Vanessa Doan, 38 tuổi, sống tại Ottawa từ năm 2019, duy trì thói quen đi siêu thị mỗi tuần một lần và cảm nhận rất rõ áp lực với giá thực phẩm, khi hầu hết nguyên liệu quen thuộc trong bữa cơm gia đình đều tăng.
Chị cho biết giá cà chua tại siêu thị đã tăng gần như gấp đôi, từ 1,99 đô-la Canada (CAD) mỗi pound (khoảng 0,45 kg) lên 3,99 CAD, còn giá bánh mì từ tăng 1,99 CAD lên khoảng 2,5 CAD. Tại siêu thị Costco, một khay trứng 30 quả tăng từ 9 CAD lên 12 CAD.
“Nhà tôi ngày nấu hai bữa chính như ở Việt Nam, bữa sáng cũng ăn ở nhà nên trứng, rau hay thịt tăng giá là cảm nhận thấy ngay. Trước đây mỗi tuần đi siêu thị tốn khoảng 260 CAD, giờ lần nào cũng vượt mức đó”, chị nói.
Theo dữ liệu từ cơ quan thống kê quốc gia Canada (Statistics Canada), giá thực phẩm tại nước này đã tăng hơn 30% kể từ năm 2021 và tiếp tục duy trì xu hướng tăng trong đầu năm 2026. Ngân hàng Trung ương Canada cho biết lạm phát vẫn xoay quanh ngưỡng mục tiêu 2%, trong khi chi phí nhà ở và sinh hoạt duy trì ở mức cao.
Trong bối cảnh đó, việc một số nhà cung cấp thực phẩm gần đây áp thêm phụ phí nhiên liệu do giá năng lượng tăng cao vì ảnh hưởng từ chiến sự Iran được xem là yếu tố mới làm gia tăng áp lực chi tiêu cho từng hộ gia đình.
Maple Leaf Foods cuối tháng 3 gửi thư tới các nhà bán lẻ thông báo sẽ áp phụ phí nhiên liệu từ ngày 6/4, với mức 0,11 CAD/kg đối với thịt chế biến và gia cầm tươi, theo CBC News. Trước đó, Tree of Life cũng thông báo áp phụ phí 10 USD cho mỗi đơn giao hàng từ ngày 22/4, trong khi một số nhà cung cấp khác bắt đầu điều chỉnh chi phí vận chuyển hoặc nâng mức đặt hàng tối thiểu.
Các doanh nghiệp cho biết phụ phí nhiên liệu là biện pháp nhằm bù đắp chi phí vận chuyển tăng cao do giá năng lượng biến động kể từ khi chiến sự Iran bùng phát và eo biển Hormuz, nơi 20% lượng dầu khí toàn cầu đi qua, bị phong tỏa.
Giá dầu diesel tại Canada hiện khoảng 2,11 CAD/lít, theo GlobalPetrolPrices, trong khi các nhà cung cấp thực phẩm cho biết chỉ bỏ phụ phí nhiên liệu khi mức này giảm về khoảng 1,2 CAD/lít.
Vanessa Doan cho biết siêu thị gần nhất cách nhà khoảng 10 km, trong khi một số nơi khác có thể xa tới 18-20 km, nên chi phí xăng xe mỗi lần đi chợ cũng tốn kém thêm. Trước khi chiến sự Iran nổ ra, giá xăng tại Canada là 1,61 CAD/lít, nhưng đến cuối tháng 4 đã tăng lên 1,96 CAD/lít.
Những thay đổi này buộc gia đình chị điều chỉnh cách chi tiêu. Nếu trước đây chị mua thực phẩm theo thói quen, giờ mỗi lần đi chợ đều phải cân nhắc, so sánh giá cả và săn khuyến mãi. Chị sử dụng ứng dụng Flipp để kiểm tra siêu thị nào đang giảm giá thịt hoặc rau củ rồi mới quyết định mua.
“Giờ thấy món nào đang khuyến mãi thì mình chọn món đó để nấu, như hôm nào bí đỏ giảm thì mua bí đỏ, có hôm bông cải hay cà rốt rẻ hơn thì mình đổi món theo, chứ không còn mua theo sở thích như trước”, chị nói.
Việc ăn ngoài cũng thưa dần. Từ chỗ hai tuần một lần, gia đình chị hiện chỉ đi ăn ngoài một đến hai tháng một lần, chủ yếu trong những dịp đặc biệt.
