Trải qua 25 năm, Tiếp sức mùa thi đã trở thành một trong những chương trình mang dấu ấn sâu đậm nhất của tuổi trẻ Việt Nam. Trên hành trình ấy, có những người đã dành trọn cả thanh xuân để cùng sĩ tử “vượt vũ môn”.
Anh Nguyễn Thiên Tú, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ thanh thiếu nhi Việt Nam (T.Ư Đoàn), là một trong số đó. Với 11 năm trực tiếp tham gia và điều phối chương trình Tiếp sức mùa thi từ cấp cơ sở lên đến T.Ư Đoàn, anh đã giúp hàng triệu sĩ tử “vượt vũ môn”.
Cơ duyên đưa anh Nguyễn Thiên Tú đến với Tiếp sức mùa thi bắt đầu từ năm 2009, khi anh đang là Phó bí thư Đoàn Trường đại học Luật Hà Nội. Ngày ấy, công việc chủ yếu mang tính chất nội bộ trường: tìm kiếm nhà trọ, lập danh sách số điện thoại chủ nhà bằng những bảng tính excel thủ công.
Bước ngoặt lớn nhất đến vào năm 2010, khi anh chuyển công tác lên Thành đoàn Hà Nội và được giao trọng trách phụ trách chương trình Tiếp sức mùa thi của toàn thủ đô.
Giai đoạn 2010 – 2014, Smartphone hay Google Maps, AI là những khái niệm xa xỉ. Phụ huynh và thí sinh ở các tỉnh lẻ lên Hà Nội thi đại học thường mang theo tâm lý lo lắng, lạc lõng giữa “ma trận” bến xe, tuyến phố.
Nhớ lại quãng thời gian rực rỡ ấy, anh Tú xúc động kể về tấm “bản đồ” đặc biệt của một tình nguyện viên tên Lại Mạnh Duẩn, nhân viên Công ty xe buýt Hà Nội.
Vốn am hiểu các tuyến xe, anh Duẩn đã ấp ủ dự án làm một cuốn cẩm nang chỉ đường dành riêng cho thí sinh. Điều đặc biệt là cuốn cẩm nang không sử dụng ngôn ngữ học thuật hay bản đồ phức tạp, mà được viết bằng ngôn ngữ vô cùng gần gũi.
“Quyển cẩm nang chia ra mấy chục bến tàu, bến xe lớn. Từ bến xe này đi ra ngoài rẽ phải, đi bao nhiêu bước, nhìn thấy biển gì, lên tuyến xe số mấy, đi thêm bao nhiêu bến nữa thì xuống… Tất cả được mô tả cặn kẽ đến mức tình nguyện viên không cần biết đường, chỉ cần đọc như thế là phụ huynh có thể lấy sổ tay ra chép lại để tự đi”, anh Tú kể.
Để hoàn thành công trình ấy, anh Duẩn xin nghỉ việc không lương vài tháng ròng rã để đi khảo sát thực tế. Với vai trò điều phối, anh Tú và Thành đoàn Hà Nội đã tạo mọi điều kiện để nhân rộng mô hình này.
Cuốn cẩm nang sau đó trở thành “bảo bối” của hàng chục ngàn tình nguyện viên thủ đô trong nhiều năm liền, và anh Duẩn trở thành một trong 10 Gương mặt trẻ thủ đô tiêu biểu năm 2013.
Những năm trước 2010, phong trào Tiếp sức mùa thi ở Hà Nội dù sôi nổi nhưng còn mang tính tự phát, mạnh trường nào trường nấy làm. Nhận thấy sự lãng phí nguồn lực, Thành đoàn Hà Nội đã thiết lập hệ thống điều phối tập trung.
Một tổng đài được lập ra tại Nhà văn hóa học sinh sinh viên. Khi một điểm thi báo cáo thiếu tình nguyện viên, đặc biệt là đội hình xe ôm tình nguyện “Áo xanh chở ước mơ hồng”, tổng đài ngay lập tức điều động lực lượng từ các bến bãi, điểm thi lân cận sang chi viện.
Anh Tú nhớ lại khí thế hừng hực lúc bấy giờ: “Mọi thứ điều phối qua điện thoại bàn rất thủ công, nhưng không ai ngại việc gì cả. Có những bạn đang làm nhiệm vụ tư vấn tại bàn, nhưng khi nghe điểm khác thiếu người, nếu có bằng lái, thạo đường là lập tức nhận nhiệm vụ lên xe đi chở thí sinh ngay”.
