Tôi là nhân viên y tế, trước đây đi làm hơn bốn năm ở phòng khám và bệnh viện. Hai năm gần đây, tôi học lên tiếp theo diện cơ quan cử đi học và được hỗ trợ. Tôi vẫn cố gắng từng ngày để cuộc sống tốt hơn. Tôi không phải kiểu người khéo léo, càng không giỏi đoán ý người khác nhưng luôn tin chỉ cần mình sống tử tế, chân thành thì sẽ được đối xử lại bằng sự tử tế. Đó là điều tôi đã tin trước khi lấy chồng.
Ngày về làm dâu, tôi mang theo rất nhiều hy vọng. Tôi tự nhủ sẽ sống, đối xử thật tốt với bố mẹ chồng. Tôi cố gắng từ những điều nhỏ nhất, chỉ sợ mình làm sai, sợ người lớn không hài lòng nhưng rồi tôi nhận ra có những thứ không phải cứ cố là được.
Bố mẹ chồng ở quê. Vợ chồng tôi làm việc trên thành phố, thuê nhà trọ riêng, thỉnh thoảng lễ Tết, có việc, được nghỉ làm mới về. Mỗi lần về, tôi đều cố gắng dậy sớm nhưng có những hôm mệt, hơn 6 giờ, thậm chí gần 7 giờ tôi mới dậy. Những lúc đó, tôi chào mẹ chồng, bà không trả lời, khuôn mặt khó chịu. Tôi cảm thấy như mình vừa làm sai điều gì đó rất lớn. Có lần, tôi xuống bếp nấu đồ ăn sáng cho cả nhà. Bố chồng thấy gần xong, gọi mẹ vào ăn nhưng bà quát lớn: “Đã nấu xong đâu mà ăn”. Sau đó không ai nói thêm gì nữa. Không khí trong căn bếp hôm đó khiến tôi nhớ mãi.
Từ những chuyện rất nhỏ như vậy, tôi bắt đầu hiểu cảm giác tủi thân là thế nào. Tôi vẫn làm mọi thứ như một thói quen: dậy sớm nấu ăn, đi chợ, lo bữa sáng, bữa trưa, bữa tối. Tôi nghĩ chỉ cần mình cố gắng hơn một chút, mọi thứ sẽ khác. Nhưng dần dần, tôi nhận ra những điều mình làm trở thành hiển nhiên. Còn những điều tôi chưa làm được lại trở thành lý do để bị để ý.
Mẹ chồng hay kể chuyện ngày xưa làm dâu vất vả thế nào. Bà nói: Ngày xưa khổ lắm, không như bây giờ. Rồi bà nói: Lấy vợ, lấy chồng cho chúng mày là hết trách nhiệm. Ngày xưa đẻ anh em chồng, bà nội cũng không phải chăm, toàn cụ chăm. Tôi nghe mà không biết nói sao.
Tết năm đầu tiên, tôi và chồng về ngoại vào mồng hai, chiều tối mồng ba quay lại. Nhưng hôm đó nhà nội có tiễn cụ mà tôi không được báo trước. Khi vào nhà, tôi thấy rõ sự không vui trên gương mặt của bố mẹ chồng. Không ai nói gì nhưng tôi vẫn thấy mình kiểu có lỗi.
Có lần vợ chồng tôi xin phép đi thăm em con cậu mới sinh. Lúc đó trong nhà có bố mẹ chồng và chị chồng. Vừa ra đến cổng thì trời mưa, chúng tôi quay vào nhà, mẹ chồng bảo sao không đi đi. Không khí lúc đấy tôi thấy nặng nề như mình đang đi vào không đúng lúc. Tôi để ý, mỗi lần chị chồng về, mẹ luôn chuẩn bị đồ, gói ghém cái nọ cái kia mang ra tận xe. Còn vợ chồng tôi, mọi thứ nhẹ hơn rất nhiều. Tôi không so đo nhưng cảm nhận được sự khác biệt.
