Nằm trong khu phức hợp lăng mộ Kasubi hút khách bậc nhất tại thủ đô Kampala là ngôi nhà cao 8 m, dài 30 m có tên gọi Muzibu Azala Mpanga. Từ xa nhìn lại, nơi này giống như một chiếc giỏ úp ngược, được che kín bằng mái tranh. Nếu không có những hàng giày dép được xếp gọn phía trước, ít du khách sẽ biết nơi này có một lối vào được cho là dẫn đến thế giới cổ xưa, vô hình ở Uganda.
Khu phức hợp này được biết đến là trái tim tâm linh của Buganda, vương quốc nằm ở Đông Phi vào thế kỷ XIX, nằm dọc phía bắc hồ Victoria (trung tâm phía nam Uganda ngày nay).
Bước vào trong ngôi nhà, du khách sẽ có cảm giác như đặt chân vào một thế giới khác, thời tiết nóng nực của châu Phi được giữ lại bên ngoài. Trần nhà được lợp bằng hai lớp lau sậy và cỏ đan xen, mang lại cảm giác mát mẻ và tĩnh lặng. Những người phụ nữ địa phương ngồi trên chiếu cỏ ở hai bên lối vào. Họ là những “góa phụ” của các tiên hoàng, hậu duệ hoàng tộc hoặc các nhân viên tiếp đón khách hành hương, chăm sóc linh hồn các nhà vua phía sau bức màn.
Bên ngoài, lính canh hoàng gia ngồi ở lối vào khu phức hợp, duy trì nhiệm vụ canh gác được cho là kéo dài hơn 800 năm. Người đứng đầu đội cận vệ hiện tại được cho là đã 101 tuổi. Khi ông qua đời, thị tộc của ông phải ngay lập tức bổ nhiệm người kế nhiệm để tiếp tục nhiệm vụ canh gác.
Tín đồ hành hương quỳ trước 4 bức ảnh trong nhà, mỗi bức ảnh là chân dung một nhà vua được chôn cất tại đây. Phía sau là tấm vải màn bằng vải vỏ cây màu nâu – loại vải dệt đặc trưng của Uganda được làm từ vỏ cây sung giã nát.
Tấm màn giống như bức tường. Nhưng đối với người dân, nó đánh dấu một cánh cổng dẫn đến khu rừng thiêng liêng, vô hình. Họ tin rằng các nhà vua không bao giờ chết mà họ bước vào rừng, tiếp tục giao tiếp với người sống thông qua các trung gian tâm linh.
Trong 16 năm, cánh cổng đó đã bị đóng kín.
Ngôi nhà được xây dựng lần đầu vào năm 1882, với nguyên liệu chính là gỗ. Năm 2010, công trình bị thiêu rụi gần như hoàn toàn trong một đám cháy lớn, một số công trình xung quanh vẫn còn nguyên vẹn. Nguyên nhân vụ cháy chưa bao giờ được công khai. Vụ hỏa hoạn sau đó đã gây ra làn sóng phẫn nộ và biến thành cuộc bạo loạn có thương vong.
Vào đầu năm nay, các lăng mộ cuối cùng đã được mở cửa trở lại cho công chúng sau khi được phục dựng tỉ mỉ. Khi kiến trúc sư Jonathan Nsubuga đảm nhận dự án phục hồi di sản, ông phát hiện nhiều kỹ năng xây dựng theo lối truyền thống để xây tòa nhà đang có nguy cơ biến mất.
Theo truyền thống Buganda, khi một nhà vua băng hà, cung điện trở thành nơi an nghỉ cuối cùng. Nơi đặt lăng mộ được che khuất sau bức màn bằng vải vỏ cây, chỉ những thành viên thân cận của hoàng gia mới được phép ra vào. Mỗi vua mới sẽ xây dựng một cung điện gần đó.
Bên trong, mái nhà rộng lớn được chống đỡ bởi những cột gỗ khổng lồ và 52 vòng tròn đồng tâm được đan từ cỏ. Mỗi vòng tròn đại diện cho một thị tộc của vương quốc, mỗi thị tộc đều có một vai trò nhất định.
