Gáo là loài cây mọc hoang ở khe suối, chân đồi, từng gắn với hàng rào quê xưa nhưng nay lại “lên đời” thành đặc sản được nhiều người săn tìm.
Loại quả này trước đây ít được chú ý, nhưng những năm gần đây, quả gáo dần trở thành đặc sản được săn tìm nhờ có thể dùng làm thực phẩm lẫn vị thuốc dân gian.
Mỗi năm vào khoảng tháng 11, khi vào mùa chín rộ, những trái gáo vỏ sần sùi lại “gây sốt” trên chợ mạng, thu hút nhiều người đặt mua để thưởng thức. Loại quả này có hình tròn, bề ngoài dễ khiến nhiều người nhầm với chôm chôm non, nhưng khi bổ ra lại lộ phần ruột vàng ươm như dứa. Gáo hiện có hai loại phổ biến là gáo vàng và gáo trắng, mỗi loại mang đặc điểm hình dáng riêng biệt.
Lúc còn xanh, trái gáo sẽ có vị hơi chát nhưng khi chín thì trái chuyển sang màu vàng ươm, ăn có vị chua chua ngọt ngọt đặc trưng. Khi ăn, người ta có thể chấm với muối ớt, ngoài ra loại trái này dùng để kho cá rất ngon và hấp dẫn. Món cá kho gáo là đặc sản nổi tiếng ở vùng đất Ninh Bình mà ai cũng muốn được một lần thưởng thức.
Cách nấu cá kho gáo khá đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ. Gáo chọn quả vừa chín tới, rửa sạch rồi thái lát mỏng. Cá làm sạch, ướp gia vị cho thấm. Khi kho, xếp một lớp gáo dưới đáy niêu, tiếp đến là lớp cá, rồi lại xen kẽ gáo và cá cho đến hết, sau đó nêm nếm vừa ăn và thêm chút nước. Đun nhỏ lửa đến khi nước cạn sánh, cá mềm, thấm vị là hoàn thành. Thành phẩm có màu sắc đẹp mắt, hương thơm đặc trưng, vị chua thanh hòa quyện cùng vị béo và mặn, ăn rất “đưa cơm”.
Từng là loại cây tìm thấy mọc dại ở khe suối giờ đây, loại quả dân dã này đã “lên đời” thành đặc sản lạ, xuất hiện nhiều ở các thành phố. Trên chợ mạng và các khu chung cư, trái gáo được rao bán với giá khoảng 100.000 – 120.000 đồng/kg, thu hút không ít người tìm mua để thưởng thức và trải nghiệm hương vị mới lạ. Món cá kho gáo vì thế cũng dần được biết đến rộng rãi hơn, trở thành đặc sản đặc trưng của ẩm thực địa phương.
Không chỉ có giá trị ẩm thực, cây gáo còn được dân gian ghi nhận với một số công dụng hỗ trợ sức khỏe. Theo kinh nghiệm truyền lại, phần vỏ gáo được cho là có tác dụng hỗ trợ hạ sốt, đồng thời được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian liên quan đến tiêu hóa, xơ gan cổ trướng hay các vết thương nhiễm khuẩn.
Tin Gốc: Người Đưa Tin

Viết trên tạp chí khoa học BMC Nutrition, nhóm nghiên cứu từ Đại học Khoa học và công nghệ Kwame Nkrumah (Ghana) chỉ ra rằng trà xanh có thể giúp giảm nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới.
Theo các tác giả, ung thư tuyến tiền liệt là loại ung thư được chẩn đoán nhiều thứ 2 ở nam giới trên toàn cầu và là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 5 trên toàn thế giới.
Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học đã thu thập dữ liệu từ nam giới sinh sống tại thị trấn Ayigya của Ghana, tuổi từ 40 trở lên, chưa có tiền sử mắc ung thư tuyến tiền liệt, một nửa uống trà xanh thường xuyên và một nửa không uống.
Họ được phân thành các nhóm tuổi 40-49, 50-59, 60-69 và 70 tuổi trở lên.
Kết quả cho thấy so với những người không uống trà xanh, người dùng thức uống này thường xuyên nhận được 3 lợi ích rõ rệt.
Thứ nhất, người hay uống trà xanh bị thừa cân, béo phì ít hơn đáng kể so với người không uống.
