Ngày 4/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì họp Chính phủ thường kỳ tháng 4 – phiên đầu tiên của Chính phủ khóa XVI. Tại cuộc họp, Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành, địa phương tiếp tục cắt giảm, đơn giản thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.
Theo Thủ tướng, việc này được triển khai nhanh, có chất lượng sẽ tác động lớn đến cải thiện môi trường đầu tư, huy động các nguồn lực và củng cố lòng tin của người dân, doanh nghiệp vào môi trường kinh doanh. Ông yêu cầu ngay đầu tháng 5, Bộ Tài chính cùng các bộ ngành tiếp tục hoàn thành toàn bộ phương án, cắt giảm các thủ tục, điều kiện trong lĩnh vực đánh giá tác động môi trường, cấp phép xây dựng, quản lý khu công nghiệp, phòng cháy, chữa cháy..
Lãnh đạo Chính phủ lưu ý, Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm gác cửa, các bộ giám sát địa phương thực hiện sau khi đã phân cấp. Việc này nhằm tránh “cắt thủ tục này lại mọc quy định khác, giảm ở cấp trên nhưng phát sinh ở dưới hoặc nội bộ, dẫn tới không hiệu quả, người dân và doanh nghiệp không được hưởng lợi”.
Thực tế, việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục và điều kiện kinh doanh được coi là giải pháp then chốt để cải thiện môi trường đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng. Thủ tục gọn nhẹ giúp doanh nghiệp giảm chi phí, rút ngắn thời gian gia nhập thị trường, đồng thời hạn chế cơ chế xin – cho. Qua đó, nguồn lực được khơi thông và hiệu quả điều hành kinh tế được nâng lên.
Cuối tháng trước, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Nhà chức trách bãi bỏ 890 điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa 4 điều kiện. Chính phủ cho rằng quá trình thực thi dự kiến giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ cho các cá nhân, doanh nghiệp so với năm 2024.
Năm nay, Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong bối cảnh sức ép điều hành kinh tế vĩ mô còn lớn, nhất là về lãi suất, tỷ giá, lạm phát, nhập siêu. Thủ tướng Lê Minh Hưng nhìn nhận tăng trưởng quý I chưa đạt kịch bản đề ra, các động lực tăng trưởng truyền thống chưa phát huy hết khả năng, động lực mới cần thời gian phát huy.
Cùng với đó, những hạn chế, bất cập liên quan vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến, các cơ sở dữ liệu quốc gia cũng ảnh hưởng tới điều hành kinh tế vĩ mô.
Bốn tháng đầu năm, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 4 tháng ước tăng 3,99%. Thu ngân sách nhà nước ước đạt trên 1,11 triệu tỷ đồng, bằng 44% dự toán, tăng 15,2%. Kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 344,2 tỷ USD, tăng 24,2%.
Giải ngân vốn đầu tư công đạt 14,2% kế hoạch được Thủ tướng giao, thu hút vốn FDI tăng mạnh, vốn đăng ký mới đạt trên 18,2 tỷ USD, tăng 32%. Sản xuất nông nghiệp duy trì ổn định, công nghiệp tiếp tục có bước phát triển khá. Sản xuất kinh doanh có dấu hiệu khởi sắc với trên 119.400 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 32,8%.
Để đạt mục tiêu cả năm, ngoài cải cách thủ tục và môi trường kinh doanh, Thủ tướng yêu cầu các bộ liên quan theo sát tình hình, xây dựng kịch bản, phản ứng chính sách linh hoạt, kịp thời. Bộ Tài chính sớm có phương án phân bổ các nguồn tăng thu, tiết kiệm chi, dự phòng về nguồn để bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia.
Cơ quan này phải hoàn thiện phương án sắp xếp, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước trong tháng 5, cơ cấu lại hoạt động của Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước. Các tập đoàn, tổng công ty hoàn thành chỉ tiêu kinh doanh, đẩy tiến độ các dự án trọng điểm, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng. Các bộ, cơ quan bảo đảm giải ngân 100% vốn đầu tư công được giao, đẩy nhanh tiến độ xử lý các dự án tồn đọng kéo dài.
