Hai bạn trẻ tạo nên cơn sốt của bộ ảnh cô bé H’Mông ở Tà Xùa chính là Thy Mây (tên thật là Nguyễn Thị Mai, 26 tuổi, ngụ phường Từ Liêm, TP.Hà Nội) và Nguyễn Văn Thạch (28 tuổi, ngụ phường Từ Liêm, TP.Hà Nội). Mây làm trang điểm, còn Thạch chụp ảnh cho tiệm ảnh mà cả hai cùng nhau gầy dựng.
Đến hiện tại, hai bạn trẻ này vẫn chưa hết bất ngờ khi bộ ảnh ra đời trong một dịp tình cờ lại được hàng triệu người yêu thích.
Thạch cho biết: “Tôi khá bất ngờ khi bộ ảnh được nhiều người biết đến. Công việc chính của tôi là chụp ảnh dịch vụ ở Hà Nội.
Tuy nhiên, tôi luôn ấp ủ đam mê chụp ảnh nghệ thuật. Bộ ảnh cô bé H’Mông là bộ ảnh nghệ thuật đúng với sở thích của tôi và cũng là bộ ảnh đầu tiên được lan truyền mạnh mẽ”.
Không giấu được niềm vui, Mây kể cô là người đăng tải những bức ảnh đầu tiên của cô bé H’Mông trên Threads. Đồng thời, cô đăng tải video hậu trường chụp ảnh cô bé trên nền tảng TikTok. Chỉ vài giờ sau đó, cô phát hiện hình ảnh cô bé được cộng đồng mạng yêu thích, chia sẻ mạnh mẽ.
Từ ngày 2.4 đến nay, bộ ảnh, video liên quan đến cô bé H’Mông trên các nền tảng đã nhận về hàng triệu lượt xem và hàng nghìn bình luận tích cực. Nhiều hội nhóm lớn trên mạng xã hội cũng chia sẻ và cùng thảo luận về bộ ảnh.
Ít người biết, Mây và Thạch đã gặp cô bé H’Mông này rất tình cờ trong dịp du lịch cùng nhóm bạn ở xã Tà Xùa, tỉnh Sơn La vào cuối tháng 3.2026.
“Lúc xuống bản Tà Xùa dạo chơi, chúng tôi thấy một nhóm học sinh đang ra về. Trong đó, một bé xinh lắm, nổi bật hơn hẳn các bạn. Về sau, tôi hỏi thăm thì biết cô bé tên Lù Thị Chứ, 12 tuổi, người H’Mông, sinh sống ở Tà Xùa. Vốn làm nghề trang điểm, tôi bị em ấy cuốn hút ngay lập tức. Sau vài phút chần chừ và rời đi một quãng, chúng tôi quyết định quay lại xin bé cho phép chụp ảnh. Ban đầu, em ấy ngại ngùng, chưa đồng ý. Chúng tôi cố gắng thuyết phục và hẹn hôm sau đến nhà xin phép bố mẹ em để chụp ảnh”, Mây kể.
Khi được gia đình bé cho phép, Mây và Thạch bắt tay thực hiện bộ ảnh. Do mục đích ban đầu là du lịch cùng nhóm bạn nên Mây không mang theo đầy đủ đồ nghề làm việc. Cô quyết định trang điểm cho bé Chứ với má hồng, kem nền và chì kẻ mày của mình. Đó là kiểu trang điểm theo phong cách tôn nét sẵn có, phù hợp độ tuổi, giữ được nét trong trẻo của cô bé.
Trong khi đó, Thạch chọn những bối cảnh giản dị, mang đậm hơi thở vùng cao để chụp ảnh cho bé. Cô bé Chứ xinh xắn, trong veo trong trang phục của người H’Mông do mẹ bé thêu, cứ thế nhẹ nhàng vào bộ ảnh.
“Lần đầu được chụp ảnh, cô bé khá bỡ ngỡ trong cách tạo dáng. Tuy nhiên, bé tiếp thu nhanh và phối hợp rất tốt”, Thạch nhận xét.
Lúc được xem lại ảnh, bé Chứ rất thích thú và khen ảnh đẹp. Cô bé hồn nhiên, cảm ơn Mây và Thạch rối rít. Ngược lại, vẻ đẹp của Chứ chính là động lực để hai bạn trẻ tiếp tục thắp lửa đam mê.