Việc khôi phục đòi hỏi kiến trúc sư Nsubuga phải tìm hiểu sâu về những truyền thống mà ông chưa bao giờ được biết đến đầy đủ. Được gửi sang Anh học từ bé, ông lớn lên khá xa rời các phong tục cổ xưa của người Buganda. Chỉ đến khi phục dựng ngôi nhà, ông mới được biết các quy định như không được phép đóng đinh tại Muzibu Azala Mpanga nếu việc đó nằm ngoài phạm vi trách nhiệm của gia tộc mình. Tương tự, việc lợp mái tranh phải do những người thuộc gia tộc Khỉ Colobus, trang trí nội thất phải do gia tộc Báo đảm nhiệm. Nếu một người lớn tuổi qua đời mà không truyền lại kiến thức xây dựng truyền thống cho thế hệ tiếp theo, phần đó của công trình không thể hoàn thành.
“Có rất nhiều điều vô hình xung quanh nó, bạn không nhìn thấy được”, Nsubuga nói. Công việc của ông là tạo ra một không gian để các linh hồn hiện diện thông qua tín ngưỡng của người dân địa phương. Vì vậy, ông không coi Muzibu Azala Mpanga là một ngôi nhà mà nó là vật chứa, là nơi lưu giữ giá trị tâm linh, kết nối các vị vua và quá khứ. Để phục dựng các lăng mộ một cách chính xác nhất, Nsubuga đã liên hệ với người hiểu biết rõ nhất về các thông điệp, lịch sử cổ xưa của vương triều Buganda, Kubaka Kintu. Nhờ có sự hướng dẫn của Kintu, ông đã hoàn thiện công trình một cách hoàn hảo và đúng nghi thức.
Nsubuga cũng nhận thấy rằng ông phải trở thành cầu nối giữa truyền thống Uganda và thế giới hiện đại. UNESCO đã liệt kê các lăng mộ và tấm vải vỏ cây là một phần của di sản thế giới.
Các lăng mộ đã mở cửa trở lại cho công chúng, bao gồm cả những người hành hương và khách du lịch, nhưng lễ khai trương chính thức vẫn chưa diễn ra. Lớp mái tranh che phủ lối vào sẽ được cắt bỏ trong một nghi lễ truyền thống đánh dấu sự khai trương chính thức.
Từ đầu tháng 4, nơi này liên tục tiếp đón du khách, người hành hương đến để xin phù hộ hoặc bày tỏ lòng kính trọng. Các hướng dẫn viên cung cấp cho khách du lịch cái nhìn tổng quan về lịch sử và ý nghĩa của địa điểm này. Ở sân phía trong, mọi người đến để nhảy múa, quay video và ăn mừng công trình được phục dựng.
“Không có nhiều kiến trúc sư có cơ hội làm việc trong một dự án định hình văn hóa, truyền thống của một quốc gia. Tôi đã rất may mắn”, Nsubuga nói về dự án được nhận.
Chiều 1-5, ghi nhận của Tuổi Trẻ Online, có hàng chục ngàn du khách và người dân tới biển Cửa Lò, Nghệ An tắm biển, nghỉ dưỡng trong đợt nghỉ lễ 30-4 và 1-5. Thời tiết nắng nóng nên bắt đầu từ 16h, dọc bãi biển Cửa Lò kéo dài khoảng 10km đã chật kín du khách từ trên bờ xuống dưới nước.
Nhiều hàng ô tô nối đuôi nhau, di chuyển chậm từng đoạn một dọc theo đại lộ Vinh - Cửa Lò.
Do lượng du khách tắm biển đông, nhiều điểm tắm nước ngọt trên bờ dọc bãi biển đường Bình Minh rơi vào tình trạng quá tải.
Các điểm này do Trung tâm phục vụ dịch vụ hành chính công phường Cửa Lò quản lý, đều được niêm yết công khai với giá 10.000 đồng/người/lượt tắm.