Thủ tướng giao Ngân hàng Nhà nước điều hành lãi suất, tỷ giá, tín dụng linh hoạt, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với lãi suất phù hợp phục vụ sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên, động lực tăng trưởng. Họ phải rà soát các quy định để tạo điều kiện, bảo đảm thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, sửa quy định về việc cấp tín dụng vượt giới hạn với dự án lớn. Ngành ngân hàng cũng cần nghiên cứu, phân loại các loại hình bất động sản để quy định hạn mức tín dụng, hệ số rủi ro phù hợp.
Bộ Công Thương hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký và đẩy mạnh đàm phán các FTA mới để mở rộng thị trường, đồng thời rà soát, bổ sung Quy hoạch điện VIII, bảo đảm cung ứng điện. Bộ Xây dựng sớm hoàn thành công tác chuẩn bị đầu tư, nhất là tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, đường sắt kết nối với Trung Quốc, dự án quan trọng như sân bay Long Thành, Gia Bình.
Tỷ phú Elon Musk cùng hơn 12 CEO, lãnh đạo doanh nghiệp tháp tùng Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh ngày 14-15/5 để dự hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Trong đoàn còn có CEO Tim Cook của Apple và Jensen Huang (Nvidia). Phần lớn họ muốn tới đây để giải quyết các vấn đề với Bắc Kinh.
Trả lời báo chí khi rời Đại lễ đường Nhân dân, Musk cho biết ông muốn đạt được "nhiều điều tốt đẹp" tại Trung Quốc. Dù chịu sức ép lớn về giá và công nghệ từ đối thủ nội địa, Tesla và cá nhân Musk vẫn duy trì sức ảnh hưởng tại đây.
Kyle Chan - nhà nghiên cứu công nghệ Trung Quốc tại Viện Brookings cho rằng một phần nguyên nhân là các mối quan tâm của Musk phù hợp với ưu tiên của Bắc Kinh. "Nếu nhìn vào các ưu tiên công nghệ của Trung Quốc, rất nhiều thứ gần như trùng khớp với những gì Musk đang theo đuổi, từ xe điện, xe tự lái tới AI, robot hình người, vệ tinh", Chan nói.
Ông cho biết công nghệ tự lái của Tesla hiện vẫn được coi là tiêu chuẩn của ngành này tại Trung Quốc.
Trong cuộc phỏng vấn với Reuters tháng trước, Chủ tịch hãng xe điện Chery Yin Tongyue nói rằng họ lấy cảm hứng từ Tesla và Toyota. Họ muốn kết hợp khả năng đổi mới của hãng xe điện Mỹ với nỗ lực theo đuổi chất lượng của nhà sản xuất ôtô Nhật Bản. Chery đang mở rộng hiện diện tại châu Âu.
Năm 2018, Tesla trở thành hãng xe nước ngoài đầu tiên được phép thành lập nhà máy sản xuất ôtô tại Trung Quốc mà không cần liên doanh với đối tác nội địa. Theo Hiệp hội Xe chở khách Trung Quốc, Tesla đã bán khoảng 626.000 chiếc tại nước này trong năm ngoái, trở thành hãng xe lớn thứ 5 tại đây tính theo doanh số xe điện và hybird (ôtô chạy điện và xăng). Còn theo số liệu của hãng xe điện Mỹ, Trung Quốc đóng góp khoảng 20% doanh thu cho hãng năm 2025.
Felipe Munoz - nhà phân tích kỳ cựu trong ngành ôtô - cho biết việc Tesla tập trung vào hiệu suất pin và phần mềm "là một trong những nguồn cảm hứng lớn nhất với nhiều hãng xe Trung Quốc". Munoz tiết lộ trong đại dịch, khi các hãng xe truyền thống vật lộn với phong tỏa và thiếu chip, nhiều công ty Trung Quốc đã nghiên cứu xe Tesla và phát triển phiên bản riêng của mình.