Thứ hai, họ ít bị tình trạng máu nhiễm mỡ và xơ vữa động mạch hơn, nhờ các chỉ số triglyceride, cholesterol toàn phần và cholesterol xấu LDL thấp hơn đáng kể. Các yếu tố trên được coi là yếu tố nguy cơ của ung thư tuyến tiền liệt. Viêm mạn tính do mô mỡ, rối loạn nội tiết và các yếu tố khác liên quan đến béo phì tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển và lây lan của tế bào ung thư. Trong khi đó, một số nghiên cứu cho thấy cholesterol có thể làm tăng tính di động và xâm lấn của tế bào ung thư.
Nhóm từ 60 tuổi trở lên nhận được lợi ích thứ 3 đó là mức kháng nguyên đặc hiệu PSA thấp hơn đáng kể so với người không uống trà xanh.
PSA là một protein do các tế bào tuyến tiền liệt sản xuất. Mức PSA trong máu thường thấp ở nam giới khỏe mạnh, nhưng sẽ tăng khi tuyến tiền liệt có vấn đề. Đó có thể là tình trạng phì đại hoặc viêm lành tính, nhưng cũng có thể là ung thư.
Các hợp chất chống oxy hóa dồi dào thuộc nhóm polyphenol trong trà xanh được cho là những thứ giúp tạo nên các tác dụng đặc biệt nói trên.
Trong đó, nổi bật nhất là nhóm catechin, đặc biệt là epigallocatechin gallate (EGCG), thứ từng được chứng minh là đem lại nhiều lợi ích cho quá trình chuyển hóa trong cơ thể, giúp ngăn ngừa nhiều bệnh.
Ngoài ra uống trà xanh mỗi ngày mang lại nhiều lợi ích bao gồm:
Theo một nghiên cứu năm 2023, các nhà nghiên cứu Hoa Kỳ phát hiện ra rằng polyphenol trong trà xanh có thể giúp bảo vệ làn da chống lại tia UVB do ánh sáng gây ra.
Một báo cáo năm 2012 cũng cho thấy bổ sung trà xanh có tác dụng giúp trị mụn trứng cá, bệnh Rosacea và các biến chứng khác liên quan đến da.
Một trong những lợi ích được ghi nhận nhiều nhất của trà xanh là đặc tính chống ung thư. Hơn 5.000 nghiên cứu đã được công bố về trà xanh và bệnh ung thư, bao gồm các thử nghiệm lâm sàng ở người, nghiên cứu dựa trên dân số và phân tích trong phòng thí nghiệm.
Hàng ngàn nghiên cứu này chứng minh rằng polyphenol trong trà xanh và các hợp chất hoạt tính sinh học khác có trong trà xanh có thể giúp ngăn ngừa một số loại ung thư bao gồm ung thư vú, đại trực tràng, gan, buồng trứng, tuyến tiền liệt, miệng và da.
Theo Katherine Brooking - chuyên gia dinh dưỡng có trụ sở tại New York, một số nghiên cứu dựa trên dân số cho thấy rằng cả trà xanh và trà đen đều giúp bảo vệ các tế bào khỏe mạnh khỏi các nguy cơ gây ung thư.
Một số nghiên cứu lâm sàng sơ bộ cho thấy rằng polyphenol trong trà - đặc biệt là epigallocatechin gallate (EGCG) đóng một vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa ung thư.
Nếu bạn đang tìm cách giữ cho bộ não luôn nhạy bén khi về già, hãy cân nhắc việc bổ sung trà xanh vào chế độ ăn uống. Trong một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, mù đôi ở người được công bố trên Tạp chí Thực phẩm và Thuốc Hoa Kỳ, những người tham gia uống trà xanh hoặc bổ sung L-theanine chiết xuất từ trà đã cải thiện được tình trạng suy giảm nhận thức nhẹ.
Trong một thử nghiệm về khả năng chú ý và mức độ tỉnh táo tự báo cáo, trí nhớ được cải thiện sau khi uống trà so với giả dược.
Theo một nghiên cứu khác, trà xanh đã được chứng minh là cải thiện trí nhớ và chức năng điều hành ở người cao tuổi và cũng được phát hiện là giúp giảm căng thẳng oxy hóa.
Nhiều nghiên cứu tiết lộ rằng trà xanh giúp giảm lượng đường trong máu lúc đói và nguy cơ phát triển bệnh đái tháo đường type 2.
