Ngay từ ngày đầu tiên được triển khai ra tiền tuyến vào cuối tháng 2, hạ sĩ Vadym Lietunov, 34 tuổi, thành viên Lữ đoàn Phòng vệ Lãnh thổ 118 Ukraine, đơn vị đang chiến đấu ở tỉnh Zaporizhzhia, đã nếm trải bom đạn trút xuống liên tục. Hầm trú ẩn của Lietunov bị lực lượng Nga tấn công bằng thiết bị bay không người lái (drone) và đạn cối trong 6-7 giờ mỗi ngày.
Cứ sau mỗi cuộc tập kích, Lietunov và đồng đội là Sasha lại sửa chữa thiệt hại, dập lửa bằng chai đựng nước tiểu và đẩy những bao đất trở lại vị trí cũ trên hầm. “Kẻ địch biết chúng tôi ở đây và đang cố hạ chúng tôi”, anh nhớ lại.
Các phi công drone Nga liên tục điều khiển một máy bay không người lái Molniya mang theo mìn chống tăng lao xuống lối vào cửa hầm, khiến Lietunov và Sasha bị choáng do sức ép.
Đến một lần, Lietunov nghe thấy tiếng vo ve trên đầu trước khi một quả mìn rơi thẳng xuống hố cá nhân của họ. “Tôi ngước nhìn lên và thấy mái hầm đã biến mất. Quả mìn đã thổi bay mọi thứ”, anh cho biết.
“Vụ nổ đã xé toạc đôi chân của Sasha, còn tôi lịm đi”, binh sĩ Ukraine nói.
Lietunov hiểu rằng lực lượng Nga sẽ sớm điều thêm drone tới để kết liễu họ. Anh cố kéo Sasha ra khỏi chỗ hầm, song nhận ra đồng đội đã chết và vội bò lên mặt đất, chạy về phía mà anh tin là trận địa của Ukraine. Anh chạy mãi cho đến khi phát hiện một căn hầm giữa rừng, lối vào được che kín bằng chăn.
“Tôi hét lớn, nghĩ rằng đồng đội mình đang ở bên trong. Nhưng khi chui vào hầm, tôi thấy một người đàn ông mặc quân phục đang chĩa súng vào mình”, Lietunov nhớ lại.
Anh thông báo phiên hiệu đơn vị, nói rằng chốt gác của anh bị tấn công. “Người đàn ông đó nói ‘vào bên trong đi’ và tôi làm theo. Nhưng khi nghe kỹ giọng anh ta, tôi nhận ra đó là người Nga”, Lietunov cho biết. “Tôi nói ‘anh không phải người phe tôi, đúng không? Xin đừng giết tôi'”.
Quân nhân Nga, người có tên Nikita, ra lệnh cho Lietunov đi vào một ngách hầm nhỏ. “Anh không mang vũ khí, tôi sẽ không bắn anh”, Nikita nói.
Người này cho binh sĩ Ukraine xem cây thánh giá làm bằng hai tấm ván gỗ của mình, ở trên có khắc dòng chữ “cứu rỗi và bảo vệ”.
Nikita nói sẽ thả Lietunov vào sáng hôm sau, song cuối cùng đã không làm vậy. Lietunov nghĩ rằng mình có thể bị bắn bất kỳ lúc nào.
Căn hầm của Nikita nằm giữa “vùng chết” có chiều sâu khoảng 50 km ở tiền tuyến, nơi bất cứ thứ gì chuyển động đều có thể trở thành mục tiêu của drone và pháo kích. Hai người lính, một Nga một Ukraine, mắc kẹt trong không gian chật hẹp này và bắt đầu trò chuyện để hiểu hơn về nhau.
Nikita kể với Lietunov rằng anh từng ngồi tù do phạm tội vặt, song đã được phóng thích để tòng quân. Nikita đã chạy trốn khỏi chiến trường, bị bắt lại và điều ra tiền tuyến một lần nữa.
