Theo khoản 1 điều 26 Nghị định 90/2026 của Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 15.5), quy định phạt tiền từ 3 – 5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Đáng chú ý, khoản 2 điều 26 của nghị định nói trên quy định phạt tiền từ 5 – 10 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình. Trừ trường hợp người chứa chấp là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người vi phạm thì không bị xử lý.
Biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đối với hành vi sử dụng.
Vấn đề đặt ra là, như thế nào thì bị xem là “chứa chấp” hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng?
Trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên, luật sư Đặng Thị Thúy Huyền (Công ty luật TNHH HPL và cộng sự) cho biết hiện chưa có quy định giải thích cụ thể về khái niệm “chứa chấp” trong trường hợp này.
Tuy nhiên, có thể hiểu đây là hành vi của người có địa điểm thuộc quyền chiếm hữu hoặc quản lý của mình, biết rõ người khác đang sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng nhưng vẫn cho phép họ sử dụng tại địa điểm đó.
Trong đó, “địa điểm thuộc quyền chiếm hữu” được hiểu là nơi người đó đang trực tiếp sử dụng, nắm giữ và có quyền quyết định các hoạt động bên trong. Còn “địa điểm thuộc quyền quản lý” là nơi người đó được giao quyền điều hành, giám sát và kiểm soát hành vi diễn ra.
“Điểm cốt lõi để xác định hành vi chứa chấp nằm ở hai yếu tố là người quản lý phải biết hành vi vi phạm và cho phép hoặc để mặc hành vi đó diễn ra trong phạm vi mình có thể kiểm soát”, luật sư Thúy Huyền phân tích.
Không chỉ dừng lại ở việc cho thuê hoặc cho mượn địa điểm, trong thực tế, trách nhiệm còn có thể được xem xét trong trường hợp người quản lý bỏ mặc để người sử dụng, hoặc để nhiều người cùng sử dụng thì vẫn có thể bị xem là hành vi chứa chấp.
Tuy nhiên, luật sư Thúy Huyền cho rằng, Nghị định 90/2026 hiện chưa đưa ra tiêu chí cụ thể như số lần vi phạm hay số lượng người vi phạm để mặc nhiên xác định là “chứa chấp”. Việc đánh giá sẽ phụ thuộc vào cơ quan có thẩm quyền, dựa trên yếu tố lỗi và khả năng kiểm soát thực tế của chủ thể quản lý.
Theo luật sư Thúy Huyền, không phải mọi trường hợp sử dụng thuốc lá điện tử diễn ra trong phạm vi quản lý đều bị xem là chứa chấp.
Ngoài trường hợp loại trừ trách nhiệm đã được quy định tại khoản 2 điều 26 đối với quan hệ gia đình (ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng), pháp luật còn đặt ra nguyên tắc xử phạt hành chính phải gắn với yếu tố lỗi.
“Những trường hợp người vi phạm sử dụng thuốc lá điện tử một cách lén lút, kín đáo, không có biểu hiện rõ ràng và không bị phát hiện, dù chủ thể quản lý đã có quy định cấm, thì không thể xem là hành vi chứa chấp”, luật sư Thúy Huyền nhấn mạnh.
Tương tự, tại các địa điểm như quán ăn, quán cà phê, bệnh viện… nếu người vi phạm cố tình sử dụng thuốc lá điện tử một cách lén lút, né tránh sự kiểm tra, trong khi đơn vị quản lý đã có nội quy cấm rõ ràng, có biển cảnh báo và có biện pháp nhắc nhở khi phát hiện, thì không có cơ sở để xác định hành vi dung túng.
Ngược lại, nếu tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử diễn ra một cách phổ biến, kéo dài trong phạm vi quản lý, và người quản lý biết nhưng không có bất kỳ biện pháp kiểm soát, nhắc nhở hay xử lý nào, thì có thể bị xem xét trách nhiệm dưới góc độ buông lỏng quản lý.
Ranh giới pháp lý trong trường hợp này được xác định giữa “không biết trong điều kiện khách quan” và “biết nhưng làm ngơ trước hành vi vi phạm”.
