Vừa qua, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM) phối hợp cùng Viện Nghiên cứu và Đào tạo Y Dược An Sinh tổ chức hội nghị khoa học với chủ đề: “Viêm mạn tính: Cập nhật về cơ chế, vai trò sinh bệnh và tiếp cận một số phương pháp mới trong điều trị bệnh mạn tính” nhân dịp kỷ niệm 20 năm thành lập bệnh viện.
Chia sẻ tại hội nghị, Giáo sư – tiến sĩ khoa học Phạm Mạnh Hùng, nguyên Thứ trưởng Bộ y tế, nguyên Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, cho biết viêm mạn tính có thể âm thầm kéo dài nhiều năm, là nền tảng của nhiều bệnh mạn tính và quá trình lão hóa.
“Chiến đấu với viêm giống như đối đầu với địch, cần ‘đánh cho hay, cho trúng’ chứ không phải chỉ biết ‘đánh và đánh’. Mục đích là đảm bảo sự cân bằng miễn dịch, vừa tạo ra đáp ứng miễn dịch đủ mạnh để loại bỏ tác nhân gây viêm, vừa bảo tồn sự toàn vẹn của cơ thể. Cũng có thể hiểu điều trị viêm mạn tính như điều khiển ô tô, phải cân bằng giữa chân ga và chân phanh sao cho đi nhanh đến đích nhưng vẫn an toàn”, Giáo sư Mạnh Hùng nói.
Ở người lớn tuổi và người bệnh mạn tính thường xuất hiện tình trạng “viêm lão hóa” – tăng cytokine gây viêm kéo dài do tế bào lão hóa, suy giảm miễn dịch và stress oxy hóa. Việc tái lập cân bằng cytokine giúp giảm tổn thương mô, ngăn phản ứng viêm quá mức và hỗ trợ các điều trị khác hiệu quả hơn.
Từ cơ chế này, một số hướng điều trị mới của bệnh mạn tính và lão hóa dựa trên miễn dịch đang được nghiên cứu và thử nghiệm, gồm:
Cũng tại hội nghị, Giáo sư – tiến sĩ Đặng Vạn Phước, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược TP.HCM, nguyên Trưởng khoa Y – Đại học Quốc gia TP.HCM, chia sẻ xơ vữa động mạch không chỉ là rối loạn mỡ máu mà thực chất còn là một bệnh viêm mạn tính. Xơ vữa hình thành rất sớm và tiến triển âm thầm, từ vệt mỡ đến mảng xơ sợi, rồi nứt vỡ và gây huyết khối – nguyên nhân chính gây tử vong và tàn phế.
Tuy nhiên, Giáo sư Vạn Phước cho hay mảng xơ vữa dày chưa chắc đã nguy hiểm bằng mảng xơ vữa mỏng kèm viêm nặng. Viêm mới chính là “thủ phạm” gây bất ổn và nứt mảng xơ vữa, tăng khả năng gây vỡ và tắc mạch.
Từ đây, Giáo sư Vạn Phước nhấn mạnh rằng có nhiều yếu tố nguy cơ mọi người có thể chủ động điều chỉnh để hạn chế biến cố tim mạch, như: Hút thuốc, ăn uống, lối sống, rượu bia, béo phì, tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu…
Trong đó, hạ LDL-C (cholesterol “xấu”) là nền tảng để giảm biến cố tim mạch và tử vong. Mỗi 1 mmol/L LDL-C hạ xuống có thể làm giảm 10% tỷ lệ tử vong chung, 20% tỷ lệ tử vong do bệnh động mạch vành, 17% tỷ lệ đột quỵ và 23% biến cố mạch vành lớn.
Nghiên cứu trên tạp chí Food Chemistry: X (chuyên công bố các nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học thực phẩm và dinh dưỡng) vào năm 2025 cho thấy ổi thuộc nhóm trái cây giàu vitamin C. Dưỡng chất này giúp cơ thể duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh.
Vitamin C hỗ trợ hoạt động của các tế bào miễn dịch quan trọng như đại thực bào, tế bào lympho và tế bào tiêu diệt tự nhiên. Các tế bào này góp phần bảo vệ cơ thể trước tác nhân gây bệnh và giảm nguy cơ nhiễm trùng.
Theo nghiên cứu trên tạp chí Food Bioscience vào năm 2024, ổi cung cấp lượng chất xơ dồi dào, giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định. Chất xơ hỗ trợ điều hòa nhu động ruột và hạn chế táo bón. Thành phần này còn nuôi dưỡng lợi khuẩn trong đường ruột, giúp duy trì hệ vi sinh cân bằng.
Ngoài ra, ổi có đặc tính kháng khuẩn, giúp giảm sự phát triển của vi khuẩn có hại trong ruột.
Ổi chứa nhiều chất chống oxy hóa và vitamin có lợi cho tim. Các chất này giúp giảm tác động của gốc tự do lên hệ tim mạch.
