Sau hơn 1 tuần xảy ra mưa đá vào chiều tối 2.5, nhiều người dân ở xã Yên Trạch, Thái Nguyên vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhớ lại cảnh mây đen kịt trên bầu trời, giông lốc kéo đến, gió mạnh như bão, rồi mưa đá rào rào trút xuống.
Trong số những hộ có nhà bị sập hoàn toàn, ông Lường Trung Ngọc (68 tuổi), xóm Làng Nông, cho biết địa phương từng xảy ra mưa đá nhưng những lần trước hạt đá chỉ to bằng hạt ngô, to hơn nữa là bằng đầu ngón tay cái.
“Trận mưa đá chiều tối 2.5 phải nói là khủng khiếp. Mưa đá rầm rập trút xuống, gió rất mạnh. Tôi đi cất quần áo xong, vừa xuống tầng 1 thì nhà sàn bị sập mái. May không bị cột nhà đổ trúng, 2 vợ chồng lóp ngóp bò thoát ra ngoài thì hứng trọn cơn mưa đá.
Viên đá to như quả trứng vịt rơi trúng người như có người ném, vợ chồng chỉ biết đưa 2 tay ôm bảo vệ đỉnh đầu rồi chạy về phía nhà tắm, hôm sau người nhiều chỗ thâm tím hết cả”, ông Ngọc kể lại.
Theo ông Ngọc, sau trận mưa đá, xóm Làng Nông hoang tàn. Mức độ thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng của trận mưa đá, giông lốc cũng được ghi nhận trong báo cáo của UBND xã Yên Trạch.
Địa phương này thống kê có gần 700 nhà dân, hàng quán, nhà xưởng bị sập đổ, hư hỏng. Tổng thiệt hại trên 50 tỉ đồng. Cùng đó, hàng loạt công trình hạ tầng y tế, trường học, hệ thống điện bị tốc mái, gãy đổ thiệt hại khoảng 16 tỉ đồng; gần 400 ha lúa, hoa màu, cây ăn quả, cây lâm nghiệp… là sinh kế của người dân cũng bị vùi dập hoàn toàn, thiệt hại khoảng 15 tỉ đồng.
Trực tiếp kiểm tra hiện trường chỉ đạo công tác khắc phục hậu quả ngay sau khi xảy ra thiên tai, bà Nguyễn Thu Hương, Chủ tịch UBND xã Yên Trạch, tỉnh Thái Nguyên bàng hoàng khi chứng kiến những hạt đá to như quả trứng gà và thiệt hại nặng nề người dân địa phương phải gánh chịu.
“Chỉ sau trận mưa đá, giông lốc đã thiệt hại 80 tỉ đồng. Đây là thiệt hại vô cùng lớn ở một xã thuần nông như Yên Trạch. Phần lớn diện tích hoa mùa, lúa, ngô bị dập nát hoàn toàn, không thể khôi phục sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, thu nhập của người dân”, bà Hương nói.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho hay, từ đầu năm đến nay đã ghi nhận mưa đá, giông lốc xảy ra tập trung ở vùng núi, trung du phía bắc các tỉnh: Lào Cai, Điện Biên, Sơn La, Thái Nguyên, Phú Thọ, Tuyên Quang, Hà Nội, Nghệ An, Hà Tĩnh và Thanh Hóa. Tần suất xảy ra mưa đá, giông lốc đến thời điểm hiện tại nhiều hơn so với trung bình nhiều năm.
Đặc biệt, đợt mưa đá cường độ mạnh, xảy ra trên diện rộng và tập trung trong khoảng thời gian ngắn chiều tối 2.5, tối và đêm 3.5 ở Thái Nguyên, Phú Thọ, Lào Cai, Tuyên Quang, Hà Nội, Nghệ An là diễn biến khá hiếm gặp, bất thường.
Ông Nguyễn Xuân Tùng, Phó trưởng phòng Ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai (Bộ NN-MT), cho biết từ đầu năm đến nay, giông lốc, sét, mưa đá làm 9 người chết, gần 13.000 nhà bị tốc mái, hư hại. Mưa đá với kích thước lớn tại các tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên cũng là hiện tượng hiếm gặp vào thời điểm đầu tháng 5.