Tuy nhiên, Bắc Kinh lại chỉ trích các mảng kinh doanh khác trong đế chế của Musk. Thế độc quyền gần như tuyệt đối của SpaceX ở lĩnh vực vệ tinh quỹ đạo thấp, cùng vai trò của Starlink trong xung đột Nga - Ukraine đã khiến Bắc Kinh lo ngại. Việc này thúc đẩy họ phát triển các giải pháp thay thế trong nước.
Dù mạng xã hội X bị cấm tại Trung Quốc, Musk vẫn có 2,3 triệu người theo dõi trên Weibo. Trong một số chuyến thăm trước đây, ông được truyền thông địa phương ca ngợi là "người tiên phong" và "thần tượng toàn cầu". Ngay cả mẹ của Musk cũng trở thành người nổi tiếng tại Trung Quốc.
Người giàu nhất thế giới cũng rất quen thuộc với những thăng trầm khi kinh doanh tại Trung Quốc. Chuyến thăm tuần này diễn ra trong bối cảnh hãng xe điện Mỹ muốn mua 2,9 tỷ USD thiết bị sản xuất pin mặt trời từ các nhà cung cấp nước này. Tuy nhiên, kế hoạch này có thể trở nên phức tạp khi Bắc Kinh cân nhắc hạn chế xuất khẩu công nghệ tiên tiến nhất sang Washington.
Tesla cũng tìm kiếm sự chấp thuận từ giới chức Trung Quốc để mở rộng áp dụng phần mềm hỗ trợ lái Full Self-Driving (FSD).
Musk đến nay vẫn rất thận trọng khi kinh doanh tại Trung Quốc. Thị trường ôtô lớn nhất thế giới cùng chuỗi cung ứng khổng lồ của nước này đóng vai trò thiết yếu với đế chế kinh doanh của ông.
Năm 2021, hãng xe điện của tỷ phú Elon Musk bị buộc xin lỗi người tiêu dùng Trung Quốc vì không xử lý kịp thời khiếu nại của một khách hàng. Người này bất mãn đến mức trèo lên nóc một chiếc Tesla tại triển lãm ôtô Thượng Hải để phản đối cách công ty xử lý khiếu nại của cô về lỗi phanh. Hình ảnh này lan truyền mạnh trên mạng xã hội Trung Quốc, kéo theo chỉ trích từ truyền thông.
Cũng trong năm này, xe Tesla bị cấm vào các khu quân sự do lo ngại an ninh liên quan tới camera trên xe. Lệnh cấm chỉ được dỡ bỏ sau chuyến thăm Trung Quốc của Musk năm 2024 và hiệp hội xe hơi nước này xác nhận Tesla tuân thủ quy định dữ liệu.
Về dài hạn, mối đe dọa lớn nhất với sự nổi tiếng của Musk tại Trung Quốc có thể đến từ sự phát triển của ngành ôtô nội địa. Theo Chang Yan - nhà sáng lập blog xe điện nổi tiếng Supercharged trên Weibo, khi các công ty Trung Quốc bắt kịp hoặc thậm chí vượt qua đế chế công nghệ của Elon Musk, vị thế của tỷ phú này tại đây có thể sẽ dần suy giảm.
"Tuy nhiên, ông ấy vẫn là biểu tượng với ngành công nghệ Trung Quốc vì những gì đã đạt được", Yan nhận định.
Elon Musk hiện là người giàu nhất thế giới với tài sản 827 tỷ USD, theo Forbes. Ngoài làm CEO hãng xe điện Tesla, ông còn điều hành nhiều công ty khác, từ SpaceX, The Boring Company đến Neuralink. Đầu năm nay, Musk sáp nhập SpaceX và xAI thành công ty tư nhân lớn nhất thế giới. Công ty này sau đó bí mật nộp đơn IPO tại Mỹ, với mức định giá tiềm năng hơn 1.750 tỷ USD.
Ngày 15/5, DogeDesigner - một người dùng mạng xã hội X đăng ảnh của CEO Tesla Elon Musk chụp cùng CEO Nvidia Jensen Huang năm 2016 và 2026, kèm chú thích: "Điều quan trọng nhất trong cuộc đời là có những người bạn đích thực". Bài đăng này được Musk chia sẻ lại ngay sau đó, kèm dòng chữ "Đúng vậy".