Chính sự linh hoạt, không nề hà gian khó ấy đã tạo nên một mạng lưới hỗ trợ khép kín, không để bất kỳ thí sinh nào bị bỏ lại phía sau.
Năm 2012, anh Tú cùng các đồng nghiệp tiếp tục ghi dấu ấn với mô hình “Cùng bạn đi thi”, phối hợp cùng Tỉnh đoàn Lạng Sơn. Đây là mô hình hỗ trợ chuyên sâu “1 kèm 1” dành cho các thí sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, không thể tự đi thi.
Tình nguyện viên được tuyển chọn gắt gao: phải có xe máy, bằng lái, học lực tốt. Các bạn không chỉ đưa đón, lo chỗ ăn nghỉ mà còn như một người anh, người chị tư vấn tâm lý, truyền đạt kinh nghiệm làm bài. Có những ngày, tình nguyện viên tự bỏ tiền túi mời hai bố con thí sinh những bữa cơm trưa ấm áp. Từ 200 thí sinh ban đầu, mô hình đã mở rộng hỗ trợ lên tới 400 – 500 em mỗi năm.
Tháng 5.2017, anh Tú chuyển công tác lên T.Ư Đoàn. Dù không còn trực tiếp lăn lộn ở từng bến xe, điểm thi như trước, anh vẫn tiếp tục đồng hành cùng chương trình ở vai trò chỉ đạo, định hướng cấp vĩ mô cho đến năm 2020.
Hơn 1 thập kỷ gắn bó, điều khiến anh Tú tự hào và xúc động nhất là “hiệu ứng cánh bướm” của sự tử tế.
“Mỗi năm, có hàng trăm tình nguyện viên đứng lên chia sẻ rằng: ‘Năm trước em chính là thí sinh được các anh chị áo xanh giúp đỡ. Cảm động trước ân tình ấy, năm nay em quyết tâm đỗ đại học để khoác lên mình màu áo này, giúp đỡ lại các em khóa sau’. Đó chính là di sản lớn nhất của Tiếp sức mùa thi”, anh Tú bộc bạch.
Nhân kỷ niệm 25 năm chương trình Tiếp sức mùa thi, nhìn về tương lai, nguyên “nhạc trưởng” của chiến dịch Tiếp sức mùa thi của Hà Nội cho rằng, xã hội thay đổi, phương thức hỗ trợ cũng cần phải chuyển mình. Việc đứng đường chỉ lối không còn quá bức thiết trong kỷ nguyên số. Thay vào đó, tổ chức Đoàn, Hội cần khảo sát để đánh trúng nhu cầu thực tế của thí sinh hiện nay.
Đó là việc chuyển hướng sang hỗ trợ chuyên sâu: tìm kiếm học bổng, tổ chức ôn thi, tư vấn tâm lý trước kỳ thi và đặc biệt là ứng dụng mạnh mẽ nền tảng công nghệ.
“Cần thiết kế một chương trình khoa học, thiết thực, hiệu quả để hỗ trợ thiết thực cho các bạn thí sinh và người nhà. Chuyển hướng sang chuyên sâu và ứng dụng công nghệ, đó là hai xu hướng cho thời gian tới”, anh Tú mong muốn.
Theo Thanh Niên đưa tin trước đó, dịp lễ 30.4 năm nay, TP.HCM sẽ tổ chức bắn pháo hoa nghệ thuật tại 8 điểm, diễn ra từ 21 giờ đến 21 giờ 15 tối 30.4. Trong đó, 3 điểm bắn tầm cao tại khu vực đầu đường hầm sông Sài Gòn (P.An Khánh), khu trung tâm thành phố mới (P.Bình Dương) và quảng trường công viên Bà Rịa (P.Bà Rịa).
Song song, 5 điểm bắn pháo hoa tầm thấp được triển khai tại nhiều khu vực khác nhau, gồm: khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi (xã An Nhơn Tây), công viên Văn hóa Đầm Sen (P.Bình Thới), khu vực tháp Saigon Marina IFC (P.Sài Gòn), khu biệt thự Kim Long (Nhà Bè), khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ.
Tại khu vực trung tâm, điểm bắn pháo hoa tầm cao ở đầu đường hầm sông Sài Gòn (P.An Khánh) dự kiến thu hút đông người.
