Nhiều người thường xuyên kiểm tra huyết áp, mỡ máu nhưng lại ít quan tâm đến sức khỏe thận cho đến khi bệnh tiến triển nghiêm trọng. Bác sĩ Harsha Mandadi Varadaraju, chuyên về thận học tại Bệnh viện Amrita (Ấn Độ), cho biết thận là cơ quan làm việc thầm lặng. Mỗi ngày, thận lọc khoảng 180 lít máu, giúp điều hòa huyết áp, cân bằng khoáng chất, đào thải độc tố và hỗ trợ sản xuất hồng cầu. Tuy nhiên, quá trình suy giảm chức năng thận tự nhiên có thể bắt đầu sau tuổi 40 mà nhiều người không nhận ra.
Nguy cơ mắc bệnh thận tăng sau tuổi 40
Các chuyên gia cho biết nguy cơ bệnh thận không tăng đều theo tuổi mà thường tăng đáng kể sau tuổi 40, đặc biệt khi đi kèm các bệnh lý chuyển hóa.
Tiểu đường là nguyên nhân phổ biến dẫn đến suy thận. Bên cạnh đó, tăng huyết áp, béo phì, gan nhiễm mỡ và thói quen lạm dụng thuốc giảm đau – thường gặp hơn khi lớn tuổi – cũng làm tăng áp lực lên thận.
Thói quen tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến, đồ ăn nhiều muối, nước ngọt có đường, thức ăn nhanh hay xu hướng ăn quá nhiều protein cũng khiến nguy cơ bệnh thận gia tăng. Theo bác sĩ Varadaraju, yếu tố nguy hiểm của bệnh thận là tiến triển âm thầm. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện phù, khó thở, mệt mỏi hoặc huyết áp mất kiểm soát – thường ở giai đoạn muộn.
Phát hiện sớm là yếu tố quan trọng
Người trên 40 tuổi nên kiểm tra chức năng thận mỗi năm một lần, đặc biệt nếu có tiểu đường, tăng huyết áp hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh thận. Những xét nghiệm cơ bản như đo creatinine máu, xét nghiệm nước tiểu hay theo dõi huyết áp chỉ mất ít phút nhưng có thể giúp phát hiện sớm tổn thương thận trước khi bệnh tiến triển nặng, theo bác sĩ Varadaraju.
Cách bảo vệ thận sau tuổi 40
Bệnh thận có thể phòng ngừa hoặc làm chậm tiến triển nếu được phát hiện sớm. Việc chủ động kiểm tra sức khỏe từ tuổi trung niên có thể giúp giảm nguy cơ suy thận và cải thiện chất lượng sống khi về già. Duy trì sức khỏe thận không đến từ những chế độ ăn cực đoan hay “siêu thực phẩm”, mà phụ thuộc chủ yếu vào thói quen ăn uống duy trì hàng ngày.
Ăn nhiều thực phẩm tươi, ưu tiên bữa ăn nấu tại nhà, uống đủ nước và hạn chế đồ chế biến sẵn, muối, đường là những nguyên tắc quan trọng để bảo vệ chức năng thận. Xu hướng ăn quá nhiều protein với quan niệm “càng nhiều càng tốt” có thể tạo thêm áp lực cho thận, đặc biệt ở người có nguy cơ bệnh thận hoặc mắc bệnh chuyển hóa. Đôi khi, những bữa ăn đơn giản và điều độ lại là lựa chọn tốt nhất cho sức khỏe lâu dài.
Để duy trì chức năng thận khỏe mạnh, chuyên gia thận khuyến nghị bên cạnh kiểm tra sức khỏe định kỳ cần kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp, duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế lạm dụng thuốc giảm đau.
Ngày 5/5, ThS.BS.CK1 Nguyễn Hữu Tín, Khoa Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện Nhân dân 115, cho biết bệnh nhân vào viện trong tình trạng ngưng tim ngoại viện, hôn mê nguy kịch, hồi đầu năm. Các bác sĩ lập tức hỗ trợ tuần hoàn bằng kỹ thuật tim phổi nhân tạo V-A ECMO để duy trì cơ hội sống trong giờ phút sinh tử.
Sau khoảng một tuần, người bệnh cai ECMO thành công, nhưng nguy cơ vẫn bủa vây. Chàng trai lần lượt đối mặt với viêm phổi nặng, suy thận phải lọc máu liên tục, nhiễm trùng vết thương chân trái và tổn thương não do thiếu oxy sau ngưng tim.
