Mỗi mùa thi đi qua, điều đọng lại trong anh Tài không chỉ là cái nắng gay gắt hay áp lực điều phối tại các điểm thi, mà còn là ánh mắt hồi hộp của thí sinh trước giờ làm bài và sự thấp thỏm của phụ huynh ngoài cổng trường. Với anh, Tiếp sức mùa thi không đơn thuần là một chiến dịch tình nguyện, mà còn là hành trình để tuổi trẻ học cách sẻ chia, trách nhiệm và trưởng thành.
Đặc biệt hơn, chương trình ấy còn là nơi lưu giữ nhiều kỷ niệm của anh và vợ là chị Nguyễn Thị Liễu (34 tuổi), chuyên viên Phòng Văn hóa – Xã hội P.Quy Nhơn Nam (Gia Lai), người đã có hơn 10 năm đồng hành cùng hoạt động này.
Năm 2010, khi còn là sinh viên Trường ĐH Quang Trung (Gia Lai), anh Tài lần đầu tham gia Tiếp sức mùa thi. Thời điểm đó, kỳ thi tuyển sinh đại học vẫn được tổ chức tập trung. TP.Quy Nhơn (cũ) là nơi đặt điểm thi của nhiều trường đại học nên mỗi mùa tuyển sinh có hàng chục ngàn thí sinh và phụ huynh từ nhiều tỉnh, thành đổ về.
Các đội hình tình nguyện được bố trí tại bến xe, ngã tư lớn và cổng trường để hướng dẫn đường đi, hỗ trợ tìm chỗ trọ miễn phí, đưa đón thí sinh, phát nước uống và phối hợp giữ gìn trật tự giao thông.
“Có ngày chúng tôi chạy xe máy liên tục từ sáng đến tối để chở thí sinh đến điểm thi rồi đưa về nơi trọ. Thấy phụ huynh yên tâm hơn, thí sinh bớt lo lắng, ai cũng cảm thấy công việc mình làm rất ý nghĩa”, anh Tài nhớ lại.
Năm 2012, anh về công tác tại Đoàn phường Trần Hưng Đạo (trước đây thuộc TP.Quy Nhơn, tỉnh Bình Định; nay thuộc P.Quy Nhơn) và lần lượt đảm nhiệm vị trí Phó bí thư rồi Bí thư Đoàn phường. Dù ở cương vị nào, anh vẫn trực tiếp tham gia Tiếp sức mùa thi.
Chị Liễu cũng có hơn 10 năm gắn bó với chương trình Tiếp sức mùa thi. Khi còn là Phó bí thư rồi Bí thư Đoàn phường Hải Cảng, chị thường xuyên có mặt tại các điểm thi để hỗ trợ thí sinh và phụ huynh trong mỗi mùa thi.
Từ những lần cùng tham gia hoạt động Đoàn, anh Tài và chị Liễu dần gắn bó rồi nên duyên vợ chồng vào năm 2015, khi cả hai đều là Phó bí thư Đoàn phường. Một năm sau, gia đình nhỏ đón con đầu lòng chào đời, trước khi có thêm người con thứ hai vào năm 2019.
Trong nhiều mùa thi đã trải qua, anh Tài và chị Liễu nhớ nhất là kỳ thi năm 2020, thời điểm dịch Covid-19 bắt đầu bùng phát. Năm đó, anh Tài được phân công hỗ trợ tại điểm thi Trường THPT Trần Cao Vân, còn chị Liễu làm nhiệm vụ ở Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn. Khác với mọi năm, ngoài việc phát nước uống, hướng dẫn thí sinh và hỗ trợ phụ huynh, lực lượng tình nguyện còn tham gia công tác phòng, chống dịch.
“Chúng tôi vừa tiếp sức mùa thi vừa thực hiện các biện pháp giãn cách. Khi phụ huynh đưa con đến trường, tình nguyện viên phải vận động phụ huynh trở về nhà, tránh tập trung đông người. Thí sinh trước khi vào trường đều được đo thân nhiệt, đeo khẩu trang và sát khuẩn tay”, anh Tài kể.