Trần Minh Long, 25 tuổi, sang Canada du học từ năm 2019, cũng có chung cảm nhận về áp lực chi phí sinh hoạt gia tăng gần đây. Long sống chung với bạn gái, chia sẻ chi phí và phần lớn thu nhập từ việc đi làm thêm của hai người được dành cho các khoản cố định như tiền thuê nhà, hóa đơn và đi lại.
Khoản chi cho thực phẩm chiếm khoảng 25-30% ngân sách của hai người. “Trước đây mỗi tháng chúng tôi chi khoảng 500 CAD cho thực phẩm, giờ lên 600-700 CAD”, Long, người đang làm pha chế tại một cửa hàng đồ uống tại thành phố Regina, tỉnh Saskatchewan, nói.
Do không nhận hỗ trợ từ gia đình, Long và bạn gái phải thay đổi cách mua sắm để đối phó với tình trạng vật giá tăng cao, như tận dụng chương trình tích điểm từ ngân hàng để đổi phiếu giảm giá 10-20 CAD.
Các siêu thị cũng thường bán một số mặt hàng với giá ưu đãi, thấp hơn khoảng 2-3 CAD so với giá niêm yết, cho những người đăng ký thẻ thành viên, hoặc đi kèm chương trình tích điểm để trừ trực tiếp vào hóa đơn sau.
Theo Long, những cách xoay xở này chủ yếu giúp giảm áp lực tài chính ngắn hạn. Gần đây, bạn gái Long phải tạm ngừng làm thêm để tập trung học, khiến phần lớn chi phí sinh hoạt hiện do anh đảm nhận.
“Có những lúc tôi cảm thấy khá chới với vì chi phí tăng mà thu nhập không thể tăng tương ứng. Tôi cũng muốn nhận thêm việc hoặc tăng ca để bù đắp, nhưng du học sinh bị giới hạn số giờ làm mỗi tuần nên không thể cải thiện thu nhập như mong muốn”, Long nói.
Nhiều hộ gia đình tại Canada cũng đang phải điều chỉnh chi tiêu trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng kéo dài và áp lực tài chính lan rộng. Khảo sát Chỉ số nợ tiêu dùng do MNP, công ty tư vấn tài chính tại Canada công bố đầu năm 2026, cho thấy 61% người dân Canada gặp khó khăn về tài chính, trong khi 73% đã phải cắt giảm chi tiêu.
Nhà kinh tế học thực phẩm Mike von Massow, Đại học Guelph, nhận định phụ phí nhiên liệu có thể “chỉ là tạm thời”, song vẫn góp phần làm gia tăng áp lực chi tiêu với người dân Canada, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt vốn đã ở mức cao.
Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ công du Trung Quốc trong tuần này và hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình vào ngày 14/5. Sự kiện thu hút nhiều chú ý, bởi đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông Trump trong nhiệm kỳ thứ hai và là lần đầu tiên một tổng thống Mỹ đến Bắc Kinh từ năm 2017.
Hai lãnh đạo dự kiến trao đổi về các vấn đề như thuế quan, Đài Loan, cạnh tranh về trí tuệ nhân tạo (AI) và khoáng sản chiến lược. Chiến sự Iran, vấn đề mới phát sinh từ cuối tháng 2, cũng sẽ được đưa ra thảo luận, bởi cả hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đều bị ảnh hưởng.
Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập đều sẽ kỳ vọng cuộc gặp sẽ mang lại kết quả có lợi, bởi những nội dung mà hai lãnh đạo thảo luận có thể tác động tới quỹ đạo quan hệ Mỹ - Trung và trật tự quốc tế trong thập kỷ tới, theo cây viết Anthony Zurcher và Laura Bicker của BBC.
Chiến sự Iran
Cuộc chiến do Mỹ - Israel phát động nhằm vào Iran đã bước sang tháng thứ ba, đẩy giá năng lượng tăng cao, tạo ra hệ lụy với cả khu vực Trung Đông lẫn kinh tế thế giới. Hai bên đã ngừng bắn từ đầu tháng 4, nhưng đến nay vẫn chưa thể tìm được giải pháp hòa bình.
Trung Quốc là bên mua đáng kể dầu thô từ Iran và tận dụng nguồn cung giá rẻ này để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nên bất cứ sự gián đoạn nào cũng có thể gây tác động tiêu cực tới Bắc Kinh. Trong khi đó, chiến sự kéo dài làm dấy lên lo ngại về giá nhiên liệu tại Mỹ và nguy cơ lún sâu hơn vào một cuộc xung đột mới tại Trung Đông. Do đó, hai bên đều có động lực để tìm kiếm một giải pháp ổn định cho cuộc khủng hoảng.
