụ chụp ảnh tốt nghiệp cá nhân nở rộ khoảng 2 – 3 năm trở lại đây, theo anh Đỗ Phạm Minh Bằng và anh Võ Tấn Đức, hai nhiếp ảnh gia tự do tại TP.HCM.
Cả hai cho hay chi phí chụp tốt nghiệp cá nhân sẽ dao động từ 700.000 – 1,1 triệu đồng nếu chụp một buổi và 1,2 – 1,5 triệu đồng nếu chụp nguyên ngày, tùy nhu cầu về thiết bị cũng như chủ đề, phong cách (concept). Ngoài chụp với áo thụng hoặc đồng phục trường, HS còn chuộng chụp âu phục, cổ phục Việt… Một số bạn còn thuê thêm người hướng dẫn tạo dáng và biểu cảm.
“Xu hướng chung là bạn trẻ thời nay chi mạnh hơn trước để hình ảnh chỉn chu nhất có thể, thay vì nghĩ chỉ cần giơ điện thoại lên chụp hình là xong. Một số thợ ảnh cũng đồng ý chụp với chi phí ưu đãi hơn chỉ từ vài trăm nghìn đồng, khiến việc thuê dịch vụ trở thành lựa chọn phù hợp với nhiều HS có điều kiện kinh tế khác nhau”, anh Võ Tấn Đức cho hay và nói thêm: “Bạn nào có sở thích hoài cổ còn thuê chụp máy phim với chi phí tăng thêm khoảng 500.000 đồng chưa kèm cuộn phim”.
Theo anh Đỗ Phạm Minh Bằng, cao điểm chụp ảnh tốt nghiệp cá nhân cho HS sẽ diễn ra từ tháng 4 tới tháng 6, thời điểm các bạn vừa thi học kỳ xong và chuẩn bị nghỉ hè. Đặc biệt, xu hướng chụp tốt nghiệp đang lan đến cả HS cấp THCS, dù số HS đặt dịch vụ ở nhóm này chưa đáng kể.
Ngoài dịch vụ chụp ảnh tốt nghiệp cá nhân, chụp kỷ yếu cũng là một lựa chọn của nhiều HS cuối cấp.
Nguyễn Vũ Hồng Ân, HS lớp 12 Trường THPT Trưng Vương (TP.HCM), và các bạn cùng lớp hồi cuối tháng 4 dành một ngày cuối tuần để chụp kỷ yếu với nhau. Nữ sinh nhẩm tính số tiền mình phải trả là khoảng 1,8 triệu đồng, bao gồm phí kỷ yếu tính theo đầu người, phí thuê thợ ảnh riêng để chụp cá nhân, phí trang điểm và làm tóc…
“Để có buổi chụp thành công, em đã chuẩn bị từng thứ một từ tháng trước, cũng tương tự như bao bạn khác. Ngoài ra, tụi em còn viết lưu bút cho nhau hay ký áo lưu niệm, nhưng những phần này em chi không đáng kể”, Ân chia sẻ.
Câu chuyện trên là một điển hình phản ánh thị trường kỷ yếu sôi động trên cả nước. Anh Bùi Quốc Hoàng, nhiếp ảnh gia tự do ở TP.HCM, cho hay vài năm gần đây HS có xu hướng chi mạnh hơn, không chỉ hẹn cả ê kíp để chụp tập thể mà còn sẵn sàng đặt thêm dịch vụ từ nhiếp ảnh gia tự do để có ảnh riêng ưng ý. “Mỗi buổi chụp kỷ yếu đều có khoảng 10 – 15 thợ ảnh tham gia, nhìn như đang dự họp báo”, anh Hoàng chia sẻ.
Nhu cầu tăng mạnh khiến một số thợ ảnh chuyển hẳn sang chỉ chuyên chụp kỷ yếu. Không ít người lặn lội từ Bắc vào Nam hoặc từ Nam ra Bắc trong ngắn hạn để hoạt động vì lịch kỷ yếu của HS hai miền khác nhau. Nhiều HS, sinh viên cũng tham gia cộng tác với các tiệm ảnh hoặc tự mình nhận lịch chụp kỷ yếu và nhiều tiệm ảnh lớn hầu như kín lịch từ đầu đến giữa năm, có khi cả trăm “sô” vào ngày cuối tuần.