Trong năm 2020 và 2021, ngoài vận động nước uống và cơm trưa cho thí sinh, đoàn viên thanh niên còn kêu gọi các nhà hảo tâm hỗ trợ khẩu trang y tế, nước sát khuẩn để phục vụ công tác phòng dịch tại điểm thi. Mọi phương án ứng phó với tình huống phát sinh liên quan đến dịch bệnh cũng được chuẩn bị kỹ lưỡng. Giữa những ngày nắng nóng, vợ chồng anh Tài gần như ở lại điểm trực cả ngày để hỗ trợ thí sinh. Khi ấy, con lớn của anh chị mới 5 tuổi, còn con nhỏ phải gửi ông bà chăm sóc giúp.
Sau nhiều năm tham gia chương trình, anh Tài có nhiều kỷ niệm đáng nhớ, nhưng một tình huống xảy ra trong mùa thi năm 2020 khiến anh nhớ nhất. Sáng hôm đó, khi thí sinh đã vào phòng thi tại Trường THPT Trần Cao Vân, nhóm tình nguyện viên chuẩn bị nghỉ ngơi thì một giám thị chạy ra thông báo còn một thí sinh chưa có mặt. Ngay lập tức, nhóm tình nguyện liên hệ với gia đình, xác minh địa chỉ rồi cử đoàn viên đến tận nhà đón thí sinh tới điểm thi. “Lúc đó ai cũng sốt ruột vì thời gian không còn nhiều. Khi em kịp vào phòng thi, cả nhóm mới thở phào”, anh kể.
Không chỉ hỗ trợ về vật chất, điều khiến anh nhớ nhất sau mỗi mùa thi là tinh thần lạc quan mà các tình nguyện viên mang đến cho thí sinh. “Nhiều em chia sẻ trước giờ thi rất căng thẳng, nhưng khi đến cổng trường thấy các anh chị đoàn viên tươi cười động viên, hướng dẫn tận tình thì cảm thấy tự tin hơn”, anh Tài nói.
Năm 2022, vợ chồng anh Tài và chị Liễu là một trong 16 gia đình được Tỉnh đoàn Bình Định tuyên dương là gia đình trẻ tiêu biểu vì lan tỏa những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam. Từ năm 2017 đến 2025, cả hai liên tục nhận giấy khen của UBND TP.Quy Nhơn và Thành đoàn Quy Nhơn nhờ thành tích xuất sắc trong công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi. Năm 2024, anh Tài được nhận kỷ niệm chương “Vì thế hệ trẻ” của T.Ư Đoàn…
Tháng 7.2025, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, vợ chồng anh Tài chính thức rời vị trí công tác Đoàn để nhận nhiệm vụ mới. Dù không còn trực tiếp đứng trong hàng ngũ cán bộ Đoàn như trước, cả hai vẫn dõi theo từng mùa Tiếp sức mùa thi với nhiều cảm xúc đặc biệt.
Tại "Ngày hội tự tin thi lớp 10" do Trường THPT Nguyễn Du (P.Hòa Hưng, TP.HCM) tổ chức ngày 19.4 với mục đích hướng nghiệp cho học sinh; Ngô Tùng Quân, học sinh lớp 9 Trường THCS Trần Phú (P.Hòa Hưng), cho biết em đến tham quan trường THPT thế nào, cách dạy của trường ra sao hay hình thức sinh hoạt ở các câu lạc bộ để nếu có học thì không bỡ ngỡ.
"Thời gian em học chăm chỉ từ sáng đến tối để đậu nguyện vọng THPT, em chú tâm vào 3 môn chính toán, ngữ văn và tiếng Anh", Quân nói.
Khi được hỏi về lý do thi lớp 10 mà không chọn học nghề, Quân cho hay: "Em và các bạn học muốn thi đậu vào THPT hơn, học nghề thì hầu như rất ít chọn. Theo em, học THPT rồi thi đại học là con đường tốt hơn, thành công hơn".
Cũng như Quân, Phúc Thái Như, học sinh lớp 9 Trường THCS Trần Phú (P.Hòa Hưng), cho biết nguyện vọng 1 là vào Trường THPT Nguyễn Du nên thời gian qua em ôn luyện nhiều hơn. "Em không có nguyện vọng học nghề vì thấy năng lực của mình có thể đậu THPT, em muốn theo con đường học tập hơn là học nghề làm chân tay", Như nói.
Còn Quách Trần Ngọc Thanh, lớp 9 Trường THCS Lạc Hồng (P.Hòa Hưng), cho biết: "Có nguyện vọng đầu là thi vào Trường THPT Nguyễn Khuyến, hôm nay em đến ngày hội để biết trường THPT như thế nào". Theo Thanh, em ôn luyện và thấy vừa sức, điểm mấy năm trước cũng không quá cao nên em tự tin đậu nguyện vọng 1.