Trung Quốc đã thể hiện vai trò trung gian bằng cách phối hợp với Pakistan thúc đẩy kế hoạch ngừng bắn và mở lại eo biển Hormuz. Chuyến thăm Bắc Kinh tuần trước của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi được xem là tín hiệu cho thấy ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc tại Trung Đông.
"Tôi nghĩ Mỹ hiểu rằng Trung Quốc sẽ phải đóng một vai trò nào đó nếu họ muốn đưa Iran trở lại bàn đàm phán", Ali Wyne, chuyên gia về quan hệ Mỹ - Trung tại tổ chức nghiên cứu về xung đột ICG, trụ sở Bỉ, nhận định.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio gần đây đã bày tỏ hy vọng Trung Quốc sẽ gây sức ép với Iran về vấn đề Hormuz. Ông Trump cũng có thể thuyết phục Trung Quốc không chặn một nghị quyết Hội đồng Bảo an lên án việc Iran tấn công tàu thuyền di chuyển qua Hormuz, sau khi Bắc Kinh đã phủ quyết một văn kiện tương tự.
Vấn đề Đài Loan
Đài Loan từ lâu đã là nguồn cơn khiến quan hệ Mỹ - Trung căng thẳng. Trung Quốc luôn coi Đài Loan là một tỉnh chờ thống nhất, kể cả bằng vũ lực nếu cần thiết. Mỹ cam kết tôn trọng nguyên tắc "Một Trung Quốc", nhưng tiếp tục duy trì quan hệ với Đài Loan và cung cấp cho hòn đảo các loại khí tài hiện đại.
Chính quyền ông Trump thời gian qua tiếp tục phát đi những tín hiệu không nhất quán. Washington cuối năm ngoái công bố thương vụ bán vũ khí trị giá 11 tỷ USD cho Đài Bắc, khiến Bắc Kinh phản ứng gay gắt. Nhưng ông Trump nhiều lần tránh cam kết rõ ràng về việc bảo vệ Đài Loan nếu xảy ra xung đột, cáo buộc Đài Bắc lấy đi ngành công nghiệp bán dẫn của Mỹ.
Trên thực địa, Trung Quốc vẫn tiếp tục gây sức ép với Đài Loan bằng các hoạt động triển khai máy bay và tàu chiến tuần tra gần như hàng ngày. Ông Rubio tuần trước nhấn mạnh Mỹ không muốn xảy ra "những sự kiện gây mất ổn định" tại khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương.
"Một khả năng là Trung Quốc và Mỹ có thể theo đuổi chiến lược 'kiềm chế lẫn nhau', chẳng hạn Mỹ giảm số lượng các thương vụ bán vũ khí cho Đài Loan, đổi lại Trung Quốc giảm các cuộc tập trận quân sự nhằm vào hòn đảo", giáo sư Zhao Minghao, chuyên gia về quan hệ quốc tế tại Đại học Phúc Đán, nói với AP.
Căng thẳng về kinh tế - công nghệ
Trong hầu hết năm 2025, Mỹ và Trung Quốc đã tiệm cận một cuộc chiến thuế quan mới, có thể làm rung chuyển kinh tế toàn cầu. Tổng thống Trump liên tục tăng rồi giảm thuế suất với Trung Quốc, có lúc vượt 100%. Trung Quốc đáp trả tương ứng, hạn chế xuất khẩu đất hiếm, dừng mua nông sản Mỹ, giáng đòn trực tiếp vào nông dân tại những bang từng bỏ phiếu bầu ông Trump.
Căng thẳng thương mại đã hạ nhiệt sau khi ông Trump và ông Tập gặp tại Hàn Quốc hồi tháng 10/2025, nhưng hai bên vẫn tồn tại nhiều bất đồng. Ông Trump dự kiến thúc đẩy Trung Quốc mua thêm nông sản Mỹ, trong khi Bắc Kinh muốn Washington giảm điều tra thương mại và hạn chế dùng thuế quan để gây sức ép.
"Chiến lược của Trung Quốc là thúc đẩy sự ổn định bằng cách trả đũa", giáo sư Zhao nói. "Hai lãnh đạo lần này có thể đạt một thỏa thuận thương mại toàn diện, nhưng không đồng nghĩa thương chiến kết thúc và sẽ có các điều kiện đi kèm".
Một nội dung khác được quan tâm là cạnh tranh công nghệ, đặc biệt trong lĩnh vực AI và chip bán dẫn. Trung Quốc đang đầu tư mạnh vào AI, robot hình người và các ngành công nghệ cao, coi đây là động lực tăng trưởng then chốt trong tương lai.