Ở một điểm tắm nước ngọt cạnh quảng trường Bình Minh, nhiều người vừa tắm biển lên đứng xếp hàng chờ tới lượt vào tắm song người thu vé vào bên trong thông báo "Hiện đã kín chỗ, nước gần hết. Mọi người thông cảm đi qua điểm tắm khác".
Một số du khách đi qua điểm tắm nước ngọt gần đó cũng gặp tình cảnh tương tự.
Phía bên trong khu tắm nước ngọt, nhiều người chen chúc nhau tắm ở khu bể chung và trụ vòi sen. Tuy nhiên, lượng nước ngọt nhỏ giọt, không đủ nước tắm. Dưới nền gạch có nhiều túi ni lông, dầu gội đầu vương vãi.
"Chúng tôi bỏ tiền ra sử dụng dịch vụ nhưng nước lúc có, lúc không, không thể tắm sạch được", chị Dung - du khách từ xã Yên Xuân, Nghệ An nói.
Theo phản ánh của các du khách, do điểm tắm nước ngọt chỉ có điểm tắm chung, không có khu dành cho nam, nữ nên rất bất tiện.
Dịch vụ tắm tráng (tắm nước ngọt) tại Cửa Lò đã triển khai từ mùa du lịch 2025 với hình thức miễn phí. Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng dịch vụ đã nảy sinh nhiều bất cập như lãng phí nước, mất vệ sinh môi trường do ý thức của một bộ phận người dân và du khách.
Để chuẩn bị cho mùa du lịch năm nay, UBND phường Cửa Lò đã xây dựng 15 điểm tắm tráng nước ngọt dọc bãi biển, thay thế các điểm cũ, nhằm phục vụ du khách tốt hơn.
Mỗi điểm có 12 trụ, mỗi trụ có 4 vòi sen và bể tắm công cộng, có thể đáp ứng nhu cầu của nhiều người một lúc.
Dịch vụ này đang tạm thời giao Trung tâm cung ứng dịch vụ công phường Cửa Lò trực tiếp quản lý, vận hành để bảo đảm hoạt động ổn định.
Chính quyền phường Cửa Lò đang xây dựng phương án đấu giá quyền khai thác, lựa chọn đơn vị đủ năng lực quản lý, vận hành nhằm phát huy cao nhất công năng sử dụng và hiệu quả của hệ thống tắm tráng.
"Những ngày qua, đặc biệt là vào ngày 30-4, lượng du khách đến Cửa Lò rất đông, cộng với một bộ phận du khách ý thức chưa cao, lãng phí nước dẫn đến nguồn nước sạch cung cấp cho các trụ tắm không đủ", đại diện phòng Văn hóa phường Cửa Lò cho hay.
Ngày 24-4, tại kỳ họp thứ 2, Hội đồng nhân dân tỉnh Gia Lai khóa XIII đã thông qua nghị quyết về chính sách bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống đối với nghệ thuật hát bội Bình Định (hát tuồng) và nghệ thuật bài chòi.
Nghệ thuật tuồng Bình Định đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2014, còn nghệ thuật bài chòi Trung Bộ Việt Nam được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2017.
Qua khảo sát, cơ quan chức năng tỉnh Gia Lai ghi nhận toàn tỉnh hiện có 8 đoàn nghệ thuật tuồng ngoài công lập đang hoạt động và 2 đoàn nghệ thuật công lập thuộc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh thực hiện chức năng biểu diễn tuồng, bài chòi là Đoàn Tuồng Đào Tấn và Đoàn Ca kịch bài chòi.
Bằng tài năng và tâm huyết, các nghệ sĩ, nghệ nhân đã trực tiếp tham gia vào việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trong cộng đồng và trên sân khấu biểu diễn chuyên nghiệp; phục vụ các nhiệm vụ chính trị và đáp ứng nhu cầu giải trí của các tầng lớp nhân dân.