Jensen Huang và Elon Musk hiện được coi là hai doanh nhân công nghệ hàng đầu thế giới. Họ hợp tác nhiều trong công việc khi xe điện của Tesla sử dụng chip Nvidia.
Musk hiện là người giàu nhất thế giới với tài sản 811 tỷ USD. Huang sở hữu 194 tỷ USD, đứng thứ 7 hành tinh.
Trong nhiều năm, cả hai cũng thường xuyên dành lời khen cho nhau. Huang từng gọi Musk là "GPU tối thượng", nói rằng: "Ngay cả khi không cấy chip Neuralink, bộ não của Elon Musk vẫn có rất nhiều thứ". Neuralink là công ty nghiên cứu cấy ghép chip vào não người, do Musk điều hành.
Năm ngoái, trong chương trình podcast Joe Rogan Experience, Huang đã kể về tình bạn với Musk. "Tôi may mắn vì quen Elon Musk. Tôi đã giúp ông ấy tạo ra máy tính đầu tiên cho xe Model 3, Model S, cũng như khi ông ấy muốn bắt đầu phát triển xe tự lái", ông nhớ lại.
Huang cho biết hai người "đã hợp tác với nhau từ rất sớm". Khi Nvidia công bố siêu máy tính AI DGX-1, "không ai trên thế giới muốn mua nó". "Tôi chẳng có đơn hàng nào. Không ai muốn mua cả, trừ Elon", ông kể.
"Ông ấy nói: ‘Ông biết không, tôi có một công ty thực sự có thể dùng thứ này.’ Tôi nghĩ, ồ, đây là khách hàng đầu tiên của mình. Ông ấy nói đó là một công ty AI, một tổ chức phi lợi nhuận, và họ thực sự cần một trong những siêu máy tính này. Tôi đóng gói một chiếc, tự lái xe lên San Francisco và giao tận tay Elon vào năm 2016", Huang cho biết.
Tháng 2/2024, Musk đăng ảnh chụp cùng Huang trong sự kiện này. Trong ảnh, Huang chuẩn bị ký lên DGX-1 trước khi giao cho đội ngũ OpenAI năm 2016.
Hình ảnh đó nhanh chóng thu hút sự chú ý lớn trên mạng xã hội. Theo Letsdogossip, khoảnh khắc không chỉ tượng trưng cho bước nhảy vọt trong việc thúc đẩy công nghệ AI, mà còn củng cố mối quan hệ giữa hai nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn trong ngành công nghệ.
Tháng 6/2024, Musk tiếp tục dành lời khen cho người bạn lâu năm. Khi một người dẫn chương trình của Bloomberg đăng lại đoạn video phỏng vấn Huang về thời gian rửa bát, cọ toilet tại cửa hàng đồ ăn nhanh, Elon Musk đã bình luận: "Đó mới chính là thái độ đúng đắn. Khi giấy vệ sinh khan hiếm trong đại dịch, tôi luôn đảm bảo các nhà máy và văn phòng của chúng tôi có đủ giấy vệ sinh".
Huang cũng từng bày tỏ sự ngưỡng mộ Musk. "Tesla đang đi trước rất xa về xe tự lái. Một ngày nào đó, mọi chiếc xe sẽ đều phải có tính năng này", Huang cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Yahoo Finance hồi tháng 5/2025. Sau đó, Musk trả lời trên X rằng: "Cảm ơn Jensen".
Ngày 19/3 năm nay, đến lượt Elon Musk đăng trên X rằng ông là "một người rất ngưỡng mộ" Nvidia và Jensen Huang. Trong bài đăng, Musk xác nhận Tesla và SpaceX sẽ tiếp tục mua chip AI của Nvidia với số lượng lớn.
Sáng ngày 8/4 (giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài 2 tuần. Điều kiện then chốt để duy trì thỏa thuận là Tehran phải mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải thương mại.
Tuy nhiên, thực tế trên biển lại đang diễn biến theo một kịch bản khác. Theo ghi nhận của WSJ, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển có nhích lên nhẹ vào ngày 9/4 nhưng vẫn ở mức cực kỳ khiêm tốn.
