Bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn, đã di căn nên hiệu quả điều trị còn hạn chế, tỉ lệ sống thấp, tỉ lệ tử vong cao dù những năm gần đây đã có nhiều tiến bộ đáng kể trong chẩn đoán và điều trị.
Có tiền sử xơ gan cộng thói quen hút thuốc lá và uống rượu bia thường xuyên kéo dài nhiều năm, ông H. vừa được chẩn đoán ung thư phổi giai đoạn 4, di căn não, có đột biến gene.
Ông H. được chỉ định xạ gamma não để kiểm soát tổn thương di căn não, đồng thời xét nghiệm nhằm đánh giá khả năng đáp ứng với liệu pháp miễn dịch. Trong trường hợp không phù hợp, gia đình đang cân nhắc sử dụng thuốc nhắm trúng đích.
Trong khi đó, bà T. không có tiền sử hút thuốc, nhập viện với các triệu chứng ho kéo dài và sụt cân không rõ nguyên nhân.
Dựa trên kết quả giải phẫu bệnh, hóa mô miễn dịch và xét nghiệm sinh học phân tử, bệnh nhân được chẩn đoán nghi ngờ ung thư phổi giai đoạn 3. Hiện bệnh nhân đang được điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích với liều 3 viên/ngày, chi phí ước tính khoảng 25 triệu đồng mỗi tháng.
Trường hợp khác là mẹ của anh D.K. phát hiện ung thư phổi được khoảng 10 tháng thì bà qua đời. Trước đó mẹ anh K. truyền hóa chất sáu đợt, vì quá mệt, không chịu nổi nên bà chuyển sang uống thuốc nam.
Sau hơn một tháng, tình trạng bệnh nặng hơn, đau nhiều và khó thở tăng dần. Khi mẹ anh K. nhập viện trở lại, khối u đã phát triển nhanh, từ 7cm lên 15cm, bệnh viện không còn khả năng can thiệp điều trị.
Chỉ gần hai tháng kể từ khi được phát hiện ung thư phổi giai đoạn 3C có đột biến gene, cha của anh P. đã qua đời khiến gia đình bàng hoàng, chưa thể chấp nhận. Người nhà cho biết người bệnh đã được chỉ định phác đồ điều trị và dùng thuốc nhắm trúng đích, bệnh vẫn tiến triển nhanh, suy kiệt, ăn uống kém, không qua khỏi.
Ung thư phổi tế bào nhỏ giai đoạn khu trú là thể bệnh tiến triển nhanh, dễ di căn và có tiên lượng xấu. Trong khi đó, ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn 3 không thể phẫu thuật chiếm khoảng 15-20% tổng số ca và là nhóm bệnh phức tạp, khó điều trị, gây gánh nặng kinh tế lớn với tổng chi phí điều trị giai đoạn muộn tại Việt Nam năm 2020 ước tính hơn 684 tỉ đồng.
Nghĩa trang phường Trị An (TP Đồng Nai) ngày cuối tuần có nhiều bà mẹ dắt díu con, cháu đến thăm mộ của người đã khuất. Ở một khoảnh đất có gần chục ngôi mộ còn mới, nghi ngút khói nhang có đến 2/3 người đều ra đi ở tuổi ngoài 60 và cùng một căn bệnh là ung thư phổi giai đoạn cuối.
“Cha em to, khỏe, làm nghề khoan giếng. Không ai nghĩ cha em mất nhanh như vậy, chỉ hai tháng rưỡi sau khi phát hiện bệnh” – T. (37 tuổi) vừa lau mộ cho người cha xấu số vừa kể.
Theo BS Diệp Bảo Tuấn – Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, tỉ lệ phát hiện bệnh ung thư phổi ở giai đoạn muộn còn rất cao. Theo thống kê, tỉ lệ ung thư phổi ở giai đoạn muộn đi tới bệnh viện chiếm tới 84%, chỉ có khoảng 16% giai đoạn sớm. Điều này khiến cho điều trị kém hiệu quả, tỉ lệ sống còn thấp.