Mây tâm sự khi tiệm ảnh ít khách, áp lực xoay kinh phí để duy trì hoạt động khiến cô và Thạch từng nghĩ đến bỏ cuộc. Chuyến du lịch Tà Xùa là cách để cả nhóm quên đi áp lực công việc. Nhưng bất ngờ, Mây và Thạch được sống lại với đam mê, tạo ra bộ ảnh nổi tiếng.
Còn Thạch, ban đầu không xác định theo nghề chụp ảnh. Thạch biết đến nhiếp ảnh như một cơ duyên rồi nhận ra bản thân có thể kết nối với mọi người qua ống kính.
Nam thanh niên thích kể câu chuyện của mọi người bằng hình ảnh. Từ đó, Thạch nghiêm túc theo đuổi nghề nhiếp ảnh.
Sự thành công của bộ ảnh cô bé H’Mông ở Tà Xùa chính là động lực để Mây và Thạch vững tin hơn trên con đường đã lựa chọn.
Những ngày gần đây, nhiều bạn trẻ rủ nhau đến địa điểm trưng bày này để chiêm ngưỡng các món đồ chơi nghệ thuật. Bên trong triển lãm, đông đảo bạn trẻ thích thú khi khám phá thế giới đồ chơi được chế tác thủ công đầy màu sắc và sáng tạo với nhiều thiết kế ấn tượng.
Nguyễn Hạ Thiên Bảo (23 tuổi), đang làm việc tại Trung tâm dạy toán và tiếng Anh ở P.Xuân Hòa, TP.HCM, cho biết thông qua mạng xã hội đã biết đến triển lãm này, chính vì thế ngày cuối tuần đã dành thời gian để ghé thăm. "Hôm nay được nghỉ nên mình đến tham quan và chiêm ngưỡng các món đồ chơi nghệ thuật. Mình thấy những nét vẽ thủ công trên từng sản phẩm tạo nên sự đặc sắc hơn nhiều so với các mẫu tượng thông thường", Bảo chia sẻ.
Theo Bảo, điều khiến anh ấn tượng nhất là sự tỉ mỉ của nghệ nhân trong từng công đoạn chế tác. "Lối thiết kế thủ công rất công phu khiến mỗi tác phẩm đều có dấu ấn riêng và rất cuốn hút", Bảo nói.
Mang đến triển lãm một tác phẩm nghệ thuật do chính bản thân sáng tác mang tên T-up, Nguyễn Hoàng Hiệp (31 tuổi), nghệ danh Ties, hiện hoạt động trong lĩnh vực graffiti và art toys, cho biết nhân vật được lấy cảm hứng từ phong cách throw-up trong nghệ thuật graffiti đường phố.
Theo Hiệp, chữ T trong T-up được lấy từ nghệ danh của bản thân là Ties. "Trong graffiti có rất nhiều phong cách khác nhau, nhưng phong cách gần gũi với mọi người nhất là vẽ nhanh dựa trên những đường nét tròn, tạo cảm giác dễ chịu", Hiệp nói.
Cũng theo anh Hiệp, nhân vật T-up được xây dựng với hình dáng gợi liên tưởng đến Godzilla (quái vật khổng lồ nổi tiếng) được tạo nên bởi những tác động của ô nhiễm phóng xạ sâu trong lòng đất. Từ ý tưởng đó, phát triển T-up như một phiên bản của graffiti đường phố, đại diện cho những nét vẽ tự do.
Ở phiên bản mới nhất, anh Hiệp kết hợp với kỹ thuật sơn mài truyền thống của Việt Nam. "Mình sử dụng chất liệu graffiti phun trực tiếp lên tác phẩm điêu khắc rồi thực hiện công đoạn mài để tạo hiệu ứng thị giác theo mong muốn. Ngoài ra, mình từng thực hành điêu khắc bằng đất sét, nhưng ở dự án lần này chuyển sang sử dụng công nghệ in 3D", anh Hiệp nói.
Anh Hiệp cho biết thêm toàn bộ ý tưởng sáng tạo, hình dáng và màu sắc cho nhân vật đều do anh quyết định. Riêng phần hỗ trợ sản xuất thiết kế phục vụ in 3D được thực hiện với sự hỗ trợ của một người bạn có chuyên môn trong lĩnh vực này.
