Theo Hãng tin Reuters, tối 6-5 theo giờ Mỹ, Tổng thống Donald Trump dự đoán cuộc chiến với Iran sẽ sớm kết thúc, trong bối cảnh ông đang tìm kiếm một thỏa thuận nhằm chấm dứt thế bế tắc liên quan đến eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Tehran.
“Khi các vị nhìn vào những gì đang diễn ra, sẽ thấy chúng tôi làm điều đó vì một lý do rất quan trọng: Chúng tôi không thể cho phép họ sở hữu vũ khí hạt nhân. Vì vậy, tôi nghĩ phần lớn mọi người đều hiểu điều đó. Họ hiểu rằng những gì chúng tôi đang làm là đúng đắn và mọi chuyện sẽ kết thúc nhanh chóng” – ông Trump phát biểu trong cuộc vận động cho ông Burt Jones (Đảng Cộng hòa), ứng cử viên thống đốc bang Georgia.
Ông Trump nói với các phóng viên rằng Mỹ đã có các cuộc trao đổi tích cực với Iran trong 24 giờ qua, đồng thời cho biết thêm rất có thể Washington và Tehran sẽ đạt được thỏa thuận.
Sáng 7-5 (theo giờ Việt Nam), Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf – người đang giữ vai trò trưởng đoàn đàm phán của Iran trong các cuộc thương lượng với Mỹ – dường như đã chế giễu chính quyền Tổng thống Donald Trump vì tạm dừng chiến dịch “Dự án Tự do” nhằm dẫn tàu thuyền qua eo biển Hormuz, theo báo Times of Israel.
“Chiến dịch ‘Trust Me Bro’ đã thất bại. Giờ mọi thứ lại quay về bình thường với ‘Chiến dịch Fauxios'” – ông Ghalibaf viết trên nền tảng X.
Cụm “Trust Me Bro” là cách nói mỉa mai, mang nghĩa “cứ tin tôi đi”, hàm ý không đáng tin hoặc chỉ nói suông. Trong khi đó “Fauxios” dường như là cách chơi chữ từ “faux” (giả tạo) để chế giễu chiến dịch của Mỹ.
Khi thông báo tạm dừng chiến dịch “Dự án Tự do” hôm 5-5, ông Trump cho biết quyết định này được đưa ra theo đề nghị của Pakistan và một số bên khác, đồng thời khẳng định đã có “tiến triển lớn” trong các cuộc đàm phán với Iran.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 6-5, Israel đã tấn công thủ đô Beirut của Lebanon lần đầu tiên kể từ khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng trước. Israel cho biết mục tiêu của họ là một chỉ huy thuộc lực lượng Radwan tinh nhuệ của nhóm vũ trang Hezbollah ở vùng ngoại ô phía nam thành phố.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz đã công bố hành động này trong một tuyên bố chung. Truyền thông Israel đưa tin rằng chỉ huy nói trên đã thiệt mạng trong cuộc tấn công, nhưng chưa có tuyên bố xác nhận từ quân đội Israel hay Hezbollah.
Thỏa thuận ngừng bắn ở Lebanon đã tạo nền tảng cho một thỏa thuận ngừng bắn rộng hơn giữa Mỹ – Iran. Việc Israel ngừng các cuộc tấn công vào Lebanon là một yêu cầu quan trọng mà Iran đưa ra.
Theo Hãng tin AFP, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết trong cuộc điện đàm ngày 6-5, ông đã nói với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian rằng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự của Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và các tàu thuyền gần eo biển Hormuz là vô lý.
“Tôi đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình trạng leo thang hiện nay và lên án các cuộc tấn công vô lý nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự của UAE cũng như một số tàu thuyền” – ông Macron viết trên X sau cuộc trao đổi.
Phía Iran tường thuật ông Macron và ông Pezeshkian đã thảo luận về những diễn biến mới nhất trong khu vực, tiến trình đàm phán và tình hình tại eo biển Hormuz. Tehran hoan nghênh “cách tiếp cận của Pháp dựa trên việc giải quyết các vấn đề thông qua đối thoại”.
Chia sẻ với Đài Al Jazeera, lãnh đạo văn phòng chính trị của Hamas, ông Khalil al-Hayya, cho biết con trai ông đã bị thương trong một cuộc tấn công của Israel vào thành phố Gaza, Dải Gaza vào ngày 6-5.