“Thống kê 10 năm gần đây, trung bình mỗi năm, giông lốc, sét, mưa đá khiến 55 người chết (chiếm 24% thiệt hại về người do thiên tai); thiệt hại kinh tế khoảng 460 tỉ đồng/năm (chủ yếu về nhà ở, lúa, hoa màu). Như vậy, thiệt hại về người do lốc, sét, mưa đá gây ra chỉ đứng sau bão, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất”, ông Tùng nói.
Ghi nhận tại P.Mộc Châu (Sơn La), nhiều hộ dân đầu tư hệ thống lưới phòng chống mưa đá, bảo vệ an toàn cho vườn mận trong nhiều năm nay.
Ông Vũ Đức Phú, chủ vườn mận rộng 1,5 ha ở Tổ dân phố số 4, P.Mộc Châu, cho biết trận mưa đá năm 2020 khiến nhiều hộ dân trắng tay. Ngay trong mùa vụ năm 2021, nhiều hộ nghiên cứu đầu tư hệ thống cột chống, giăng lưới ngăn mưa đá. Gia đình ông Phúc đầu tư vài chục triệu đồng để chôn cột sắt, phủ lưới. Từ 2021 đến nay, Mộc Châu thường xuyên xảy ra mưa đá nhưng các vườn mận có lưới đều được bảo vệ an toàn.
“Nếu chọn loại lưới tốt, chôn cọc sắt thì độ bền công trình có thể đạt trên 10 năm. Chủ vườn sẽ tính toán vị trí chôn cọc theo kích thước khác nhau, để giảm lực tác động của mưa đá không gây sập giàn, hiệu quả bảo vệ cây trồng đạt trên 90%”, ông Phú nói và cho biết, không chỉ cây mận, nhiều diện tích rau, hoa màu ở Mộc Châu đều được đầu tư lưới bảo vệ khi những năm gần đây mưa đá xuất hiện thường xuyên.
Chia sẻ với Thanh Niên, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, cho biết mưa đá là hiện tượng có quy mô rất nhỏ và biến đổi cực nhanh trong các đám mây giông mạnh. Việc dự báo chính xác kích thước hạt đá hay điểm rơi cụ thể vẫn là một thách thức lớn và chưa thể thực hiện được. Các hệ thống quan trắc như radar thời tiết chủ yếu giúp nhận diện vùng mây giông mạnh, chứ không thể đo trực tiếp kích thước hạt đá.
Trong khi đó, địa hình đặc biệt ở vùng núi làm cho phạm vi, cường độ mưa đá có thể thay đổi rất nhanh trên không gian hẹp nên dự báo hiện nay chủ yếu dừng ở mức cảnh báo khả năng xảy ra mưa đá trong các bản tin giông, theo khu vực và trong khoảng thời gian ngắn trước khi hiện tượng xuất hiện.
Tuy nhiên, ông Khiêm lưu ý, mưa đá thường đi kèm những dấu hiệu khá đặc trưng mà người dân có thể chủ động nhận biết, như bầu trời xuất hiện mây giông phát triển mạnh, không khí chuyển từ oi nóng sang mát lạnh rất nhanh, gió giật mạnh, mưa rào lớn kèm theo sấm sét dày. Khi xuất hiện những dấu hiệu này, người dân nên nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn, tránh ở ngoài trời hoặc dưới cây lớn.
Còn theo ông Nguyễn Xuân Tùng, thực tế công tác diễn tập ứng phó mới chỉ tập trung vào các loại hình thiên tai xảy ra trong phạm vi rộng, nguy cơ thiệt hại lớn như: bão, lũ, lũ quét, sạt lở đất… Giông lốc, sét, mưa đá là các loại hình thiên tai thường hình thành nhanh, xảy ra trong thời gian ngắn và trong phạm vi nhỏ hẹp hơn, nhưng trước thiệt hại nặng nề ghi nhận những năm gần đây, các địa phương cũng cần quan tâm xây dựng phương án, tổ chức diễn tập để người dân nâng cao nhận thức, giảm thiểu thiệt hại.
