Ở Đất Mũi, nơi nhiều tuyến đường bộ chưa thông suốt, chuyện học sinh đi học bằng đò từ lâu đã trở thành hình ảnh quen thuộc. Từ những chuyến đò ấy lại có một học trò đạt giải nhì quốc gia môn lịch sử nhờ đam mê môn học này.
Câu chuyện của Hồng Phúc Khang, học sinh lớp 12X1 Trường THPT Viên An đang được nhiều người nhắc đến như một dấu mốc đặc biệt của giáo dục vùng Đất Mũi. Bởi em không chỉ là thí sinh duy nhất của tỉnh Cà Mau đạt giải nhì học sinh giỏi quốc gia môn lịch sử (năm học 2025 – 2026), mà còn là học sinh đầu tiên của vùng Đất Mũi đạt thành tích này.
Gia đình Khang làm nuôi trồng thủy sản với diện tích nhỏ, cuộc sống không khá giả. Để lo cho gia đình và chuyện học hành của con trai, cha Khang phải làm thêm nhiều việc khác. Có lẽ hoàn cảnh ấy khiến em sớm hiểu rằng học tập là con đường quan trọng nhất để thay đổi tương lai.
Nhà cách trường vài cây số nhưng giao thông đường bộ chưa thông tuyến. Mỗi ngày đến lớp, Khang phải đi bằng đò. Riêng những ngày học thêm ngoài giờ, em được cha chở đi rồi đợi đón về. Những chuyến đò qua sông suốt nhiều năm đã hun đúc nên sự bền bỉ và ý chí vượt khó của Khang. “Cha mẹ luôn sát cánh cùng em… nên em càng quyết tâm học tập, không phụ lòng cha mẹ”, Khang chia sẻ.
Trong suy nghĩ của nhiều học sinh, lịch sử thường là môn học nhiều dữ kiện, nhiều mốc thời gian và dễ tạo cảm giác khô khan. Nhưng với Khang, môn học này lại mở ra một thế giới khác.
Điều khiến câu chuyện của Khang trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở giải thưởng quốc gia mà còn ở cách em tiếp cận môn lịch sử. Khang không học theo kiểu ghi nhớ máy móc. Em đến với lịch sử bằng cảm xúc, bằng sự tò mò khám phá và cả sự kết nối với quê hương, đất nước.
Với nam sinh này, mỗi trang sử không chỉ là sự kiện hay con số. Đó còn là hình ảnh của những vùng đất, những câu chuyện về các anh hùng dân tộc, về phong tục, tập quán và hành trình hình thành của đất nước qua từng giai đoạn. “Ở mỗi trang sử em như thấy được hình ảnh quê hương, đất nước”, Khang nói.
Có lẽ chính cách học bằng cảm xúc ấy khiến môn lịch sử trở nên gần gũi hơn với em. Thay vì học để nhớ rồi quên sau kỳ thi, Khang chọn cách hiểu bản chất vấn đề, liên kết sự kiện và tự đặt mình vào dòng chảy của lịch sử.
Cô Trần Kim Yến, giáo viên dạy lịch sử Trường THPT Viên An, người trực tiếp ôn luyện cho Khang, cho biết điều khiến cô ấn tượng ở cậu học trò này là tinh thần chủ động học tập. Trong các tiết học, Khang thường xuyên đặt câu hỏi, tranh luận và mở rộng vấn đề. Em luôn muốn hiểu sâu hơn nguyên nhân, bối cảnh và ý nghĩa của từng sự kiện lịch sử. “Niềm đam mê thật sự với môn học cùng tình yêu quê hương, đất nước chính là yếu tố quan trọng giúp Khang tạo nên thành tích đặc biệt này”, cô Yến nói.
Một điểm khác biệt nữa trong hành trình học tập của Khang là việc tận dụng công nghệ để học lịch sử. Ở thời đại số, nam sinh vùng Đất Mũi không giới hạn việc học trong sách giáo khoa hay bài giảng trên lớp. Đối diện lượng kiến thức lớn và nhiều mốc thời gian dễ nhầm lẫn của môn lịch sử, Khang chọn cách hệ thống bằng sơ đồ tư duy, liên kết các sự kiện theo từng giai đoạn để dễ ghi nhớ hơn.
