Mỹ ‘giải cứu thành công’ phi công trên tiêm kích F-15 bị bắn hạ

CNN ngày 15/5 dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết những tin tặc này đã tấn công bằng cách lợi dụng hệ thống đo bồn chứa tự động (ATG) của Mỹ được kết nối Internet nhưng không được bảo vệ bằng mật khẩu. Theo nguồn tin, lỗ hổng này tạo điều kiện cho tin tặc can thiệp vào thông số hiển thị của bồn chứa xăng, dù không thể thay đổi lượng nhiên liệu thực tế bên trong.

Những vụ tấn công mạng này được cho là chưa gây thiệt hại, nhưng làm dấy lên lo ngại về an toàn. Theo các chuyên gia và quan chức Mỹ, nếu truy cập được vào hệ thống ATG, tin tặc về lý thuyết có thể vô hiệu hóa hệ thống cảnh báo rò rỉ, gây nguy cơ hàng nghìn lít xăng tràn ra môi trường, thấm vào nguồn nước.

Các nguồn tin cho hay Iran từng nhắm mục tiêu vào hệ thống bồn chứa nhiên liệu Mỹ, nên tin tặc nước này tiếp tục là nhóm nghi vấn hàng đầu trong vụ tấn công. Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng Mỹ (CISA) chưa lên tiếng về thông tin này.

Các nhóm tin tặc Iran từ lâu được cho là đã chú ý vào những mục tiêu dễ bị nhắm tới, trong đó có các hệ thống máy tính trọng yếu của Mỹ được kết nối Internet, như hệ thống dầu khí hoặc cấp nước.

Sau vụ Hamas tấn công Israel ngày 7/10/2023, giới chức Mỹ từng quy trách nhiệm cho tin tặc có liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) về loạt vụ tấn công vào các công ty cấp nước ở Mỹ, khi thông điệp chống Israel hiển thị trên thiết bị quản lý áp lực nước.

Chiến dịch tấn công mạng lần này có thể là lời cảnh báo đối với nhiều đơn vị vận hành cơ sở hạ tầng trọng yếu của Mỹ, vốn vẫn chật vật trong việc bảo vệ hệ thống dù chính phủ đã hối thúc nhiều năm.

Các nhà nghiên cứu an ninh mạng đã cảnh báo về các hệ thống ATG kết nối Internet suốt hơn một thập kỷ qua. Năm 2015, công ty bảo mật Trend Micro từng đưa các hệ thống ATG giả lập lên mạng để xem loại tin tặc nào sẽ nhắm tới chúng, và một nhóm được Iran hậu thuẫn nhanh chóng xuất hiện.

Báo cáo năm 2021 của Sky News dẫn tài liệu nội bộ từ IRGC cho thấy hệ thống ATG từng được xác định là mục tiêu tiềm năng cho các cuộc tấn công mạng gây gián đoạn vào các trạm xăng.

Kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát hồi cuối tháng 2, các tin tặc liên hệ với Tehran được cho là đã làm gián đoạn tại nhiều cơ sở dầu khí và cấp nước của Mỹ, gây chậm trễ vận chuyển tại hãng thiết bị y tế lớn Stryker, đồng thời làm rò rỉ email cá nhân của Giám đốc FBI Kash Patel.

Tin Gốc: Vnexpress

Liên minh châu Âu (EU) ngày 23/4 thông qua khoản vay 90 tỷ euro (khoảng 106 tỷ USD) cho Ukraine, chấm dứt thế bế tắc đã kéo dài hơn hai năm do Hungary đe dọa sử dụng quyền phủ quyết. Brussels cho biết khoản giải ngân đầu tiên sẽ được chuyển cho Ukraine "sớm nhất có thể".

Động thái "mở khóa" mang tính đột phá này diễn ra hai ngày sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo rằng đường ống Druzhba, vốn vận chuyển dầu thô từ Nga đến Hungary và Slovakia, đã được sửa chữa và có thể hoạt động trở lại.