Là một du học sinh trở về từ Canada, Nguyễn Uyên Thanh cho biết đã đăng ký vé trực tuyến trước khi đến để tiết kiệm thời gian chờ đợi. "Mỗi lượt tham quan kéo dài khoảng 40 phút. Sau khi kết thúc lượt, khách vẫn có thể đăng ký tiếp để tham quan thêm. Sau khi tham quan một vòng tại triển lãm, mình ấn tượng với mô hình bạch tuộc nướng vì được tạo ra rất công phu và bắt mắt", Thanh nói.
Theo Thanh, nơi đây trưng bày nhiều sản phẩm như sofubi, đây là dòng đồ chơi làm từ nhựa vinyl mềm, được sản xuất thủ công.
Đang đứng chiêm ngưỡng mô hình đồ chơi, Trần Anh Huy, sinh viên Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM, chia sẻ: "Mình ấn tượng với các mẫu art toy vì màu sắc được phối rất đẹp, từng chi tiết cũng được chăm chút kỹ lưỡng. So với những món đồ chơi thông thường, art toy mang tính nghệ thuật và có cá tính riêng hơn nên mình muốn đến tìm hiểu", Huy nói.
Triển lãm sáng tạo nghệ thuật A.R.T SHOW (Alliance of Rising Toys) diễn ra đến ngày 12.5 tại Nhà văn hóa Thanh niên TP.HCM.
Hành trình tham gia Chương trình Tiếp sức mùa thi của anh Lại Mạnh Duẩn bắt đầu vào năm 2009, khi anh đang là sinh viên năm nhất Viện ĐH Mở Hà Nội. Tràn đầy nhiệt huyết, anh đăng ký tham gia đội tình nguyện Tiếp sức mùa thi và được phân công túc trực tại Bến xe Gia Lâm.
Những năm 2009 - 2010, điện thoại thông minh chưa phổ biến và Google Maps vẫn là một khái niệm xa lạ với nhiều người dân. Để chỉ đường cho hàng ngàn sĩ tử từ các tỉnh lẻ bỡ ngỡ bước chân lên thủ đô, các tình nguyện viên chỉ có một công cụ duy nhất là những tấm bản đồ giấy khổ lớn mượn từ Thành đoàn Hà Nội.
Việc tra cứu thủ công vô cùng mất thời gian, lúng túng và không mang lại hiệu quả cao. Chứng kiến sự vất vả của các tình nguyện viên và sự hoang mang của phụ huynh, sĩ tử, một ý tưởng đã nhen nhóm trong đầu chàng sinh viên trẻ: phải tạo ra một tấm bản đồ chuyên biệt, chi tiết và dễ hiểu nhất để phục vụ riêng cho kỳ thi đại học.
Cơ duyên đến khi anh Duẩn bắt đầu làm công việc phụ xe (nhân viên bán vé) tại Xí nghiệp Xe buýt Thăng Long vào năm thứ hai. Công việc này đã giúp anh có cơ hội đi khắp các nẻo đường, nắm rõ từng lộ trình, từng điểm dừng đỗ của hệ thống xe buýt Hà Nội. Tận dụng lợi thế đó, anh bắt tay vào thực hiện tấm bản đồ chỉ đường đầu tiên.
Ban đầu, bản đồ chỉ dừng lại ở khu vực Bến xe Gia Lâm và một số trường đại học lân cận, thì đến năm 2012 - 2013, khát vọng của anh Duẩn ngày càng lớn hơn. Anh muốn mở rộng phạm vi ra toàn thành phố.
Để có được dữ liệu chính xác cho bản đồ, anh Duẩn đã đi xe máy khảo sát thực tế. Anh đã đi hàng trăm km, đến gần 1.500 điểm trường đại học, cao đẳng, học viện và các trường THPT trên địa bàn Hà Nội.
Anh còn tới tận các điểm thi ở ngoại ô, vùng ven đô để tìm lộ trình tuyến xe buýt ngắn nhất, tối ưu nhất. Có những điểm trường nằm trong ngõ sâu, anh phải ghi chép cẩn thận từ bến xe buýt gần nhất đi bộ vào mất bao xa để tư vấn chính xác cho thí sinh.
Đêm về, anh cặm cụi gõ máy tính để tổng hợp dữ liệu. "Nhiều hôm máy tính treo và xóa sạch mọi thứ. Lúc đó, tôi thật sự nản chí, muốn bỏ cuộc vì quá mệt mỏi và mất công sức. Nhưng không hiểu động lực từ đâu, tôi lại ngồi dậy thức trắng đêm để làm lại từ đầu", anh Duẩn chia sẻ.