Song song đó, em tận dụng nền tảng học trực tuyến để xem video bài giảng, tìm thêm tài liệu và sử dụng AI để giải thích lại những phần kiến thức khó, đặt câu hỏi mở rộng hoặc luyện đề. Không dừng ở đó, việc học còn được “mềm hóa” bằng nhiều hình thức như xem phim tư liệu, tạo video clip, chơi game lịch sử hay tham gia các tiết học STEM trên lớp.
Điều đáng nói là Khang không xem công nghệ như công cụ thay thế việc học mà là cách giúp bản thân chủ động hơn trong tiếp cận kiến thức. “Nhờ ứng dụng công nghệ, việc học giúp em hiểu sâu và ghi nhớ lâu hơn”, nam sinh nói.
Tuy nhiên, giữa thời đại AI và thông tin tràn ngập, Khang cũng tự đặt ra nguyên tắc rõ ràng, luôn kiểm chứng, đối chiếu thông tin để tránh sai lệch kiến thức lịch sử.
Theo thông tin từ Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, 4 cá nhân nêu trên được trao tặng huân chương vì những đóng góp vào việc thúc đẩy quan hệ giữa Nhật Bản - Việt Nam. Nổi bật nhất là GS-TS Furuta Motoo, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Việt Nhật (ĐH Quốc gia Hà Nội), giáo sư danh dự ĐH Tokyo (Nhật Bản) và trước đó từng đảm nhận vị trí Phó giám đốc ĐH này.
GS-TS Furuta được giới chuyên môn đánh giá là nhà Việt Nam học hàng đầu của Nhật Bản và từng xuất bản sách chuyên khảo về lịch sử chính sách dân tộc từ năm 1925 đến nay của Đảng Cộng sản Việt Nam - tác phẩm giúp ông nhận giải thưởng quốc gia Bảo Sơn vào năm 2025. Ông cũng là hiệu trưởng người nước ngoài đầu tiên ở một trường thành viên của ĐH Quốc gia Hà Nội và thông thạo tiếng Việt như người bản xứ.
GS-TS Furuta cũng là gương mặt quen thuộc với những thế hệ sinh viên khi nhiều lần dành phần thưởng, nhuận bút từ các công trình nghiên cứu của ông để trao tặng học bổng cho người Việt.
Với "đóng góp vào hoạt động giao lưu học thuật Nhật-Việt", GS-TS Furuta được trao Huân chương Thụy Bảo có tia vàng và ruy băng cổ.
Hai học giả Việt được trao Huân chương Mặt trời mọc có tia sáng vàng và nơ thắt hoa hồng là ông Nghiêm Việt Hương, nguyên Trưởng khoa tiếng Nhật ở Trường ĐH Hà Nội và PGS-TS Nguyễn Thị Bích Hà, nguyên Trưởng khoa tiếng Nhật ở Trường ĐH Ngoại thương. Cả hai thầy cô đều được trao huân chương vì đã góp phần phát triển hoạt động giảng dạy tiếng Nhật tại Việt Nam và thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau giữa Nhật-Việt.
Thầy Nghiêm Việt Hương là người đặt những viên gạch đầu tiên cho nền móng Khoa Tiếng Nhật, Trường ĐH ngoại ngữ Hà Nội, nay là Trường ĐH Hà Nội. Năm 2021, thầy từng được nhận bằng khen của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nhật Bản bởi những công lao trong sự nghiệp giảng dạy tiếng Nhật tại Việt Nam.
Tương tự, cô Nguyễn Thị Bích Hà cũng từng được trao bằng khen của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nhật Bản trong cùng năm 2021. Ngoài đảm nhận vai trò lãnh đạo tại Khoa Tiếng Nhật của Trường ĐH Ngoại thương, cô còn hỗ trợ ĐH này ký kết thỏa thuận hợp tác với các ĐH Nhật Bản và trực tiếp dạy tiếng Nhật thương mại trên Đài truyền hình Việt Nam.