Lý giải tình trạng này, bác sĩ Tuấn cho biết không chỉ ung thư phổi mà cả ung thư gan, ung thư vú cũng có tới 50-80% trường hợp được phát hiện ở giai đoạn muộn.
Nguyên nhân chủ yếu là người dân chưa thực sự quan tâm đúng mức đến sức khỏe, trong khi tỉ lệ khám tầm soát định kỳ hằng năm còn thấp. Khi không tầm soát, bệnh rất khó được phát hiện ở giai đoạn sớm khi chưa có triệu chứng rõ ràng.
BS Lê Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm ung bướu Bệnh viện Chợ Rẫy, cho hay ung thư phổi là một trong ba loại ung thư phổ biến nhất, thường gặp cả ở cả hai giới. Đa phần bệnh nhân tại Việt Nam được phát hiện ở giai đoạn muộn, với tỉ lệ bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn 4 lên tới 41%, trong khi giai đoạn 1A chỉ chiếm khoảng 14%.
Việc phát hiện sớm quyết định rất lớn đến kết quả điều trị. Tỉ lệ sống còn năm năm ở giai đoạn 1A có thể lên tới 92%, trong khi ở giai đoạn 4B chỉ còn rất thấp.
“Ung thư phổi nhận được sự quan tâm rất lớn từ cộng đồng khoa học, không chỉ trong lĩnh vực ung bướu mà còn từ các chuyên ngành liên quan như hô hấp, chẩn đoán hình ảnh, sinh học phân tử”, BS Tuấn Anh nói và cho rằng sự phối hợp giữa các bác sĩ phẫu thuật, nội khoa, xạ trị, dinh dưỡng và điều dưỡng là “chìa khóa” để nâng cao chất lượng điều trị, bên cạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ mới.
Bàn rõ hơn về phương pháp điều trị ung thư phổi, BS Tuấn cho hay đối với ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn 3 không mổ được, tiêu chuẩn điều trị hiện tại là hóa xạ trị đồng thời, sau đó có thể duy trì bằng liệu pháp miễn dịch.
Tuy nhiên ở nhóm bệnh nhân có đột biến EGFR (thuộc nhóm ung thư phổi không tế bào nhỏ), đáp ứng với liệu pháp miễn dịch còn hạn chế, tạo ra khoảng trống rõ rệt về chiến lược củng cố kiểm soát bệnh lâu dài. Bên cạnh đó, ung thư phổi tế bào nhỏ chiếm khoảng 15% tỉ lệ ung thư phổi, đa phần được phát hiện ở giai đoạn lan tràn, chỉ rất ít bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn khu trú.
Vi khuẩn này lây truyền qua đường miệng - miệng là chủ yếu, trong khi người Việt Nam còn thói quen khá phổ biến dùng đũa hoặc muỗng đang ăn của mình để lấy thức ăn chung và gắp thức ăn cho người khác, chấm chung một chén nước chấm, uống chung một ly rượu, bia, nước ngọt…
Vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) dân gian gọi là HP, sống ở phần sâu lớp nhầy bao phủ niêm mạc dạ dày, và ở các vùng nối giữa các tế bào này.
Trong các nghiên cứu được công bố gần đây, khoảng một nửa dân số trên thế giới bị nhiễm vi khuẩn H. pylori nhưng hầu hết không có biểu hiện triệu chứng, trong số này chỉ có khoảng 1-2% dân số bị nhiễm sẽ tiến triển thành ung thư dạ dày.