Theo luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, khi phát hiện hành vi sử dụng hoặc chứa chấp việc sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, người dân có thể phản ánh đến công an hoặc UBND cấp xã, phường. Đây là những lực lượng có thẩm quyền kiểm tra, lập biên bản vi phạm hành chính tại cơ sở.
Đối với các hành vi có tính chất phức tạp hơn, như chứa chấp có tổ chức hoặc liên quan đến hoạt động kinh doanh, buôn bán, người dân cũng có thể phản ánh đến lực lượng quản lý thị trường hoặc thanh tra chuyên ngành y tế.
Căn cứ điều 112 Nghị định 90/2026, thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi này thuộc về Chủ tịch UBND các cấp; thủ trưởng cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước theo chuyên ngành y tế; người có thẩm quyền của các lực lượng công an, quản lý thị trường, hải quan, bộ đội biên phòng, cảnh sát biển. Ngoài ra còn có các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, văn hóa, thể thao và du lịch, giáo dục, xây dựng, nông nghiệp và môi trường.
Ngày 5.5, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng chủ trì buổi họp báo thông tin về tình hình kinh tế - xã hội tỉnh và hội nghị công bố quy hoạch và xúc tiến đầu tư tỉnh An Giang.
Theo UBND tỉnh An Giang, quý 1/2026, tỉnh tăng trưởng GRDP đạt 7,8%, đứng thứ 1 khu vực ĐBSCL và thứ 25/34 tỉnh thành trên cả nước. Thu hút đầu tư có chuyển biến, 4 tháng đầu năm cấp mới 11 dự án với tổng vốn hơn 6.390 tỉ đồng, nâng lũy kế toàn tỉnh có 1.493 dự án với tổng vốn hơn 823.300 tỉ đồng. Có 1.956 doanh nghiệp thành lập mới, với vốn đăng ký hơn 13.650 tỉ đồng, nâng lên toàn tỉnh có 20.307 doanh nghiệp hoạt động với tổng vốn hơn 392.000 tỉ đồng.
Dự kiến vào ngày 17.5, tại đặc khu Phú Quốc, UBND tỉnh An Giang sẽ tổ chức hội nghị công bố quy hoạch và xúc tiến đầu tư của tỉnh với khoảng 500 đại biểu là lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các bộ ngành T.Ư; các tập đoàn, công ty, doanh nghiệp trong và ngoài nước tham dự.
Theo ông Hồ Văn Mừng, mục tiêu quy hoạch tỉnh An Giang là trở thành trung tâm phát triển kinh tế biển mạnh của quốc gia. Tỉnh An Giang tập trung về phát triển dịch vụ nông nghiệp. Đồng thời, tỉnh tập trung thu hút công nghiệp chế biến gắn với các trung tâm logistics.
Ông cho hay, thời gian tới khi được các cấp thẩm quyền thông qua cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển Phú Quốc, tỉnh sẽ triển khai các chính sách đầu tư tại Phú Quốc. Quy hoạch của tỉnh phát triển những ngành nghề mới ở Phú Quốc nên cần có cơ chế đặc thù phát triển, như ngành dịch vụ du lịch gắn với chăm sóc sức khỏe. Phú Quốc cũng quy hoạch ngành nghề duy tu, bảo dưỡng, vận hành máy bay.
"Chính sách đặc thù phát triển Phú Quốc nếu được Quốc hội thông qua sẽ là chính sách đặc biệt nổi trội để phát triển đặc khu Phú Quốc. Chúng tôi cũng đang kiến nghị Trung ương có chính sách đặc thù cho phát triển kinh tế cửa khẩu. Bởi biên giới, cửa khẩu các tỉnh Tây Nam bộ rất khác so với các tỉnh phía bắc giáp Trung Quốc, cho nên nếu không có cơ chế, chính sách đặc biệt hơn về thuế, về đất đai thì doanh nghiệp rất khó đầu tư", ông Mừng nói.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, qua hội nghị công bố quy hoạch và xúc tiến đầu tư, An Giang mong muốn các doanh nghiệp, nhà đầu tư thấy được không gian mới, tầm nhìn mới để đầu tư vào tỉnh. Đồng thời, thấy được sự đồng hành của tỉnh để địa phương và doanh nghiệp đều thành công, đạt chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
"An Giang kỳ vọng qua việc ký kết biên bản ghi nhớ sắp tới, tổng vốn đầu tư sẽ tăng lên. Tỉnh sẽ đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh để doanh nghiệp an tâm đầu tư. Trong đó, tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc các dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh", ông Hồ Văn Mừng nhấn mạnh.
