Đêm 1/5, một phụ nữ mang thai 29 tuần được đưa đến phòng khám sản khoa ở thành phố Cheongju, tỉnh Bắc Chungcheong, do bị xuất huyết. Khi tim thai bất ngờ giảm mạnh, cơ sở này lập tức gọi 119, số điện thoại tiếp nhận các ca cấp cứu tại Hàn Quốc, đề nghị chuyển bệnh nhân lên tuyến trên.
Cuộc chạy đua với thời gian biến thành hành trình tìm nơi tiếp nhận. 6 bệnh viện lần lượt từ chối với lý do thiếu bác sĩ chuyên môn và hạn chế về khả năng điều trị. Khoảng ba giờ rưỡi kể từ cuộc gọi đầu tiên, một trực thăng xuất hiện để đưa sản phụ đến Bệnh viện Đại học Donga ở thành phố Busan cách đó 280 km. Khi đến nơi, em bé đã tử vong.
Sự việc gây chấn động dư luận Hàn Quốc, phơi bày những lỗ hổng trong hệ thống chăm sóc thai sản khẩn cấp tại một trong những nền kinh tế hàng đầu châu Á.
“Tôi cảm thấy trách nhiệm đè nặng lên vai mình”, Bộ trưởng Y tế Hàn Quốc Jeong Eun-kyeong nói, cam kết có biện pháp để những sự việc tương tự không tái diễn.
‘Lang thang y tế’
Sự việc ở Cheongju không phải trường hợp cá biệt. Những năm gần đây, Hàn Quốc ngày càng nhắc nhiều tới “lang thang y tế”, chỉ tình trạng bệnh nhân bị bệnh viện từ chối và phải liên hệ nhiều nơi mới tìm được cơ sở tiếp nhận. Tình trạng này đang để lại những hậu quả nặng nề ở khoa sản.
Cùng ngày 1/5, một phụ nữ ngoài 40 tuổi mang thai 26 tuần, bị tăng huyết áp nghiêm trọng, đã phải di chuyển gần 300 km từ thành phố Sejong tới Busan sau khi 52 bệnh viện từ chối tiếp nhận. Hành trình kéo dài khoảng 6 giờ bằng xe cứu thương.
Hồi tháng 2, tại thành phố Daegu, một phụ nữ mang thai song sinh có dấu hiệu sinh non bị 7 bệnh viện địa phương từ chối trước khi được chuyển tới một bệnh viện gần Seoul, cách hơn 230 km. Ca mổ cấp cứu giúp hai em bé chào đời, nhưng chỉ một trẻ sống sót. Em bé còn lại đã tử vong ngay sau sinh.
Theo Korea Herald, những câu chuyện này phản ánh những trục trặc mang tính hệ thống trong cách vận hành mạng lưới cấp cứu.
Một trong những nút thắt nằm ở cơ chế tiếp nhận bệnh nhân. Tại Hàn Quốc, xe cứu thương không thể tự đưa bệnh nhân vào khoa cấp cứu nếu chưa có xác nhận đồng ý tiếp nhận từ bệnh viện, buộc lực lượng 119 phải liên hệ từng cơ sở. Khi nhiều bệnh viện từ chối, “thời gian vàng” để xử lý các ca khẩn cấp cũng trôi qua.
“Hệ thống chuyển viện cấp cứu chỉ tồn tại trên danh nghĩa”, nghị sĩ Lee Joo-young nói, đồng thời chỉ trích cơ chế hiện nay là gần như không vận hành hiệu quả. “Cơ chế điều phối giữa các địa phương không hoạt động, khiến bệnh nhân nhiều lần rơi vào cảnh phải tiếp tục tìm kiếm nơi tiếp nhận phù hợp”.
Ông Lee thêm rằng nếu không tái cơ cấu toàn diện sự phân chia trách nhiệm giữa Cơ quan Cứu hỏa Quốc gia và Bộ Y tế Hàn Quốc, những sự việc tương tự sẽ còn tiếp diễn.