Có những lần bố chồng nói về chuyện đất đai, tiền bạc nhưng lại nói với tôi, không phải với chồng tôi. Tôi mang chuyện đó nói lại, chồng bảo tôi suy nghĩ nhiều. Dần dần, tôi không biết nên chia sẻ với ai nữa. Tôi vẫn làm tất cả bằng tấm lòng của mình: mỗi lần về đều mua đồ thắp hương, thấy gì ngon cũng nghĩ đến bố mẹ chồng, lễ Tết biếu tiền, mua quà, mua thuốc, đưa bà đi khám. Tôi không tính toán, chỉ nghĩ mình là con trong nhà thì nên làm như vậy. Ngay cả những chuyện rất nhỏ, tôi cũng muốn làm cho trọn vẹn.
Những lúc được chú thím, họ hàng mời sang ăn cơm hay ăn cỗ, trong đầu tôi lúc nào cũng nghĩ nên mua chút hoa quả hay ít quà mang sang cho phải phép, vì tôi muốn thể hiện sự tôn trọng và quan tâm. Nhưng lần nào nói ra, chồng tôi cũng gạt đi: “Không cần thiết đâu”. Tôi không biết bản thân quá cầu kỳ, nhạy cảm không. Cảm giác như những gì tôi cho là “nên làm” lại không được coi trọng.
Tôi làm dâu hai năm, còn chị dâu là mười năm. Ngay từ đầu, chị đã nói: “Về nhà này là phải lo hết”. Tôi im lặng vì thực tế, tôi vẫn tự lo cho cuộc sống của mình. Tôi đi làm, đi học và tự đứng trên đôi chân của mình. Nhưng không hiểu vì sao, đôi lúc tôi vẫn có cảm giác mọi người nghĩ tôi đang dựa vào chồng. Điều khiến tôi mệt nhất là tủi thân nhưng không thể nói ra; cảm thấy mình cố gắng rất nhiều nhưng không ai nhìn thấy; là những lúc cần một người hiểu mình nhưng chồng lại chỉ nói: Em nghĩ nhiều rồi.
Đến giờ, tôi vẫn đang cố gắng sống tốt, vẫn giữ sự tử tế như trước đây tôi từng tin nhưng không còn chắc liệu sống tốt có được đối xử công bằng trong một gia đình không. Có khi nào mình im lặng và chịu đựng lại khiến người khác nghĩ mình không hề tổn thương?
Tôi sinh ra và lớn lên ở Lào Cai, gia đình nghèo. Tôi đang nỗ lực từng ngày để đỗ vào một trường đại học ngành báo chí ở Hà Nội, giấc mơ ấp ủ suốt ba năm qua. Nhân dịp sinh nhật 18 tuổi, tôi viết những dòng này, mong nhận được sự động viên để có thêm sức mạnh vượt qua thử thách. Tôi viết đi viết lại đoạn mở đầu ấy nhiều lần. Bởi mỗi chữ đều là một lát cắt của đời mình.
Hôm nay 14/4, tôi tròn 18 tuổi. Buổi sáng ở quê tôi vẫn như bao ngày: sương mù phủ kín những ngọn đồi, gió lùa qua mái tôn cũ kêu lạch cạch. Tôi dậy sớm nhóm bếp, nấu cơm cùng bà ngoại, không có bánh sinh nhật, không có quà, chỉ có bát cơm trắng và đĩa rau luộc hái từ vườn sau nhà. Tôi mồ côi mẹ từ năm ba tuổi. Mẹ mất vì bệnh hiểm nghèo. Người ta nói trẻ con không nhớ nhiều nhưng tôi nhớ cảm giác trống rỗng mỗi khi thấy bạn bè được mẹ đón về. Những buổi họp phụ huynh, tôi chỉ có ba. Có lần tôi hỏi: "Mẹ con đâu hả bà". Bà quay mặt đi, lau nước mắt rồi bảo mẹ đã lên trời. Từ đó, mỗi khi nhìn lên bầu trời đêm, tôi hay tự hỏi mẹ có nhìn thấy mình không.