Ngày 20.4, Công an phường Dĩ An (TP.HCM) phối hợp Công an Đồn Khu công nghiệp Sóng Thần và các đơn vị nghiệp vụ liên quan xác minh, làm rõ vụ nhóm thanh niên cầm hung khí rượt đuổi, đánh nhau trên đường.
Trước đó, mạng xã hội lan truyền clip ghi lại cảnh một nhóm thanh niên mang theo hung khí truy đuổi nhau giữa đường, thời điểm có đông công nhân tan ca.
Theo tìm hiểu, vụ việc xảy ra khoảng hơn 17 giờ ngày 18.4, gần vòng xoay Chutex, Khu công nghiệp Sóng Thần (phường Dĩ An). Hình ảnh từ clip cho thấy hai nam thanh niên đi xe máy, một người cầm nón bảo hiểm, người còn lại cầm vật nhọn dài khoảng 50 cm, nghi là dao.
Khi tiếp cận, hai người này dùng nón bảo hiểm tấn công một thanh niên khác đang cầm gậy. Sau đó, cả hai lên xe rời đi, tuy nhiên người cầm gậy vẫn tiếp tục rượt đuổi.
Vụ việc khiến giao thông qua khu vực bị ảnh hưởng, nhiều công nhân chứng kiến tỏ ra hoảng sợ.
Tiếp nhận thông tin, lực lượng Công an phường Dĩ An phối hợp Công an Đồn Khu công nghiệp Sóng Thần cùng các đơn vị nghiệp vụ Công an TP.HCM vào cuộc xác minh, mời những người liên quan lên làm việc.
Vụ việc đang được cơ quan chức năng tiếp tục điều tra, làm rõ.
Những ngày gần đây, cá voi (ngư dân gọi là cá Ông) liên tục xuất hiện, vẫy vùng ở vùng biển Mũi Né. Ngư dân phấn khởi reo hò, ghi lại hình ảnh cá voi tung tăng trên mặt nước.
Theo ông Nguyễn Ngọc Ẩn, Giám đốc Bảo tàng cổ vật Mũi Né, một nhà nghiên cứu văn hóa địa phương, việc cá voi xuất hiện ở vùng biển này không phải hiếm. Tuy nhiên, với tần suất liên tục như thời gian qua, trong bối cảnh vùng biển từng chịu áp lực khai thác tài nguyên, đây là tín hiệu đáng mừng.
Ông Ẩn cho rằng, sự hiện diện của cá voi không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, biểu trưng cho bình yên biển cả, mà còn phản ánh môi trường biển còn trong lành, nguồn lợi thủy sản vẫn dồi dào.
Cá voi là loài săn mồi cấp cao, phụ thuộc vào nguồn cá nhỏ và sinh vật phù du. Khi cá voi xuất hiện, có thể suy ra hệ sinh thái vẫn đủ sức nuôi dưỡng các loài lớn.
Trong bối cảnh vùng biển Nam Trung bộ chịu áp lực từ khai thác và biến đổi khí hậu, việc cá voi xuất hiện cho thấy hệ sinh thái chưa suy kiệt. Ngược lại, nếu cá voi dạt bờ trong trạng thái suy yếu, đó có thể là cảnh báo về ô nhiễm, tiếng ồn dưới nước hoặc biến động dòng chảy.
Theo quan niệm dân gian, cá Ông là biểu tượng tâm linh bền vững của ngư dân miền biển. Những câu chuyện cá Ông cứu nạn giữa khơi xa được truyền qua nhiều thế hệ, góp phần bồi đắp niềm tin sâu sắc.