Druzhba, nghĩa là "tình hữu nghị", là đường ống dài 4.000 km, hoạt động từ năm 1964. Đây từng là một trong những huyết mạch giúp vận chuyển dầu thô từ vùng Tây Siberia của Nga kết nối đến Belarus, Đức, Hungary, Ba Lan, Slovakia, Cộng hòa Czech và Ukraine.

Trong giai đoạn đỉnh điểm, Druzhba vận chuyển hơn một triệu thùng dầu một ngày, tương đương hơn 1% nguồn cung dầu toàn cầu, theo tập đoàn dầu khí Nga Transneft, đơn vị quản lý và vận hành đường ống.

Sau khi Nga phát động chiến dịch ở Ukraine hồi tháng 2/2022, phần lớn các nước EU đã áp lệnh trừng phạt để đáp trả và ngừng nhập khẩu dầu của Moskva. Hungary và Slovakia là những trường hợp ngoại lệ trong EU, khi vẫn duy trì nhập khẩu dầu Nga qua đường ống Druzhba. Họ cho rằng việc mua dầu từ nguồn khác sẽ tốn kém hơn và có thể đe dọa an ninh năng lượng.

Đến đầu năm 2026, Druzhba vẫn vận chuyển khoảng 200.000 thùng một ngày tới Hungary và Slovakia, theo ước tính của Reuters dựa trên số liệu chính thức từ hai nước.

Tuy nhiên, Ukraine ngày 27/1 cáo buộc một máy bay không người lái (UAV) Nga đã đánh trúng bể chứa dầu của đường ống ở thành phố Brody, tỉnh miền tây Lviv. Bể này có sức chứa 75.000 m3, dung tích lớn nhất ở Ukraine.

Ukraine cho biết thiệt hại do vụ tấn công gây ra ở Brody là nghiêm trọng và quyết định đình chỉ vận chuyển dầu qua Druzhba cho đến khi hoàn tất sửa chữa tuyến đường ống. Trong tài liệu cung cấp cho EU sau đó, Kiev cho biết vụ tập kích cuối tháng 1 làm hư hỏng một trạm bơm gần Brody cùng "thiết bị kỹ thuật và phụ trợ" của Druzhba, thêm rằng họ không có đủ nguồn lực để đẩy nhanh quá trình sửa chữa.

Nga, cùng với Hungary và Slovakia, cho rằng Ukraine đang biến sự cố kỹ thuật với đường ống thành "quân bài chính trị" và trì hoãn việc sửa chữa để gây áp lực ngược lại với các thành viên EU còn phụ thuộc vào dầu Nga. Budapest và Bratislava vẫn có nguồn dự trữ dầu khẩn cấp, giúp họ không rơi vào khủng hoảng năng lượng.

Thủ tướng Hungary Viktor Orban hồi tháng 2 đáp trả Ukraine bằng cách phủ quyết gói trừng phạt mới của EU với Nga và chặn khoản vay 106 tỷ USD dành cho Kiev, đảo ngược cam kết ông đưa ra hồi tháng 12/2025.

Lãnh đạo các thành viên trong EU lên án động thái chặn của ông Orban là "không thể chấp nhận được", bởi liên minh cần sự đồng thuận từ toàn bộ thành viên trong mọi quyết định. Sự phản đối của Hungary khiến khoản vay cho Ukraine bế tắc.

Slovakia trong cùng tháng dừng bán điện cho Ukraine. Kiev vốn phụ thuộc vào nguồn điện khẩn cấp từ các nước EU, do hạ tầng năng lượng của Ukraine đã bị hư hại đáng kể sau những đòn tập kích từ Nga. Bratislava cũng cảnh báo cân nhắc bỏ phiếu phủ quyết gói cho vay, nếu tình hình Druzhba không có tiến triển.

Với Ukraine, khoản vay 106 tỷ USD từ EU được ví như "phao cứu sinh" để nước này duy trì hoạt động của chính phủ và tiếp tục cuộc chiến với Nga. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính ngân sách Ukraine sẽ thiếu hụt khoảng 136 tỷ euro (158 tỷ USD) trong hai năm tới.