Ông ngoại mất khi tôi mới một tuổi. Bà ngoại một mình chịu đựng nỗi đau mất chồng, rồi sau đó mất con gái. Ba tôi trở thành trụ cột duy nhất. Ông làm nông, quanh năm gắn với ruộng lúa và nương ngô, mùa nắng hạn thì mất mùa, mùa mưa lại lo sạt lở; thu nhập bấp bênh, có tháng chỉ đủ tiền gạo và tiền điện. Chỗ tôi ở là nhà cấp bốn cũ kỹ, mùa mưa nước dột từng giọt xuống nền đất. Tôi phải đặt chậu hứng nước để khỏi ướt sách vở. Không có bàn học, tôi ngồi trên chiếc ghế thấp, kê vở lên mặt giường để viết. Đêm mùa đông ở Lào Cai lạnh buốt, tay tôi nứt nẻ, rớm máu vì rét. Tôi vẫn học vì biết chỉ có học mới giúp tôi thoát khỏi cái nghèo. Ba luôn nói: "Con phải học cho giỏi, sau này đỡ khổ như ba".
Ông chọn cho tôi một trường tiểu học gần nhà để đỡ tốn tiền đi lại. Trường nhỏ, lớp học cũ, tường loang lổ, không có phòng máy tính, không có thư viện lớn, bữa trưa chỉ cơm trắng với chút thức ăn đơn giản. Thế nhưng tôi chưa từng than phiền vì biết ba đã phải đổ bao nhiêu mồ hôi mới có tiền mua cho tôi bộ đồng phục. Chiếc xe đạp tôi đi học là xe cũ, sơn đã bong tróc. Mỗi sáng, ba dắt xe ra cổng cho tôi. Có hôm trời mưa to, ba mặc áo mưa rách, đội nón lá đứng nhìn tôi đi cho đến khi khuất bóng. Hình ảnh ấy in sâu trong trí nhớ tôi. Lên cấp hai, tôi học trường xa hơn. Con đường đến trường nhiều dốc cao, mùa mưa bùn đất bám đầy bánh xe. Có lần tôi trượt ngã, vở rơi xuống bùn. Tôi nhặt lên, lau sơ rồi tiếp tục đi. Tôi sợ nghỉ học một buổi sẽ không theo kịp bài.
Tháng 9 năm 2024, cơn bão Yagi ập đến, trận lũ lụt lịch sử khiến cả vùng quê tôi chìm trong nước, ruộng vườn ngập trắng, nhà cửa đổ nát. Trong dòng nước cuồn cuộn ấy, ba tôi không trở về. Ngày nhận tin, tôi như sụp đổ, lao ra bờ sông, gào khóc gọi tên ba. Tôi không tin đó là sự thật. Người đàn ông luôn dậy sớm nấu cơm cho tôi trước khi ra đồng, người từng hứa sẽ dự lễ tốt nghiệp cấp ba của tôi đã rời đi mãi mãi. Đám tang ba diễn ra trong căn nhà lạnh lẽo. Bà ngoại ngồi lặng, đôi mắt đỏ hoe. Tôi ngồi bên quan tài, nắm chặt tay ba lần cuối. Bàn tay từng dắt tôi qua bao mùa mưa nắng giờ lạnh ngắt.
Từ đó, tôi sống cùng bà ngoại. Hai bà cháu nương tựa vào nhau. Bà đã già, lưng còng, sức khỏe yếu nhưng vẫn dậy từ tinh mơ nấu cơm, trồng rau, nuôi gà. Có hôm bà ho suốt đêm, tôi nằm nghe mà nước mắt lăn dài. Có những tháng, tiền trong nhà chỉ còn vài chục nghìn đồng, tôi phải tiết kiệm từng cuốn vở, từng cây bút, không dám xin thêm tiền mua sách tham khảo. Nhiều khi nhìn bạn bè có điện thoại mới, có quần áo đẹp, tôi cũng chạnh lòng. Rồi tôi tự nhủ mình còn được đi học đã là may mắn.