Những lỗ hổng sản khoa
Những ca sinh nguy cơ cao không chỉ cần bác sĩ sản khoa có chuyên môn cao, mà còn đòi hỏi hệ thống chăm sóc tích cực cho trẻ sơ sinh, đặc biệt là các giường hồi sức tích cực trẻ em (NICU). Nguồn lực này chủ yếu tập trung ở Seoul và một số đô thị lớn, trong khi nhiều địa phương thiếu cả nhân lực lẫn hạ tầng.
Tính trên toàn quốc, tỷ lệ bác sĩ sản khoa trên mỗi 1.000 phụ nữ ở Hàn Quốc là 0,24, tức là trung bình một bác sĩ phải phụ trách hơn 4.000 người. Ở nhiều khu vực như Bắc Gyeongsang hay Nam Chungcheong, tỷ lệ này còn thấp hơn bình quân, khiến nhiều sản phụ khó tìm được bệnh viện đủ năng lực tại địa phương.
Trong khi đó, áp lực lên hệ thống y tế Hàn Quốc ngày một lớn. Tỷ lệ mang thai ở độ tuổi cao hơn tăng lên, số ca đa thai nhiều hơn kéo theo nhu cầu điều trị thai kỳ nguy cơ cao cũng gia tăng.
“Các ca mang thai nguy cơ cao đang ngày càng nhiều, trong khi nguồn cung bác sĩ chuyên khoa vẫn không theo kịp”, Bộ trưởng Jeong thừa nhận sau cuộc họp khẩn với giới chuyên môn.
Bên cạnh thiếu hụt nhân lực là xu hướng né tránh rủi ro. Sản khoa là lĩnh vực có thể xảy ra tai biến bất ngờ, ngay cả khi quy trình chuyên môn được thực hiện đầy đủ. Nhưng tại Hàn Quốc, nếu kết cục xấu xảy ra, bác sĩ không chỉ chịu áp lực nghề nghiệp mà còn có nguy cơ bị điều tra hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Điều này dẫn tới xu hướng mà giới chuyên môn gọi là “hội chứng sợ trách nhiệm”, tức bác sĩ hoặc bệnh viện có xu hướng tránh tiếp nhận những ca có nguy cơ biến chứng cao để giảm rủi ro pháp lý.
“Các bác sĩ được yêu cầu đảm nhận những ca điều trị nguy cơ rất cao, gánh trách nhiệm pháp lý nặng nề, nhưng thù lao lại tương đối thấp”, ông Yang Seung-duk, chủ tịch Hiệp hội Bác sĩ tỉnh Bắc Chungcheong, nói.
Theo ông Yang, vấn đề này không chỉ nằm trong sản khoa, mà còn lan sang toàn bộ các dịch vụ y tế thiết yếu.
“Cần giảm bớt gánh nặng rủi ro mà các nhân viên y tế đang phải đối mặt, đồng thời tăng cường các cơ chế khuyến khích đối với những người làm việc trong các lĩnh vực chăm sóc y tế trọng yếu”, ông Yang cho biết.
Sau loạt sự cố, chính phủ Hàn Quốc đang thúc đẩy một gói cải cách toàn diện cho hệ thống chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh. Bộ Y tế Hàn Quốc cho biết sẽ tiếp tục thảo luận với 22 trung tâm mẹ và trẻ sơ sinh trên toàn quốc cùng các hội chuyên ngành để rà soát lại toàn bộ mạng lưới điều trị, đưa ra các biện pháp hiệu quả.
Một trong những thay đổi trọng tâm là xây dựng hệ thống dữ liệu thời gian thực, cho phép biết ngay bệnh viện nào còn bác sĩ, giường NICU và có khả năng tiếp nhận ca khẩn cấp. Nếu được triển khai hiệu quả, hệ thống này có thể thay thế cách thức hiện nay là gọi điện từng nơi để hỏi.
Hàn Quốc cũng cam kết tăng cường phối hợp giữa mạng lưới sản khoa và lực lượng 119, mở rộng hỗ trợ cho những khu vực thiếu nguồn lực, cải thiện chế độ đãi ngộ cho nhân viên y tế trong các chuyên ngành thiết yếu, đồng thời củng cố cơ chế bảo vệ pháp lý cho bác sĩ trước những tai biến ngoài khả năng kiểm soát.