Binh sĩ này khẳng định quân đội Nga mạnh nhất thế giới, nhưng trên thực tế anh ta đang phải giữ chốt một mình và chịu cảnh đói rét, theo Lietunov. Mỗi ngày, lực lượng Nga điều một chiếc drone Mavic thả xuống khẩu phần 250 g, gồm một gói cháo, mứt và một chai nước nhỏ, cho binh sĩ giữ chốt.
Tâm trạng của Nikita rất thất thường. “Anh ấy có lúc trở nên điên cuồng, dí súng vào trán tôi và nói ‘Tôi sẽ giết anh ngay bây giờ'”, Lietunov nhớ lại.
Khi quân nhân Ukraine bắt đầu cầu nguyện, mọi thứ đột ngột im lặng. Nikita sau đó đặt khẩu súng xuống. “Anh ấy đổi ý chỉ trong một giây. Tôi không biết phải giải thích thế nào”, Lietunov nói.
Binh sĩ này quyết định giả ngốc và cố gắng dùng “đòn tâm lý” để thuyết phục Nikita. “Tôi đã có thể bỏ trốn nhưng lại không làm vậy, nên được anh ấy tin tưởng hơn”, Lietunov cho biết.
Quân nhân Ukraine kể rằng bản thân “bắt đầu mất kiểm soát” khi thấy một ngón chân chuyển sang màu đen do bị hoại tử. Anh đề nghị Nikita bắn mình ở ngoài trời để đồng đội có thể phát hiện thi thể và mang trở về cho gia đình, song binh sĩ Nga “nổi giận và từ chối”.
“Anh ấy sợ ra ngoài vì biết là nguy hiểm”, Lietunov cho biết.
Vào thời điểm đó, Lữ đoàn 118 nhận định rất có thể Lietunov đã chết. Chỉ huy lữ đoàn nói với mẹ anh rằng có tới 95% khả năng con trai bà sẽ không trở về, khiến người phụ nữ này ngất xỉu.
Trong khi đó, vợ của Lietunov là Alesya lại tin rằng chồng mình vẫn còn sống và vẫn tiếp tục gửi tin nhắn cho anh qua Telegram. Chồng chị là quân nhân giàu kinh nghiệm và đã đăng ký nhập ngũ chỉ vài giờ sau khi Nga phát động chiến dịch ở Ukraine hồi tháng 2/2022. Anh từng phục vụ trong một trung đội phòng không và tham gia chiến dịch tái chiếm Kherson, trước khi được điều ra tiền tuyến.
Nikita chia cho tù binh một nắp chai nước và một miếng chocolate mỗi ngày. Theo Lietunov, quân nhân Nga bắt đầu phàn nàn về tình cảnh khó khăn của mình, trong đó có thiếu lương thực. Anh và các đồng đội còn phải hứng nước mưa, thậm chí là “uống nước tiểu của chính mình”.
“Một buổi sáng anh ấy nói với tôi ‘Có lẽ tôi nên đầu hàng anh?'”, Lietunov kể lại.
Quân nhân Ukraine đáp “không cần”, song vẫn nói với Nikita rằng anh sẽ được đối xử tốt theo Công ước Geneva khi đầu hàng, được ăn ba bữa một ngày và hút thuốc.
Lietunov cho biết họ đã nói chuyện như vậy 5 lần. “Rồi một ngày chúng tôi hết nước. Nikita rất khát và quyết định hai người sẽ ra ngoài tìm nước”, quân nhân Ukraine kể.
Sau khi ra ngoài trời, họ nghe thấy âm thanh vo ve của drone Ukraine ở trên đầu. Lietunov quyết định treo tấm biển ghi biệt hiệu của mình và số hiệu lữ đoàn gần một cái cây, sau đó quỳ xuống, chỉ vào tấm biển và nói to rằng “tôi là người Ukraine”.
Dù vậy, binh sĩ Lữ đoàn 118 cho rằng cả hai đều là lính Nga và điều một drone khác tới để hạ họ, song thiết bị này đã bị rơi. Lệnh triển khai thêm drone chỉ được hủy bỏ sau khi chỉ huy đơn vị kiểm tra tài khoản mạng xã hội của Lietunov và nhận ra người đàn ông gầy gò đó là đồng đội đang mất tích.