Trà xanh cũng đã được chứng minh là giúp tăng độ nhạy insulin, do đó insulin mà tuyến tụy sản xuất có thể duy trì lượng đường trong máu bình thường hiệu quả hơn.
Trà xanh giúp bảo vệ các tế bào sản xuất insulin và flavonoid trong trà có thể giúp loại bỏ các gốc tự do có hại và giảm viêm.
Các catechins polyphenolic có trong trà xanh đã được chứng minh là có tác dụng cải thiện mức cholesterol toàn phần và cholesterol LDL (có hại), đây là hai yếu tố nguy cơ chính gây ra bệnh tim.
Trong một nghiên cứu mang tính bước ngoặt dựa trên dân số được báo cáo trên Tạp chí Y khoa Hoa Kỳ với hơn 40.000 người Nhật trưởng thành được theo dõi trong hơn 11 năm, kết quả cho thấy uống hơn 5 tách trà xanh mỗi ngày giúp giảm 26% nguy cơ tử vong do đau tim hoặc đột quỵ so với những đối tượng cho biết uống ít hơn 1 cốc trà xanh mỗi ngày. Một nghiên cứu khác được công bố trên Tạp chí Tim mạch Dự phòng châu Âu cho thấy uống trà xanh 3 lần trở lên mỗi tuần có thể cải thiện đáng kể sức khỏe tim tổng thể.
Tin Gốc: Người Đưa Tin
Gia Đình
Hiện tượng chưa từng có: 50 thành phố nóng nhất hành tinh đều nằm trong cùng một quốc gia

Vào một ngày cuối tháng Tư, một điều rất bất thường đã xảy ra khi 50 thành phố nóng nhất hành tinh đều nằm trong cùng một quốc gia là Ấn Độ. Thông tin này dựa trên dữ liệu do AQI, nền tảng giám sát chất lượng không khí, tổng hợp.
"Không có tiền lệ nào trong thời hiện đại. Đây không phải là một tháng Tư bình thường. Và điều này đòi hỏi một sự nhìn nhận nghiêm túc dựa trên dữ liệu", AQI thông tin trên trang web.
Bảng xếp hạng của AQI được xây dựng dựa trên nhiệt độ trong suốt 24h, bao gồm mức cao nhất vào ban ngày và mức thấp nhất vào ban đêm, cùng với các dữ liệu khác như lượng mưa, gió và độ ẩm.
Theo dữ liệu từ nền tảng theo dõi chất lượng không khí AQI, mức nhiệt trung bình tại 50 thành phố nóng nhất của Ấn Độ vào ngày 27/4 lên tới 112,5 độ F (khoảng 44,7 độ C).
AQI nhận định đây là hiện tượng "chưa từng có tiền lệ trong thời hiện đại", đồng thời nhấn mạnh cần nhìn nhận vấn đề dựa trên các dữ liệu khoa học thay vì coi đây chỉ là biến động thời tiết nhất thời.
Đứng đầu danh sách là thành phố Banda thuộc bang Uttar Pradesh, miền Bắc Ấn Độ, nơi nhiệt độ trong ngày đạt khoảng 46 độ C, mức cao nhất thế giới được ghi nhận trong ngày hôm đó. Đáng chú ý, nhiệt độ thấp nhất vào ban đêm tại đây cũng không xuống dưới 34 độ C, khiến người dân gần như không có thời gian phục hồi sau nắng nóng ban ngày.
AQI cho biết phần lớn các thành phố nằm trong danh sách đều thuộc "vành đai nhiệt nội địa" của Ấn Độ, khu vực thường xuyên hứng chịu khí hậu khắc nghiệt vào mùa hè. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là đợt nắng nóng xuất hiện từ rất sớm, ngay trước giai đoạn cao điểm mùa hè vốn thường rơi vào tháng 5 và tháng 6.
Nhà khí hậu học và sử gia thời tiết Maximiliano Herrera, người chuyên theo dõi các mức nhiệt cực đoan, cho biết đợt nắng nóng khắc nghiệt mà Ấn Độ trải qua trong nửa cuối tháng trước "nằm trong số những đợt khắc nghiệt nhất, nếu không muốn nói là khắc nghiệt nhất, từng xảy ra vào tháng Tư", dù chưa phải tháng nóng nhất trong năm. Ông cho biết hàng chục, thậm chí hàng trăm kỷ lục nhiệt độ trong tháng Tư đã bị phá vỡ.