Nỗ lực phi thường của anh Lại Mạnh Duẩn đã mang đến một kết quả vượt mong đợi. Đến năm 2013, dưới sự ủng hộ và tạo điều kiện của Hội Sinh viên thành phố Hà Nội, bản đồ chỉ đường của anh Duẩn đã được nhân rộng ra 12 bến xe và nhà ga trọng điểm trên toàn thành phố.
Đây là quyển cẩm nang "có 1 không 2" bằng cách chỉ dẫn rất tỉ mỉ như: từ bến xe này đi ra ngoài rẽ phải, đi bao nhiêu bước, nhìn thấy biển gì, lên tuyến xe số mấy, đi thêm bao nhiêu bến nữa thì xuống...
"Cẩm nang" của anh Duẩn trở thành một báu vật thực sự đối với các đội tình nguyện viên lúc bấy giờ. Bất kỳ tình nguyện viên nào, dù mới tham gia, chưa thạo đường Hà Nội, chỉ cần nhìn vào bản đồ là có thể tư vấn vanh vách cho thí sinh cách đi từ bến xe đến đúng điểm thi bằng phương tiện công cộng rẻ nhất và an toàn nhất.
Sáng kiến này không chỉ giúp tiết kiệm hàng ngàn giờ đồng hồ tra cứu mà còn tạo ra một hình ảnh sinh viên tình nguyện Hà Nội chuyên nghiệp, tận tâm và vô cùng chuyên nghiệp.
Với cống hiến xuất sắc đó, năm 2013, anh Lại Mạnh Duẩn được tuyên dương là một trong những gương mặt tiêu biểu của chiến dịch Mùa hè xanh và vào danh sách 10 Gương mặt trẻ tiêu biểu thủ đô.
Bản đồ chỉ đường của anh Duẩn đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của nó suốt 5 - 6 năm (từ 2010 đến 2015). Từ năm 2015, khi Bộ GD-ĐT thay đổi quy chế thành kỳ thi THPT quốc gia, cùng với sự bùng nổ của mạng xã hội và Google Maps, cuốn cẩm nang bằng giấy dần khép lại vòng đời của mình. Thế nhưng, tinh thần của người tạo ra nó thì vẫn sáng mãi.
Cuộc đời của anh Lại Mạnh Duẩn cũng có những ngã rẽ. Nhận thấy ngành học tại Viện ĐH Mở không còn phù hợp, anh mạnh dạn dừng lại và thi vào ngành kinh tế vận tải (hệ tại chức) của Trường ĐH Công nghệ Giao thông vận tải. Vừa học vừa làm, anh lấy bằng cử nhân vào năm 2019.
Hiện tại, anh Duẩn mưu sinh bằng công việc của một shipper công nghệ. Dù công việc vất vả, dầm mưa dãi nắng, nhưng trái tim thiện lương và tinh thần "hiệp sĩ" của chàng tình nguyện viên năm nào vẫn nguyên vẹn.
Gần đây nhất, trong 2 năm 2022 và 2023, anh lại được cộng đồng và lực lượng công an biểu dương khi nhặt được giấy tờ, tài sản quan trọng của du khách nước ngoài và chủ động tìm cách trao trả lại tận tay người mất.
Nhìn lại hành trình hơn 1 thập kỷ gắn bó với công tác thiện nguyện, từ một sinh viên làm bản đồ xe buýt đến một anh shipper tử tế giữa đời thường, anh Duẩn tâm sự: "Làm tình nguyện không có lương, nhưng tôi nhận được rất nhiều. Đó là niềm vui, là sự trưởng thành của bản thân và là cơ hội để tôi được làm những việc tốt đẹp cho mọi người".
Tốt nghiệp THPT, anh Bình chọn dừng lại con đường học vấn để phụ giúp gia đình kinh doanh quán ăn ở phường Sóc Trăng, thành phố Cần Thơ (trước đây là thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng). Từ trăn trở về bài toán tăng thu nhập và khát vọng làm giàu trên quê hương, anh mạnh dạn khởi nghiệp với mô hình nuôi cua đinh.
"Năm 2019, trong quá trình tìm kiếm mô hình kinh tế phù hợp, tôi có dịp tham quan mô hình nuôi cua đinh của một hộ dân tại xã Thạnh Xuân. Nhận thấy vật nuôi này mang lại hiệu quả kinh tế cao, đầu ra ổn định, tôi quyết định đầu tư hơn 40 triệu đồng xây dựng 4 hồ xi măng và mua 20 con cua đinh giống về nuôi thử nghiệm", anh Bình kể.
