Mới nhất ngày 8-5, Cơ quan An ninh y tế Anh thông báo phát hiện một trường hợp nghi nhiễm vi rút Hanta là một người Anh từng là hành khách trên du thuyền này.
Các chuyên gia cho hay dù căn bệnh này không mới, nhưng nguy hiểm ở chỗ triệu chứng ban đầu rất dễ nhầm với cúm thông thường, trong khi bệnh có thể chuyển nặng gây suy hô hấp cấp, sốc tuần hoàn và tử vong chỉ trong vài giờ.
Theo thông tin được cập nhật tại khóa đào tạo, chùm ca bệnh đáng chú ý nhất hiện nay xuất hiện trên một tàu du lịch quốc tế khởi hành từ Argentina đầu tháng 4-2026, đi qua nhiều khu vực sinh thái đặc biệt như Nam Cực, đảo Nam Georgia, Tristan da Cunha và Saint Helena.
Đến nay đã có 3 trường hợp tử vong. Các bệnh nhân ban đầu chỉ sốt, đau bụng, buồn nôn nhưng nhanh chóng chuyển sang viêm phổi nặng, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS) và sốc tuần hoàn. Điều khiến giới chuyên môn lo ngại là khả năng lây truyền từ người sang người của chủng Andes vi rút, đặc tính hiếm gặp nhưng từng được ghi nhận tại Nam Mỹ.
Theo ThS Nguyễn Quốc Thái, Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, vi rút Hanta là nhóm vi rút RNA thuộc họ Hantaviridae, tồn tại tự nhiên chủ yếu ở các loài gặm nhấm như chuột cống, chuột đồng, chuột nhắt… Vi rút có thể sống lâu dài trong cơ thể vật chủ mà không gây bệnh cho chúng nhưng đặc biệt nguy hiểm khi lây sang người.
Vi rút Hanta được chia thành hai nhóm chính. Nhóm “Thế giới cũ” phổ biến ở châu Á và châu Âu, thường gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS). Trong khi đó, nhóm “Thế giới mới” tại châu Mỹ gây hội chứng tim phổi do vi rút Hanta (HPS/HCPS), đây là thể bệnh có tỉ lệ tử vong lên tới 40–50%.
“Điểm đáng sợ nhất của bệnh là tốc độ diễn tiến rất nhanh. Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, đau cơ như cúm nhưng sau đó nhanh chóng rơi vào suy hô hấp cấp, phù phổi, tụt huyết áp và sốc tim”, bác sĩ Thái cho biết.
Không giống nhiều bệnh truyền nhiễm khác lây qua muỗi hay côn trùng, vi rút Hanta chủ yếu lây sang người khi hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh.
Nguy cơ thường xuất hiện khi người dân dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại, kho thóc hoặc những nơi có nhiều phân chuột nhưng quét khô, dùng chổi hoặc máy hút bụi khiến vi rút phát tán vào không khí. Vi rút cũng có thể lây qua vết cắn của chuột hoặc khi vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang bệnh.
Theo TS.BS Đoàn Thu Trà, Quyền Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, hiện chưa có thuốc kháng vi rút đặc hiệu cũng như vắc xin phòng bệnh do vi rút Hanta gây ra. Vì vậy, việc điều trị chủ yếu dựa vào hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ.
Trong các trường hợp nặng, bệnh nhân có thể phải thở máy, lọc máu hoặc can thiệp ECMO (hệ thống tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể) để duy trì sự sống. “Không có thuốc điều trị tận gốc nên phát hiện muộn sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong”, bác sĩ Trà nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh Hanta mới trong đợt cảnh báo hiện tại. Trước đó, vào khoảng năm 2012 từng có ghi nhận một số ca nhiễm rải rác phía Nam. Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện ca bệnh là hoàn toàn hiện hữu do quần thể chuột và các loài gặm nhấm tại Việt Nam rất phổ biến, sinh sống sát khu dân cư.
Một số nghiên cứu dịch tễ học (như nghiên cứu huyết thanh năm 2025 trên nhóm người chăn nuôi động vật hoang dã tại một vài tỉnh thành) đã phát hiện ra tỉ lệ nhỏ người dân có kháng thể chống lại vi rút Hanta, cho thấy họ đã từng vô tình phơi nhiễm với mầm bệnh này trong tự nhiên.
Vì vậy, dù bệnh hiếm gặp, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không được chủ quan. Biện pháp tốt nhất hiện nay là kiểm soát chuột, giữ vệ sinh nhà cửa, bịt kín khe hở ngăn chuột vào nhà, giữ vệ sinh môi trường và đặc biệt luôn xịt ẩm, đeo găng tay, khẩu trang thay vì quét khô khi dọn dẹp những khu vực nghi ngờ có phân chuột.