Dữ liệu của một ngày chưa hẳn cho thấy một xu hướng dài hạn, nhưng Ấn Độ từ lâu đã phải đối mặt với tình trạng nắng nóng ngày càng khắc nghiệt hơn do cuộc khủng hoảng khí hậu gây ra.
Mùa hè đang trở nên nóng hơn và bắt đầu sớm hơn. Năm ngoái, nắng nóng gay gắt đã xuất hiện từ tháng Tư tại nhiều khu vực ở Ấn Độ, nơi nhiệt độ vượt quá 100 độ F (khoảng 37,8 độ C), cao hơn tới 5 độ so với mức trung bình theo mùa.
Nắng nóng là dạng thời tiết cực đoan gây chết người nhiều nhất, và những nhóm dễ bị tổn thương chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, bao gồm trẻ nhỏ, người cao tuổi và những lao động làm việc ngoài trời.
Nhiệt độ cực đoan cũng đe dọa hoạt động nông nghiệp, sản xuất lương thực và tạo áp lực rất lớn lên nền kinh tế cũng như hệ thống y tế của Ấn Độ.
Nhiều người dân Ấn Độ lo ngại rằng phía trước có thể là một mùa hè nóng như thiêu đốt. Sự xuất hiện được dự báo sắp tới của El Niño cũng có thể mang đến nhiều rắc rối cho mùa gió mùa sắp tới của Ấn Độ.
Theo dự báo của giới khoa học, nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, nhiều khu vực ở Ấn Độ có thể đối mặt với mức nhiệt "vượt quá giới hạn sinh tồn" đối với con người vào năm 2050, kể cả với những người khỏe mạnh.
Tin Gốc: Người Đưa Tin
Gia Đình
"Ngọc trong nước" độc nhất ở sông Đà, cực bổ dưỡng người già và trẻ nhỏ đều thích

Trong kho tàng ẩm thực Việt Nam, mỗi vùng miền đều sở hữu những đặc sản gắn liền với thiên nhiên, mang theo dấu ấn riêng biệt. Với sông Đà hùng vĩ, nhắc đến đặc sản người ta không thể bỏ qua cá ngần – loại cá nhỏ bé, thân trong suốt, được ví như "ngọc trong nước" và là món quà quý giá mà thiên nhiên ban tặng. Cá ngần không chỉ nổi tiếng bởi hương vị thanh tao, mà còn có giá trị dinh dưỡng vượt trội, được nhiều chuyên gia đánh giá là thực phẩm quý cho sức khỏe.
Cá ngần là loài cá nước ngọt hoặc nước lợ, có thân hình nhỏ nhắn với chiều dài trung bình từ 5–7cm, mềm mại như cọng bún, màu trắng sữa hoặc trong suốt. Hình dáng đặc biệt này khiến loại cá nhỏ bé trở nên khác biệt hoàn toàn so với các loài cá thông thường khác.
Cá ngần còn được biết đến với những cái tên khác là cá sữa, cá nến, cá thủy tinh. Hương vị cá ngọt thanh tao, thơm ngon. Khi vào vụ, ngư dân sông Đà thường thả lưới vào sáng sớm để bắt cá.
Mùa cá ngần chỉ kéo dài từ tháng 4 đến tháng 6 dương lịch hàng năm. Chúng chủ yếu sinh sống tại các con sông lớn ở miền Bắc, trong đó cá ngần sông Đà, tỉnh Hòa Bình cũ (nay là tỉnh Phú Thọ mới) nổi tiếng với chất lượng thơm ngon vượt trội. Chính sự ngắn ngủi trong chu kỳ xuất hiện đã khiến cá ngần trở thành "lộc trời", khan hiếm và được người dân Hà Nội, cùng nhiều thực khách sành ăn, săn tìm.
Đối với người dân địa phương, cá ngần không chỉ là nguồn thực phẩm mà còn là kế sinh nhai, là một phần ký ức và hồn quê gắn bó qua nhiều thế hệ. Việc đánh bắt và tiêu thụ cá ngần đã góp phần tạo nên nét riêng của vùng đất ven sông Đà.