Nhưng giới chức Ukraine có cách nhìn ngược lại về vấn đề Druzhba. Kiev cho rằng EU phải đảm bảo về khoản vay trước, rồi sau đó dòng chảy dầu thô qua đường ống mới được khôi phục.

Nhiều nguồn tin cho biết cách tiếp cận này không được EU, thậm chí cả những nước hoàn toàn ủng hộ Ukraine, chấp nhận. Việc Ukraine từ chối cho phép các thanh sát viên EU đến hiện trường để đánh giá thiệt hại với Druzhba với lý do an ninh cũng tạo ra hiệu ứng tương tự.

Khi bế tắc kéo dài, Tổng thống Volodymyr Zelensky hôm 21/4 bất ngờ thông báo Ukraine hoàn thành hoạt động sửa chữa đoạn đường ống dẫn dầu Druzhba bị hư hại, dù trước đó nói rằng quá trình này có thể mất khoảng một năm. Ông kỳ vọng EU sẽ giải ngân khoản vay 106 tỷ USD cho nước này trong những ngày tới, lưu ý rằng mọi trở ngại đã được dỡ bỏ.

"Ukraine đã thực hiện đề xuất của EU", ông Zelensky nói, thêm rằng đã thảo luận với Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa về thông qua gói hỗ trợ tài chính.

Hungary và Slovakia xác nhận Ukraine đã nối lại hoạt động của đường ống Druzhba, dỡ bỏ những trở ngại cuối cùng để "mở khóa" khoản vay cho Ukraine.

"Gói hỗ trợ này sẽ củng cố quân đội Ukraine, giúp Kiev kiên cường hơn, đồng thời cho phép chúng tôi thực hiện các nghĩa vụ xã hội đối với người dân Ukraine theo quy định của pháp luật", Tổng thống Zelensky viết trên X.

Ủy ban châu Âu có thể bắt đầu giải ngân trong quý II. Theo kế hoạch, Ukraine sẽ được tiếp cận 45 tỷ euro trong năm nay và 45 tỷ euro trong năm 2027. Khoảng 1/3 số tiền sẽ dành cho ngân sách chính phủ Ukraine, số còn lại chi trực tiếp cho hoạt động quốc phòng, như mua sắm vũ khí và mở rộng sản xuất.

Thay vì sử dụng các tài sản bị đóng băng của ngân hàng trung ương Nga làm tài sản đảm bảo, EU chọn cách tiếp cận thận trọng hơn là tự đi vay nguồn tiền này để cho Ukraine vay lại. Liên minh nhất trí rằng Ukraine sẽ chỉ bắt đầu hoàn trả khoản vay khi Nga chi trả bồi thường chiến tranh.

Tin Gốc: Vnexpress

Bộ Quốc phòng Nga ngày 7.5 cho biết lực lượng nước này đã phá hủy 570 máy bay không người lái (UAV) của Ukraine tập kích nhiều vùng lãnh thổ Nga trong ngày 7.5, trong đó có hàng chục UAV hướng đến thủ đô Moscow.

Kyiv Post dẫn thông tin từ các kênh tình báo nguồn mở cho biết UAV Ukraine đã nhằm mục tiêu vào khu phức hợp sản xuất và hậu cần Nara ở phía tây nam Moscow. Các nguồn tin cho biết đây là cơ sở được quân đội Nga dùng để cất giữ và phân phối hàng hóa quân sự cho lực lượng vũ trang Nga.

Trong rạng sáng 7.5, nhiều vụ nổ và hoạt động phòng không đã được ghi nhận tại Moscow, các tỉnh Bryansk, Tver, Rostov, Samara và Tula của Nga.

Quân đội Ukraine cũng đã nhận trách nhiệm vụ tấn công nhà máy lọc dầu ở tỉnh Perm của Nga ngày 7.5. Perm nằm ở dãy núi Ural và đây là một trong số ít cuộc tấn công của Kyiv vào sâu lãnh thổ Nga.