Đầu năm lớp 11, sau khi ba mất, tôi từng nghĩ đến việc nghỉ học để đi làm phụ bà. Bà nắm tay tôi nói: "Con mà bỏ học, ba con dưới suối vàng không yên lòng", câu nói ấy khiến tôi bật khóc. Tôi quyết định tiếp tục học. Tôi học như thể mỗi trang sách là một nhịp thở của ba. Tôi ấp ủ ước mơ thi vào đại học ngành báo chí ở Hà Nội. Tôi muốn kể câu chuyện của những người như gia đình tôi, những người âm thầm chịu đựng mất mát sau thiên tai.
Sinh nhật 18 tuổi của tôi không có nến. Buổi tối, bà chỉ xoa đầu tôi và nói: "Cháu lớn rồi", tôi quay mặt đi để bà không thấy mình khóc. Tôi nhớ ba, ước giá như ba còn sống, có lẽ ông sẽ mua cho tôi một chiếc bánh nhỏ và nói: "Con gái ba trưởng thành rồi". Tôi cũng hiểu, dù không còn ba mẹ bên cạnh, mình vẫn phải sống tiếp. Tôi không muốn nghịch cảnh là cái cớ để mình gục ngã. Tôi muốn nó trở thành động lực. Nếu một ngày tôi đỗ đại học, sẽ mang theo câu chuyện của mình đến Hà Nội. Tôi sẽ học thật tốt, làm thêm để tự nuôi bản thân.
Tôi sẽ viết về lũ lụt, mất mát, nghị lực của những con người nhỏ bé. Tuổi 18 của tôi bắt đầu bằng nước mắt nhưng không kết thúc bằng tuyệt vọng. Tôi tin rằng, dù cuộc đời đã lấy đi của mình rất nhiều, nó vẫn để lại cho tôi một điều quý giá: cơ hội được mơ ước. Tôi không để giấc mơ ấy tắt đi.
Tôi lấy vợ hơn 4 năm, trước đó quen nhau tình cờ trong một chuyến công tác của tôi đến địa phương em. Sau khi hoàn thành công việc, tôi mời bạn bè đi ăn chiều rồi gặp em. Một thời gian sau tôi đã xin chuyển công tác về địa phương em, sau đó kết hôn, có con trai hơn ba tuổi. Thu nhập của tôi hạn hẹp khiến nhiều lúc thấy buồn. Tôi luôn lo lắng, tính toán làm sao cho đủ ăn, có tiền mua sữa cho con. Lúc cưới nhau, hai đứa phải vay một khoản tiền để lo đám cưới, hàng tháng phải trả lãi ngân hàng, sau 3 năm đã trả hết nợ. Rồi chúng tôi lại tiếp tục vay tiền mua đất, trả lãi ngân hàng với số tiền lớn hơn rất nhiều. Chúng tôi đang ở nhà trọ, có đất rồi tôi tính vay mượn làm cái nhà nho nhỏ để ở, khỏi tốn tiền thuê trọ, ngoài ra còn chăn nuôi, trồng trọt thêm để cải thiện.
Vợ tôi vốn là công chức nhà nước, tốt nghiệp đại học kinh tế, thích giao lưu bạn bè, thích mua sắm, tiệc tùng, ăn nhậu..., đó là những vấn đề bình thường, theo suy nghĩ của người trong cuộc. Khổ nỗi vợ hay ỷ lại, kể công, cho rằng những gì có được đều là do công của mình. Vợ luôn nghĩ tôi được chuyển công tác đến địa phương là nhờ công của cô ấy, công việc của tôi hiện tại rất tốt so với lúc trước cũng do cô ấy can thiệp (trước đây tôi làm ở một viện nghiên cứu). Một điều nữa: hễ vợ chồng cãi nhau là vợ đòi ly dị. Tôi góp ý những tật xấu của vợ thì cô ấy lại bảo: "Tôi là như vậy đó, giỏi thì đi kiếm con khác về cho nó...". Vì cuộc sống, tôi cố gắng làm mọi việc để gìn giữ hạnh phúc gia đình. Vợ lại không chịu lắng nghe, thường xuyên nói những câu khiêu khích đến mức có thể gọi là "hỗn", sự kìm nén trong tôi không chịu được.