Nhưng trong bối cảnh khó khăn chung của sân khấu truyền thống, các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp gặp rất nhiều khó khăn về nghệ sĩ kế cận.
Ví dụ, Đoàn Tuồng Đào Tấn hiện đang bị thiếu hụt lực lượng diễn viên, nhạc công trẻ. Một diễn viên phải kiêm nhiệm nhiều vai diễn trong một vở diễn, diễn viên nữ đóng giả vai nam, làm ảnh hưởng đến chất lượng nghệ thuật, sự phát triển của đơn vị và sức sống của loại hình nghệ thuật tuồng.
Lực lượng nghệ nhân của các đoàn tuồng ngoài công lập cũng gặp nhiều khó khăn khi đội ngũ thực hành di sản hiện nay chủ yếu là ở tuổi trung niên, lớp nghệ nhân trẻ còn mỏng, chưa thu hút được nhiều đội ngũ kế cận. Lực lượng nghệ nhân nắm giữ, thực hành, truyền dạy các làn điệu, bài bản, trích đoạn, vở diễn cổ ngày một ít do tuổi cao, sức yếu, bận kiếm sống mưu sinh.
Để bảo vệ và phát huy di sản tuồng Bình Định và nghệ thuật bài chòi, tỉnh Gia Lai quyết định ban hành chính sách khuyến khích.
Theo đó, đối tượng được hỗ trợ gồm nghệ sĩ đã nghỉ hưu, nghệ sĩ đang công tác, các đoàn nghệ thuật truyền thống ngoài công lập tại tỉnh và học viên các ngành nghệ thuật tuồng, bài chòi, nhạc cụ truyền thống thường trú tỉnh Gia Lai.
Cụ thể, đối với nhóm nghệ sĩ nghỉ hưu tham gia luyện tập, biểu diễn và truyền dạy phục vụ bảo tồn, quảng bá, giới thiệu di sản, mức chi tiền luyện tập 180.000 đồng/người/buổi; chi biểu diễn 360.000 đồng/người/buổi; khi tham gia truyền dạy, nghệ sĩ được hỗ trợ 500.000 - 800.000 đồng/buổi (tùy theo danh hiệu nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú).
Tỉnh hỗ trợ một lần kinh phí đào tạo đối với nghệ sĩ trong đơn vị sự nghiệp công lập được cử đi đào tạo trình độ đại học trở lên với mức 50 triệu đồng/người.
Đối với các đoàn nghệ thuật ngoài công lập, mức hỗ trợ một lần không quá 100 triệu đồng/đoàn để mua sắm trang phục, nhạc cụ, đạo cụ, trang thiết bị âm thanh, ánh sáng phục vụ hoạt động biểu diễn; hỗ trợ kinh phí biểu diễn 2 triệu đồng/buổi, tối đa không quá 30 triệu đồng/năm.
Học viên theo học các chuyên ngành nghệ thuật tuồng, bài chòi, nhạc cụ truyền thống, mức hỗ trợ 5 triệu đồng/người/tháng.
Ghi nhận tại nhiều điểm đến trọng điểm, công suất phòng khách sạn dịp lễ năm nay tăng mạnh so với cùng kỳ. Tại TP.HCM và Hà Nội, phân khúc trung và cao cấp ghi nhận lượng đặt phòng tăng rõ rệt, trong khi các điểm đến du lịch như Đà Lạt (Lâm Đồng), Đà Nẵng, Phú Quốc (An Giang), Sa Pa (Lào Cai) đều lấp đầy sớm.