“Ở các vùng thường xảy ra giông lốc, mưa đá, người dân có thể xem xét chuyển đổi từ mái nhà fibro xi măng sang các tấm lợp bền, chắc hơn như mái tôn, mái bê tông. Trường hợp chưa chuyển đổi thì có thể gia cố bằng các vật liệu sẵn có tại địa phương như: rơm, rạ, lá cọ… lên trên mái fibro xi măng để giảm thiệt hại khi có mưa đá”, ông Tùng khuyến cáo.
Khoảng 17h, người đàn ông lái xe máy trên cầu Bình Lợi, hướng từ ngã 6 Nguyễn Thái Sơn về trung tâm thương mại Gigamall, phường Hiệp Bình. Khi đến giữa cầu, tài xế phát hiện khói và lửa bốc lên từ thân xe nên dừng sát thành cầu để dập lửa nhưng không thành.
Ngọn lửa nhanh chóng bùng phát dữ dội, khói đen bao trùm khu vực. Nhiều phương tiện phía sau phải giảm tốc, né tránh do lo ngại cháy nổ. Khói dày cũng làm hạn chế tầm nhìn.
Sau khoảng 10 phút, người dân và CSGT dùng nhiều bình chữa cháy mini dập lửa. Một xe chữa cháy cũng được điều đến hỗ trợ. Đến 17h30, đám cháy được khống chế nhưng chiếc xe đã bị thiêu rụi.
Cầu Bình Lợi trên đường Phạm Văn Đồng, nối Bình Thạnh với TP Thủ Đức, là tuyến giao thông huyết mạch phía đông TP HCM. Sự cố xảy ra đúng giờ tan tầm khiến giao thông ùn tắc hơn một km.
Công trình bắc qua sông Sài Gòn, đưa vào khai thác năm 2019 thay thế cầu sắt cũ hơn 100 năm tuổi. Công trình nổi bật với vòm thép đỏ nặng khoảng 3.000 tấn, được xem là lớn nhất Việt Nam.
Trưa nay, anh Nguyễn Phước Lộc, 34 tuổi, lái xe đầu kéo chở bồn xăng dầu biển Đà Nẵng chạy trên quốc lộ 26 hướng Khánh Hòa đi Đăk Lăk. Khi đến đèo Phượng Hoàng, khu vực giáp ranh hai tỉnh, xe va chạm với đầu kéo chạy chiều ngược lại do anh Nguyễn Văn Vũ, 35 tuổi, điều khiển.
Cú tông khiến phần đầu xe bồn biến dạng. Anh Lộc mắc kẹt trong cabin, bị thương ở chân và được người ngồi ghế phụ hỗ trợ đưa ra ngoài, sau đó chuyển cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa.
Tai nạn khiến giao thông trên đèo ùn tắc kéo dài nhiều km. Theo công an, nguyên nhân ban đầu do xe bồn không đi đúng phần đường.
Tình hình Trung Đông leo thang, các mối đe dọa thuế quan từ Mỹ, khủng hoảng năng lượng toàn cầu, biến đổi khí hậu và làn sóng AI đang cùng lúc đặt ra thách thức cho một khu vực vốn được xem là ổn định.
Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 không đơn thuần là câu chuyện quản trị rủi ro - đây là thời khắc ASEAN phải hình dung lại mô hình phát triển của mình, nơi khả năng chống chịu đi liền với tăng trưởng, và sự đoàn kết nội khối trở thành nền tảng cho chủ quyền quốc gia của từng thành viên.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Majo George, Trưởng khoa kinh tế Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM, nhận định Đông Nam Á đang đứng trước một thời khắc mang tính định hình, khi câu chuyện tăng trưởng quen thuộc trước đây dần nhường chỗ cho những thảo luận về khả năng chống chịu.
Thông điệp xuyên suốt chương trình nghị sự lần này rất rõ ràng: đoàn kết giữa các nước thành viên đã không còn là khát vọng, mà trở thành đòi hỏi sống còn cho vận hành kinh tế.
Theo TS George, tinh thần ấy được thể hiện qua ba ưu tiên lớn của hội nghị: tăng cường khả năng chống chịu trong các lĩnh vực năng lượng, an ninh lương thực và ứng phó thiên tai; củng cố sự ổn định của chuỗi cung ứng và đẩy mạnh liên kết kinh tế nội khối; bảo vệ người dân và giữ vững ổn định khu vực trong những giai đoạn khủng hoảng.
"Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 không đơn thuần là câu chuyện quản trị rủi ro, mà là câu chuyện hình dung lại mô hình phát triển của ASEAN cho tương lai. Những thách thức mà ASEAN đang đối mặt là có thật và cấp bách, nhưng chúng cũng mở ra dư địa cho sự chuyển hóa.
Đó là tương lai nơi khả năng chống chịu đi liền với tăng trưởng, sự đoàn kết củng cố chủ quyền quốc gia và khả năng tự cường không những không thay thế mà còn bổ trợ cho hội nhập toàn cầu" - TS George nhấn mạnh.
Nhìn từ cấu trúc lịch sử, một chuyên gia người Malaysia chuyên nghiên cứu về ASEAN nhắc lại rằng hiệp hội ra đời chính từ những cuộc cạnh tranh nước lớn - không khác mấy so với những gì đang diễn ra hiện nay.
Bản chất của ASEAN, vì thế, là sự liên kết của những nước nhỏ trước những điểm yếu chung. Khi đối mặt với các cú sốc lớn như khủng hoảng nhiên liệu toàn cầu, không nước nào đủ sức chịu đựng một mình. Khả năng chống chịu, theo ông, phải là bài toán tập thể - và đó chính là thứ mà ASEAN đã âm thầm xây dựng suốt nhiều thập niên qua.
Trong bức tranh chung đó, vai trò của Việt Nam nổi bật nhờ sự nhất quán, uy tín và tầm nhìn chiến lược rõ ràng. Kể từ khi gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam luôn đặt ASEAN ở vị trí trung tâm trong chính sách đối ngoại, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và hợp tác khu vực. Đến nay, vai trò ấy đã trưởng thành theo chiều sâu mới: Việt Nam không chỉ tham gia vào chương trình nghị sự ASEAN, mà còn góp phần định hình chương trình nghị sự đó.
"Sức mạnh của ASEAN lâu nay luôn nằm ở sự đa dạng, nhưng thành công kế tiếp của khối sẽ phụ thuộc vào sự đoàn kết. Trong hành trình ấy, vai trò của Việt Nam vừa tinh tế vừa quan trọng. Đó không phải tiếng nói lớn nhất trong phòng họp, mà là tiếng nói luôn kêu gọi sự gắn kết, hợp tác và rõ ràng về chiến lược. Bởi trong một thế giới đầy bất định hôm nay, dẫn dắt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với hiện diện nổi bật, mà đôi khi là chỉ ra phương hướng" - TS George nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, ông Keith Leong - nhà nghiên cứu trưởng tại KRA Group - nhìn nhận ASEAN vẫn là một khu vực ổn định và năng động về kinh tế, với hai "tài sản" chiến lược đáng kể nhất là eo biển Malacca và Biển Đông. Khu vực này ngày càng đóng vai trò thiết yếu với chuỗi cung ứng sản xuất toàn cầu và là một chiến trường trong cuộc đua khoáng sản thiết yếu. Bên cạnh đó vẫn còn nhiệm vụ bảo đảm tăng trưởng liên tục cho tổng cộng hơn 680 triệu người dân.
"Việt Nam trong vai trò "ông lớn" sản xuất mới nổi của khu vực đang tìm cách vươn lên trong chuỗi giá trị và là hiện thân cho cả các thách thức lẫn tiềm năng dồi dào của khu vực. ASEAN có triển vọng trở thành một "cường quốc" tầm trung giữ vai trò quyết định, song điều này đòi hỏi sự đoàn kết và quản lý liên tục những lợi ích đôi khi mâu thuẫn giữa các nước thành viên" - ông Leong đánh giá.
Vị chuyên gia người Malaysia chuyên nghiên cứu về ASEAN nhận xét: "Không có nơi nào mà cấu trúc khu vực lại quan trọng như đối với Việt Nam. Xét về tốc độ tăng trưởng và quy mô tham vọng, Việt Nam có thể được xem là điểm sáng kinh tế nổi bật nhất khu vực.
Nhưng cửa sổ dân số vàng đang dần khép lại đồng nghĩa với việc các điều kiện duy trì tăng trưởng nhanh sẽ không tồn tại mãi. Vào lúc này, Việt Nam phải hành động khẩn trương, tận dụng mọi đòn bẩy sẵn có để giữ vững đà tăng trưởng.