Tại Việt Nam, tỉ lệ người nhiễm H. pylori ở các lứa tuổi khác nhau còn rất cao, trên 80%. Nếu cha mẹ bị nhiễm H. pylori, các con có tỉ lệ nhiễm trên 90%, riêng trẻ < 8 tuổi là 98,6%.Những thói quen ăn uống chưa đúng của chúng ta làm tăng nguy cơ lây nhiễm như dùng đũa hoặc muỗng đang ăn của mình để lấy thức ăn chung, chấm chung một chén nước chấm, dùng đũa/muỗng đang ăn trong miệng của mình để gắp/lấy thức ăn cho người khác; uống chung một ly rượu, bia, nước ngọt…Các thói quen khác như nhai cơm nát đút cho con ăn, dùng nước bọt đếm tiền, lật xem tài liệu... cũng làm tăng nguy cơ nhiễm H. pylori.Nhiễm H. pylori được coi là nguyên nhân chính gây viêm dạ dày, loét dạ dày, loét tá tràng và bệnh ác tính ở dạ dày bao gồm: ung thư dạ dày, và u lymphoma.Các yếu tố nguy cơ khác như tình trạng viêm teo niêm mạc dạ dày, viêm teo kèm dị sản ruột (chuyển sản ruột), loạn sản (nghịch sản) có thể được coi là thương tổn tiền ung thư dạ dày.Giả thuyết về nguyên nhân sinh bệnh ung thư dạ dày là sự kết hợp của nhiều yếu tố, trong đó có vai trò của vi khuẩn H. pylori cùng với các thương tổn tiền ung thư, yếu tố môi trường, chế độ ăn có chứa các chất sinh ung, các đột biến gene…Các yếu tố nguy cơ được chia thành 4 nhóm khác nhau, bao gồm: môi trường, chế độ ăn uống - dinh dưỡng, tại chỗ và di truyền.Liên quan đến chế độ ăn uống và môi trường: thói quen ăn mặn, ăn nhiều thực phẩm như thịt, cá hun khói chứa hàm lượng nitrate cao, nguồn nước không sạch, hút thuốc lá... đều làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.Các yếu tố tại chỗ “đóng vai trò quan trọng”, đặc biệt là nhiễm vi khuẩn H. pylori, cùng với các tình trạng bệnh mạn tính như viêm, viêm teo niêm mạc dạ dày, dị sản ruột, loạn sản, polyp tuyến dạ dày kích thước lớn hơn 2cm, hoặc tiền sử cắt dạ dày trên 15-20 năm. Nam có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với nữ.
Yếu tố di truyền và tiền sử gia đình có nguy cơ ung thư dạ dày cao hơn khoảng ba lần, và tỉ lệ ung thư dạ dày có tiền sử gia đình ở các nước châu Á cao hơn ở châu Âu và Bắc Mỹ. Bệnh viêm dạ dày phì đại, polyp tuyến dạ dày lớn hơn 2cm có nguy cơ ung thư từ 10 - 20%.Liên quan giữa ung thư dạ dày và các gene bao gồm sự kích hoạt các gene sinh ung thư và đột biến gây bất hoạt các gene áp chế ung thư có vai trò quan trọng, và có liên quan đến việc biến đổi gene ở người.Vi khuẩn H. pylori gây nhiều bệnh ở dạ dày, lây chủ yếu qua đường ăn uống và hiện chưa có vắc xin phòng ngừa, nên phát hiện và điều trị sớm là cần thiết.Theo các đồng thuận thế giới và Việt Nam năm 2024, cũng như tại Hội nghị đồng thuận châu Á - Thái Bình Dương từ năm 2009 đưa ra ba chỉ định điều trị H. pylori liên quan đến ung thư dạ dày gồm: tầm soát và điều trị tiệt trừ H. pylori trong cộng đồng có tần suất ung thư dạ dày cao, tiền sử gia đình có người bị ung thư dạ dày, sau phẫu thuật cắt dạ dày do ung thư.Nhiễm H. pylori không triệu chứng hiện nay cũng cần điều trị do liên quan đến ung thư dạ dày, nhất là người sống ở vùng dịch tễ nhiễm H. pylori, tỉ lệ ung thư dạ dày cao hoặc gia đình có người ung thư dạ dày…Những người