Sau hơn 4 năm, ý nghĩa lớn nhất của lệnh ngừng bắn 72 giờ không phải là “hòa bình”, mà là mở ra niềm hy vọng của nhiều gia đình Nga và Ukraine trong cuộc xung đột.
Cuối tháng 4-2026, Điện Kremlin đã đề xuất một lệnh ngừng bắn ngắn hạn nhân dịp Ngày Chiến thắng. Mục tiêu của Matxcơva là đảm bảo an ninh tuyệt đối cho lễ duyệt binh tại quảng trường Đỏ trước mối đe dọa từ drone của Ukraine.
Tuy nhiên, Ukraine thẳng thừng từ chối đề nghị này khi gọi đó là “mưu đồ câu giờ” để Nga tái sắp xếp lực lượng. Phía Ukraine tuyên bố Ngày Chiến thắng của Nga không có giá trị với họ và khẳng định sẽ tiếp tục các hoạt động quân sự nếu thấy cần thiết.
Đối với Ukraine, họ cho rằng ngày 9-5 luôn được Điện Kremlin sử dụng để thúc đẩy sự ủng hộ của người dân trong nước đối với cuộc chiến. Ngoài ra, Kiev cảm thấy không vui vẻ khi bị yêu cầu hưu chiến chỉ để bên tấn công có thể thảnh thơi kỷ niệm một chiến thắng quân sự.
Trong khi đó, Matxcơva lại coi ngày này là phần tối quan trọng trong việc xây dựng bản sắc dân tộc Nga chống ngoại xâm.
Tổng thống Trump đã trực tiếp can thiệp bằng các cuộc điện đàm cá nhân với cả ông Putin và ông Zelensky. Vị tổng thống Mỹ đã định vị lệnh ngừng bắn này là “sự khởi đầu cho hồi kết” của cuộc chiến tàn khốc kéo dài hơn 4 năm qua.
Còn đối với Kiev, việc đồng ý tạm dừng cho thấy họ là “đối tác sẵn lòng” trong tiến trình ngoại giao do Mỹ dẫn dắt. Đây là điều rất quan trọng để duy trì sự hỗ trợ của Mỹ trong tương lai.
Đối với Tổng thống Putin, một lệnh ngừng bắn vào Ngày Chiến thắng là trung tâm của tính chính danh của Điện Kremlin. Một cuộc tấn công bằng drone hay tiếng còi báo động không kích vang lên tại Matxcơva ngay trong buổi lễ sẽ phần nào ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh nước Nga mạnh mẽ và “vạn năng”.
Nhưng khi lễ duyệt binh không có tiếng còi báo động không kích đang diễn ra ở quảng trường Đỏ, một câu hỏi lớn vẫn còn đó: Liệu đây là “sự khởi đầu của hồi kết” như lời Tổng thống Trump tuyên bố trên Truth Social, hay chỉ là một “quãng nghỉ lấy hơi” mà cả Nga, Ukraine và ông Trump đều cần?
Trước hết, việc trao đổi 1.000 tù binh từ mỗi bên cung cấp một “chiến thắng” nhân đạo cần thiết để Tổng thống Zelensky có một thắng lợi đối với người dân Ukraine. Đối với một đất nước đã trải qua hơn 4 năm chiến tranh, việc 1.000 người lính trở về là một niềm an ủi lớn. Ông Zelensky tuyên bố: “Quảng trường Đỏ ít quan trọng đối với chúng tôi hơn là mạng sống của những tù binh chiến tranh Ukraine có thể được đưa về nhà”.
Ngoài ra, với nền kinh tế Nga đang căng mình dưới sức ép của tình trạng chiến tranh kéo dài nhiều năm và cơ sở hạ tầng của Ukraine đang bị hủy hoại nặng, cả hai nước đều đang tìm kiếm một lối thoát khả dĩ mà không giống như một sự đầu hàng vô điều kiện.
Dù là thông qua quan hệ cá nhân hay lời đe dọa thay đổi các gói viện trợ, Washington đã chứng minh được khả năng khiến cả Nga và Ukraine tạm thời nói “đồng ý”. Lệnh ngừng bắn 3 ngày này chính là “bước đệm” trong chiến lược đàm phán lớn hơn của ông Trump.