Để thuận tiện gửi xe với chi phí hợp lý, bạn trẻ có thể lựa chọn một số điểm giữ xe gần khu vực này. Cụ thể, bãi giữ xe tại công viên bờ sông Thủ Thiêm (P.An Khánh) có giá khoảng 4.000 đồng/chiếc theo khung 4 giờ ban ngày (từ 6 giờ đến 18 giờ) và 6.000 đồng/chiếc theo khung 4 giờ ban đêm (từ 18 giờ đến 6 giờ), thuận lợi di chuyển ra công viên bờ sông Sài Gòn để xem pháo hoa.
Cách đó không xa, bãi xe tại công viên Sáng Tạo (đường Lương Định Của, P.An Khánh) cũng áp dụng mức giá tương tự.
Ngoài ra, một điểm gửi xe khác tại số 97 Hồ Tùng Mậu (P.Bến Nghé, TP.HCM) có giá ngày thường gửi xe khoảng 10.000 đồng/chiếc. Một nhân viên trông xe cho biết trong dịp lễ có thể tăng lên từ 10 – 20 đồng/chiếc. Tại bãi giữ xe này người dân đặc biệt là giới trẻ có thể đi bộ đến khu vực hầm sông Sài Gòn (khoảng cách từ 500m – 1,5km) để xem pháo hoa.
Một lựa chọn khác là bãi giữ xe tại 59 Lê Lợi (P.Bến Nghé, TP.HCM) với mức giá khoảng 6.000 đồng/chiếc cho mỗi 4 giờ ban ngày (từ 6 giờ đến 18 giờ) và khoảng 9.000 đồng/chiếc cho mỗi 4 giờ ban đêm (từ 18 giờ đến 6 giờ).
Các nhân viên trông giữ xe cho biết người trẻ khi gửi xe xem pháo hoa cần sắp xếp ngay ngắn, đúng hàng lối, tránh để lộn xộn, đồng thời tự bảo quản tài sản cá nhân.
Kể từ 18 giờ đến 21 giờ 30 ngày 30.4, CSGT cấm tất cả các loại xe lưu thông vào các một số tuyến đường nhằm phục vụ tổ chức chương trình bắn pháo hoa kỷ niệm 51 năm ngày đất nước thống nhất nên người dân, đặc biệt là giới trẻ gửi xe trước 18 giờ để tránh bị cấm nhiều tuyến đường và tránh ùn tắc giao thông.
Núi Ngọc Linh ở xã vùng cao Đà Nẵng, xứ sở trứ danh với loài sâm quý nay lại đang chứng kiến một cuộc "di cư" ngoạn mục của những loài cá nước lạnh từ phương Bắc xa xôi. Từ những dòng suối trong veo, buốt giá quanh năm, những người trẻ dám nghĩ dám làm đã đưa cá nước lạnh vốn chỉ quen với khí hậu ôn đới phía bắc về sinh sôi giữa núi rừng.
Đỉnh Ngọc Linh thuộc xã Trà Linh (TP.Đà Nẵng) quanh năm mây phủ, cao gần 2.000 m so với mực nước biển. Nhờ độ cao và hệ sinh thái rừng nguyên sinh, khí hậu nơi đây luôn mát mẻ, mùa đông có những ngày rét cắt da. Điều kiện tự nhiên ấy vô tình tạo nên môi trường tương đồng với các vùng nuôi cá nước lạnh nổi tiếng như Sa Pa (Lào Cai).
Nhận thấy tiềm năng đặc biệt đó, năm 2022, anh Tẩn Chẩn Chiêu (quê Lào Cai), người có hơn 10 năm kinh nghiệm nuôi cá hồi ở Sa Pa, đã cùng người bạn đồng hương Phùng Lão Lở thực hiện chuyến khảo sát xuyên Việt. Họ đi qua Lâm Đồng, Đắk Lắk, Gia Lai… nhưng chỉ khi đặt chân đến Trà Linh mới thực sự tìm thấy "Sa Pa thứ hai". Qua đo đạc, nhiệt độ nước suối tại đây quanh năm dưới 19 độ C, nguồn nước chảy ra từ rừng nguyên sinh có độ sạch cao, giàu ô xy đã trở thành điều kiện lý tưởng cho cá hồi và cá tầm, những loài đặc biệt "khó tính" với môi trường sống.
