Phát biểu tại phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI sáng 6.4, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, kỳ họp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở đầu cho một nhiệm kỳ mới, kiện toàn tổ chức bộ máy nhà nước theo Hiến pháp.
Đây cũng là kỳ họp tập trung thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tạo nền tảng pháp lý, thể chế và động lực chính sách để đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới: phát triển nhanh, bền vững, giàu bản sắc, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của toàn dân tộc.
Chúc mừng kết quả bầu cử tốt đẹp và các vị đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp đã được cử tri cả nước tín nhiệm lựa chọn, Tổng Bí thư cũng ghi nhận và đánh giá cao những đóng góp quan trọng của Quốc hội, các vị đại biểu, ủy viên HĐND các cấp nhiệm kỳ 2020 – 2025, là nền tảng quan trọng để Quốc hội khóa XVI kế thừa, phát huy và phát triển lên tầm cao mới.
Nhấn mạnh thế giới đang biến đổi rất nhanh, rất sâu sắc trên cả chiều rộng và chiều sâu, Tổng Bí thư cũng nêu rõ các thách thức từ cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, tái cấu trúc chuỗi cung ứng, dòng vốn toàn cầu… Trong bối cảnh ấy, quốc gia nào chủ động chiến lược, cải cách thể chế kịp thời, giải phóng được sức sáng tạo, huy động được nguồn lực toàn dân, nắm bắt được thời cơ mới, quốc gia đó sẽ vượt lên và phát triển.
Theo Tổng Bí thư, đất nước ta, với lịch sử hàng ngàn năm văn hiến, qua 96 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng, 40 năm đổi mới, đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa thời đại.
“Nhưng chúng ta cũng phải nhìn thẳng vào sự thật rằng: yêu cầu của giai đoạn phát triển mới đang đặt ra những đòi hỏi cao hơn, nhanh hơn và quyết liệt hơn về thể chế, về mô hình tăng trưởng, về chất lượng quản trị quốc gia, về năng lực phản ứng chính sách, về kỷ luật thực thi và nâng cao mức sống của nhân dân”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Đại hội XIV của Đảng đã xác định rất rõ mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, khơi thông mọi nguồn lực, phát huy cao nhất sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong tiến trình đó, Quốc hội phải đổi mới mạnh mẽ hơn, thực chất hơn, hiệu quả hơn để thực hiện đầy đủ, xứng đáng trọng trách hiến định của mình.
“Mỗi đại biểu Quốc hội phải luôn ý thức sâu sắc rằng mình không chỉ đại diện cho đơn vị bầu cử, không chỉ mang theo lá phiếu tín nhiệm của cử tri, mà còn gánh trên vai trách nhiệm đối với vận mệnh quốc gia, đối với niềm tin của nhân dân, đối với tương lai của các thế hệ mai sau”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị Quốc hội khóa XVI tập trung thực hiện tốt 4 nhiệm vụ lớn. Thứ nhất, đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng bằng được một hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển.
Trong thời gian qua, mặc dù hệ thống pháp luật đã được hoàn thiện đáng kể, nhưng vẫn còn tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu liên thông; có những quy định chưa rõ, chưa ổn định, chưa theo kịp thực tiễn, làm tăng chi phí tuân thủ, làm chậm cơ hội phát triển, làm khó cho người dân, doanh nghiệp và bộ máy thực thi.
Vì vậy, Quốc hội cần chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng “luật bó”, chồng lấn, đẩy trách nhiệm cho văn bản dưới luật; phải làm sao để luật ban hành ra là đi được vào cuộc sống, người dân dễ hiểu, doanh nghiệp dễ thực hiện, cơ quan nhà nước dễ áp dụng.
Đặc biệt, phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai. Luật không chỉ “mở đường” mà còn phải “sửa đường”.
Mỗi đạo luật phải xuất phát từ lợi ích quốc gia, dân tộc, từ lợi ích chính đáng của nhân dân; kiên quyết phòng, chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ, mọi tác động tiêu cực làm méo mó chính sách. Phải chuyển mạnh từ tư duy “làm luật cho đủ” sang tư duy “làm luật để phát triển”; từ “pháp luật tốt trên giấy” sang “pháp luật tốt trong cuộc sống”. Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp.
Thứ hai, nâng tầm giám sát tối cao của Quốc hội theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Giám sát không chỉ để “kiểm tra việc đã làm”, mà còn phải giúp “định hình việc cần làm”, nhận diện sớm những bất cập có thể phát sinh và phải đi đến cùng câu hỏi cuối cùng: vấn đề đã được giải quyết hay chưa.
Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội nhiệm kỳ này tập trung giám sát những vấn đề lớn, những lĩnh vực then chốt, những “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong phát triển; những vấn đề bức xúc mà cử tri và nhân dân quan tâm; đặc biệt là việc thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, việc tổ chức thi hành pháp luật, việc sử dụng nguồn lực quốc gia, quản lý tài sản công, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước.
Thứ ba, Quốc hội phải nâng cao bản lĩnh và tầm nhìn khi quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; quyết định phải đúng, trúng, kịp thời, vì lợi ích lâu dài của quốc gia.
“Giai đoạn phát triển có tính bước ngoặt lịch sử của đất nước đòi hỏi Quốc hội không chỉ quyết định đúng, mà phải quyết định trúng và kịp thời; bởi chậm một quyết sách có thể làm lỡ một thời cơ chiến lược”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Thứ tư, tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát thực tiễn và phản ứng chính sách nhanh hơn.
Trong một thế giới biến động không ngừng, Quốc hội không thể vận hành theo nhịp độ cũ, cách thức cũ. Quốc hội phải có năng lực thích ứng nhanh hơn, phản ứng chính sách kịp thời hơn, quyết định vấn đề nhanh hơn nhưng vẫn chặt chẽ, đúng đắn.
Tổng Bí thư lưu ý cần tiếp tục nghiên cứu tăng hợp lý số kỳ họp, đa dạng hóa và linh hoạt hóa các hình thức hoạt động của Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội, nhất là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, hình thức trực tuyến và hệ sinh thái số để nâng cao tính kịp thời, chủ động và hiệu quả trong xem xét, quyết định chính sách.
Cạnh đó, phải tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của từng đại biểu Quốc hội, đặc biệt là đại biểu chuyên trách. Mỗi đại biểu vừa có bản lĩnh chính trị, vừa có trình độ chuyên môn, vừa có năng lực phản biện, vừa có khả năng truyền tải trung thực tiếng nói của nhân dân đến nghị trường.
Quốc hội phải gắn bó mật thiết hơn với nhân dân; mở rộng các kênh tiếp nhận, lắng nghe ý kiến của cử tri, nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học; tăng cường công khai, minh bạch trong toàn bộ hoạt động của mình. Xây dựng Quốc hội số, hiện đại, thông minh, nhưng trước hết phải là một Quốc hội gần dân, hiểu dân, vì dân, hành động vì lợi ích của dân.
“Khi lòng dân được lắng nghe, khi ý dân được phản ánh trung thực, khi quyết sách xuất phát từ thực tiễn đời sống, thì Quốc hội sẽ mạnh hơn, Nhà nước sẽ vững hơn, niềm tin xã hội sẽ lớn hơn”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Tham gia đoàn có: Trưởng ban Tổ chức T.Ư Nguyễn Duy Ngọc; Trưởng Ban Chính sách, chiến lược T.Ư Nguyễn Thanh Nghị; Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng; Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an; Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung; Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang; Chánh Văn phòng T.Ư Đảng Nguyễn Hải Ninh; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh; Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Lê Khánh Hải; Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn; Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân; Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan; Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng; Trợ lý Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Phụ trách Văn phòng Tổng Bí thư Tô Ân Xô; Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ Nguyễn Thanh Hải.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường cho biết chuyến thăm thể hiện sự coi trọng của Việt Nam đối với quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Ấn Độ cũng như với khu vực Nam Á nói chung.
Ấn Độ là đối tác hữu nghị truyền thống ở khu vực Nam Á mà Việt Nam rất coi trọng và mong muốn đưa quan hệ lên tầm cao mới. Thời gian qua, quan hệ hai nước phát triển ổn định, nhất quán, ngày càng đi vào chiều sâu. Đặc biệt, việc thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện từ năm 2016 đã tạo bước chuyển về chất.
Hiện nay, hai nước có hơn 20 cơ chế hợp tác song phương trên các lĩnh vực và đã ký kết nhiều văn kiện hợp tác quan trọng.
Đây cũng là dịp rất ý nghĩa để hai nước củng cố và tăng cường quan hệ về mọi mặt, đồng thời cùng nhìn lại việc thực hiện khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện 10 năm qua, từ đó kiến tạo xung lực mới và định hình khuôn khổ hợp tác cho quan hệ song phương giữa Việt Nam và Ấn Độ lên tầm cao mới trong giai đoạn tiếp theo.