Cùng nhận huân chương từ chính phủ Nhật Bản đợt này còn có ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Tập đoàn FPT. Ông Bình được trao Huân chương Mặt trời mọc có tia sáng vàng và ruy băng cổ vì những "đóng góp vào việc thúc đẩy hoạt động giao lưu kinh tế giữa Nhật Bản - Việt Nam". FPT hiện có hơn 5.000 nhân sự làm việc trực tiếp tại 18 văn phòng và trung tâm nghiên cứu ở Nhật Bản, cùng hơn 18.000 chuyên gia toàn cầu chuyên trách thị trường này.
Chiều 8.4, Trường ĐH Ngoại thương đã chính thức công bố thông tin tuyển sinh đại học chính quy năm 2026. Điểm mới đáng chú ý nhất trong mùa tuyển sinh sắp tới là việc nhà trường chính thức sử dụng kết quả bài thi đánh giá tư duy (TSA) do ĐH Bách khoa Hà Nội tổ chức và mở mới nhiều ngành đào tạo, trong đó có các ngành thuộc nhóm ngành về công nghệ.
Năm 2026, tổng chỉ tiêu tuyển sinh trình độ đại học chính quy của Trường ĐH Ngoại thương dự kiến là 4.540 chỉ tiêu, tăng 370 chỉ tiêu so với năm ngoái. Trong đó, cơ sở tại Hà Nội chiếm tỷ trọng lớn nhất với 3.490 chỉ tiêu, cơ sở tại TP.HCM tuyển 950 chỉ tiêu, cơ sở tại Quảng Ninh tuyển 100 chỉ tiêu.
Đáng chú ý, từ năm 2026, Trường ĐH Ngoại thương sẽ mở mới 10 ngành đào tạo, tập trung vào lĩnh vực công nghệ, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo như: trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu, công nghệ tài chính, kinh tế số và phân tích dữ liệu… Song song đó, nhà trường cũng phát triển 3 ngành đào tạo từ các chương trình hiện có và mở thêm 1 chương trình đào tạo mới thuộc ngành đã có.
Với các ngành khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, nhà trường sẽ sử dụng thêm phương thức sử dụng kết quả kỳ thi đánh giá tư duy TSA (do ĐH Bách khoa tổ chức) để xét tuyển.
Về phương thức tuyển sinh, Trường ĐH Ngoại thương vẫn giữ ổn định với 4 phương thức gồm: xét tuyển thẳng theo quy chế của Bộ GD-ĐT; sử dụng kết quả học tập THPT khi đáp ứng các điều kiện đảm bảo chất lượng của nhà trường (với điểm sàn là 24, xét theo tổng điểm tổ hợp 3 môn thi tốt nghiệp THPT 2026); kết quả thi tốt nghiệp THPT 2026; sử dụng chứng chỉ đánh giá năng lực, đánh giá tư duy trong nước và đánh giá năng lực quốc tế.
Riêng với phương thức tuyển thẳng, thí sinh cần lưu ý là năm nay Trường ĐH Ngoại thương không tuyển thẳng những em đạt trong các hội thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia, cấp quốc tế. Những thí sinh này có nội dung dự thi được hội đồng tuyển sinh Trường ĐH Ngoại thương đánh giá là phù hợp với tổ hợp xét tuyển chỉ được cộng điểm thưởng giải tương ứng các loại giải theo quy định của nhà trường.
"Đến vị trí đó còn bị từ chối thì cơ hội có việc làm sau tốt nghiệp là rất mong manh. Tôi thực sự cần một chiếc CV ấn tượng hơn", Weston-Edwards nói.
Cựu sinh viên Đại học Leeds, Anh, nằm trong hàng nghìn người trẻ ở châu Âu và Mỹ đang đặt cược vào tấm bằng thạc sĩ để vượt qua thị trường việc làm khắc nghiệt nhất trong nhiều thập kỷ.