Bằng cách đảm bảo một lệnh ngừng bắn trong ngày lễ nhạy cảm nhất của Nga, ông đã thiết lập được một đòn bẩy cá nhân trực tiếp trong việc dàn xếp 2 bên đối địch buông súng.
Không giống như các lệnh ngừng bắn thất bại trước đây, thỏa thuận này được gắn kết bởi một cuộc trao đổi tù binh thực chất với số lượng lớn. Sự phối hợp hậu cần cần thiết để trao đổi tù binh cho thấy các kênh liên lạc được nối lại giữa Washington, Kiev và Matxcơva.
Mục tiêu cuối cùng của ông Trump có thể không chỉ là một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, mà còn là một Hội nghị “Yalta mới”, một phiên bản của những gì từng xảy ra ở Yalta, Crimea vào tháng 2-1945 nhằm phân chia phạm vi ảnh hưởng sau Chiến tranh thế giới thứ 2.
Một thỏa thuận sâu rộng tiếp sau kỳ hưu chiến 3 ngày sẽ định nghĩa lại phạm vi ảnh hưởng của Nga để đổi lấy việc chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn.
Một cuộc ngưng bắn 3 ngày không phải là một hiệp ước hòa bình. Nếu không có sự đồng thuận về tình trạng của các vùng lãnh thổ đang bị chiếm đóng, “các hoạt động xung đột” có khả năng sẽ tái diễn với cường độ dữ dội hơn ngay khi đồng hồ điểm nửa đêm ngày 11-5.
Sự mất lòng tin vẫn còn đó khi những “bóng ma” thất bại từ thỏa thuận Minsk 2014 và 2015 trong quá khứ với đầy đủ các bên tham gia cam kết vẫn luôn ám ảnh người Ukraine.
Nếu lệnh ngừng bắn giữ vững được qua ngày 11-5, ông Trump có lẽ sẽ tuyên bố chiến thắng trên truyền thông. Lúc đó, ông Trump sẽ được ghi nhận có “công lao” cho một thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn giữa Nga và Ukraine, nhưng đó có thể là một “hòa bình do cùng kiệt sức” hơn là một “hòa bình vì mong có hòa bình”.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tối nay chủ trì quốc yến chiêu đãi Tổng thống Mỹ Donald Trump. Sự kiện diễn ra tại Đại lễ đường Nhân dân với sự tham dự của nhiều quan chức cấp cao hai bên.
Danny Kemp, phóng viên chuyên trách Nhà Trắng của hãng thông tấn AFP, cho biết các món được phục vụ trong quốc yến gồm súp cà chua tôm hùm, sườn bò giòn, vịt quay Bắc Kinh, rau củ hầm, cá hồi nấu chậm dùng kèm sốt mù tạt, bánh bao nhân thịt heo áp chảo.
Món tráng miệng gồm bánh ngọt hình vỏ ốc, tiramisu, trái cây và kem.
Theo CNN, quốc yến gồm các món đặc sản Trung Quốc, nhưng một số món được điều chỉnh để phù hợp với khẩu vị khá kén chọn của Tổng thống Mỹ.
"Vì tương lai tươi sáng của quan hệ Trung - Mỹ, vì tình hữu nghị giữa hai dân tộc, vì sức khỏe của Tổng thống Trump cùng tất cả quý vị khách quý có mặt tại đây", ông Tập nói khi nâng ly chúc mừng trong quốc yến.
Chủ tịch Trung Quốc thêm rằng sự phát triển của Trung Quốc có thể "song hành" với "làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại", đề cập phong trào do Tổng thống Trump khởi xướng. "Đạt được sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa và làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại hoàn toàn có thể song hành, giúp đỡ lẫn nhau thành công và thúc đẩy sự thịnh vượng của toàn thế giới", ông nói.
Tổng thống Mỹ cho biết cuộc hội đàm trước đó với Chủ tịch Trung Quốc "vô cùng tích cực, hiệu quả", mô tả quốc yến là "cơ hội quý giá khác để thảo luận giữa những người bạn".