Khoảng nửa giờ sau, một drone khác xuất hiện. Thay vì tung đòn tập kích, chiếc drone thả bộ đàm xuống để quân nhân Ukraine có thể liên lạc với đồng đội.
“Tôi kể về Nikita và họ bắt đầu đặt câu hỏi”, Lietunov nói. “Tôi đã cố ám chỉ rằng họ nên dừng lại và tôi mới là tù binh chứ không phải ngược lại, tính mạng của tôi phụ thuộc vào tâm trạng của anh ấy. Chúng tôi lập tức xin được cấp đồ ăn và nước uống”.
Một drone đã thả 4 suất ăn được đóng gói sẵn xuống. Lietunov nói không nuốt được và đưa cho Nikita phần của mình. “Anh ấy từng nói với tôi rằng mình sẽ tử tế khi no bụng”, quân nhân Ukraine giải thích.
Lực lượng Ukraine sau đó tới gửi thêm thuốc lá tới. Trong khi đó, phía Nga chuyển đến một khúc gỗ có chứa thuốc nổ TNT bên trong và chỉ huy liên lạc qua bộ đàm, ra lệnh cho Nikita gài nó trong rừng.
Cho đến thời khắc cuối cùng, Lietunov vẫn không chắc Nikita sẽ thật sự đầu hàng hay cho nổ tung tù binh cùng hầm trú ẩn.
Sau hai tuần kẹt trong hầm, vào một ngày thứ Sáu nhiều sương mù, một xe bọc thép Ukraine đột ngột xuất hiện trước căn hầm để đón cả hai người. “Đến phút cuối tôi vẫn không tin mình sẽ thoát được khỏi đây”, quân nhân Ukraine nhớ lại.
Khi ở trong hầm, Nikita lên phương án tấn công, chiếm chiếc xe bọc thép Ukraine rồi lái nó về căn cứ. Tuy nhiên, với sự thuyết phục của Lietunov, quân nhân Nga cuối cùng đã quyết định đầu hàng và đập vỡ điện thoại của mình. Khi họ đến sở chỉ huy Lữ đoàn 118, các đồng đội đã ôm Lietunov và chúc mừng, bày tỏ ngạc nhiên khi anh có thể trở về.
Lietunov nói với sĩ quan cấp cao rằng đã hứa với Nikita là anh ấy sẽ được đối xử tốt. Video được Ukraine công bố sau đó cho thấy Nikita mỉm cười và nói rằng đã bắt Lietunov làm tù binh.
Quân nhân Nga được đưa cho cà phê, thêm sữa đặc và 6 thìa đường. Hai giờ sau, Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) đến và đưa Nikita đi, có khả năng là để trao đổi tù binh.
Về phần Lietunov, anh mất một ngón chân, phải chống nạng và đang được điều trị tại một trung tâm phục hồi chức năng sau khi đoàn tụ với gia đình ở Odessa. Quân nhân Ukraine cho rằng bản thân đã rất may mắn khi sống sót.
“Thật kỳ diệu. Họ bảo tôi rằng tỷ lệ sống sót qua biến cố như vậy chỉ là một phần triệu. Tôi từng là tù binh, song cuối cùng lại ra ngoài với một tù binh khác. Mọi thứ đã đảo ngược”, Lietunov nói.
AFP dẫn lời Bộ trưởng Y tế Pháp Stephanie Rist cho biết một hành khách nước này đã xét nghiệm dương tính với biến thể Andes của vi rút Hanta, và tình hình của bệnh nhân đang xấu đi. Người bệnh xuất hiện các triệu chứng nghi nhiễm trong lúc trên chuyến bay sơ tán do chính phủ Pháp tổ chức. Bốn hành khách Pháp khác đi cùng chuyến có kết quả âm tính, nhưng sẽ được xét nghiệm lại sau đó, theo Bộ trưởng Rist."Điều quan trọng là hành động ngay từ đầu và cắt đứt chuỗi lây truyền. Đó là điều mà chúng tôi đang cùng Thủ tướng thực hiện, đặc biệt với sắc lệnh vừa được ban hành cho phép chúng tôi tăng cường những biện pháp cách ly đối với trường hợp tiếp xúc và để bảo vệ cộng đồng", bà Rist cho biết và nói thêm rằng nước Pháp sẵn sàng ứng phó dịch bệnh. Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu cũng chủ trì cuộc họp xử lý khủng hoảng do vi rút Hanta trong hôm qua.