Điểm đáng chú ý là nếu trước đây HS thường chuộng các concept cầu kỳ hoặc độc lạ như cung đình, công nhân… thì vài năm qua concept thanh xuân vườn trường lại “lên ngôi”. “Các bạn muốn tái hiện khoảnh khắc học đường trong những bộ đồng phục quen thuộc”, anh Bùi Quốc Hoàng kể. Với mỗi concept kỷ yếu, anh thu phí 2,5 triệu đồng, chưa bao gồm tiền thuê trang phục hoặc đạo cụ nếu có.
Tùy vào mức độ phức tạp của yêu cầu, như số lượng nhiếp ảnh gia, đạo cụ, trang phục, địa điểm chụp, các dịch vụ hậu cần liên quan…, chi phí có thể tăng lên đến hàng chục hay cả trăm triệu đồng, đại diện truyền thông một tiệm ảnh cho Thanh Niên hay. Mức phí trăm triệu đồng thường rơi vào các trường hợp vừa đi du lịch cuối cấp, vừa tranh thủ chụp kỷ yếu.
Theo các nhiếp ảnh gia, thị trường kỷ yếu phát triển còn kéo theo sự tăng trưởng của những dịch vụ liên quan, như sản xuất đạo cụ hay trang điểm, làm tóc. Chị Phạm Ngọc Tuyết Nhi, thợ trang điểm và làm tóc ở P.Xóm Chiếu (TP.HCM), cho biết thị trường kỷ yếu “tăng nhiệt” vào khoảng đầu tháng 4 với chi phí dao động 550.000 – 700.000 đồng, tùy nhu cầu.
“Các bạn thường đặt lịch lúc 4 – 6 giờ sáng vì thông thường quá trình chuẩn bị sẽ kéo dài tới 2 tiếng, sau khi hoàn tất là vừa kịp chụp kỷ yếu. Trang điểm tông hồng kết hợp mái tóc uốn sóng thả bồng bềnh là lựa chọn đang được nhiều bạn nữ ưa chuộng”, chị Nhi chia sẻ.
Thuê trang phục, phụ kiện hay làm băng rôn, sash tốt nghiệp (dải băng quàng qua vai – PV) theo yêu cầu cũng là một số dịch vụ được HS ưa chuộng.
TS Võ Văn Tuấn, Hiệu phó trường Đại học Văn Lang, cho biết tin trên, nhưng không đưa ra lý do điều chỉnh. Khối Khoa học sức khỏe của trường này hiện gồm ngành Y khoa, Răng-Hàm-Mặt, Dược học, Điều dưỡng, Kỹ thuật xét nghiệm y học.
So với thông báo tuyển sinh công bố hồi tháng 1, trường thay 4 trong 5 tổ hợp, chỉ giữ khối B00 (Toán, Hóa, Sinh). Các tổ hợp D07, A00, X10, X09 được thay bằng A02, B03, B08. Từ hai môn bắt buộc ở mỗi tổ hợp ban đầu là Toán, Hóa, trường chuyển thành Toán, Sinh.
Thí sinh có thể đăng ký bằng 6 phương thức: Điểm thi tốt nghiệp THPT 2026, học bạ, kết hợp học bạ với điểm thi đánh giá năng lực (V-SAT, V-ACT, TSA), kết hợp điểm thi tốt nghiệp THPT với điểm thi năng khiếu, kết hợp học bạ với điểm thi năng khiếu, tuyển thẳng.
Năm nay, các trường Y có xu hướng mở rộng tổ hợp xét tuyển vào ngành Y khoa. Theo khảo sát của VnExpress, ngoài B00 cùng một số khối phổ biến như A00 (Toán, Lý, Hóa), D08 (Toán, Sinh, Anh), 10 trường sử dụng các tổ hợp chứa Văn, Sử hoặc Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học hay Công nghệ.
Theo Quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường có thể tự chọn môn trong tổ hợp xét tuyển, miễn là mỗi tổ hợp có tối đa ba bài thi, trong đó có Toán hoặc Văn.