"Tôi muốn nâng ly chúc mừng mối quan hệ phong phú và bền vững giữa nhân dân Mỹ và Trung Quốc. Đó là mối quan hệ rất đặc biệt", Tổng thống Mỹ cho hay.
Trong nhiều thập kỷ, Trung Quốc đã sử dụng sức mạnh biểu tượng của ẩm thực trong những sự kiện ngoại giao mang tính dấu mốc, cũng như khi tiếp đón những vị khách quốc tế quan trọng. Trong chuyến thăm Trung Quốc năm 2017, ông Trump từng được phục vụ các món mang phong cách ẩm thực Hoài Dương, một trong 8 trường phái ẩm thực lớn của Trung Quốc.
Trong một bài đăng dài trên mạng xã hội vào ngày 14/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã liệt kê những thành tựu mà chính quyền của ông đã đạt được trong thời gian qua, bao gồm “phá hủy quân sự Iran”.
Tổng thống Trump cũng cho biết chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran “sẽ tiếp tục”, ám chỉ rằng nhà lãnh đạo Mỹ vẫn cân nhắc nghiêm túc việc nối lại các cuộc tấn công vào Iran sau khi trở về từ chuyến thăm Trung Quốc.
Trước khi lên đường sang Trung Quốc, ông Trump nói rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran đang “trong tình trạng nguy kịch”.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cũng nói rằng “chúng ta đang đạt được tiến triển”, nhưng vẫn còn những câu hỏi về việc liệu Iran có đáp ứng “lằn ranh đỏ” của Tổng thống Trump về việc không sở hữu vũ khí hạt nhân hay không.
Về phần mình, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo Mỹ và Israel không nên tiến hành các cuộc tấn công quân sự mới nhằm vào Iran. Ông nói rằng các cuộc đối đầu trước đây đã thất bại trong việc đạt được các mục tiêu và bất kỳ nỗ lực nào trong tương lai cũng sẽ dẫn đến kết quả tương tự.
"Chúng tôi đã quen với những lời đe dọa này. Họ đã lặp đi lặp lại những lời đe dọa của mình dưới nhiều hình thức và phương tiện khác nhau. Nhưng chính họ cũng biết rằng họ không đạt được gì, và sẽ không đạt được gì, thông qua những lời đe dọa này hay thậm chí là thông qua cuộc chiến mà họ đã phát động", ông Araghchi phát biểu bên lề cuộc họp kéo dài 2 ngày của các ngoại trưởng khối BRICS tại New Delhi hôm 14/5.
Ngoại trưởng Araghchi một lần nữa nhấn mạnh rằng “không có giải pháp quân sự nào cho các vấn đề liên quan đến Iran”.
“Iran vẫn đứng vững trước các mối đe dọa và không khuất phục. Đối phương đã thấy và trải nghiệm điều này; họ đã tiến hành cuộc chiến 40 ngày chống lại chúng tôi và đã thấy kết quả. Iran đối mặt với mọi áp lực”, ông Araghchi tuyên bố.
Ông khẳng định các mối đe dọa sẽ không làm thay đổi lập trường của Iran.
“Những ai nói chuyện với Iran bằng ngôn ngữ tôn trọng sẽ nhận được sự tôn trọng tương tự. Do đó, giải pháp không nằm ở những lời đe dọa. Càng đe dọa, họ càng không đạt được gì ngoài sự thất bại. Nếu họ muốn thử thách chúng ta một lần nữa và gây chiến, họ sẽ không thu được kết quả nào khác ngoài những gì họ đã đạt được trước đây”, nhà ngoại giao Iran cảnh báo.
Ông khẳng định “vị thế của Iran đã được nâng cao sau xung đột”.
“Giờ đây, tất cả các quốc gia đều thừa nhận rằng Iran là bên chiến thắng trong cuộc chiến này và đã thành công trong việc ngăn chặn đối phương đạt được mục tiêu của họ trong việc áp đặt ý chí”, Ngoại trưởng Araghchi nhấn mạnh.
Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ (Bộ trưởng Chiến tranh) Pete Hegseth ngày 12/5 tuyên bố Mỹ có thể chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài một tháng và nối lại các cuộc tấn công vào Iran.
Truyền thông Mỹ dẫn các nguồn tin cho biết, Tổng thống Trump ngày càng thất vọng với cách Iran xử lý các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột, và một số phụ tá của nhà lãnh đạo Mỹ cho biết ông đang nghiêm túc xem xét việc nối lại các hoạt động quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran trong những tuần gần đây.
Theo các nguồn tin, Tổng thống Trump ngày càng mất kiên nhẫn với việc eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa, cũng như sự chia rẽ trong ban lãnh đạo Iran khiến họ không thể đưa ra những nhượng bộ đáng kể trong các cuộc đàm phán hạt nhân.
Một số quan chức, bao gồm các quan chức Lầu Năm Góc, đã ủng hộ cách tiếp cận quyết liệt hơn nhằm gây áp lực buộc Iran phải ngồi vào bàn đàm phán - bao gồm cả các cuộc tấn công có mục tiêu nhằm làm suy yếu hơn nữa vị thế của Tehran. Trong khi đó, những quan chức khác vẫn thúc đẩy cơ hội đàm phán ngoại giao.
Hãng thông tấn IRNA chiều 24.4 đưa tin Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi sẽ bắt đầu chuyến công du gồm nước Pakistan, Oman và Nga trong ngày. Ông Araghchi sẽ sang Islamabad, Muscat và Moscow với mục đích là tham vấn song phương và thảo luận về những diễn biến thời sự trong khu vực cũng như tình hình xung đột Iran và Mỹ - Israel.
Theo CNN, ông Araghchi dự kiến đối thoại với các đại diện Pakistan mà không phải là đại diện Mỹ. Phía Pakistan kỳ vọng cuộc gặp sẽ dẫn đến vòng đàm phán giữa hai nước tham chiến.
Chuyến thăm diễn ra giữa lúc các quan chức Pakistan đang cố gắng kết nối Mỹ và Iran cho vòng đàm phán trực tiếp thứ hai. Hồi đầu tuần này, phái đoàn Mỹ được cho là đã dự tính lên đường sang Islamabad nhưng sau cùng hoãn lại do Iran từ chối tham gia đàm phán dưới sự đe dọa.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gia hạn thời gian ngừng bắn để các bên tìm kiếm một thỏa thuận lâu dài. Hôm 23.4, ông Trump nói không vội trong việc chốt thỏa thuận, giữa lúc Mỹ đang phong tỏa các cảng biển Iran còn Tehran đóng cửa eo biển Hormuz.
Cũng trong ngày 24.4, các lãnh đạo Lầu Năm Góc có cuộc họp báo cung cấp thông tin về tình hình xung đột với Iran. Tại sự kiện, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth nói rằng việc phong tỏa các cảng biển Iran đang mở rộng ra toàn cầu. Ông tuyên bố sẽ không ai được phép di chuyển từ eo biển Hormuz đến bất cứ đâu trên thế giới nếu không có sự cho phép của Hải quân Mỹ.
Ông nói rằng thêm một tàu sân bay sẽ tham gia phong tỏa trong những ngày tới. Trước đó, quân đội Mỹ xác nhận tàu sân bay USS George H.W. Bush đã đến Ấn Độ Dương vào ngày 23.4. Tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang hoạt động tại biển Ả Rập trong khi tàu USS Gerald R. Ford đang hoạt động tại biển Đỏ.
Mặt khác, ông Hegseth ca ngợi việc bắt giữ các tàu trong tuần này tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương - những tàu đã rời khỏi cảng Iran trước khi lệnh phong tỏa có hiệu lực.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine nói rằng quân đội Mỹ đã bắn 5 phát cảnh cáo và 9 phát pháo để vô hiệu hóa tàu hàng Touska treo cờ Iran vào hôm cuối tuần do tàu này không tuân thủ yêu cầu quay đầu. Con tàu bị bắn trúng buồng động cơ và lực lượng Mỹ sau đó lên tàu để kiểm soát.