Tuy nhiên, nhiều công nghệ cốt lõi mà Trung Quốc cần vẫn phụ thuộc vào chip từ Mỹ. Điều này khiến Washington có thêm công cụ kiềm chế đối thủ. Mỹ thời gian qua liên tục siết xuất khẩu chip sang Trung Quốc với lý do an ninh quốc gia, đồng thời cáo buộc các công ty Trung Quốc sao chép hoặc đánh cắp công nghệ AI.
Trong khi đó, Trung Quốc nắm trong tay lợi thế quan trọng là đất hiếm, kiểm soát khoảng 90% năng lực tinh chế, tách lọc và sản xuất loại nguyên liệu thiết yếu đối với điện thoại thông minh, pin xe điện và ngành quốc phòng. Điều này tạo ra khả năng mặc cả đáng kể cho Trung Quốc trong bất cứ cuộc đàm phán nào.
"Một cuộc chiến tranh lạnh về AI đang dần hình thành", Yingyi Ma, nhà nghiên cứu về Trung Quốc của Viện Brookings, nhận định. "Nhà Trắng cáo buộc Trung Quốc đánh cắp AI của Mỹ ở 'quy mô công nghiệp', trong khi Bắc Kinh được cho là đã tìm cách ngăn Meta thâu tóm Manus, một startup AI do người Trung Quốc sáng lập nhưng hiện đặt trụ sở tại Singapore. Cuộc cạnh tranh sâu xa hơn không nằm ở việc bên nào sao chép mô hình của bên nào, mà là cuộc đua giành nhân tài có khả năng xây dựng thế hệ AI tiếp theo".
Nhiều chuyên gia không kỳ vọng sẽ có đột phá lớn về các vấn đề nêu trên khi lãnh đạo Mỹ - Trung gặp mặt.
"Hai phía đều có đồng thuận rằng sự ổn định trong quan hệ là điều quan trọng", theo ông Levin. "Nếu vượt qua câu chuyện về ổn định, vấn đề 'tiếp theo sẽ là gì' trong quan hệ song phương sẽ trở nên phức tạp hơn nhiều. Vì thế, kết quả khả dĩ nhất từ cuộc gặp này là sẽ không có nhiều thay đổi đáng kể".
Theo Ryan Hass, chuyên gia về Trung Quốc thuộc Viện Brookings, nếu chuyến thăm diễn ra suôn sẻ và ông Trump cảm thấy mình được tiếp đón một cách tôn trọng, quan hệ Mỹ - Trung sẽ tiếp tục trong trạng thái yên ắng nhưng đầy dè chừng.
"Ngược lại, nếu phải rời đi với cảm giác bị thiếu tôn trọng hoặc bị xem nhẹ, Tổng thống Trump có thể sẽ thay đổi lập trường", ông Hass nói.
Theo đặc phái viên TTXVN, tại sự kiện, bà Veronica Squinzi - Phó chủ tịch phụ trách quốc tế, Hiệp hội Doanh nghiệp vùng Lombardy, Liên đoàn Công nghiệp và Giới chủ Ý - nhấn mạnh chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn là dấu mốc quan trọng trong quan hệ giữa hai nước.
Theo bà, với vai trò là vùng kinh tế đứng đầu của Ý, vùng Lombardy là trái tim của hệ thống công nghiệp và công nghệ của đất nước.
Thành phố Milan là thủ phủ của khu vực, trung tâm tài chính, kinh doanh hàng đầu của Ý cũng như là cửa ngõ vào thị trường châu Âu cho các doanh nghiệp và các nhà đầu tư quốc tế.
Nhiều công ty Ý đang hoạt động tại Việt Nam có nguồn gốc từ vùng Lombardy. Nơi này cũng mang đến cho các doanh nghiệp, tổ chức Việt Nam điểm tiếp cận ưu việt vào hệ sinh thái công nghiệp và đổi mới của Ý tại châu Âu.
Ông Raffaele Cattaneo - Quốc vụ khanh vùng Lombardy - cho biết từ năm 2003, Lombardy đã xác định Việt Nam là đối tác ưu tiên trong khu vực ASEAN.
Việc khai trương đường bay thẳng Milan - Hà Nội là minh chứng rõ nét cho sự thành công trong hợp tác giữa vùng Lombardy và Việt Nam.
Lombardy nhìn thấy cơ hội phát triển to lớn tại Việt Nam và các doanh nghiệp vùng này sẵn sàng hỗ trợ các đối tác Việt Nam về chuyên môn và công nghệ cao, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất cơ khí, chuyển đổi xanh và kinh tế tái tạo, hướng tới sự phát triển bền vững, giáo dục, hợp tác đào tạo nguồn nhân lực và phục hồi các giá trị kiến trúc, văn hóa.