Bác sĩ Trà cũng cho biết thêm hệ thống y tế Việt Nam hiện có đủ năng lực xét nghiệm và chẩn đoán nếu xuất hiện ca nghi ngờ nhiễm bệnh.
Nếu xuất hiện sốt cao, đau cơ, khó thở sau khi làm việc ở kho bãi, đồng ruộng hoặc môi trường có nhiều chuột, người dân cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám, tránh chủ quan vì bệnh có thể diễn tiến rất nhanh.
Khi ăn tỏi mỗi ngày, những nhóm người sau sẽ được hưởng nhiều lợi ích sức khỏe:
Tỏi là một trong những thực phẩm tự nhiên được nghiên cứu khá nhiều về khả năng giúp hạ huyết áp. Các nghiên cứu tổng hợp cho thấy bổ sung tỏi có thể giúp giảm huyết áp ở người bị huyết áp cao. Trong một số trường hợp, mức giảm này có thể tương đương với thuốc điều trị nhẹ, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Cơ chế chính nằm ở các hợp chất lưu huỳnh như allicin. Chúng có tác dụng làm giãn mạch máu, tăng khả năng hoạt động của nitric oxide và giảm áp lực lên thành mạch. Nhờ đó, máu lưu thông dễ dàng hơn và huyết áp được cải thiện.
Với những người bị huyết áp cao, ăn tỏi mỗi ngày có thể là một cách hỗ trợ tự nhiên khá hữu ích. Tuy nhiên, tỏi không thể thay thế thuốc và vẫn cần tuân theo hướng dẫn điều trị của bác sĩ.
Tỏi cũng phù hợp với những người có nguy cơ mắc bệnh tim mạch, chẳng hạn những người có cholesterol cao, mỡ máu hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim.
Nghiên cứu cho thấy tỏi có thể giúp cải thiện cùng lúc nhiều yếu tố nguy cơ với bệnh tim. Cụ thể, tỏi làm giảm cholesterol "xấu" LDL, cải thiện chức năng mạch máu và hạn chế sự kết dính của tiểu cầu. Sự kết dính này là yếu tố liên quan đến hình thành cục máu đông.
Tỏi cũng có lợi cho những người đang ở giai đoạn sớm của các bệnh chuyển hóa như cholesterol cao mức độ nhẹ, đường huyết bắt đầu cao nhưng chưa đến mức bị tiểu đường. Tỏi chứa các hợp chất có thể giúp giảm cholesterol, chất béo trung tính và góp phần kiểm soát đường huyết.
Dù hiệu quả không quá mạnh nhưng nếu kết hợp với chế độ ăn lành mạnh và vận động đều đặn, tỏi có thể giúp làm chậm tiến triển của các rối loạn này. Điều này đặc biệt quan trọng ở giai đoạn nhẹ, cơ thể vẫn còn khả năng hồi phục tốt.
Tỏi từ lâu đã được xem là thực phẩm có ích cho hệ miễn dịch. Các hợp chất trong tỏi như allicin, diallyl sulfide và S-allyl cysteine có khả năng kháng khuẩn và giúp điều hòa hoạt động của hệ miễn dịch.
Những chất trên giúp tăng hiệu quả hoạt động của tế bào miễn dịch, giúp cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh. Một số nghiên cứu cho thấy người ăn tỏi thường xuyên có thể ít bị cảm lạnh hơn hoặc nếu mắc thì triệu chứng nhẹ hơn, theo Eating Well.
Tại lễ ký kết chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ phát triển chuyên môn toàn diện cho Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa ngày 14/5, Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết đây là bước đi trong chiến lược phát triển hệ thống y tế theo mô hình "đa tầng - đa cực - đa trung tâm", hướng tới xây dựng mạng lưới bệnh viện cửa ngõ có khả năng xử trí cấp cứu và điều trị chuyên sâu ngay tại địa phương.
Theo định hướng, Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa phục vụ nhu cầu khám chữa bệnh của người dân địa phương và từng bước trở thành "bệnh viện cửa ngõ" khu vực phía Đông Nam TP HCM. Bệnh viện đảm nhận vai trò tiếp nhận, xử trí cấp cứu ban đầu, điều trị các bệnh lý phổ biến và kết nối với hệ thống bệnh viện chuyên sâu của thành phố khi cần thiết.