Về phần mình, Bộ Y tế và Dịch vụ nhân sinh Mỹ thông báo một công dân nước này trong quá trình sơ tán khỏi du thuyền đã xuất hiện những triệu chứng nhẹ nghi nhiễm vi rút Hanta. Một công dân khác có kết quả dương tính với biến thể Andes. Toàn bộ công dân Mỹ trên tàu đều đã lên chuyến bay đặc biệt về nước, trong đó 2 hành khách có triệu chứng ngồi khoang cách ly riêng, Reuters đưa tin.
Theo yêu cầu của chính quyền quần đảo Canary, chiến dịch sơ tán công dân các nước khỏi du thuyền phải hoàn tất trong hôm 11.5 (giờ địa phương), và con tàu rời đi sau đó trong ngày. Phía Tây Ban Nha xác nhận không tìm thấy chuột, vật chủ mang theo vi rút Hanta, trên tàu.
Trong bối cảnh này, WHO khuyến nghị các nước thực hiện biện pháp cách ly kéo dài 42 ngày và chủ động theo dõi tình trạng hành khách rời tàu, bao gồm mỗi ngày kiểm tra triệu chứng như sốt, theo AFP. Tuy nhiên, từng quốc gia quyết định áp dụng những biện pháp phù hợp với điều kiện nước họ.
Chẳng hạn, Bộ Y tế Hy Lạp cho biết hành khách nước này được yêu cầu bắt buộc cách ly 45 ngày ở bệnh viện tại Athens, trong khi 14 công dân Tây Ban Nha được đưa vào bệnh viện quân y ở Madrid. Úc cho biết sẽ đưa 6 công dân hồi hương vào cơ sở cách ly phía bắc TP.Perth trong ít nhất 3 tuần. Còn tại Anh, 20 hành khách vào thời điểm quay về nước được đưa đến một bệnh viện gần TP.Liverpool để xét nghiệm và cách ly khoảng 72 giờ.
Trong khi đó, Mỹ cho hay 17 hành khách nước này có thể không cần phải bắt buộc cách ly ở cơ sở tại ĐH Nebraska. Họ có thể quay về nhà tùy theo mức độ đánh giá của phía y tế, và phải đảm bảo không làm lây nhiễm cho người khác trên đường đi. Tuy nhiên, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cảnh báo biện pháp trên của Mỹ có thể mang đến rủi ro.
Hãng tin AFP dẫn nguồn Tân Hoa Xã ngày 12-4 cho biết Văn phòng Các vấn đề Đài Loan thuộc Chính phủ Trung Quốc vừa phê chuẩn 10 biện pháp nhằm "thúc đẩy sự phát triển hòa bình của quan hệ hai bờ eo biển và nâng cao phúc lợi cho người dân hai bên".
Danh sách này được đưa ra chỉ vài giờ trước khi đoàn đại biểu Quốc dân đảng - đảng đối lập lớn nhất tại Đài Loan - do Chủ tịch đảng là bà Trịnh Lệ Văn dẫn đầu kết thúc chuyến thăm kéo dài sáu ngày. Bà Trịnh cùng các cộng sự rời Bắc Kinh về Đài Bắc vào chiều cùng ngày.
Bà Trịnh Lệ Văn là lãnh đạo đầu tiên của Quốc dân đảng đến thăm Trung Quốc đại lục trong vòng một thập niên trở lại đây.