“Chúng tôi sẽ xây dựng một hệ thống chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh để phụ nữ mang thai có thể sinh con an toàn ở bất cứ đâu trên cả nước”, Bộ trưởng Jeong tuyên bố.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng cải tổ cơ chế điều phối chỉ mới giải quyết một phần bài toán. Thách thức lớn hơn vẫn là nhân lực, bởi đào tạo một bác sĩ mất nhiều năm, trong khi sức hút của sản khoa đối với bác sĩ trẻ đang giảm dần.
Chiều 6.5, hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố eo biển Hormuz có thể được mở trở lại nếu Mỹ chấm dứt đe dọa và các thủ tục mới được đặt ra.
IRGC không nêu rõ thủ tục mới là gì mà chỉ cảm ơn các chủ tàu đã tuân thủ quy định của Iran khi đi qua eo biển Hormuz, theo Reuters.
Tuyên bố được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo tạm dừng chiến dịch hộ tống tàu thuyền thương mại qua eo biển Hormuz do đạt được tiến bộ lớn hướng tới một "thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng" với Iran.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social sau đó, ông Trump nói xung đột có thể chấm dứt nếu Iran tôn trọng những điều đã được thống nhất.
"Nếu họ không đồng ý, việc ném bom sẽ bắt đầu và đáng buồn là nó sẽ ở mức độ và cường độ cao hơn nhiều so với trước", ông Trump cảnh báo. Trong cuộc phỏng vấn với tờ New York Post, nhà lãnh đạo cho rằng "còn quá sớm" để cân nhắc đàm phán trực tiếp với Iran.
Ông Trump không nói rõ điều đã được thống nhất và đề xuất mà Mỹ đưa ra. Trang Axios dẫn nguồn tin tiết lộ hai bên đang tiến gần đến một biên bản ghi nhớ dài một trang để chấm dứt xung đột. Biên bản được đề xuất gồm 14 điểm, trong đó quy định hai bên sẽ chính thức dừng chiến sự, sau đó sẽ thảo luận để khơi thông tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz, dỡ bỏ lệnh cấm vận của Mỹ đối với Iran và hạn chế chương trình hạt nhân của Tehran.
Nguồn tin của Reuters cho hay nếu hai bên chấp nhận thỏa thuận sơ bộ, tiến trình đàm phán chi tiết kéo dài 30 ngày sẽ bắt đầu để tìm kiếm một thỏa thuận hoàn chỉnh.
Nhà Trắng chưa bình luận trong khi CNBC dẫn lời một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran nói rằng Tehran đang đánh giá đề xuất 14 điểm này.
Hai nghị sĩ Mỹ Pramila Jayapal và Jonathan Jackson đã kết thúc chuyến thăm 5 ngày tới Cuba hôm 5.4, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump gia tăng áp lực lên chính phủ Cuba.
Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel hôm 6.4 đã đăng tải những bức ảnh về cuộc gặp giữa ông với hai vị nghị sĩ Mỹ trên mạng xã hội X. Ông Diaz-Canel viết rằng trong cuộc gặp, ông đã lên án "tác hại tội ác" do lệnh cấm vận của Mỹ gây ra cũng như "những lời đe dọa về các hành động hung hăng hơn nữa" từ phía Washington.
Nhà lãnh đạo Cuba đã nhắc lại sự sẵn sàng của chính phủ ông trong việc "tham gia cuộc đối thoại song phương nghiêm túc và có trách nhiệm, và tìm ra giải pháp cho những khác biệt hiện có". Hồi tháng trước, ông xác nhận các quan chức Mỹ và Cuba đã có các cuộc đàm phán.
Trong một tuyên bố, hai nghị sĩ Mỹ cho rằng lệnh phong tỏa dầu mỏ trên thực tế do Tổng thống Trump áp đặt đối với Cuba vào tháng 1 là "bất hợp pháp" và "gây ra đau khổ khôn cùng cho người dân Cuba".
"Đây là hình phạt tập thể tàn bạo - thực chất là một cuộc ném bom kinh tế vào cơ sở hạ tầng của nước này - đã gây ra thiệt hại vĩnh viễn. Hình phạt này phải được chấm dứt ngay lập tức", tuyên bố viết.