"Em không có suy nghĩ sẽ học nghề, những bạn học cùng lớp hay cùng trường mà em biết cũng thi THPT chứ không chọn học nghề. Học nghề là trường hợp chỉ khi không đậu đại học em mới nghĩ đến. Em muốn học đại học hơn", Thanh chia sẻ.
Tham gia ngày hội tuyển sinh cùng con, phụ huynh Kiều Khánh Vy (47 tuổi, ngụ P.Hòa Hưng) cho biết nguyện vọng của con và gia đình là tiếp tục theo học và thi vào lớp 10 chứ không học nghề. "Bởi học cao vẫn tốt hơn, khi con còn khả năng đi học thì phải khuyến khích con học. Đến một lúc nào đó mà không thể học được nữa thì mới chuyển qua học nghề", phụ huynh này nói.
Có con đang học lớp 9 Trường THCS Ngô Tất Tố (P.Phú Nhuận), phụ huynh Nguyễn Ngọc Quân (54 tuổi, ngụ P.Bảy Hiền) cho biết tham gia ngày hội tuyển sinh để nắm tình hình cơ sở vật chất của trường, chương trình học của trường THPT; đồng thời tham khảo thầy cô tư vấn chọn nguyện vọng phù hợp học lực của con, để hướng con chọn nguyện vọng cho chính xác.
"Tôi theo nguyện vọng của con là thi vào lớp 10 để tiếp tục học và hướng dẫn cho con chọn trường THPT. Học nghề cũng tốt, đây là một phương án cho tương lai, nếu có thời gian và con muốn học thì tôi sẽ cho học thêm, nhưng thi vào THPT vẫn là ưu tiên số 1", phụ huynh Quân nói.
Theo ông Lê Văn Đỏ, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Du, thực tế hiện nay phần lớn các em lớp 9 đều có xu hướng thi vào lớp 10 thay vì lựa chọn học nghề, thậm chí hầu như không có học sinh nào bày tỏ mong muốn đi theo hướng giáo dục nghề nghiệp ngay sau THCS.
Theo ông Đỏ, điều này phản ánh tâm lý phổ biến trong xã hội khi cả học sinh lẫn phụ huynh đều mong muốn con đường học vấn phải "đến nơi đến chốn", ưu tiên học cao, lấy bằng cấp cao như một cách để mở rộng cơ hội nghề nghiệp, việc làm và cải thiện thu nhập lẫn cuộc sống tốt hơn.
"Quan niệm này đã tồn tại từ lâu, khiến việc học nghề sớm chưa thực sự được coi trọng. Bên cạnh đó, nhiều phụ huynh cũng lo ngại cơ hội việc làm và mức thu nhập của hệ trung cấp, cao đẳng nghề chưa cạnh tranh bằng bậc đại học, nên càng củng cố xu hướng tiếp tục học lên THPT rồi đại học, học cao thì bản thân phát triển tốt hơn", ông Đỏ nói.
Ông Đỏ cũng cho hay, khác với bậc THCS, chương trình THPT có sự phân hóa rõ rệt, ngoài các môn bắt buộc như toán, ngữ văn, tiếng Anh, lịch sử, giáo dục thể chất, quốc phòng - an ninh, học sinh được chọn thêm các môn tự chọn theo định hướng. Vì vậy, việc xác định sớm ngành nghề mong muốn, chẳng hạn như theo khối ngành y cần tập trung các môn toán, hóa, sinh, sẽ giúp các em xây dựng lộ trình học tập phù hợp và có sự chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi cũng như con đường tương lai.
Sau buổi chiều tan làm, Nguyễn Thị Mỹ Tiên (27 tuổi), đang làm nhân viên văn phòng tại Công ty TNHH Đăng Khôi trên đường Thống Nhất, P.Phú Thọ Hòa, TP.HCM ghé vào một siêu thị gần đó, tỉ mẩn chọn các thực đơn cho buổi tối. Xong xuôi, Tiên lên một ứng dụng giúp việc nhà để thuê người nấu ăn tại nhà, chọn gói đặt dịch vụ nấu ăn và dọn dẹp trong 2 giờ với giá 170.000 đồng.
“Mình thường đi chợ sẵn, sau đó thuê người đến tận nhà nấu, như vậy sẽ tiện lợi hơn rất nhiều, với lại cũng đỡ tốn công dọn dẹp”, Tiên nói.