bệnh bắt buộc phải điều trị gồm: viêm dạ dày do nhiễm H. pylori, loét dạ dày - tá tràng do nhiễm H. pylori, sau điều trị các biến chứng của bệnh loét như thủng và chảy máu, u limphoma (MALTs), ung thư dạ dày, gia đình cùng huyết thống có người bị ung thư dạ dày nhiễm H. pylori, sau phẫu thuật cắt dạ dày do ung thư.Về điều trị, các phương pháp tiệt trừ H. pylori được đánh giá có hiệu quả và được khuyến cáo chỉ khi đạt tỉ lệ tiệt trừ thành công tối thiểu là 80% (theo ý định điều trị). Để đảm bảo hiệu quả điều trị, cần tuân theo các phác đồ đã được khuyến cáo, uống đủ liều, bác sĩ giải thích tác dụng phụ của thuốc... Sau điều trị kiểm tra lại bằng hơi thở hoặc nội soi dạ dày.Trong trường hợp uống thuốc nhưng không tiệt trừ được vi khuẩn (có thể do uống không đủ liều, cách uống khó khăn, tác dụng phụ của thuốc...), trong đó nguy cơ kháng các thuốc kháng sinh là quan trọng nhất.Về tình trạng tái nhiễm sau khi điều trị sạch vi khuẩn, một thời gian sau người bệnh đau bụng, đầy hơi thì cần kiểm tra nhiễm lại H. pylori. Nguyên nhân thường do tiếp tục ăn uống chung, nhai cơm mớm cho con, dùng tay thấm nước bọt khi đếm tiền hoặc lật tài liệu…Ngoài ra, những người làm nghề đặc thù như bác sĩ nội soi, nha sĩ... cũng có nguy cơ nhiễm và tái nhiễm H. pylori cao hơn do thường xuyên tiếp xúc với mầm bệnh.Tin Gốc: Tuổi Trẻ
Nhiệt độ phòng lý tưởng để ngủ thường ở mức 24 - 26°C. Nếu dùng máy lạnh, nên kết hợp quạt để không khí lưu thông tốt hơn. Làm mát không gian sống hợp lý giúp giảm tác động của nắng nóng lên cơ thể, từ đó cải thiện chất lượng giấc ngủ, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO).
Ngoài ra, nên đóng rèm vào ban ngày để hạn chế tích nhiệt và mở cửa vào buổi tối để đón không khí mát.
Tắm nước ấm khoảng 1 - 2 giờ trước khi ngủ là cách đơn giản giúp cơ thể hạ nhiệt trong ngày nắng nóng. Việc làm mát cơ thể trước giờ ngủ giúp kích hoạt cơ chế thư giãn tự nhiên.
Tuy nhiên, không nên tắm nước quá lạnh ngay trước khi ngủ vì có thể gây co mạch và khiến cơ thể tỉnh táo hơn, theo Cleveland Clinic.
Mất nước nhẹ cũng có thể khiến bạn khó ngủ hơn trong những ngày nóng. Theo Trung tâm Kiểm soát Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, nên uống nước đều trong ngày và bổ sung một lượng nhỏ vào buổi tối, nhưng tránh uống quá nhiều sát giờ ngủ để không bị gián đoạn giấc ngủ.
Quần áo rộng, chất liệu thoáng như cotton sẽ giúp cơ thể “thở” tốt hơn. Ga giường cũng nên nhẹ, thấm hút mồ hôi để giảm cảm giác bí bách trong đêm.
Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính có thể ức chế melatonin - hormone gây buồn ngủ. Theo Trường Y của Đại học Harvard (Mỹ), nên tránh sử dụng thiết bị điện tử và các chất kích thích như cà phê, trà đặc, rượu bia ít nhất 4 - 6 giờ trước khi ngủ.
Các hoạt động nhẹ nhàng như đọc sách, nghe nhạc êm dịu hoặc hít thở sâu giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ hơn. Tiến sĩ Raj Dasgupta, chuyên gia y học giấc ngủ tại Mỹ, cho biết việc duy trì thói quen thư giãn mỗi tối giúp não bộ hình thành tín hiệu chuẩn bị ngủ, đặc biệt hữu ích trong thời tiết nóng bức.