Anh Tấn Thành, ngụ P.Thạnh Mỹ Tây (TP.HCM), đi Hà Nội nghỉ lễ giỗ Tổ Hùng Vương, kết hợp xem concert âm nhạc được tổ chức từ ngày 25 - 27.4. Anh đã đặt vé máy bay khứ hồi 3,5 triệu đồng từ tháng 3, thời điểm trước biến động giá xăng dầu. Khách sạn có voucher 2 triệu đồng nên anh đặt một phòng ở khu vực Cầu Giấy và một phòng khách sạn ở Hưng Yên. Anh kể, do có kế hoạch từ trước nên đặt được chỗ ở giá rẻ, còn bây giờ mà đặt thì tiền khách sạn lẫn vé máy bay rất đắt, đặc biệt là thời điểm đó nhiều người đổ dồn về để xem concert. "Tiền khách sạn lúc trước cả thuế, phí 600.000 - 700.000 đồng thôi, bây giờ lên 1 triệu đồng/phòng là rẻ nhất", anh Thành nói.
Dữ liệu từ Agoda cho thấy các điểm đến ven biển đang dẫn đầu xu hướng du lịch nội địa. Vũng Tàu (TP.HCM) ghi nhận mức tăng tìm kiếm 101% so với cùng kỳ năm ngoái, tiếp theo là Nha Trang (Khánh Hòa, 96%), Đà Nẵng (89%) và Phan Thiết (Lâm Đồng, 72%). Đà Lạt là điểm đến không có biển duy nhất góp mặt trong danh sách, với mức tăng 45% nhờ lợi thế khí hậu mát mẻ.
Tại Đà Lạt, đại diện khách sạn Colline Dalat thông tin, đến thời điểm hiện tại, khách sạn đã kín phòng cho cả dịp giỗ Tổ và lễ 30.4 - 1.5. Công suất phòng đạt 100% từ sớm, đặc biệt các phòng gia đình đã được đặt kín từ khoảng một tháng trước. Giá phòng trung bình dao động khoảng 2,2 đến 2,3 triệu đồng/đêm, trong khi các căn hộ 2 - 3 phòng ngủ có giá từ 4 triệu đồng/đêm trở lên.
Theo đơn vị này, việc sân bay Liên Khương tạm đóng cửa khiến lượng khách quốc tế giảm, trong khi khách nội địa, đặc biệt là nhóm gia đình tăng mạnh. Thời gian lưu trú phổ biến khoảng 2 - 3 đêm, nhiều du khách kết hợp hành trình với Nha Trang hoặc Phan Thiết.
Tại TP.HCM, đại diện Sheraton Saigon Grand Opera Hotel thừa nhận lượng khách quốc tế có bị ảnh hưởng do yếu tố hàng không, đặc biệt liên quan đến các đường bay trung chuyển qua Trung Đông. Một số đoàn khách công vụ đã hủy phòng. Tuy nhiên, khách nội địa vẫn duy trì ổn định, công suất phòng đạt khoảng 90%. Các gói lưu trú tích hợp dịch vụ như đưa đón sân bay, nhận phòng sớm, trả phòng muộn, ăn sáng tại phòng… được khách ưa chuộng hơn so với đặt riêng lẻ. So với năm trước, lượng khách có điều chỉnh nhất định, song thị trường nội địa vẫn đóng vai trò chính.
Trong khi đó, tại khách sạn Majestic Sài Gòn, lượng đặt phòng đang tăng nhưng chưa đạt đỉnh do khách có xu hướng đặt sát ngày. Riêng các phòng có tầm nhìn pháo hoa đêm 30.4 đã kín từ sớm. Giá phòng dao động từ 4,5 - 5 triệu đồng/đêm, tương đương năm ngoái. Khách sạn cũng tổ chức buffet tối 30.4 tại các tầng 5 và tầng 7, trùng thời điểm bắn pháo hoa với công suất phục vụ khoảng 300 khách. Hiện lượng đặt chỗ đạt khoảng 50% và dự kiến sẽ tăng nhanh vào những ngày cận lễ.
Các khu nghỉ dưỡng ở Khánh Hòa cũng ghi nhận tỷ lệ lấp phòng dịp giỗ Tổ khoảng 90%, trong khi giai đoạn 30.4 - 1.5 đã kín phòng. Tại The Anam Cam Ranh, toàn bộ 77 biệt thự và 136 phòng đã được lấp đầy trong các ngày cao điểm. Còn ở Mũi Né (Lâm Đồng), công suất phòng dịp giỗ Tổ đạt mức tương đương, dịp 30.4 - 1.5 hiện vẫn còn phòng nhưng các đơn vị dự báo lượng đặt sẽ tăng trong những ngày cận lễ do khách có xu hướng đặt sát ngày với thời gian lưu trú phổ biến khoảng 2 đêm.