Điểm đặc biệt của cá ngần là có thể chế biến thành nhiều món ăn khác nhau mà vẫn giữ được vị ngọt thanh, hương thơm dịu. Người dân đã sáng tạo nên hàng loạt món ngon từ loài cá không xương này, vừa mang tính dân dã, vừa đủ tinh tế để xuất hiện trong những bữa ăn cầu kỳ.
Chả cá ngần – món ăn nổi tiếng: Cá ngần được băm hoặc xay nhuyễn, trộn cùng thịt nạc, trứng gà, thì là, hành lá, rau răm, lá lốt và bột bắp để tạo độ kết dính. Hỗn hợp này sau đó được nặn thành viên, chiên vàng giòn. Khi ăn, chả cá ngần mang lại cảm giác béo ngậy, thơm nức mùi lá gia vị, giòn ngoài mềm trong, rất dễ ăn và hấp dẫn.
Canh chua cá ngần: Món được nhiều người ưa thích. Cá được nấu cùng cà chua, dứa, hành, thì là để tạo vị chua thanh, kết hợp vị ngọt tự nhiên của cá, mang đến bát canh thanh mát, đặc biệt phù hợp trong những ngày hè oi ả. Ngoài ra, người dân còn chế biến cá ngần thành cá ngần giòn xóc mắm tỏi ớt, tạo nên hương vị đậm đà, quyện mùi thơm của gia vị.
Bún chả cá ngần: Sự kết hợp độc đáo giữa bún tươi, rau sống và cá ngần chiên giòn. Hay như chả cá ngần cuốn lá lốt, vừa dậy mùi thơm, vừa làm giảm cảm giác ngấy, mang lại sự cân bằng cho món ăn. Nhiều gia đình còn nấu cá ngần với dưa chua, hoặc rim chua ngọt để đổi vị trong bữa cơm thường ngày.
Cá ngần kho tiêu: Cá ngần kết hợp với một ít nước mắm, tiêu, đường và dầu ăn. Khi kho không cần thêm nước vì cá sẽ tự ra nước trong quá trình kho. Món này đậm đà, ăn kèm với cơm nóng thì thật tuyệt vời.
Dù nhỏ nhưng cá ngần mang trong mình rất nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe. Cụ thể trong những con cá ngần có khá nhiều đạm, omega3, vitamin B2 và B12, axit folic, sắt, magie…
Là nguồn bổ sung lý tưởng giúp tăng cường sức khỏe xương khớp, đặc biệt hữu ích cho trẻ em đang phát triển và người cao tuổi cần phòng ngừa loãng xương. Omega-3 có khả năng cải thiện trí nhớ, giảm viêm, hỗ trợ chống lại các bệnh lý về tim.
Đặc biệt, lượng vitamin và khoáng chất trong cá ngần giúp tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ mắc bệnh và hỗ trợ duy trì cơ thể khỏe mạnh. Cũng nhờ vậy mà ăn cá ngần chúng ta sẽ nhận được nhiều dưỡng chất tốt cho tim mạch, điều hòa huyết áp, giảm mỡ máu và tốt cho hệ thần kinh.
Trong y học cổ truyền, cá ngần được ghi nhận với nhiều công dụng quý: Nhuận phổi, chữa ho, kiện vị, điều hòa kinh mạch, dưỡng dạ dày và phục hồi thể lực cho người suy nhược. Người cao tuổi ăn cá ngần thường xuyên được cho là có sức khỏe tốt hơn, ít ốm vặt và sống thọ. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm dân gian và bằng chứng khoa học hiện đại càng khẳng định giá trị toàn diện của loài cá nhỏ bé này.
Những lợi ích dinh dưỡng vượt trội cùng hương vị thơm ngon đã đưa cá ngần trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua, đặc biệt là tại các thành phố lớn như Hà Nội. Vào mùa, người tiêu dùng thường tranh thủ mua cá ngần tươi để chế biến hoặc tích trữ. Sự khan hiếm theo mùa khiến loại cá này càng được săn đón, giá trị thương mại cũng nhờ đó mà tăng cao.
Cá ngần tuy nhỏ bé nhưng lại là món quà thiên nhiên quý giá với hương vị thơm ngon đặc trưng. Dù là món chiên giòn hay canh chua thanh mát, cá ngần đều mang đến trải nghiệm ẩm thực tuyệt vời. Nếu có cơ hội, đừng bỏ lỡ dịp thưởng thức loại cá đặc biệt này!
Tin Gốc: Người Đưa Tin