Dự kiến, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có chương trình rất phong phú tại Thủ đô New Delhi và tại trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học công nghệ phát triển nhất là Mumbai.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ cùng lãnh đạo cấp cao Ấn Độ trao đổi, thảo luận về các định hướng chiến lược thúc đẩy hợp tác, tạo ra đột phá trên các lĩnh vực tiềm năng như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, y tế, năng lượng sạch, cơ sở hạ tầng, thúc đẩy giao lưu nhân dân, văn hóa, tôn giáo...
Trong bài viết, Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ VN Bùi Thị Minh Hoài khẳng định, Đại hội XIV của Đảng không chỉ xác lập mục tiêu, tầm nhìn chiến lược cho chặng đường phát triển tiếp theo, mà còn đánh dấu bước chuyển có ý nghĩa lịch sử của đất nước khi bước vào kỷ nguyên mới. Để hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước VN hòa bình, độc lập, dân chủ, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên CNXH, dưới sự lãnh đạo của Đảng, MTTQ VN tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Theo Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ VN, thời gian qua, cùng với việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy trong hệ thống Mặt trận, MTTQ VN các cấp tiếp tục khẳng định vai trò của mình trong việc phát huy dân chủ, đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, tham gia phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Các phong trào thi đua yêu nước, cuộc vận động lớn như phong trào "Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025" được MTTQ VN các cấp và tổ chức thành viên triển khai ngày càng thiết thực, sáng tạo, có chiều sâu, gắn với nhu cầu, lợi ích của nhân dân và yêu cầu phát triển của đất nước được nhân dân hưởng ứng rộng rãi. Công tác tổ chức vận động hỗ trợ đồng bào bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh cũng được tổ chức triển khai kịp thời với cách làm công khai, minh bạch, tạo môi trường, điều kiện để đông đảo người dân và tổ chức, cá nhân chung tay giúp đỡ cộng đồng…
Quán triệt sâu sắc tinh thần Đại hội XIV của Đảng và hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ VN lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031, MTTQ VN phát huy mạnh mẽ vai trò nòng cốt chính trị trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; được cụ thể hóa bằng định hướng mang tính chiến lược, đồng bộ và khả thi; trọng tâm là nâng cao năng lực tham gia quản trị xã hội, góp phần hoàn thiện và vận hành hiệu quả cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ" và phương châm: "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng".
Để thực hiện yêu cầu này, bà Bùi Thị Minh Hoài nhấn mạnh, MTTQ VN cần tập trung triển khai thực hiện 4 nhiệm vụ trọng tâm.
Theo đó, MTTQ VN tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức hành động nhằm vận động sự tham gia rộng rãi của các tầng lớp nhân dân, khơi dậy tinh thần yêu nước, tự hào, tự tôn dân tộc, ý thức trách nhiệm xã hội và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. "Thực hiện nhất quán phương châm "Khi dân cần Mặt trận có, khi dân khó Mặt trận sẵn sàng tham gia", đáp ứng yêu cầu của tình hình mới và lợi ích, nguyện vọng chính đáng của đoàn viên, hội viên và nhân dân", Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ VN nêu rõ và yêu cầu tập trung triển khai Đề án "Chuyển đổi số MTTQ VN giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn 2035" trong hệ thống MTTQ, các tổ chức thành viên nhằm chủ động, kịp thời hơn trong việc nắm bắt và phản ánh nguyện vọng của nhân dân.
Thứ hai, tiếp tục nâng cao chất lượng công tác giám sát, phản biện xã hội theo hướng đi vào vấn đề lớn, gắn với lợi ích thiết thực của nhân dân theo tinh thần "rõ việc - rõ trách nhiệm - rõ hiệu quả". Đẩy mạnh thể chế hóa vai trò của MTTQ VN tham gia từ sớm, ngay từ khâu xây dựng chính sách. Tăng cường thể chế hóa và thực hiện hiệu quả phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng" theo hướng cụ thể, có thể đo lường, nhất là trong lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của nhân dân.
Thứ ba, Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ VN nhấn mạnh, cần đổi mới phương thức phát động các phong trào thi đua yêu nước, cuộc vận động với sự tham gia và thực hiện của toàn dân, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.