Dữ liệu từ Kpler cho thấy chỉ có 10 tàu đi qua eo biển kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, bao gồm 4 tàu chở dầu và 6 tàu chở hàng rời.
Trước khi những biến động bùng phát vào cuối tháng 2, mỗi ngày tuyến đường này đón nhận hơn 100 lượt tàu qua lại. Nơi đây vốn gánh vác việc luân chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của toàn thế giới.
Sự sụt giảm đột ngột này đã tạo ra một "nút thắt cổ chai" trên biển. Theo báo cáo của Lloyd's List, khoảng 800 con tàu vẫn đang mắc kẹt, neo đậu chờ đợi tại vùng biển xung quanh khu vực này. Lưu lượng hiện tại vẫn thấp hơn 90% so với mức bình thường và gần như hoàn toàn do thương mại liên quan đến Iran chi phối.
"Luật chơi" mới và lời đồn tiền mã hóa
Sự thận trọng của các doanh nghiệp vận tải là hoàn toàn có cơ sở khi những "luật chơi" mới đang dần thành hình. Phía Iran đã phát đi thông điệp qua các bên trung gian rằng họ sẽ giới hạn số lượng tàu được phép đi qua ở mức khoảng một chục tàu mỗi ngày.
Theo thông tin từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, tàu thuyền giờ đây chỉ được phép đi qua khi có sự phối hợp chặt chẽ với hải quân nước này. Iran cũng đã chủ động công bố các tuyến hàng hải thay thế, chủ yếu đi gần khu vực đảo Larak để tránh rủi ro.
Đi kèm với đó là những điều kiện mang tính chọn lọc khắt khe. Các tàu muốn qua eo biển phải nằm trong một danh sách đã được phê duyệt từ trước. Những quốc gia được xem là "thân thiện" với Tehran có thể sẽ được ưu tiên cấp phép di chuyển.
Gây chú ý nhất trong giới tài chính lúc này là thông tin về khả năng thu phí trung chuyển. Theo tờ Financial Times, Iran có thể sẽ yêu cầu mức phí 1 USD cho mỗi thùng dầu đi qua eo biển.
Điểm độc đáo là khoản phí này có thể được yêu cầu thanh toán bằng tiền mã hóa. Nếu thành sự thật, đây là một chi tiết mang tính bước ngoặt, buộc các tập đoàn năng lượng phải tính toán lại toàn bộ bài toán chi phí logistics và phương thức thanh toán.
Bài toán rủi ro của giới chủ tàu
Trước những rào cản và rủi ro khó lường, các hãng vận tải biển lớn trên thế giới vẫn chọn cách quan sát. Tập đoàn vận tải khổng lồ Hapag-Lloyd của Đức cho biết họ chưa có kế hoạch nối lại tuyến đường đi qua Hormuz.
Hiệp hội vận tải biển quốc tế BIMCO cũng phát đi thông điệp cảnh báo tới các hội viên. Tổ chức này nhấn mạnh việc rời khỏi khu vực Vịnh lúc này là hành động không nên thực hiện nếu thiếu đi sự phối hợp chặt chẽ với cả phía Mỹ và Iran.
Những lo ngại về an ninh hàng hải vẫn luôn hiện hữu. Dữ liệu từ Tổ chức Hàng hải Quốc tế chỉ ra rằng, kể từ đầu tháng 3, đã có tới 30 tàu thương mại bị tấn công hoặc gặp sự cố tại khu vực này, trong đó có 13 chiếc là tàu chở dầu.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế đánh giá những biến động hiện tại đã tạo ra một cú sốc nguồn cung nghiêm trọng đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu. Tuy nhiên, giới đầu tư vẫn đang giữ thái độ bình tĩnh, chờ đợi những tín hiệu rõ ràng hơn từ các bên liên quan.
Tình hình tại eo biển Hormuz hiện tại vẫn còn nhiều ẩn số đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Biên tập viên Richard Meade của Lloyd’s List nhận định: “Eo biển hiện vẫn mở, hoặc đóng, giống như trước khi kế hoạch ngừng bắn được đưa ra”.