Thời gian đầu nuôi cua đinh, anh Bình gần như phải tự học tất cả. Ban ngày phụ quán ăn, ban đêm anh lên mạng tìm hiểu kỹ thuật nuôi cua đinh, đồng thời đến các hộ nuôi lâu năm để học hỏi kinh nghiệm. Nhờ chịu khó nghiên cứu, chăm sóc đúng kỹ thuật, đàn cua đinh phát triển tốt. Đến năm 2021, những con cua đinh đầu tiên bắt đầu sinh sản, mở ra hướng đi mới cho mô hình.
Hiện nay, cơ sở nuôi cua đinh của anh Bình duy trì khoảng 20 con cua đinh bố mẹ. Mỗi năm cung cấp ra thị trường khoảng 400 - 500 con cua đinh giống, phục vụ nhu cầu nuôi thương phẩm của người dân trong và ngoài địa phương.
Để bảo đảm cua đinh sinh trưởng tốt, anh Bình thiết kế hệ thống hồ nuôi khoa học, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của vật nuôi. Hồ cua đinh bố mẹ rộng khoảng 7m2, mỗi hồ nuôi 5 con. Hồ nuôi cua đinh con diện tích khoảng 24 m2, mật độ thả từ 50 - 60 con/hồ. Các hồ đều được bố trí ở khu vực cao ráo để cua đinh nghỉ ngơi và sinh sản.
Theo anh Bình, cua đinh khoảng 2 năm tuổi bắt đầu đẻ trứng, mỗi lứa 10 - 12 trứng. "Sau khoảng 3 ngày, tôi lấy trứng ra khỏi hồ rồi đưa vào bể cát để ấp. Khoảng 3 tháng trứng nở. Cua đinh con được nuôi riêng để dễ chăm sóc", anh Bình chia sẻ.
Trong tháng đầu tiên, anh Bình cho cua đinh con ăn thức ăn công nghiệp để tăng sức đề kháng; sau đó chuyển dần sang các loại thức ăn tự nhiên như tép rong, cá rô phi, thịt vụn… nhằm giúp cua đinh thích nghi tốt và dễ chăm sóc khi người dân mua về nuôi.
Hiện cua đinh giống được anh Bình bán với giá từ 270.000 - 350.000 đồng/con. Ngoài cung cấp con giống, anh còn chế biến cua đinh thành các món ăn phục vụ thực khách với giá khoảng 650.000 đồng/kg.
Theo anh Bình, nhu cầu nuôi cua đinh hiện rất lớn nhưng nguồn cung con giống trên thị trường vẫn còn hạn chế. Vì vậy, anh đang tiếp tục mở rộng thêm hồ nuôi, tăng số lượng cua đinh bố mẹ và đẩy mạnh quảng bá sản phẩm thông qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử.
Ngoài cua đinh, anh Bình còn mở rộng sang nhiều loại vật nuôi khác như gà thả vườn với hơn 200 con và rắn ri cá với trên 200 con. Việc đa dạng hóa vật nuôi giúp anh chủ động nguồn thực phẩm sạch phục vụ cho quán ăn gia đình, đồng thời tạo thêm thu nhập, hướng đến mô hình sản xuất theo chuỗi khép kín.
Cơ sở nuôi cua đinh của anh Bình được Chi cục Kiểm lâm tỉnh Sóc Trăng (cũ) cấp phép.
Từ hiệu quả kinh tế đạt được, anh Bình trở thành gương thanh niên khởi nghiệp tiêu biểu tại địa phương. Không chỉ làm kinh tế giỏi, anh còn thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đoàn viên, thanh niên tiếp cận kỹ thuật chăn nuôi và phát triển mô hình kinh tế hộ gia đình.
Theo anh Võ Phú Quốc, Phó bí thư Đoàn phường Sóc Trăng, mô hình nuôi cua đinh của anh Bình là một trong những mô hình kinh tế tiêu biểu của thanh niên địa phương. "Đoàn phường thường xuyên phối hợp cùng anh Bình tổ chức các buổi tham quan, chia sẻ kinh nghiệm chăn nuôi cho đoàn viên, thanh niên; đồng thời hỗ trợ quảng bá sản phẩm, tiếp cận nguồn vốn để mở rộng quy mô sản xuất", anh Quốc cho biết.