Tiếp nối thành công của các kỳ nghỉ lớn, dịp lễ năm nay các địa phương và doanh nghiệp du lịch triển khai nhiều chương trình nhằm thu hút du khách. Tại TP.HCM, điểm nhấn là hoạt động bắn pháo hoa tại 8 điểm vào tối 30.4 kéo dài 15 phút. Khu vực phố đi bộ Nguyễn Huệ tổ chức các chương trình nghệ thuật trong hai đêm 29 và 30.4 kết hợp với các hoạt động triển lãm ngoài trời như "Việt Nam một dải non sông".
Tại Hà Nội, điểm nhấn lớn nhất dịp lễ năm nay là chương trình nghệ thuật chính luận đặc biệt "Âm vang Tổ quốc" diễn ra vào 20 giờ ngày 28.4 tại sân vận động Mỹ Đình. Đây là sự kiện mở màn cho chuỗi hoạt động "Tự hào là người Việt Nam" năm 2026. Chương trình có quy mô lớn, dự kiến thu hút khoảng 40.000 khán giả, với sự tham gia của hơn 2.000 nghệ sĩ, diễn viên cùng hàng trăm cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang. Còn tại khu vực phố cổ và hồ Hoàn Kiếm, thành phố sẽ tổ chức các triển lãm văn hóa như "Sơn ta sử tích", "Dòng chảy sơn mài Việt"… kéo dài xuyên kỳ nghỉ phục vụ người dân và du khách.
Dịp lễ 30.4 - 1.5, Đà Nẵng cũng triển khai loạt hoạt động văn hóa du lịch nhằm đón lượng khách tăng cao. Trong đó chương trình khai trương mùa du lịch biển 2026, diễn ra từ 25.4 đến 3.5 tại khu vực Mỹ Khê - Sơn Trà, với các hoạt động như lễ hội diều, biểu diễn nghệ thuật, không gian ẩm thực và thể thao biển. Bên cạnh đó, thành phố tổ chức các triển lãm "Sắc màu Đất Quảng", "Giao điểm Việt Nam" và Lễ hội Áo dài tại khu vực trung tâm, cùng nhiều lễ hội truyền thống ở vùng ven. Ở mảng sản phẩm du lịch, Sun World Ba Na Hills triển khai Lễ hội Mặt Trời - Ba Na Sun Fest kéo dài suốt mùa hè với các hoạt động nghệ thuật, trải nghiệm đa dạng.
Phú Quốc dự báo tiếp tục sẽ đón lượng khách bùng nổ dịp lễ tới với hàng loạt hoạt động giải trí sôi động. Khu vực Sunset Town Phú Quốc tổ chức bắn pháo hoa hằng đêm kết hợp với show trình diễn nhạc nước và ánh sáng "Kiss The Stars" đã trở thành sản phẩm nổi tiếng, thu hút sự quan tâm của du khách trong nước và quốc tế. Vào mỗi kỳ nghỉ, đảo ngọc vẫn luôn là lựa chọn hàng đầu của nhiều người.
Tại khu vực Vũng Tàu sẽ tiếp tục duy trì sức hút trong dịp lễ này nhờ lợi thế khoảng cách gần trung tâm thành phố, thời gian di chuyển chỉ khoảng 2 đến 2,5 giờ bằng đường bộ. Đây cũng là một trong những điểm đến có mức tăng trưởng tìm kiếm cao nhất trong dịp lễ năm nay. Đầu năm 2026, Vũng Tàu ghi nhận thêm sản phẩm du lịch mới khi Sun World Vũng Tàu đi vào vận hành, hứa hẹn đông khách dịp lễ tới.