Tôi không bao giờ đánh vợ nên những lúc bực tức quá mức chỉ biết bỏ lên cơ quan làm việc (tất nhiên là ngoài giờ làm việc), đấm vào tường, ném vỡ mũ bảo hiểm và cả điện thoại. Cô ấy không phải dạng vừa, bảo cứ đập hết đi, rồi chửi tôi là "đầu đường xó chợ" khiến tôi rất buồn (vì bản thân xa quê, phải ở nhà trọ). Tôi muốn buông bỏ tất cả nhưng lý trí không cho phép. Tôi không thể xa con, rất thương con và cả thương vợ nữa. Cô ấy tỏ ra mạnh mẽ nhưng tôi biết trong lòng vợ rất yếu đuối. Cô ấy mất bình tĩnh và phụ thuộc quá nhiều vào người thân. Vợ tôi lại sợ ma, luôn tin vào những lời đồn đại thiếu căn cứ, trong đó có cả mê tín và nhiều điều khác nữa.
Có một lần vợ chồng mâu thuẫn, vợ nói một tràng đinh tai nhức óc, kèm theo những câu nói "xương xẩu", "ly dị", khiến tôi hết bình tĩnh. Một chiếc mũ bảo hiểm rơi xuống đất vỡ, tôi bỏ đi. Ngày thứ hai liên tiếp tôi nấu cơm trưa xong mà không được ăn. Bây giờ tôi rất buồn, cũng không biết làm gì để giữ được gia đình. Mong nhận được sự tư vấn của mọi người. Chân thành cảm ơn.
Vợ chồng tôi kết hôn được 13 năm. Trước khi lấy anh, tôi đã qua một đời chồng và có con trai. Chồng là trai tân trước khi cưới tôi. Anh có công việc ổn định sau cưới. Bố mẹ tôi cho đất, anh bỏ tiền làm nhà, còn nợ một ít thì cũng đi làm trả hết. Con trai tôi ở cùng hai vợ chồng. Anh đối xử rất tốt với hai mẹ con và sau này chúng tôi có thêm con trai nữa, anh không phân biệt đối xử gì. Phải nói anh là người có trách nhiệm, việc nhà cửa lo hết, tôi đi làm về chỉ việc nghỉ ngơi, cuộc sống cứ êm đềm như thế.
Rồi một chuyện đã xảy ra, tôi say nắng cậu đồng nghiệp có vợ, chúng tôi đã đi quá giới hạn. Tôi biết sai nhưng không dừng được. Đến khi chồng đọc được tin nhắn, anh sốc. Tôi cứ nghĩ anh sẽ đánh mắng hay làm ầm lên nhưng anh bảo sẽ tha thứ, còn tùy tôi lựa chọn. Anh giữ thể diện cho tôi và không làm ầm chuyện này. Nếu tôi muốn ly hôn, anh chấp nhận và ra đi không cần gì.
Sau đó, đúng như anh nói, anh sống bình thường, vẫn gần gũi vợ, không đả động gì, tùy tôi quyết định. Tôi lại không thấy được sự cao thượng ở anh mà chỉ thấy anh không có lập trường. Có lần tôi hỏi, anh đang trả thù em à?
Anh nói bản thân có tư cách, không bao giờ làm chuyện có lỗi và trái lương tâm. Có ai từng giống tôi không, đáng lẽ phải biết ơn chồng, đằng này tôi cứ thấy anh sao sao, không còn cảm xúc với anh nữa. Tôi phải làm sao đây? Tôi có bị bệnh tâm lý nào không?