Trong nhóm chính sách mới, Văn phòng Các vấn đề Đài Loan cho biết sẽ "thúc đẩy việc nối lại chương trình thí điểm du lịch cá nhân" tới đảo Đài Loan dành cho người dân Thượng Hải và tỉnh Phúc Kiến. Đây được xem là động thái đáng chú ý sau nhiều năm hoạt động du lịch hai bờ bị gián đoạn.
Bên cạnh đó, cơ quan này thông báo sẽ thúc đẩy "khôi phục hoàn toàn" các đường bay thẳng giữa Đài Loan và một loạt thành phố tại Trung Quốc đại lục, bao gồm Urumqi, Tây An, Cáp Nhĩ Tân, Côn Minh và Lan Châu. Việc mở rộng mạng lưới hàng không được đánh giá có thể tạo xung lực mới cho giao lưu nhân dân hai bên.
Một điểm đáng chú ý khác là Trung Quốc sẽ cho phép nhập khẩu các bộ phim truyền hình, phim tài liệu và phim hoạt hình do Đài Loan sản xuất.
Tuy nhiên, Tân Hoa Xã lưu ý các tác phẩm này phải có "định hướng đúng đắn, lành mạnh và chất lượng cao" mới được phép phát hành tại thị trường đại lục.
Trong tuyên bố phát đi cùng ngày, Phó chủ tịch Quốc dân đảng Trương Vinh Cung "hoan nghênh mạnh mẽ" các biện pháp mà Bắc Kinh vừa công bố.
"Những chính sách này đặc biệt phù hợp với kỳ vọng của nhiều tầng lớp tại Đài Loan, đồng thời tạo ra cú hích quan trọng cho sự phát triển hòa bình của quan hệ hai bờ eo biển", ông Trương nói.
Một xu hướng tuyển dụng mới đang trỗi dậy ở xứ tỉ dân, các tập đoàn công nghệ và tài chính chủ động săn đón nhân tài ngay từ ghế nhà trường, sẵn sàng đặt năng lực thực chiến lên trên tấm bằng đại học truyền thống.
Theo nền tảng Sixth Tone ngày 3-4, Trần Quảng Vũ gia nhập nhóm nghiên cứu Kimi của Moonshot AI từ tháng 11-2025 với vai trò thực tập sinh học máy (Machine Learning).
Trong báo cáo kỹ thuật được công bố, Trần Quảng Vũ được xếp là một trong ba đồng tác giả chính, cùng với hai nhà nghiên cứu đã có kinh nghiệm trong lĩnh vực này.
Thị trường lao động Trung Quốc, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ và tài chính vốn cực kỳ khắt khe về bằng cấp.
Các vị trí nghiên cứu hay đầu tư thường ưu tiên ứng viên có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ từ các trường danh tiếng. Nhưng nay cấu trúc đào tạo và xu hướng tuyển dụng đã có dấu hiệu thay đổi khá nhanh.
Đầu tháng 3 vừa qua, Tập đoàn công nghệ Tencent công bố chương trình mùa hè cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông (từ 13 - 18 tuổi) tham gia các dự án tài chính công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI).
Phía Tencent cho biết sáng kiến này nhằm "phá vỡ ranh giới về tuổi tác và kinh nghiệm", đồng thời giúp học sinh rèn giũa kỹ năng đổi mới khi giải quyết các vấn đề thực tế.
Chỉ vài ngày sau, Tập đoàn ô tô Geely cũng công bố chương trình thực tập dành cho học sinh năm cuối trung học phổ thông, người hướng dẫn cho các em sẽ là các lãnh đạo công nghệ trực thuộc tập đoàn.
Làn sóng này cũng lan sang cả lĩnh vực tài chính. Cuối tháng 3 vừa qua, Công ty quản lý đầu tư Zhiyu Zhishan tại Bắc Kinh công bố tuyển các vị trí đầu tư và chiến lược AI, với điều kiện ứng viên từ 16 tuổi trở lên và có trình độ trung học phổ thông.
Trong thông báo chiêu mộ, công ty này nhấn mạnh rằng năng lực quan trọng hơn học vấn trong thời đại AI.