Phát biểu tại tọa đàm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ tọa đàm là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa hai nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, sâu sắc, hiệu quả và thực chất hơn.
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ sau 4 thập kỷ đổi mới, mở cửa và hội nhập, Việt Nam đã vươn lên mạnh mẽ. Hiện nay Việt Nam triển khai 3 đột phá chiến lược, đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 đạt trên 10% và đạt mức tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030.
Việt Nam đồng thời quyết tâm thực hiện thắng lợi cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt về thể chế, nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng, tạo lập môi trường thuận lợi cho sản xuất, đầu tư, kinh doanh. Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được quan tâm, đẩy mạnh, tạo niềm tin cho nhà đầu tư.
Việt Nam cũng phấn đấu tạo đột phá về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, để thực hiện hai mục tiêu chiến lược là đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
Để đạt được những mục tiêu này, Việt Nam xác định phải phát huy tối đa nội lực, đồng thời tận dụng hiệu quả ngoại lực thông qua hội nhập và hợp tác quốc tế.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị Việt Nam và Ý tập trung vào các định hướng hợp tác ưu tiên, trong đó tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ thể chế, pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho thương mại và đầu tư, thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực mà Ý có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu như công nghiệp chế tạo, công nghệ cao, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, hạ tầng, công nghiệp hỗ trợ, chế biến thực phẩm.
Ông cũng đề nghị tăng cường kết nối doanh nghiệp hai nước, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đẩy mạnh hợp tác về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Đặc biệt, phát huy vai trò của Quốc hội, Nghị viện hai nước trong việc giám sát, hoàn thiện cơ chế, chính sách và tạo môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, thuận lợi cho các hoạt động hợp tác lâu dài.
Sau tọa đàm này, Chủ tịch Quốc hội đề nghị doanh nghiệp hai nước gặp gỡ - kết nối - ký kết - triển khai. Mỗi dự án phải có đầu ra - đầu vào - nhân lực - công nghệ - tài chính rõ ràng, mốc thời gian - thước đo hiệu quả cụ thể, cùng làm, cùng tiến, cùng thắng.
Chủ tịch Quốc hội khẳng định: "Quốc hội Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp trong việc xây dựng và hoàn thiện thể chế, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, minh bạch và cạnh tranh, qua đó góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác Việt Nam - Ý ngày càng phát triển thực chất, hiệu quả và bền vững".
Hãng thông tấn AFP dẫn lời thành viên nội các Mỹ cho biết đã có nổ súng khi diễn ra tiệc chiêu đãi phóng viên chuyên trách Nhà Trắng tại khách sạn Washington Hilton tối 25/4 (sáng 26/4 giờ Hà Nội). Video đăng trên mạng xã hội cho thấy ông Trump được mật vụ sơ tán khỏi sự kiện sau khi xuất hiện những âm thanh lớn.
Ông Trump, bà Melania, Phó tổng thống JD Vance và các thành viên nội các khác được sơ tán và đều an toàn. Cảnh sát đã phong tỏa khách sạn này và trực thăng di chuyển ở phía trên.
Hiện tại, thông tin về diễn biến sự việc chưa rõ ràng. Các nguồn tin nói với Fox News rằng một người cầm súng đã tìm cách vượt qua vòng kiểm tra an ninh, song bị mật vụ Mỹ chặn lại trước khi vào được hội trường tiệc.
"Quả là một buổi tối ở Washington. Mật vụ và lực lượng hành pháp đã làm việc xuất sắc, khi hành động nhanh chóng và dũng cảm. Kẻ nổ súng đã bị bắt và tôi đã đề nghị để chương trình tiếp tục, song sẽ hoàn toàn làm theo hướng dẫn của lực lượng hành pháp", ông Trump sau đó viết trên mạng xã hội. "Họ sẽ sớm đưa ra quyết định. Dù quyết định đó là gì, buổi tối hôm nay sẽ rất khác so với kế hoạch và chúng tôi sẽ phải làm lại lần nữa".
Tiệc tối dành cho phóng viên chuyên trách Nhà Trắng là sự kiện thường niên do Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng (WHCA) tổ chức, diễn ra lần đầu vào năm 1921. Sự kiện năm nay có khoảng 2.600 người tham gia.
Đây là lần đầu tiên ông Trump dự tiệc sau hơn một thập kỷ, cũng là lần đầu tiên với tư cách tổng thống. Mỗi năm WHCA đều mời tổng thống đương nhiệm dự tiệc nhưng ông Trump đã từ chối vào những năm trước đó.