Hàm lượng kali cao hỗ trợ điều hòa huyết áp. Chất xơ hòa tan trong ổi góp phần cải thiện chức năng tim và duy trì mạch máu khỏe mạnh.
Nghiên cứu trên tạp chí Foods vào năm 2022, ổi có chỉ số đường huyết thấp nên không làm tăng đường máu đột ngột. Lượng chất xơ cao giúp làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu.
Nhờ đó, cơ thể duy trì mức đường huyết ổn định hơn. Cơ chế này cũng giúp kéo dài cảm giác no sau khi ăn.
Ổi là lựa chọn phù hợp trong chế độ ăn kiểm soát cân nặng. Chất xơ trong ổi giúp tạo cảm giác no lâu và hạn chế ăn quá mức.
Lượng calo thấp giúp bổ sung năng lượng mà không làm tăng đáng kể tổng calo trong ngày.
Ổi còn chứa hợp chất có tác dụng chống viêm, góp phần cải thiện quá trình chuyển hóa và hỗ trợ duy trì cân nặng hợp lý.
Vị chuyên gia thần kinh trút hơi thở cuối cùng vào ngày 22/12/2025. Hôm 10/5, CNBC Make It xuất bản bài viết cuối cùng của ông dưới sự cho phép từ gia đình, đúc kết những kinh nghiệm cốt lõi giúp nâng cao chất lượng sống cho mọi người.
Trước đó, Tổ chức Kỷ lục Guinness ghi nhận ông Tucker là bác sĩ cao tuổi nhất thế giới còn làm việc vào năm 2021, khi ông chạm mốc 98 tuổi 231 ngày. Ông cống hiến hơn 75 năm cho ngành thần kinh học tại thành phố Cleveland, bang Ohio. Ngay cả khi bệnh viện tuyến đầu đóng cửa năm 2022, kỷ lục gia này vẫn tiếp tục giảng dạy bác sĩ nội trú tại Trung tâm Y tế St. Vincent Charity và sinh viên luật tại Đại học Case Western Reserve xuyên suốt thời kỳ đại dịch.
Nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất ông áp dụng là giữ cho trí tuệ luôn bận rộn. Ông đánh giá trí não giống như các nhóm cơ, sẽ suy yếu nếu con người lười vận động. Do đó, ông liên tục làm việc, học hỏi và tìm hướng đi mới, tiêu biểu như việc chuyển sang lĩnh vực thẩm định pháp lý y khoa và học dùng mạng xã hội lúc cuối đời.
Thậm chí, ở tuổi ngoài 60, ông vẫn miệt mài học luật vào ban đêm và thi đỗ chứng chỉ luật sư bang Ohio năm 67 tuổi. Bác sĩ khuyên mọi người tham gia tình nguyện, đọc sách hoặc chơi nhạc nhằm duy trì sự nhạy bén, tránh tình trạng chậm chạp khi ngừng kết nối với thế giới bên ngoài.
Y học hiện đại đã chứng minh thói quen giữ trí não bận rộn giúp con người xây dựng "dự trữ nhận thức", bù đắp hiệu quả cho quá trình lão hóa tự nhiên. Cụ thể, dự án nghiên cứu về Trí nhớ và Lão hóa của Đại học Rush (Mỹ) theo dõi gần 3.000 người cao tuổi trong nhiều thập kỷ đã kết luận nhóm thường xuyên đọc sách, học kỹ năng mới có tốc độ suy giảm nhận thức chậm hơn 32% so với nhóm lười tư duy.
Tạp chí y khoa The Lancet năm 2020 cũng công bố báo cáo cho thấy duy trì lao động trí óc và giao tiếp xã hội ở tuổi trung niên có khả năng ngăn ngừa 40% số ca sa sút trí tuệ. Thêm vào đó, Tạp chí Dịch tễ học và Sức khỏe Cộng đồng từng phân tích dữ liệu từ hàng trăm nghìn cá nhân, chỉ ra quyết định kéo dài thời gian làm việc thêm một năm sau mốc 65 tuổi giúp giảm 11% nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân.
Yếu tố thứ hai quyết định tuổi thọ là một tâm hồn thanh thản. Trải qua hơn một thế kỷ nếm trải nhiều thất vọng và mất mát, ông Tucker kiên quyết từ chối mang theo lòng thù hận. Ông coi sự giận dữ là gánh nặng vô nghĩa, chỉ làm tăng huyết áp và bào mòn trái tim. Thay vì oán trách, ông chọn cách bao dung để bảo vệ sức khỏe bản thân, dồn năng lượng cho những điều thực sự ý nghĩa.