Vì vậy, mỗi khi cá Ông “lụy bờ” (chết dạt bờ), ngư dân đều tổ chức tang lễ trang nghiêm với đầy đủ nghi thức. Tín ngưỡng này gắn bó chặt chẽ với đời sống làng chài, vừa là điểm tựa tinh thần, vừa góp phần gắn kết cộng đồng, giúp ngư dân yên tâm bám biển.
Ông Ẩn kể, cá Ông từng nhiều lần cứu ngư dân trên biển. “Ông nội tôi từng được cá Ông cứu sống khi gặp nạn trên biển. Sau đó, ông đã hiến đất để xây lăng cá Ông tại Hàm Tiến (nay thuộc phường Mũi Né - PV). Từ đó về sau, mỗi tháng ông đều mang 6 lít dầu lửa đến lăng vạn để thắp nhang, đèn cúng ông Nam Hải”, ông Ẩn kể.
Theo ông Hai Long, ngư dân Mũi Né, giai đoạn 2010 - 2023 ghi nhận nhiều trường hợp cá voi nhỏ dạt bờ. "Theo tập tục cha ông, nơi nào có Ông lụy thì nơi đó biển yên, môi trường trong lành, nguồn lợi còn phong phú", ông Hai Long chia sẻ.
Hiện nay, tại vạn Làng chài Mũi Né có khu chôn cất cá Ông. Sau vài năm, bộ xương được cải táng, đưa về thờ tại Lăng ông Nam Hải (phường Phan Thiết), nơi lưu giữ hàng chục bộ cốt cá Ông qua nhiều thế hệ.
Theo ông Nguyễn Ngọc Ẩn, sự xuất hiện của cá voi đang mở ra một hướng tiếp cận mới cho du lịch Mũi Né. Trong bối cảnh địa phương được định vị là khu du lịch quốc gia, việc đa dạng hóa và làm mới sản phẩm trở thành yêu cầu cấp thiết.
Hiện nay, du lịch Mũi Né chủ yếu dựa vào các lợi thế sẵn có như biển, đồi cát và nghỉ dưỡng. Tuy nhiên, những sản phẩm này đang dần bão hòa, thiếu yếu tố mới để giữ chân và tạo hứng thú cho du khách. Vì vậy, việc gắn yếu tố tự nhiên như cá voi với trải nghiệm du lịch sinh thái, văn hóa được xem là hướng đi tiềm năng, góp phần làm phong phú sản phẩm và nâng cao sức hấp dẫn cho điểm đến.
"Cá voi có thể trở thành một phần của sản phẩm du lịch sinh thái - văn hóa nếu được khai thác đúng cách. Tôi nghĩ các doanh nghiệp du lịch cần khai phá để có những tour khám phá biển. Trên thế giới, mô hình du lịch quan sát cá voi đã phát triển mạnh, nhưng luôn đi kèm quy định nghiêm ngặt để bảo vệ loài và môi trường sống", ông Ẩn gợi mở.
Hướng đi khả thi với Mũi Né là kết hợp tham quan Lăng ông Nam Hải, tìm hiểu tín ngưỡng cá Ông và phát triển các tour trải nghiệm biển. Tuy nhiên, yếu tố then chốt là kiểm soát hoạt động trên biển. Nếu tàu thuyền bám đuổi tự phát, gây tiếng ồn, cá voi có thể rời đi, thậm chí ảnh hưởng hệ sinh thái.
Ở góc độ kinh tế, khi môi trường biển được bảo vệ, nguồn lợi thủy sản ổn định, ngư dân có thể bám biển lâu dài. Đồng thời, du lịch phát triển sẽ mở thêm sinh kế từ dịch vụ.
Sự xuất hiện của cá voi ở Mũi Né vì thế không chỉ là hiện tượng tự nhiên. Đây còn là phép thử đối với cách con người ứng xử với biển. Nếu được gìn giữ đúng cách, đó sẽ là nền tảng cho mô hình phát triển bền vững, nơi môi trường, văn hóa và kinh tế cùng song hành.