Tiên cho hay, cô đã có thói quen thuê người nấu buổi tối gần 1 năm nay. “Thay vì ra ngoài ăn cũng tốn ngần ấy tiền, mình chọn chủ động thuê người đến nấu. Mình chỉ cần về nhà, đặt sẵn nguyên liệu lên kệ bếp, chờ khoảng 1 tiếng là đã có đầy đủ các món ăn theo đúng ý muốn”, Tiên nói.
Tương tự, Trần Thị Minh Anh (24 tuổi), đang làm công việc tự do, ngụ đường Cách mạng Tháng Tám, P.Bảy Hiền, TP.HCM, cho biết mình cũng có thói quen hay thuê người giúp việc đến nấu ăn tại nhà. “Bình thường tiền thuê khoảng gần 100.000 đồng, tiền đi chợ khoảng 200.000 đồng. Với chi phí này có thể chuẩn bị một mâm cơm nhà đúng vị, đủ ăn trong hai ngày. Tính ra vẫn rẻ hơn nhiều so với ăn ngoài, lại tiết kiệm thời gian hơn so với việc đặt đồ ăn mỗi ngày, vì thời gian chờ shipper giao cũng có khi mất gần một tiếng”, Minh Anh nói.
Còn đối với Cao Kỳ Anh (27 tuổi), đang làm nhân viên bán hàng tại xã Nhà Bè, TP.HCM, đang trọ tại đường Võ Hoành, P.Phú Thọ Hòa, TP.HCM, cho biết: “Mình không biết nấu ăn, lại chán cảnh ăn cơm ngoài tiệm nên chọn cách thuê dịch vụ nấu ăn tận nhà để có mâm cơm đúng vị. Mình thường thuê các chị trên ứng dụng giúp việc với giá khoảng 150.000 đồng cho 2 giờ nấu ăn, các chị nấu cũng rất ngon. Có mâm cơm miền Trung chuẩn vị, lại được trò chuyện trong lúc nấu nên cũng đỡ nhớ quê hơn”.
Xu hướng này ra cơ hội việc làm cho những lao động tự do. Chị Phạm Thị Bích Hân, (42 tuổi), hiện đang nhận các ca nấu ăn kết hợp dọn dẹp nhà trên nền tảng bTaskee. Chị Hân cho biết đã gắn bó với công việc này gần 2 năm và dần ổn định lịch làm việc với một số khách quen.
“Số lượng ca mỗi ngày không cố định nhưng thường dao động từ một đến hai ca, cho thu nhập từ 300.000 - 500.000 đồng. Nhiều khách hàng hiện đặt theo lịch tuần hoặc theo tháng, nên công việc duy trì khá đều. Trong mỗi ca làm việc có nấu ăn, mình thường bắt đầu bằng việc trao đổi nhanh với khách về thực đơn và khẩu vị. Nếu nguyên liệu đã được chuẩn bị sẵn, chị tiến hành sơ chế, nấu các món theo yêu cầu và điều chỉnh gia vị phù hợp. Một số khách để mình chủ động gợi ý món ăn theo ngày để tránh trùng lặp. Sau khi hoàn tất bữa ăn, mình dọn dẹp sạch sẽ và kết thúc ca làm việc", chị Hân cho hay.
Theo bà Nguyễn Ngọc Phương Thanh, đại diện ứng dụng giúp việc nhà bTaskee, cho biết tính tới tháng 4.2026 dịch vụ nấu ăn tại nhà đã tăng gần 30% (4.2025 - 4.2026). Tỷ trọng nhóm người trẻ, bao gồm người độc thân, cặp đôi và gia đình trẻ chiếm phần lớn sử dụng dịch vụ này.
Bà Thanh cho biết mức giá dịch vụ được thiết kế theo từng nhu cầu cụ thể và có sự điều chỉnh giữa ngày thường và cuối tuần. “Với dịch vụ đi chợ hộ, khách hàng có thể lựa chọn mua các nhóm thực phẩm cơ bản như thịt, cá, rau với mức phí khoảng 95.000 đồng trong tuần. Vào cuối tuần, mức phí này là khoảng 115.000 đồng và chưa bao gồm chi phí thực phẩm”, bà Thanh nói.