Một người đã thiệt mạng và 10 người khác bị thương trong cuộc không kích nhằm vào khu phố Daraj ở thành phố Gaza.
Ông Hayya từng mất 3 người con trai trong các vụ ám sát trước đó của Israel, gồm hai người ở Gaza trong các cuộc giao tranh năm 2008 và 2014, và người con trai thứ ba bị giết trong một vụ ám sát lãnh đạo Hamas ở Doha năm ngoái do Israel thực hiện.
"Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và tôi đã chỉ thị Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) hành động toàn lực, cả trên bộ và trên không, kể cả trong thời gian ngừng bắn, để bảo vệ binh lính của chúng ta ở Lebanon khỏi bất kỳ mối đe dọa nào", theo AFP dẫn lời Bộ trưởng Katz phát biểu ngày 19.4.
Ông cho biết quân đội cũng được lệnh phá hủy các công trình hoặc tuyến đường bị nghi gài mìn, cũng như những vị trí mà Israel cho là cơ sở của nhóm Hezbollah ở Lebanon.
Tuyên bố được đưa ra sau khi một binh sĩ Israel thiệt mạng tại miền nam Lebanon hôm 17.4, trong ngày đầu tiên lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel - Lebanon có hiệu lực.
Cùng ngày 19.4, quân đội Israel công bố bản đồ triển khai mới bên trong lãnh thổ Lebanon, cho thấy lực lượng nước này kiểm soát khu vực kéo dài từ 5 - 10 km tính từ biên giới, bao gồm hàng chục ngôi làng - phần lớn đã bị bỏ hoang, theo Reuters. Israel cho biết mục tiêu là thiết lập "vùng đệm an ninh" nhằm bảo vệ các cộng đồng phía bắc.
Trên thực địa, IDF đã phá hủy nhiều công trình tại thị trấn Bint Jbeil - một điểm nóng giao tranh với Hezbollah trước khi đạt thỏa thuận ngừng bắn.
"Năm sư đoàn, cùng với lực lượng hải quân Israel, đang hoạt động đồng thời ở phía nam tuyến phòng thủ tiền tuyến ở miền nam Lebanon nhằm phá hủy các địa điểm cơ sở hạ tầng của Hezbollah và ngăn chặn các mối đe dọa trực tiếp đối với các cộng đồng ở miền bắc Israel", theo quân đội Israel.
Ông Katz nhấn mạnh mục tiêu dài hạn là giải giáp Hezbollah thông qua kết hợp biện pháp quân sự và ngoại giao, đồng thời cảnh báo Israel sẽ tiếp tục hành động nếu chính phủ Lebanon "không thực hiện nghĩa vụ".
Hiện giới chức Lebanon và lực lượng Hezbollah chưa đưa ra bình luận về diễn biến trên.
Lebanon bị cuốn vào cuộc giao tranh với Israel khi Hezbollah tấn công Tel Aviv để ủng hộ Iran hồi đầu tháng 3. Các cuộc tấn công trả đũa của Israel đã khiến hơn 2.100 người thiệt mạng, trong đó có 177 trẻ em, và hơn 1,2 triệu người phải sơ tán, theo chính quyền Lebanon.
Thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel - Lebanon do Mỹ làm trung gian đạt được ngày 16.4. Theo các nguồn tin an ninh Lebanon, người dân quay trở lại một số ngôi làng nằm trên hoặc ngoài đường ranh giới do Israel thiết lập, song phần lớn khu vực phía nam vẫn bị hạn chế.
Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA xác nhận thông tin Tehran đã gửi đề xuất mới nhất về đàm phán cho các nhà trung gian hòa giải Pakistan ngày 1-5. Động thái được kỳ vọng có thể cải thiện triển vọng phá vỡ bế tắc trong nỗ lực chấm dứt xung đột Mỹ - Israel và Iran.
IRNA không cung cấp chi tiết đề xuất nhưng giá dầu toàn cầu, vốn tăng mạnh kể từ khi Iran bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz, đã giảm sau thông tin trên.
Hiện chưa rõ liệu đề xuất của Iran đã được chuyển đến Mỹ hay chưa. Trước đó, nhiều thông tin cho hay Tổng thống Mỹ Donald Trump sắp được thông báo về kế hoạch tấn công quân sự mới để buộc Iran ngồi vào bàn đàm phán.