Tuy nhiên, năm ngoái, Bộ đã yêu cầu các trường dùng tổ hợp xét tuyển không có môn nền tảng, liên quan ngành học giải trình căn cứ khoa học, thực tiễn. Nhiều trường sau đó phải điều chỉnh.
Đến 7/5, có 15 trong hơn 30 trường đại học đào tạo ngành Y khoa công bố học phí dự kiến năm học 2026-2027.
Trường Đại học Kỹ thuật y tế Hải Dương đưa ra mức thấp nhất - 47,89 triệu đồng (một năm học có 10 tháng), kế đến là Đại học Trà Vinh với 63,8 triệu đồng.
Hai trường có học phí trên 100 triệu đồng là Đại học Phenikaa và Tân Tạo. Với các trường top đầu như Đại học Y Hà Nội, Y Dược TP HCM, Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội, mức thu năm học tới trong khoảng 70-88 triệu đồng.
11 trường tăng học phí so với năm học trước. Trong đó, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch tăng nhiều nhất - 25,8 triệu, lên thành 81 triệu đồng.
Các trường cũng đều thu cao hơn mức trần là 35 triệu đồng/năm, theo quy định của Chính phủ với nhóm đại học công lập chưa tự đảm bảo chi thường xuyên. Lý do là đều chuyển sang tự chủ, được phép thu 2-2,5 lần mức trần.
Nếu chương trình đào tạo đã đạt mức kiểm định chất lượng, nhóm này còn được tự quyết mức thu.
Học phí ngành Y khoa năm học 2026-2027 của 15 trường dự kiến như sau:
Trong cả nước, hơn 50 đại học đã công bố học phí với tân sinh viên khóa 2026. Mức thu từ hơn 17 đến 150 triệu đồng, mức phổ biến là 20-40 triệu.
Ngành Y khoa thuộc nhóm cao nhất, tương đương hoặc cao hơn học phí chương trình tiên tiến, chất lượng cao, định hướng nghề nghiệp ở một số trường khối kinh tế, kỹ thuật.
Với những sinh viên vừa tốt nghiệp nhóm ngành kiến trúc, doanh nghiệp luôn săn đón và đào tạo thêm các kỹ năng mềm, ứng dụng công nghệ, ngoại ngữ...
Tại ngày hội việc làm của Trường đại học Kiến trúc Hà Nội tổ chức sáng 23-4, bà Trịnh Thu Thủy - Trưởng phòng nhân sự, Công ty TNHH Woh Hup Việt Nam - cho biết từ giờ đến cuối năm 2026, công ty đặt mục tiêu tuyển 200 nhân viên mới, gồm các vị trí công việc kiến trúc, kết cấu, cơ điện và digital.
Theo bà Thủy, với thực tập sinh năm 3, năm 4 sẽ được đào tạo thêm cả chuyên môn và tiếng Anh. Đồng thời nhận tiền lương hỗ trợ từ 2-4 triệu đồng/sinh viên thực tập bán thời gian, từ 4-8 triệu/sinh viên thực tập toàn thời gian.
Với sinh viên vừa tốt nghiệp, chưa có hoặc có rất ít kinh nghiệm, sẽ nhận mức lương khởi điểm 12 triệu đồng. Quá trình làm việc thực tế, các bạn sẽ được tăng lương tùy theo năng lực.
"Khi mới tuyển vào mà yêu cầu sinh viên có kinh nghiệm ngay sẽ rất khó cho các bạn. Do vậy trong quá trình tuyển dụng, xem xét hồ sơ ứng tuyển, chúng tôi sẽ rà soát xem các bạn có chịu khó tham gia các hoạt động của trường không, có phải sinh viên 5 tốt, GPA tốt không, có kỹ năng ngoại ngữ hay không", bà Thủy nói và cho biết một sinh viên học tốt thì khả năng tập trung làm việc sẽ tốt, là điểm cộng trong quá trình tuyển dụng.
Ông Phạm Đình Tuấn - Phó giám đốc phụ trách kinh doanh Công ty TNHH tư vấn và thiết kế Lê Anh - cho biết công ty đang tuyển dụng 3 vị trí, gồm kiến trúc sư ngoại thất, kiến trúc sư thiết kế nội thất, thiết kế kỹ thuật.