Dữ liệu cho thấy lượng đơn đăng ký vào các trường luật tại Mỹ năm nay đã tăng 32% so với mức trung bình 4 năm qua. Còn tại châu Âu, khảo sát của Hội đồng Tuyển sinh Quản lý Sau đại học (GMAC) chỉ ra rằng 3/4 chương trình thạc sĩ kinh doanh có lượng thí sinh tăng vọt so với năm ngoái.
Các chuyên gia chỉ ra nhiều nguyên nhân. Tại Anh, thuế quỹ lương tăng và mức lương tối thiểu cao khiến doanh nghiệp ngại tuyển người mới. Trong khi đó, nhóm cử nhân ra trường lại đối mặt với nguy cơ bị AI thay thế dần.
Tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên Anh đang ở mức cao nhất kể từ năm 2015. Hơn nửa triệu người muốn làm việc đã rời bỏ thị trường lao động để đi học; sinh viên hiện chiếm hơn 1/4 số người không có việc làm, đang khao khát tìm cơ hội.
Kết quả là số lượng ghi danh các khóa học thạc sĩ tại Anh đã tăng 8% trong niên khóa 2024-2025. Các chuyên ngành mang tính thực tiễn cao như tài chính thu hút nhất. Như ở trường Kinh doanh Bayes (London), lượng hồ sơ tăng gần 10% và dự kiến còn tiếp tục tăng mạnh.
Quy mô các lớp học tăng còn kéo theo nhu cầu tuyển dụng giảng viên. Trên LinkedIn, "giảng viên đại học" là công việc tăng trưởng nhanh thứ ba năm nay, vượt qua cả các vị trí như nhà nghiên cứu học máy hay môi giới đầu tư.
Tình hình tại lục địa già cũng không khác biệt. Lauren Amdor, 23 tuổi, chuẩn bị học thạc sĩ ngoại giao tại trường Sciences Po (Paris) vào tháng 8. Cô mong được hưởng lợi từ chương trình thực tập 6 tháng và mạng lưới cố vấn nghề nghiệp của trường, gồm các giảng viên đang là chuyên gia làm việc thực tế.
"Làm sinh viên thì dễ được hỗ trợ nghề nghiệp hơn nhiều so với việc tự bơi bên ngoài", cô nói.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo các tân thạc sĩ sẽ bước ra một thế giới rất khác so với lúc nhập học, đặc biệt với sự bùng nổ của AI. Chẳng hạn, tại Mỹ, bằng luật vốn là "tem bảo đảm" cho sự nghiệp cũng đang lung lay. Các hiệu trưởng trường luật thừa nhận thị trường việc làm cho khóa tốt nghiệp năm 2029 có thể sẽ thay đổi hoàn toàn.
"Không gì khiến sinh viên thất vọng nhanh hơn việc cảm thấy mình bị lừa về triển vọng nghề nghiệp", theo James Leipold, cố vấn cấp cao tại Hội đồng Tuyển sinh Trường Luật (LSAC).
Trong khi đó, Sean Fitzpatrick, CEO của LexisNexis, cảnh báo Mỹ đã đạt đến mức "bão hòa" trong tuyển dụng ngành luật. Quản lý tại những hãng luật lớn dự báo dù khối lượng công việc tăng, họ vẫn giữ nguyên hoặc giảm quy mô nhân sự nhờ tận dụng AI.
Tuy thị trường việc làm ảm đạm, Weston-Edwards vẫn thấy được an ủi vì ở thế "người chọn trường", nộp đâu trúng đó. Khi chọn nơi nhập học, cậu không còn quá bận tâm đến nội dung học thuật hay cấu trúc khóa học. Câu hỏi duy nhất cậu quan tâm là liệu học xong có việc không.
"Khả năng tìm được việc làm là yếu tố số một. Rất nhiều người học thạc sĩ bây giờ vì tình hình thị trường quá tệ, chứ không hẳn vì đam mê nghiên cứu sâu hơn", Weston-Edwards nhận định.