"Có thời điểm tình trạng diễn tiến xấu khiến gia đình và đội ngũ điều trị rơi vào những giờ phút căng thẳng, mỗi ngày trong phòng hồi sức là một cuộc giằng co quyết liệt để giữ lại sự sống", bác sĩ Tín nhớ lại.
Vượt qua giai đoạn nguy kịch, hành trình giành lại các chức năng sống mới thực sự bắt đầu. Từng biến chứng được kiểm soát, nhiễm trùng phổi cải thiện, chức năng thận dần hồi phục, vết thương nhiễm trùng cũng lành lại theo thời gian.
Đặc biệt là sự trở lại của tri giác. Ban đầu, bệnh nhân gần như không có phản ứng rõ ràng, khả năng nhận thức rất hạn chế. Sau đó, từng dấu hiệu nhỏ xuất hiện, bệnh nhân nhận ra người thân, đáp ứng với lời gọi. Những ngày cận xuất viện, chàng trai có thể đưa tay vẫy chào bác sĩ - một cử chỉ nhỏ nhưng đánh dấu bước ngoặt hồi phục.
Sau 86 ngày điều trị, bệnh nhân xuất viện. "Hành trình ấy không chỉ là sự trở về của một người trẻ từ lằn ranh sinh tử, mà còn là kết quả của nỗ lực bền bỉ từ gia đình và đội ngũ y tế", bác sĩ Tín nói.
Ca bệnh cũng cho thấy vai trò quyết định của cấp cứu kịp thời, hồi sức chuyên sâu và theo dõi sát sao trong những trường hợp ngưng tim ngoài viện.
Trong nhiều năm, các yếu tố nguy cơ của đột quỵ thường được xác định dựa trên lối sống và tình trạng sức khỏe ở tuổi trưởng thành, như béo phì, hút thuốc hay tăng huyết áp. Tuy nhiên, nghiên cứu mới do các nhà khoa học từ University of Gothenburg thực hiện đã mở rộng góc nhìn: nguy cơ đột quỵ có thể đã được "lập trình" từ khi một người chào đời.
Công trình phân tích dữ liệu của gần 800.000 người sinh tại Thụy Điển trong giai đoạn 1973-1982, theo dõi đến năm 2022. Kết quả cho thấy những người có cân nặng khi sinh dưới mức trung bình (khoảng 3kg) có nguy cơ đột quỵ cao hơn rõ rệt khi bước vào tuổi trưởng thành.
Cụ thể, nhóm này có nguy cơ mắc tất cả các dạng đột quỵ tăng khoảng 21%, trong đó nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ tăng đáng kể, còn xuất huyết nội sọ, dạng đột quỵ nguy hiểm hơn, tăng tới 27%.
Điều đáng chú ý là mối liên hệ này không bị ảnh hưởng bởi chỉ số BMI khi trưởng thành hay tuổi thai lúc sinh, cho thấy cân nặng khi sinh là một yếu tố độc lập.
Các nhà khoa học cho rằng cân nặng khi sinh phản ánh môi trường phát triển trong tử cung. Khi thai nhi không nhận đủ dinh dưỡng hoặc gặp điều kiện bất lợi, cơ thể có thể "thích nghi" bằng cách thay đổi cấu trúc và chức năng của các cơ quan, bao gồm hệ tim mạch và mạch máu não.
Những thay đổi này có thể không biểu hiện ngay nhưng âm thầm làm tăng nguy cơ bệnh lý trong tương lai, đặc biệt là các bệnh liên quan đến tuần hoàn máu như đột quỵ.
Nói cách khác, cơ thể "ghi nhớ" điều kiện sống từ trong bụng mẹ, và điều đó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe suốt nhiều thập kỷ sau.
Mặc dù tỉ lệ đột quỵ đã giảm ở nhiều quốc gia phát triển, nhưng xu hướng này không rõ rệt ở người trẻ. Thậm chí, tại một số khu vực ở Đông Nam Á và các nước phát triển, tỉ lệ đột quỵ ở người trẻ và trung niên đang có dấu hiệu gia tăng.
Điều này khiến các nhà khoa học đặc biệt quan tâm đến những yếu tố nguy cơ "sớm" như cân nặng khi sinh, những yếu tố mà trước đây ít được chú ý trong đánh giá nguy cơ.