Đó cũng chính là khi ASEAN trở nên giá trị nhất - mang lại sự ổn định và niềm tin từ bên ngoài, cho phép một nền kinh tế năng động như Việt Nam duy trì sự tập trung vào mục tiêu tăng trưởng".
Chia sẻ với báo chí, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cho biết chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Cebu mang ý nghĩa đặc biệt: đây là chuyến công tác nước ngoài đầu tiên và là lần đầu tiên Thủ tướng dự Hội nghị Cấp cao ASEAN trên cương vị người đứng đầu Chính phủ.
Tại hội nghị, Việt Nam tập trung vào ba ưu tiên:
Thứ nhất, phối hợp chặt chẽ với các nước ASEAN thúc đẩy triển khai hiệu quả các ưu tiên của năm Chủ tịch ASEAN 2026 và Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, hướng tới xây dựng một Cộng đồng ASEAN tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm.
Thứ hai, cùng ASEAN thúc đẩy duy trì môi trường hòa bình, an ninh và ổn định; đề cao thượng tôn pháp luật quốc tế và chủ nghĩa đa phương; tăng cường liên kết nội khối, đồng thời mở rộng và làm sâu sắc quan hệ với các đối tác, qua đó củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.
Thứ ba, tham gia tích cực vào các nội dung ưu tiên của hội nghị, đặc biệt là các vấn đề cấp bách liên quan đến an ninh năng lượng, an ninh lương thực và hỗ trợ công dân. Việt Nam đã chủ động nghiên cứu, chuẩn bị các đề xuất, sáng kiến cụ thể, thiết thực nhằm nâng cao năng lực ứng phó chung của ASEAN trước các biến động và thách thức ngày càng phức tạp từ bên ngoài.
Ngày 14.4, Công an phường Tân Lập (tỉnh Đắk Lắk) cho biết, đơn vị đã truy bắt được 2 đối tượng trộm ô tô, gây ra vụ tai nạn giao thông liên hoàn trên đường Trần Quý Cáp.
Theo điều tra ban đầu, rạng sáng 14.4, sau khi rủ nhau ăn nhậu say xỉn, Y.G.T.B (19 tuổi, ở xã Quảng Phú, Đắk Lắk) và L.H.H (16 tuổi, ở xã Cư Jút, Lâm Đồng) đã bàn bạc, rủ nhau đi trộm cắp tài sản.
Khi đến khu vực đường Hùng Vương, phát hiện ô tô loại 7 chỗ, nhãn hiệu Ford Everest của người dân đang trùm bạt đậu trên lề đường, cả hai tiếp cận mở cửa xe lục lọi, lấy trộm tài sản.
Lúc này, phát hiện trên xe ô tô vẫn còn chìa khóa, Y.G.T.B đã lấy trộm xe, nổ máy điều khiển chở đồng bọn tìm nơi cất giấu. Mặc dù chưa có giấy phép lái xe ô tô và chưa từng điều khiển xe nhưng Y.G.T.B vẫn lái xe băng qua đường Hùng Vương rồi vượt dốc, đi vào đường Trần Quý Cáp.
Do Y.G.T.B lái xe với tốc độ cao trong trạng thái say xỉn nên xe ô tô đã lao lên dải phân cách giữa đường Trần Quý Cáp, đâm thẳng vào một ô tô tải đang đậu phía đối diện. Sau đó, xe ô tô tiếp tục đi vào làn đường ngược chiều rồi lao thẳng vào dải phân cách giữa đường.
Khi phát hiện bánh xe phía trước đã bị hư hỏng, không thể di chuyển được, cả hai mới mở cửa tẩu thoát vào vườn sầu riêng bên đường để lẩn trốn.
Tuy nhiên, Y.G.T.B và L.H.H đã nhanh chóng bị tổ tuần tra Công an phường Tân Lập phát hiện, bắt giữ. Vào thời điểm xảy ra vụ tai nạn, khu vực này vắng người qua lại nên không xảy ra thương vong.
Hiện Công an phường Tân Lập đã tạm giữ 2 đối tượng trộm ô tô gây ra tai nạn để tiếp tục điều tra làm rõ, xử lý theo quy định.