Bà Thanh cho biết thêm nhiều khách hàng hiện nay chọn kết hợp dọn dẹp và nấu ăn trong cùng một lần đặt dịch vụ để tiết kiệm thời gian và chi phí.
“Giá dịch vụ được tính linh hoạt theo từng hạng mục, giúp người dùng dễ điều chỉnh theo nhu cầu. Sau khi nấu ăn, cộng tác viên cũng sẽ dọn dẹp bếp và rửa dụng cụ. Ngoài ra, dịch vụ nấu ăn cũng được phân theo từng mức độ. Ở mức cơ bản, chăm sóc viên nấu ăn từ nguyên liệu gia đình chuẩn bị sẵn, đảm bảo chế biến đúng cách để giữ dinh dưỡng. Ở mức cao hơn, các cộng tác viên có thể đảm nhận cả việc lựa chọn nguyên liệu và xây dựng khẩu phần, kiến thức chuyên sâu về dinh dưỡng”, bà Thanh cho hay.
Phạm Thị Ngọc Ánh, thủ khoa Học viện Hàng không Việt Nam năm 2024, chỉ ra thực tế: "Chắc chắn ở đây có rất nhiều bạn sáng làm một đề, tối làm một đề, buổi trưa ăn cơm xong tranh thủ làm thêm một đề nữa. Nhưng khi vào thi, gặp một câu tương tự lại "đứng hình", không biết cách giải". Vậy đâu là cách ôn thi hiệu quả...
Từng trải qua nên Ngọc Ánh khẳng định lý do là thí sinh đã rơi vào cái "bẫy" làm càng nhiều đề càng tốt. "Số lượng đề bạn giải không tỷ lệ thuận với số điểm bạn sẽ đạt được; số câu sai bạn sửa được mới là yếu tố quan trọng giúp điểm của bạn tăng lên", Ngọc Ánh nói và cho rằng thí sinh phải nắm chắc được khoảng 70 - 80% lý thuyết, khi đó mới luyện đề.
Ngược lại, nếu kiến thức chưa vững mà lao vào luyện đề ngay sẽ rất dễ bị nản và có thể còn tự ti với năng lực bản thân. Từ đó làm cho động lực ôn luyện ngày càng giảm đi trong khi áp lực lại càng tăng, vì ngày thi càng đến gần.
Sau khi đã nắm vững lý thuyết, để ôn thi hiệu quả, cô nàng thủ khoa cho biết cần chia làm ba giai đoạn.
Giai đoạn thứ nhất là làm bài. "Lúc làm bài các bạn in ra giấy và bấm thời gian như đi thi thật, để tạo áp lực và cảm giác trong phòng thi. Việc làm quen với áp lực sẽ giúp mình làm bài trơn tru hơn khi vào phòng thi thật", Ngọc Ánh chia sẻ.
Sau khi làm bài sẽ bước vào giai đoạn chữa bài. Trong lúc chữa bài, Ngọc Ánh cho biết nên lưu ý vào hai vấn đề chính: số câu làm sai và những câu làm bị chậm. "Đối với những câu làm sai thì đương nhiên phải xem lại cách giải đúng. Nhưng phải xem một cách chủ động. Đó là tự đặt câu hỏi: Lúc làm bài mình đã sai ở lỗi nào? Mình không nghĩ ra cách giải này ở bước nào? Sau đó sẽ khắc phục từng lỗi rồi đưa ra lời giải một cách chủ động hơn, để có thể hiểu rõ bản chất và nhớ được lâu hơn. Có thể bạn sẽ gặp lại câu đó sau này, nhưng khi đã hiểu rõ bản chất thì sẽ giải quyết rất dễ dàng", Ngọc Ánh phân tích và cho biết đối với những câu làm bị chậm, phải cố gắng khắc phục bằng cách tìm ra cách giải nhanh hơn.
"Thi tốt nghiệp THPT là một quá trình rất dài nên các bạn không thể ôn thi theo cách cuốn chiếu, quá tập trung vào số lượng, mà hãy tập trung vào chất lượng. Thay vì ôn hai đề một ngày, bạn có thể chỉ cần ôn một dạng cũng được. Một dạng đó sẽ là kiến thức mà bạn không thể quên khi gặp lại trong phòng thi. Vậy nên hãy tập trung vào chất lượng, tập trung vào kiến thức mà mình đang còn thiếu sót chứ đừng thấy người khác giải quá nhiều đề mà tự gây áp lực cho mình", Ngọc Ánh nhắn gửi.