Không thể thay đổi quá khứ, nhưng có thể phòng ngừa tương lai. Đối với người trưởng thành hiện nay, cân nặng khi sinh là yếu tố không thể thay đổi. Tuy nhiên, việc nhận diện nguy cơ sớm có thể giúp chủ động phòng ngừa.
Những người từng sinh nhẹ cân nên chú ý hơn đến các yếu tố nguy cơ khác như huyết áp, chế độ ăn, vận động và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Việc kiểm soát tốt các yếu tố này có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ.
Quan trọng hơn, phát hiện này mở ra cơ hội can thiệp từ sớm, ngay từ giai đoạn mang thai. Chăm sóc dinh dưỡng tốt cho mẹ bầu, theo dõi thai kỳ chặt chẽ và đảm bảo điều kiện phát triển tối ưu cho thai nhi có thể góp phần giảm nguy cơ bệnh tật cho thế hệ tương lai.
Nghiên cứu được trình bày tại European Congress on Obesity 2026 không chỉ cung cấp thêm bằng chứng về mối liên hệ giữa giai đoạn đầu đời và sức khỏe lâu dài, mà còn gợi ý rằng cân nặng khi sinh có thể được đưa vào các mô hình đánh giá nguy cơ bệnh tim mạch.
Đây là một bước tiến trong cách tiếp cận y học dự phòng, không chỉ nhìn vào hiện tại, mà còn xem xét toàn bộ "lịch sử sinh học" của một con người.
Theo thông tin từ cơ quan này, ngày 2-5, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) thông báo Công ty Sữa A2 (A2 Milk Company) đã tự nguyện thu hồi 3 lô sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh nhãn hiệu a2 Platinum Premium USA, dạng bột có bổ sung sắt.
Nguyên nhân thu hồi là phát hiện sản phẩm có chứa cereulide, loại độc tố bền nhiệt do một số chủng vi khuẩn Bacillus cereus tạo ra, có thể gây hại đối với trẻ nhỏ.
Các lô sản phẩm bị thu hồi thuộc loại đóng hộp thiếc 31,7 ounce, được phân phối tại thị trường Mỹ, gồm:
Lô 2210269454, hạn sử dụng ngày 15-7-2026
Lô 2210324609, hạn sử dụng ngày 21-1-2027
Lô 2210321712, hạn sử dụng ngày 15-1-2027
Trước thông tin này, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương khẩn trương triển khai nhiều biện pháp nhằm đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.
Cụ thể, Sở Y tế, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM và các Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm trên cả nước được yêu cầu rà soát việc đăng ký bản công bố, tự công bố đối với sản phẩm nêu trên.
Đồng thời, các đơn vị cần làm việc với doanh nghiệp công bố sản phẩm (nếu có), yêu cầu thông báo tới hệ thống phân phối và người tiêu dùng ngừng sử dụng, tiến hành thu hồi theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Các doanh nghiệp phải báo cáo rõ số lượng đã nhập khẩu, đã bán và còn tồn kho, kèm theo phương án xử lý các lô sản phẩm bị thu hồi.
Bên cạnh đó, cơ quan chức năng được yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch lấy mẫu giám sát các sản phẩm đang lưu thông trên thị trường. Đặc biệt là sữa và thực phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ.
Trường hợp phát hiện sản phẩm không đạt yêu cầu, cần kịp thời thu hồi và phát đi cảnh báo để ngăn ngừa nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Cục An toàn thực phẩm cũng nhấn mạnh việc tăng cường truyền thông để người tiêu dùng không sử dụng các lô sản phẩm thuộc diện thu hồi nêu trên. Kết quả triển khai và xử lý vụ việc phải được báo cáo về Cục An toàn thực phẩm trước ngày 18-5.
Bên cạnh đó, Cục An toàn thực phẩm cũng có văn bản gửi Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương đề nghị tăng cường kiểm soát việc kinh doanh thực phẩm trên các nền tảng trực tuyến, liên quan đến sản phẩm sữa công thức đang bị thu hồi.
Cụ thể, các nền tảng cần phối hợp với chủ gian hàng và nhà phân phối để rà soát, ngừng kinh doanh các lô sữa thuộc diện thu hồi nếu đang lưu hành.
Đồng thời, cơ quan này yêu cầu gỡ bỏ toàn bộ thông tin liên quan sản phẩm không đảm bảo chất lượng và xử lý theo quy định pháp luật nếu phát hiện vi phạm.