Quyết định được đưa ra nhanh chóng. Hai anh thuê đất của người dân địa phương, chọn dòng suối nước lạnh dựng trại nuôi. Những ngày đầu, không ít người dân tỏ ra hoài nghi. Cá hồi vốn gắn với vùng ôn đới, làm sao có thể thích nghi giữa núi rừng miền Trung? Nhưng câu trả lời đến sau 9 - 10 tháng thả nuôi. Những lứa cá hồi đầu tiên đạt trọng lượng 1,2 - 1,8 kg, thịt săn chắc, vị ngọt thanh. Cá tầm cũng phát triển ổn định. Khi các mẻ cá thương phẩm được xuất bán, sự hoài nghi dần nhường chỗ cho tin tưởng.
Dẫu vậy, thử thách không chỉ nằm ở kỹ thuật nuôi mà còn ở niềm tin thị trường. Những ngày đầu mang cá đi chào hàng, nhiều khách hàng lắc đầu vì không tin miền Trung có thể nuôi được cá hồi. Hai anh phải kiên trì mời dùng thử, chứng minh cá được bắt trực tiếp từ hồ trên đỉnh Ngọc Linh.
Hiện nay, trang trại đã mở rộng quy mô với hệ thống hồ tròn hiện đại, mỗi năm xuất xưởng hàng tấn cá thương phẩm. Giá bán dao động 260 - 280 triệu đồng/tấn cá hồi, khoảng 250 triệu đồng/tấn cá tầm. Sau khi trừ chi phí, mỗi tấn cá mang lại lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng. Đây là con số đáng mơ ước đối với sản xuất nông nghiệp vùng cao.
Không chỉ riêng những người con phương Bắc, mô hình này còn thu hút trí thức trẻ địa phương. Năm 2024, anh Nguyễn Thành Long (30 tuổi), người đồng bào dân tộc Xê Đăng ở xã Trà Linh, quyết định góp vốn mở rộng trang trại. Với lợi thế am hiểu địa bàn, anh Long trở thành cầu nối đưa sản phẩm đến các nhà hàng tại khu vực phía nam và trung tâm TP.Đà Nẵng. Anh tận dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo... để quảng bá, minh bạch quy trình nuôi, xây dựng niềm tin khách hàng. Nhiều nhà hàng sau khi trải nghiệm đã ký kết tiêu thụ lâu dài.
Theo anh Long, nguồn thu từ trại cá giúp gia đình có thu nhập ổn định, tích lũy lâu dài. Quan trọng hơn là niềm tự hào khi đặc sản quê hương dần có chỗ đứng trên thị trường. Hiện tại, Trà Linh là địa phương hiếm hoi ở miền Trung nuôi thành công cá hồi. Anh cũng bày tỏ mong muốn cá hồi Trà Linh có thể tiếp cận rộng rãi hơn đến các thị trường miền Trung, Tây nguyên, miền Nam và miền Tây.
Trong định hướng sắp tới, nhóm dự kiến tiếp tục mở rộng quy mô trang trại, nâng cao sản lượng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng. "Tôi muốn chứng minh rằng mảnh đất Trà Linh không chỉ có loài sâm Ngọc Linh quý hiếm, dược liệu. Chúng tôi có nguồn nước sạch vô giá và nếu biết khai thác đúng cách, cá nước lạnh sẽ là sản phẩm thoát nghèo bền vững cho thanh niên trong xã", anh Long chia sẻ.
Không dừng lại ở lợi nhuận, mô hình còn tạo việc làm cho nhiều thanh niên địa phương với mức lương trên 5 triệu đồng/tháng, bao ăn ở. Đây là bước chuyển lớn trong tư duy kinh tế của người dân vùng cao vốn trước đây chỉ quen với việc làm nương rẫy hoặc trồng sâm nhỏ lẻ.
Ông Hồ Văn Dang, Phó chủ tịch UBND xã Trà Linh, cho biết mô hình nuôi cá của anh Chiêu và anh Long là một bước đột phá trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi tại xã Trà Linh. Lâu nay, địa phương tập trung vào cây sâm Ngọc Linh nhưng thực tế quỹ đất và điều kiện của từng hộ dân không giống nhau. Việc phát triển thêm nghề nuôi cá tầm, cá hồi đã tận dụng được nguồn nước suối tự nhiên vốn dĩ rất dồi dào nhưng chưa được khai thác hiệu quả.