Hãng tin Reuters dẫn các nguồn tin cấp cao Iran tiết lộ Tehran đã kích hoạt hệ thống phòng không và lên kế hoạch đáp trả trên diện rộng nếu bị tấn công sau khi đánh giá rằng sẽ có một cuộc tấn công ngắn, dữ dội từ phía Mỹ và Israel.
Trang tin Axios trước đó đưa tin một kế hoạch tác chiến sẽ được chia sẻ với ông Trump trong cuộc họp giao ban của các lãnh đạo quân sự cấp cao của Mỹ. Kế hoạch này liên quan đến việc sử dụng lực lượng mặt đất để chiếm một phần eo biển Hormuz nhằm mở lại dòng chảy dầu thô và thương mại.
Các quan chức cho biết ông Trump cũng đang cân nhắc việc gia hạn lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran hoặc tuyên bố chiến thắng đơn phương.
Nhà Trắng không lên tiếng phủ nhận hay xác nhận, càng phủ bóng mờ lên các bước tiếp theo của Mỹ. Hồi đầu tuần này, ông Trump tuyên bố ông không hài lòng với đề xuất trước đó từ Iran. Pakistan vẫn chưa ấn định ngày cho các cuộc đàm phán mới giữa hai phe.
Theo Hãng tin Bloomberg, ngày 21-3-2022, chiếc Boeing 737-800 thực hiện chuyến bay mang số hiệu 5735 của Hãng China Eastern Airlines từ Côn Minh đi Quảng Châu đã đột ngột lao xuống sườn đồi ở Quảng Tây, khi còn cách điểm đến khoảng 161km.
Cú va chạm khiến thân máy bay vỡ vụn thành khoảng 40.000 mảnh, không ai trong số 132 người trên khoang sống sót.
Hai hộp đen - thiết bị ghi âm buồng lái và dữ liệu chuyến bay - được tìm thấy trong tình trạng hư hại nặng, song vẫn trở thành nguồn thông tin quan trọng cho quá trình điều tra.
Mới đây, ngày 5-5, Bloomberg dẫn các tài liệu điều tra mới cho thấy chiếc máy bay có thể đã bị ngắt nguồn nhiên liệu ngay trên không, củng cố giả thuyết rằng thảm kịch này không phải tai nạn thông thường.
Cụ thể, theo các phát hiện do Ủy ban An toàn giao thông quốc gia Mỹ (NTSB) công bố, các cần gạt điều khiển nhiên liệu tới động cơ đã bị chuyển sang vị trí "cut-off" (ngắt nhiên liệu) khi máy bay đang bay ở độ cao hành trình khoảng 8.839m.
Hệ quả là động cơ ngừng hoạt động gần như tức thời. Dữ liệu ghi nhận tốc độ động cơ sụt giảm ngay sau khi các công tắc này bị kích hoạt.
Các tài liệu trên được công bố theo Đạo luật Tự do thông tin của Mỹ (FOIA), trong bối cảnh phía Trung Quốc đến nay vẫn chưa công bố báo cáo cuối cùng về nguyên nhân vụ tai nạn.
Ông Neil Campbell, cựu điều tra viên an toàn hàng không Úc, nhận định việc tắt công tắc nhiên liệu thường chỉ diễn ra sau khi máy bay hạ cánh, gần như không xảy ra trong lúc bay. Ông mô tả diễn biến này "cực kỳ bất thường" và mang dấu hiệu của "hành động có chủ đích".
Trước khi tài liệu mới được công bố, Bloomberg và một số hãng tin quốc tế từng dẫn nguồn cho rằng bằng chứng ban đầu nghiêng về kịch bản phi công cố tình gây tai nạn.
Tuy nhiên đến nay vẫn chưa có kết luận chính thức nào từ cơ quan chức năng Trung Quốc. Giới chức nước này đã viện dẫn lý do an ninh quốc gia để chưa phát hành báo cáo.
Đáng chú ý, thao tác ngắt nhiên liệu có chủ đích cũng đang là trọng tâm cuộc điều tra vụ rơi máy bay của Hãng hàng không Air India vào năm ngoái. Vụ tai nạn khiến hơn 290 người thiệt mạng. Các nhà điều tra hiện đang nghiên về khả năng phi công can thiệp gây ra thảm kịch.