Thông qua nhiều đợt tuyển dụng, ông Tuấn cho rằng sinh viên trước khi cầm tấm bằng đại học đi xin việc hãy liên tục học tập, mở rộng kiến thức như: rèn luyện kỹ năng mềm, làm việc nhóm, tập ứng dụng các phần mềm thiết kế; nhận các công việc liên quan đến chuyên ngành để làm thêm, tích lũy kinh nghiệm...
"Mặt bằng chung của lĩnh vực thiết kế với sinh viên mới ra trường, tiền lương dao động từ 12-15 triệu đồng/tháng. Thậm chí, những bạn còn non sẽ sẵn sàng chấp nhận mức lương thấp hơn để học việc.
Tuy nhiên công ty tôi đang đưa ra mức lương khởi điểm nhỉnh hơn, dao động từ 16 - 25 triệu đồng lương cứng (chưa tính các chế độ khác), tùy theo khả năng đột phá, có tốt chất tốt, nhiều kỹ năng", ông Tuấn nói khi các "tân binh" có nhiều kỹ năng tốt đồng nghĩa được đàm phán mức lương cao hơn.
"Ở vai trò nhà tuyển dụng, tôi đánh giá các bạn sinh viên hiện nay đang biết tự trang bị cho bản thân rất nhiều kỹ năng công nghệ, phần mềm chuyên môn phục vụ công việc.
Tuy nhiên, một số ứng viên đưa ra mức thu nhập ban đầu quá cao so với khả năng thực tế mà ứng viên làm được. Đây cũng là một rào cản khiến người sử dụng lao động khó tiếp cận, chưa có thời gian đánh giá hết khả năng của ứng viên", đại diện một doanh nghiệp chia sẻ.
Nhiều doanh nghiệp cho biết khi các ứng viên có khả năng ngoại ngữ tốt sẽ có thêm nhiều lợi thế trong công việc, mức lương.
Trong đó, ông Tuấn cũng lưu ý chứng chỉ ngoại ngữ có thể là yêu cầu không bắt buộc khi tuyển dụng của một số công ty, nhưng lại rất cần thiết trong ngành thiết kế.
Bởi những người có khả năng ngoại ngữ tốt sẽ khai thác được hết tiềm năng của các phần mềm trong mảng thiết kế. Với những dự án có yếu tố nước ngoài, nhân viên có khả năng ngoại ngữ tốt cũng sẽ có nhiều cơ hội tham gia sâu vào các công việc, tăng thu nhập.
Còn bà Thủy cho biết do tất cả dự án của công ty đều đến từ nước ngoài, vì vậy buộc nhân viên của công ty phải thành thạo tiếng Anh để làm việc tốt các công việc.
PGS.TS.KTS Lê Quân - Hiệu trưởng Trường đại học Kiến trúc Hà Nội - cho biết nhiều năm qua nhà trường đào tạo theo triết lý: gắn kết giữa môi trường đào tạo - cộng đồng doanh nghiệp - môi trường xã hội, với các điều kiện của các địa phương.
Với khối lượng kiến thức được trang bị, những cọ xát của sinh viên với môi trường xã hội, đã giúp sinh viên có những trải nghiệm, phát huy sự sáng tạo tốt nhất.
"Việc gắn bó môi trường đào tạo với cộng đồng doanh nghiệp đã giúp sinh viên khi ra trường có thể tham gia vào nhiều vị trí việc làm khác nhau, đòi hỏi rất nhiều kỹ năng, kinh nghiệm. Sinh viên được tiếp cận doanh nghiệp càng sớm cũng sẽ giúp cộng đồng doanh nghiệp giảm bớt chi phí đào tạo, bồi dưỡng kiến thức với nhân sự mới ra trường", ông Quân nói.
Theo báo cáo thường niên năm 2024 của nhà trường, kết quả khảo sát tỉ lệ người tốt nghiệp có việc làm đúng chuyên môn chiếm tỉ lệ 77,2%, tỉ lệ người tốt nghiệp hài lòng tổng thể là 91,5%. Tỉ lệ thôi học -3,92%.