Thứ tư, đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động của MTTQ VN, các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ theo mô hình tổ chức mới, ở T.Ư, cấp tỉnh, cấp xã, hướng mạnh về cơ sở. Cán bộ MTTQ VN và các đoàn thể phải giữ vai trò nòng cốt, bảo đảm vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân của MTTQ VN, giữ "3 gần": gần dân - gần cơ sở - gần không gian số; "5 phải": phải lắng nghe - phải đối thoại - phải làm mẫu - phải chịu trách nhiệm - phải báo cáo kết quả; "4 không": không hình thức - không né tránh - không đùn đẩy - không làm sai chức năng.
"Trước yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới, với vị trí, vai trò và sứ mệnh của mình, MTTQ VN, các tổ chức thành viên sẽ tiếp tục phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường đồng thuận xã hội, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự chủ, tự lực, tự cường, niềm tin, khát vọng cống hiến; quyết tâm cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn lực lượng vũ trang thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao; vì một nước VN hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên CNXH", Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ VN Bùi Thị Minh Hoài nêu.
Tại buổi lễ, Phó chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Phạm Thanh Hà đã công bố quyết định của Chủ tịch nước bổ nhiệm chức danh thẩm phán Tòa án nhân dân (TAND) tối cao đối với các ông, bà: Nguyễn Hải Trâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương, Phó bí thư thường trực Đảng ủy TAND tối cao;
Nguyễn Văn Cường, thẩm phán TAND bậc 3, Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Hà Nội; Lê Hưng Dũng, thẩm phán TAND bậc 3, Chánh án TAND tỉnh Khánh Hòa;
Lê Thanh Phong, thẩm phán TAND bậc 3, Chánh án TAND TP.Hồ Chí Minh; Đỗ Mạnh Tăng, thẩm phán TAND bậc 3, Chánh án TAND tỉnh Hưng Yên;
Nguyễn Hải Thanh, thẩm phán TAND bậc 3, Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Hà Nội; Nguyễn Hữu Tuyến, thẩm phán TAND bậc 3, Chánh án TAND tỉnh Quảng Trị; Đỗ Thị Hải Yến, thẩm phán TAND bậc 3, Vụ trưởng Vụ Giám đốc, kiểm tra về dân sự TAND tối cao.
Phó chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Phạm Thanh Hà cũng công bố quyết định bổ nhiệm thẩm phán TAND tối cao Nguyễn Hải Trâm, giữ chức vụ Phó chánh án TAND tối cao.
Tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu TAND cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, thực chất, hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển và kỳ vọng của nhân dân.
Mỗi thẩm phán phải thực sự độc lập trong xét xử, chỉ tuân theo pháp luật; không để bất kỳ áp lực nào chi phối hoạt động xét xử; không để lợi ích cá nhân, quan hệ riêng tư làm ảnh hưởng đến sự công tâm, khách quan của phán quyết.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý mỗi bản án, quyết định phải bảo đảm đúng pháp luật, thấu tình, đạt lý, có sức thuyết phục và có tác dụng giáo dục, định hướng xã hội; cần tiếp tục hạn chế tối đa các trường hợp án bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan; tuyệt đối không để xảy ra oan, sai.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phát huy vai trò của TAND tối cao trong việc bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật, phát triển án lệ và tham gia hoàn thiện thể chế.
Các thẩm phán TAND tối cao không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ xét xử, mà còn có trách nhiệm tổng kết thực tiễn, phát triển án lệ, góp phần định hướng áp dụng pháp luật trong toàn hệ thống và tham gia xây dựng, hoàn thiện pháp luật. Phán quyết của TAND tối cao phải thực sự có giá trị chuẩn mực, có tính dẫn dắt và định hướng thực tiễn.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu mỗi phán quyết của tòa án phải góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ lẽ phải, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước, vào chế độ xã hội chủ nghĩa, vào sự công bằng và nghiêm minh của pháp luật.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, uy tín của tòa án không chỉ được thể hiện qua số lượng vụ việc được giải quyết, mà quan trọng hơn là ở việc công lý có được thực thi nghiêm minh, công bằng trong thực tiễn hay không.
Công lý phải được thể hiện trong từng bản án đúng pháp luật, trong từng quyết định công tâm, khách quan, trong từng ứng xử chuẩn mực của người thẩm phán; phải góp phần bảo vệ cái đúng, bác bỏ cái sai, xử lý nghiêm minh cái xấu, cái ác.
Niềm tin của nhân dân được vun đắp từ chính những phán quyết cụ thể, từ sự công tâm, khách quan và liêm chính trong hoạt động xét xử.