Bệnh viện Johns Hopkins (Mỹ) từng công bố nhiều tài liệu y khoa khẳng định hành vi nuôi dưỡng sự tức giận sẽ kích thích cơ thể sản sinh lượng lớn hormone căng thẳng cortisol, trực tiếp làm tăng huyết áp và nhịp tim. Ngược lại, thực hành sự bao dung giúp con người bảo vệ thành mạch máu, cải thiện chất lượng giấc ngủ. Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan củng cố thêm quan điểm này thông qua công trình theo dõi 70.000 người trong 30 năm, chỉ ra nhóm sống lạc quan, vị tha có tỷ lệ thọ qua 85 tuổi cao hơn từ 50% đến 70% so với nhóm mang tâm lý tiêu cực nhờ khả năng triệt tiêu các phản ứng viêm mãn tính.
Cuối cùng, ông đề cao sự điều độ thay vì ép bản thân từ bỏ mọi thú vui. Vị bác sĩ 103 tuổi vẫn thỉnh thoảng thưởng thức một ly martini hay miếng bít tết ngon, đan xen cùng những bữa ăn dồi dào rau xanh do bà Sue - người vợ gắn bó 68 năm - chuẩn bị.
Ông khẳng định việc duy trì cái nhìn tỉnh táo, cân bằng trong ăn uống cũng như mọi mặt đời sống chính là chìa khóa tận hưởng niềm vui bền vững, giúp con người tránh khỏi trạng thái kiệt quệ do dư thừa hoặc suy sụp do quá thiếu thốn.
TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết nước mía là nguồn đường hấp thu nhanh, tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu sử dụng không đúng cách.
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lượng đường tự do nên dưới 25g mỗi ngày để có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, một cốc nước mía khoảng 240 ml cung cấp 90-120 kcal, tương đương 20-25 g đường.
"Như vậy, chỉ một cốc nước mía đã gần chạm ngưỡng đường khuyến nghị trong ngày", tiến sĩ nói.
Đường trong nước mía tồn tại ở dạng lỏng, không có chất xơ đi kèm nên được hấp thu rất nhanh vào máu, làm tăng đường huyết và kích thích tiết insulin mạnh. Dạng đường này không tạo cảm giác no và không làm giảm lượng ăn ở bữa sau, khiến người uống dễ nạp thêm năng lượng mà không nhận ra, tăng nguy cơ béo phì, đái tháo đường và các rối loạn chuyển hóa.
Nước mía thường được uống rất lạnh. Nhiệt độ thấp làm giảm cảm nhận vị ngọt, khiến người uống có cảm giác "không ngọt lắm" và dễ uống nhiều hơn bình thường. Đây là một "cái bẫy" cảm giác khá phổ biến, khiến lượng đường nạp vào thực tế cao hơn nhiều so với nhận thức.
"Bạn cho rằng mình chỉ uống nước giải khát nhẹ, nhưng thực chất đã tiêu thụ lượng đường tương đương hoặc thậm chí không kém nước ngọt có gas", tiến sĩ nói.
Ở nhiều quầy hàng, mía được cạo sẵn vỏ và để ngoài trời trong thời gian dài. Khi mất lớp vỏ bảo vệ tự nhiên, phần ruột mía giàu đường lộ ra ngoài, trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, đặc biệt trong điều kiện nhiệt độ cao của mùa hè.
Ngoài ra, bụi, ruồi, tay người và dụng cụ chế biến không đảm bảo, nguyên liệu có thể bị ô nhiễm trước khi ép. Nguồn nước đá có thể không đảm bảo vệ sinh có thể gây đầy bụng, tiêu chảy, đau bụng, lâu dài ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột và tiêu hóa.
Tiến sĩ Giang khuyến cáo mỗi lần chỉ nên dùng một cốc nhỏ khoảng 200 ml, không uống hàng ngày và không dùng thay nước lọc.
Người mắc hoặc có nguy cơ đái tháo đường nên hạn chế vì nước mía làm tăng đường huyết nhanh, khó kiểm soát. Phụ nữ mang thai cần lưu ý nguy cơ đái tháo đường thai kỳ cũng như nguy cơ nhiễm khuẩn từ quy trình chế biến không đảm bảo.
Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, đặc biệt là hội chứng ruột kích thích, có thể gặp tình trạng đầy hơi, chướng bụng hoặc tiêu chảy do lượng fructose cao.
Không nên uống nước mía trong bữa ăn, dễ dẫn đến tích lũy năng lượng dư thừa. Uống vào buổi tối có thể gây năng lượng dư thừa, khó được tiêu hao và có thể gây tiểu đêm do tính chất lợi tiểu nhẹ. Uống khi đói có thể làm tăng đường huyết đột ngột rồi giảm nhanh, gây cảm giác mệt mỏi.
Không uống khi đang sử dụng các thuốc điều trị đặc biệt nếu chưa có tư vấn y tế. Nên lựa chọn những cơ sở đảm bảo vệ sinh, ưu tiên nơi ép mía trực tiếp, nguyên liệu còn nguyên vỏ. Nước mía sau khi ép nên được uống ngay, không để lâu ngoài môi trường để tránh biến chất.