Tổng thống Trump đã ngăn chặn việc xuất khẩu dầu sang Cuba vào tháng 1 sau khi lực lượng Mỹ bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, và ông đe dọa áp thuế đối với những quốc gia xuất khẩu dầu thô đến Cuba. Biện pháp này đã làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng năng lượng ở Cuba, theo AFP.
Trong khi đó, hai nghị sĩ Mỹ khẳng định chính phủ Cuba "đã gửi nhiều tín hiệu cho thấy đây là một thời điểm mới đối với đất nước". Họ lưu ý rằng chính phủ Cuba đã cho phép một nhóm điều tra của Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) đến Cuba trong tuần trước để tiến hành một cuộc điều tra độc lập về vụ đấu súng chết người liên quan đến một chiếc thuyền được đăng ký tại Mỹ.
AFP dẫn lời Bộ trưởng Y tế Pháp Stephanie Rist cho biết một hành khách nước này đã xét nghiệm dương tính với biến thể Andes của vi rút Hanta, và tình hình của bệnh nhân đang xấu đi. Người bệnh xuất hiện các triệu chứng nghi nhiễm trong lúc trên chuyến bay sơ tán do chính phủ Pháp tổ chức. Bốn hành khách Pháp khác đi cùng chuyến có kết quả âm tính, nhưng sẽ được xét nghiệm lại sau đó, theo Bộ trưởng Rist."Điều quan trọng là hành động ngay từ đầu và cắt đứt chuỗi lây truyền. Đó là điều mà chúng tôi đang cùng Thủ tướng thực hiện, đặc biệt với sắc lệnh vừa được ban hành cho phép chúng tôi tăng cường những biện pháp cách ly đối với trường hợp tiếp xúc và để bảo vệ cộng đồng", bà Rist cho biết và nói thêm rằng nước Pháp sẵn sàng ứng phó dịch bệnh. Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu cũng chủ trì cuộc họp xử lý khủng hoảng do vi rút Hanta trong hôm qua.
Về phần mình, Bộ Y tế và Dịch vụ nhân sinh Mỹ thông báo một công dân nước này trong quá trình sơ tán khỏi du thuyền đã xuất hiện những triệu chứng nhẹ nghi nhiễm vi rút Hanta. Một công dân khác có kết quả dương tính với biến thể Andes. Toàn bộ công dân Mỹ trên tàu đều đã lên chuyến bay đặc biệt về nước, trong đó 2 hành khách có triệu chứng ngồi khoang cách ly riêng, Reuters đưa tin.
Theo yêu cầu của chính quyền quần đảo Canary, chiến dịch sơ tán công dân các nước khỏi du thuyền phải hoàn tất trong hôm 11.5 (giờ địa phương), và con tàu rời đi sau đó trong ngày. Phía Tây Ban Nha xác nhận không tìm thấy chuột, vật chủ mang theo vi rút Hanta, trên tàu.
Trong bối cảnh này, WHO khuyến nghị các nước thực hiện biện pháp cách ly kéo dài 42 ngày và chủ động theo dõi tình trạng hành khách rời tàu, bao gồm mỗi ngày kiểm tra triệu chứng như sốt, theo AFP. Tuy nhiên, từng quốc gia quyết định áp dụng những biện pháp phù hợp với điều kiện nước họ.
Chẳng hạn, Bộ Y tế Hy Lạp cho biết hành khách nước này được yêu cầu bắt buộc cách ly 45 ngày ở bệnh viện tại Athens, trong khi 14 công dân Tây Ban Nha được đưa vào bệnh viện quân y ở Madrid. Úc cho biết sẽ đưa 6 công dân hồi hương vào cơ sở cách ly phía bắc TP.Perth trong ít nhất 3 tuần. Còn tại Anh, 20 hành khách vào thời điểm quay về nước được đưa đến một bệnh viện gần TP.Liverpool để xét nghiệm và cách ly khoảng 72 giờ.
Trong khi đó, Mỹ cho hay 17 hành khách nước này có thể không cần phải bắt buộc cách ly ở cơ sở tại ĐH Nebraska. Họ có thể quay về nhà tùy theo mức độ đánh giá của phía y tế, và phải đảm bảo không làm lây nhiễm cho người khác trên đường đi. Tuy nhiên, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cảnh báo biện pháp trên của Mỹ có thể mang đến rủi ro.