Ngày thứ 3 của "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập năm 2026" tại Trung Quốc, đoàn gần 200 đại biểu nước ta tiếp tục tham gia nhiều hoạt động ý nghĩa, như: Khảo sát Trung tâm giao lưu khoa học công nghệ lưới điện Phương Nam Trung Quốc, khảo sát Khu công nghệ Tiểu Bằng, khảo sát Công ty TNHH dược phẩm Trung Nhất Bạch Vân Sơn, khảo sát Trung tâm phổ biến khoa học Trạm biến áp Quảng Châu thuộc lưới điện Phương Nam Trung Quốc, khảo sát Tập đoàn đường sắt đô thị Quảng Châu, khảo sát Công ty CP Hoạt hình Vịnh Thanh, khảo sát Cảng truyền thông quốc tế Quảng Châu... tại TP.Quảng Châu (tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc).
Đặc biệt các đại biểu có cuộc đối thoại thanh niên Việt - Trung với chủ đề "Kể tốt câu chuyện hữu nghị Việt - Trung".
Tại buổi đối thoại, chị Nguyễn Bích Hà, nhà sáng tạo nội dung số, cho biết cô có nhiều tình cảm đặc biệt với Trung Quốc và những người dân nơi đây. Từng nhiều lần đến Trung Quốc, đặt chân đến đây, Hà nhận được nhiều chia sẻ đầy hào hứng của các bạn trẻ Trung Quốc về Việt Nam, từ ẩm thực, đời sống, đến nhịp giao thương sôi động khiến cô rất bất ngờ.
"Trong khi mình đang tò mò về Trung Quốc, phía bạn cũng có nhiều người trẻ đang tò mò về Việt Nam. Vậy tại sao mình lại không làm nhiều nội dung hơn để gần hơn nữa với các bạn?", câu hỏi này là động lực để Hà tiếp tục những chuyến hành trình tới Trung Quốc.
Qua những trải nghiệm, chị Hà nhận ra rằng thanh niên, đặc biệt là các nhà sáng tạo nội dung số đang đóng góp một vai trò ngày càng quan trọng trong việc kết nối và vun đắp tình hữu nghị Việt - Trung.
"Chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc sáng tạo nội dung, mà còn là những "sứ giả văn hóa", những "cầu nối hữu nghị" Việt Nam - Trung Quốc trong bối cảnh thời đại số", chị Hà nói.
Từ những trải nghiệm của mình, chị Hà tin tưởng điều thanh niên 2 nước có thể làm không chỉ dừng lại ở việc "kể câu chuyện", mà là cùng nhau tạo ra những câu chuyện chung bằng sản phẩm cụ thể.
Chị Nguyễn Bích Hà gợi mở việc hợp tác theo nhóm Việt - Trung để cùng sản xuất các sản phẩm truyền thông số mang tính trải nghiệm thực tế. Có thể là những series video ngắn song ngữ về ẩm thực, du lịch, đời sống thanh niên; những Vlog "một ngày làm người bản địa" tại Hà Nội, Bắc Kinh, Thành Đô; hay những podcast đối thoại giữa thanh niên 2 nước về học tập, công việc, văn hóa.
Qua những khảo sát, nhà sáng tạo nội dung Nguyễn Đăng Quỳnh, cho hay giới trẻ hiện sử dụng điện thoại thông minh rất nhiều và họ cũng tiếp cận thông tin chủ yếu qua nội dung số. Do vậy, khi một nhà sáng tạo quay video ẩm thực Quảng Châu, hay một nhà sáng tạo nội dung Trung Quốc chia sẻ hành trình khám phá phố cổ Hà Nội thì họ sẽ khiến giới trẻ 2 nước tìm hiểu, yêu thích và gắn kết với nhau một cách tự nhiên nhất.
"Đây chính là ngoại giao nhân dân kiểu mới và nhà sáng tạo nội dung chính là những "đại sứ văn hóa" của thời đại số", anh Quỳnh cho hay.
Theo anh Quỳnh, văn hóa 2 nước hoàn toàn có thể lan tỏa mạnh mẽ trong giới trẻ, chỉ cần có những nhà sáng tạo nội dung có tâm, có tầm và một hệ sinh thái hỗ trợ đúng hướng.
Do đó, anh Quỳnh đề xuất thanh niên Việt - Trung cần giao lưu, kết nối nhiều hơn thông qua các chương trình trao đổi, các cuộc thi… để thế hệ trẻ biến tầm nhìn mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ ra thành hiện thực.
Kết thúc buổi đối thoại, đoàn đại biểu Việt Nam rời TP.Quảng Châu (Quảng Đông, Trung Quốc) để tiếp tục hành trình tại TP.Bắc Kinh (Trung Quốc) trong những ngày tiếp theo.