Đồng quan điểm, tiến sĩ Matthew Walker, nhà khoa học giấc ngủ (người Anh), cho rằng giấc ngủ chất lượng phụ thuộc nhiều vào môi trường và thói quen trước giờ ngủ, trong đó nhiệt độ là yếu tố then chốt.
Trong bối cảnh nắng nóng ngày càng gay gắt, việc điều chỉnh thói quen buổi tối không chỉ giúp bạn ngủ ngon hơn mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài. Chỉ cần một vài thay đổi nhỏ, bạn hoàn toàn có thể cải thiện giấc ngủ ngay cả trong những đêm oi bức.
Theo Đài CNN, ngày 10-5, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus đang có mặt tại đảo Tenerife (Tây Ban Nha) để trực tiếp giám sát quá trình sơ tán gần 150 hành khách trên tàu du lịch MV Hondius - nơi đang bùng phát dịch vi rút Hanta và đã ghi nhận ba ca tử vong.
Trong thư gửi cư dân địa phương, ông Tedros cho biết ông thấu hiểu tâm lý lo âu của người dân trước sự xuất hiện của con tàu, nhưng khẳng định vi rút Hanta "không phải là đại dịch COVID-19 thứ hai".
"Nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng từ vi rút Hanta hiện vẫn ở mức thấp", ông Tedros nói, đồng thời nhấn mạnh WHO không hề chủ quan khi đưa ra đánh giá này.
Chính quyền Tây Ban Nha đã chuẩn bị kế hoạch chi tiết cho việc cập cảng. Tàu MV Hondius dự kiến cập cảng Granadilla lúc 5h30 ngày 10-5 (giờ địa phương).
Từ khoảng 8h, hành khách sẽ rời tàu theo từng nhóm trên các phương tiện hộ tống biệt lập, tách biệt hoàn toàn với khu dân cư trước khi được hồi hương. 358 nhân viên an ninh sẽ tham gia chiến dịch này.
Công dân Tây Ban Nha sẽ là nhóm đầu tiên rời tàu, còn thứ tự sơ tán các nhóm quốc tịch khác sẽ do cơ quan y tế quyết định. Hành khách chỉ được rời tàu khi máy bay sơ tán của họ đã sẵn sàng cất cánh.
Các quốc gia khác cũng đang chuẩn bị kế hoạch sơ tán công dân của mình.
Mỹ đã cử chuyên gia từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ đến đánh giá rủi ro và đưa hành khách về nước bằng chuyên cơ, trang bị buồng cách ly sinh học.
Đức, Pháp, Bỉ, Ireland và Hà Lan đang điều động máy bay để đón công dân của mình.
Liên minh châu Âu (EU) sẽ điều thêm hai máy bay để sơ tán các công dân châu Âu còn lại.
Mỹ và Anh xác nhận đang chuẩn bị máy bay và phương án dự phòng cho các công dân không thuộc EU, trong trường hợp quốc gia của họ không thể tự triển khai phương tiện.
Theo Hãng tin AFP, 24 hành khách Anh sẽ cách ly tại Bệnh viện Arrowe Park - cơ sở từng tiếp nhận người trở về từ Vũ Hán (Trung Quốc) và du thuyền Diamond Princess hồi đầu đại dịch COVID-19.
14 hành khách Tây Ban Nha sẽ được đưa đến bệnh viện quân đội để xét nghiệm PCR định kỳ và theo dõi thân nhiệt trong phòng đơn.
Hành lý cùng thi thể hành khách đã tử vong sẽ giữ lại trên tàu. Con tàu được khử trùng toàn diện sau khi cập cảng.
Sự xuất hiện của tàu MV Hondius đã gây căng thẳng tại địa phương. Công nhân cảng ở Tenerife đã biểu tình vào ngày 8-5 vì lo ngại thiếu thông tin về các rủi ro do con tàu gây ra.
Đợt bùng phát được báo cáo lên WHO từ ngày 2-5. Đến nay, có ba người - gồm một cặp đôi Hà Lan và một công dân Đức - đã tử vong kể từ khi tàu rời Argentina vào tháng trước.