Cũng trong tuyên bố ngày 7.5, Bộ Quốc phòng Nga cho biết các đơn vị nước này đã gây thiệt hại cho các cơ sở hạ tầng giao thông vận tải được quân đội Ukraine sử dụng. Ở chiều ngược lại, Kyiv cho biết đã đánh chặn 92 trong số 100 UAV Nga tấn công trong đêm ngày 6.5, rạng sáng 7.5.

Giao tranh diễn ra trong bối cảnh hai bên đưa ra những mốc thời gian ngừng bắn lệch nhau. Ukraine tuyên bố lệnh ngừng bắn đơn phương vào ngày 6 - 7.5 và đã cáo buộc Nga vi phạm, trong khi Moscow thông báo ngừng bắn diễn ra vào ngày 8 - 9.5. Nga cũng cảnh báo cứng rắn nếu Kyiv cố ý phá hoại buổi lễ duyệt binh mừng Ngày Chiến thắng 9.5 của Nga.

Nga và Ukraine không bình luận về tuyên bố của đối thủ. Hai bên cũng thường phủ nhận tấn công dân thường và hạ tầng dân sự.

Trong diễn biến liên quan, Bộ Quốc phòng Nga ngày 7.5 cáo buộc Ukraine đã sử dụng không phận Latvia để phóng UAV tấn công thành phố St. Petersburg của Nga, vài giờ sau khi Latvia thông tin về trường hợp UAV từ Nga, theo The Moscow Times.

Bộ Quốc phòng Latvia cũng thông tin về 2 UAV rơi xuống lãnh thổ Latvia và một chiếc tại thị trấn Rezekne. Quân đội Latvia cho biết UAV này nhiều khả năng của Ukraine, đang bay đến mục tiêu ở Nga thì bị vô hiệu hóa.

Trong ngày 6.5, Nga cảnh báo sẽ tiến hành một cuộc tấn công lớn vào trung tâm thủ đô Kyiv nếu Ukraine gây hấn vào ngày 9.5. Moscow cũng gửi công hàm cho các cơ quan ngoại giao nước ngoài ở Kyiv và yêu cầu sơ tán.

Phản hồi trước tuyên bố của Moscow, người phát ngôn Ủy ban châu Âu Anouar El Anouni ngày 7.5 khẳng định Liên minh châu Âu (EU) vẫn giữ lập trường hiện diện tại Kyiv và sẽ không sơ tán nhân viên ngoại giao, theo Ukrainska Pravda.

“Cuộc tấn công của Nga dường như là chuyện hằng ngày ở Kyiv và những nơi khác tại Ukraine. Những năm qua, Nga đã gây thiệt hại cho các phái bộ ngoại giao ở Kyiv, bao gồm phái đoàn EU”, ông Anouni nói.

Moscow chưa phản hồi về phát ngôn trên từ đại diện EU.

Reuters ngày 7.5 đưa tin trưởng đoàn đàm phán Ukraine Rustem Umerov đã đến thành phố Miami, Mỹ để trao đổi với đại diện Washington nhằm thúc đẩy tiến trình đàm phán chấm dứt xung đột Nga - Ukraine vốn đang bị chững lại.

Viết trên mạng xã hội X, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói rằng đã chỉ đạo ông Umerov thảo luận về phương án trao đổi tù binh Nga - Ukraine và xúc tiến nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột.

“Chúng tôi liên tục liên lạc với phía Mỹ và nắm rõ các cuộc tiếp xúc cần thiết từ các đối tác của chúng tôi với phía Nga”, ông Zelensky viết, cho biết thêm ông Umerov đã nhận "một số chỉ thị cụ thể liên quan đến an ninh" trong vấn đề hợp tác song phương với Mỹ.

Lần gần nhất đàm phán 3 bên Mỹ - Nga - Ukraine diễn ra là vào tháng 2. Kể từ đó, các cuộc đàm phán chỉ diễn ra dưới hình thức song phương, giữa Mỹ với đại diện Nga hoặc Ukraine.

Tin Gốc: Thanh Niên