Các bệnh viện tuyến cuối của TP HCM đã xây dựng kế hoạch hỗ trợ dài hạn, đồng bộ. Trong đó, Bệnh viện Nhân dân 115 hỗ trợ phát triển lĩnh vực cấp cứu, hồi sức tích cực, xây dựng đơn vị đột quỵ, đào tạo quy trình báo động đỏ và cấp cứu đa chấn thương. Đơn vị này cũng hỗ trợ xây dựng mô hình "Trung tâm cấp cứu chấn thương" tích hợp đa chuyên khoa tại Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa, giúp bệnh nhân nặng được tiếp cận hồi sức và can thiệp chuyên sâu trong "thời gian vàng".
Bệnh viện Bình Dân giúp phát triển ngoại khoa, nhất là ngoại tổng quát, ngoại niệu và các kỹ thuật phẫu thuật chuyên sâu. Bệnh viện Từ Dũ hỗ trợ lĩnh vực sản phụ khoa, nâng cao năng lực cấp cứu sản khoa, chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh, đồng thời chuyển giao kỹ thuật chuyên sâu trong chẩn đoán và điều trị.
Ở lĩnh vực truyền nhiễm, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới giúp đào tạo nhân sự, nâng cao năng lực kiểm soát nhiễm khuẩn, hồi sức truyền nhiễm và xử trí các tình huống dịch bệnh mới nổi.
Bệnh viện Nhi Đồng 1 chuyển giao công tác khám chữa bệnh trẻ em, cấp cứu nhi, hồi sức nhi và đào tạo nguồn nhân lực chuyên khoa nhi. Ngoài chuyên môn, bệnh viện còn tham gia về quản trị, xây dựng quy trình vận hành, quản lý chất lượng và đào tạo đội ngũ quản lý khoa phòng.
Hai bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM và Răng Hàm Mặt TP HCM cũng tham gia phát triển các chuyên khoa sâu, giúp người dân khu vực tiếp cận thêm nhiều dịch vụ kỹ thuật cao ngay tại địa phương.
Theo ông Thượng, việc các bệnh viện tuyến cuối hỗ trợ Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa không dừng ở chuyển giao kỹ thuật mà hướng tới mô hình "hệ thống bệnh viện đồng hành". Trong đó, các bệnh viện chuyên sâu đóng vai trò hạt nhân chuyên môn, hỗ trợ nâng cao năng lực cho các bệnh viện cửa ngõ.
Ngành y tế kỳ vọng Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa phát triển sẽ góp phần giảm tải cho các bệnh viện nội đô TP HCM, rút ngắn thời gian tiếp cận cấp cứu và điều trị cho người dân khu vực phía Đông Nam.
Với sự hợp tác trên, hai BV sẽ hội chẩn liên viện, phối hợp chuyên môn, chuyển tuyến; triển khai các chương trình chăm sóc răng miệng cho người cao tuổi, người có nhiều bệnh nền.
Đồng thời, có các khóa đào tạo liên tục và luân phiên cán bộ chuyên môn nâng cao năng lực chuyên sâu...; lồng ghép tư vấn, sàng lọc răng miệng trong chương trình khám sức khỏe người cao tuổi; ứng dụng nền tảng công nghệ thông tin để truyền thông và theo dõi sức khỏe răng miệng. Đặc biệt, cùng nghiên cứu khoa học về sức khỏe răng miệng và bệnh lý liên quan; xây dựng mô hình chăm sóc răng miệng tích hợp tại BV và cộng đồng.
Mới đây, BV Răng hàm mặt T.Ư Hà Nội đã tiến hành điều tra sức khỏe răng miệng cộng đồng tại tỉnh Bắc Ninh (thuộc khuôn khổ đề tài khoa học và công nghệ về nghiên cứu xây dựng mô hình chăm sóc sức khỏe răng miệng cộng đồng tại VN giai đoạn 2025 - 2030, triển khai tại 14 tỉnh, thành, bao gồm cả người trưởng thành và trẻ em).
Bắc Ninh là tỉnh đầu tiên triển khai nghiên cứu, với sự tham gia của khoảng 1.000 người dân địa phương. Thông qua khám, điều tra sức khỏe răng miệng; khảo sát kiến thức, hành vi chăm sóc sức khỏe răng miệng, nghiên cứu đánh giá xu hướng bệnh răng miệng trong cộng đồng; đồng thời thu thập mẫu nước sinh hoạt để xây dựng bản đồ fluor, làm cơ sở xây dựng hướng dẫn sử dụng fluor quốc gia và chiến lược chăm sóc sức khỏe răng miệng cộng đồng.
Kết quả đề tài sẽ cung cấp dữ liệu cho xây dựng chiến lược phát triển ngành răng hàm mặt VN, góp phần nâng cao sức khỏe răng miệng của người dân trong thời gian tới.