Tờ National Business Daily cho rằng việc nới lỏng tiêu chuẩn về độ tuổi và bằng cấp không phải là hạ thấp tiêu chuẩn, mà là kéo thời điểm cạnh tranh của nhân lực lên sớm hơn, với mục tiêu vẫn là tìm người có năng lực. Điều này cũng đồng nghĩa áp lực không giảm, mà có xu hướng dịch chuyển từ bậc đại học xuống giáo dục phổ thông.
Dù pháp luật Trung Quốc cho phép người từ 16 tuổi tham gia lao động, nhưng dư luận Trung Quốc vẫn tranh luận về việc liệu thanh thiếu niên ở độ tuổi này có phù hợp với các môi trường cạnh tranh cao như công nghệ hay đầu tư hay không.
Thừa nhận với National Business Daily, ông Hà Lý, Giám đốc điều hành Công ty Zhiyu Zhishan, chia sẻ sau khi gây tranh cãi với thông báo tuyển nhân tài từ 16 tuổi, công ty đã nâng độ tuổi lên 18 do lo ngại về mức độ trưởng thành tâm lý của ứng viên.
Việc doanh nghiệp tiếp cận nhân tài từ bậc trung học không chỉ diễn ra tại Trung Quốc. Một số doanh nghiệp công nghệ tại Mỹ và châu Á cũng đã thử nghiệm cách tiếp cận này.
Năm 2025, Công ty công nghệ Palantir ở Mỹ triển khai chương trình tuyển dụng 22 học sinh vừa tốt nghiệp trung học vào vị trí thực tập có lương. Những ứng viên này có thành tích học tập nổi bật, được đánh giá tương đương nhóm sinh viên các trường thuộc Liên đoàn Ivy.
Theo mô hình này, những người thể hiện tốt trong thời gian thực tập sẽ có cơ hội chuyển sang vị trí chính thức, tạo ra một con đường nghề nghiệp thay thế cho lộ trình đại học truyền thống.
Cuối năm 2025, nhà đồng sáng lập Google, ông Sergey Brin, cũng cho biết công ty đang tuyển dụng nhiều nhân sự không có bằng cử nhân, đặc biệt là những người có khả năng tự học và giải quyết vấn đề tốt.
Theo tờ News On Japan, nhu cầu tuyển dụng học sinh trung học tại Nhật Bản đang gia tăng rõ rệt. Cứ mỗi học sinh tốt nghiệp trung học thì có khoảng 4,1 vị trí việc làm đang chờ sẵn, cao hơn đáng kể so với mức 1,75 của sinh viên đại học.
Trong bối cảnh thiếu hụt lao động, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản cho rằng tuyển học sinh giúp họ có thêm thời gian đào tạo nhân sự từ đầu, đồng thời xây dựng đội ngũ phù hợp với nhu cầu công ty.
Trang tin Sina Finance ngày 4-4 dẫn lời chuyên gia đổi mới nhân tài có hơn 30 năm làm việc tại Thung lũng Silicon, ông Lục Hướng Khiêm nhận định đây là "một xu hướng mang tính toàn cầu".
Ông Lục cho rằng một phần nguyên nhân là do nhiều kỹ năng cơ bản, vốn trước đây được đào tạo trong đại học, đang dần được tự động hóa, khiến lợi thế của quá trình đào tạo bốn năm không còn rõ rệt như trước.
Một nhân sự trong ngành AI chia sẻ rằng trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, năng lực sáng tạo và khả năng hình dung những ý tưởng mới trở nên quan trọng hơn các kỹ năng mang tính chuẩn hóa.
Những người trẻ thuộc thế hệ Alpha (người sinh sau năm 2010) lớn lên cùng công nghệ, họ có một sự nhạy cảm tự nhiên với AI mà những người đã qua đào tạo bài bản đôi khi không có được.
Theo ông Lục Hướng Khiêm, tác động đáng chú ý của AI không chỉ nằm ở việc thay đổi công việc, mà còn làm gia tăng tốc độ phát triển không đồng đều về cơ hội nghề nghiệp và giá trị kinh tế giữa các cá nhân.
