Ngày 1-5, Lầu Năm Góc thông báo Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ trưởng Quốc phòng) Pete Hegseth đã ra lệnh rút 5.000 trong tổng số 38.000 binh sĩ Mỹ đang đóng quân tại Đức trong vòng sáu tháng đến một năm.
Theo News Nation, quyết định này xuất phát từ việc các đồng minh châu Âu “không thể hiện mức độ cam kết” mà Tổng thống Donald Trump mong đợi.
Việc rút quân sẽ đưa lực lượng Mỹ tại châu Âu về mức trước năm 2022 – trước khi chiến sự tại Ukraine nổ ra khiến chính quyền Biden phải tăng cường quân số.
Căng thẳng bùng phát trực tiếp từ bài phát biểu của Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 27-4 tại một trường trung học ở Marsberg.
Tại đây, ông Merz cảnh báo Mỹ có nguy cơ sa lầy ở Trung Đông, chỉ trích Washington đã thể hiện “sự yếu kém” khi bị Iran “làm nhục” và thiếu một kế hoạch mạch lạc để rút khỏi xung đột.
Ông còn lưu ý rằng phía Iran “hiệu quả hơn trong đàm phán” so với phía Mỹ, và khẳng định các hành động quân sự tại Iran cùng việc đóng cửa eo biển Hormuz đã giáng đòn mạnh vào kinh tế Đức.
Chỉ hai ngày sau, ngày 29-4 ông Trump phản pháo trên mạng xã hội Truth Social, gọi ông Merz là người “hoàn toàn không biết mình đang nói gì”, chỉ trích ông đang “làm việc rất tệ” khiến nước Đức phải đối mặt với đủ loại vấn đề, và khuyên Thủ tướng Đức nên tập trung ít hơn vào Iran, nhiều hơn vào việc giải quyết xung đột Ukraine.
Đây không phải lần đầu ông Merz bày tỏ bất đồng. Trước đó, ông đã lên tiếng rằng người Đức và châu Âu không được tham vấn trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28-2, đồng thời trực tiếp đặt câu hỏi về lối thoát của Washington khỏi cuộc xung đột này.
Hãng CBC nhận định quyết định rút quân là lời nhắc nhở mạnh mẽ về “sự sẵn sàng đáp trả của ông Trump đối với những gì ông coi là sự bất trung từ các đồng minh”.
Tờ Politico dẫn lời nhà phân tích Todd Harrison nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của Đức: nơi đây không chỉ là nơi đóng quân của gần 40.000 binh sĩ Mỹ, mà còn là trụ sở của Bộ Tư lệnh Mỹ tại châu Âu và châu Phi, cùng bệnh viện quân sự lớn nhất của Mỹ ở nước ngoài. Việc rút quân nhanh chóng, theo ông Harrison, sẽ “tốn kém và có thể làm suy yếu khả năng răn đe”.
Tờ Telegraph ngày 1-5 cũng lưu ý rằng NATO chưa thảo luận về khả năng rút quân này, vì bất kỳ động thái nào cũng đòi hỏi một thỏa thuận song phương giữa Mỹ và Đức – điều hiện chưa tồn tại.
Bất đồng Mỹ – NATO thực ra đã âm ỉ từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump (2017 – 2021), khi Washington liên tục gây sức ép buộc các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP.
Khi đó, Thủ tướng Đức Angela Merkel đã giúp hóa giải khủng hoảng, còn kế hoạch rút 12.000 binh sĩ của ông Trump bị đình lại sau khi ông thất cử và chính quyền Biden đảo ngược quyết định này.
Trong nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đẩy căng thẳng lên một nấc mới: từ đe dọa rời khỏi NATO, chỉ trích châu Âu “quân sự hóa” Ukraine gây cản trở hòa đàm, đến áp thuế quan lên các thành viên EU.
Bài phát biểu của Phó tổng thống J.D. Vance tại Hội nghị an ninh Munich năm ngoái – cáo buộc một số nhà lãnh đạo châu Âu đang theo đuổi các chính sách có thể dẫn đến “sự hủy diệt của nền văn minh phương Tây”, đồng thời ám chỉ sự ủng hộ công khai đối với các lực lượng dân tộc chủ nghĩa và cánh hữu tại châu Âu – càng khoét sâu thêm hố ngăn cách.
Trang Al Arabiya nhận định những khác biệt trong NATO đang “gay gắt hơn bao giờ hết”. Nhà khoa học chính trị Emilian Kowalski thuộc Đại học Tampere lập luận rằng Mỹ không trực tiếp phá hủy NATO, mà đang dần biến liên minh này thành một “cầu thu phí” phục vụ lợi ích Washington, ngày càng ít dung nạp các cơ chế an ninh thay thế của châu Âu.
Ở phía châu Âu, các ý tưởng về lực lượng vũ trang độc lập và “ô dù hạt nhân” riêng – ban đầu do Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đề xuất – đang được bàn thảo nghiêm túc hơn.
Dù vậy, Chiến lược Quốc phòng quốc gia Mỹ (NDS 2026) công bố đầu năm nay khẳng định Washington không có ý định rời NATO, với khoảng 80.000 binh sĩ vẫn hiện diện tại châu Âu.
Trọng tâm đang dịch chuyển: Mỹ tiếp tục ở lại, nhưng đòi các đồng minh gánh phần lớn hơn trong chi tiêu quốc phòng.
Hội nghị thượng đỉnh NATO ngày 7 và 8-6 tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) sẽ là phép thử quan trọng: liệu đây sẽ là thời điểm hòa giải, hay là bước ngoặt dẫn đến sự đổ vỡ của liên minh tồn tại gần tám thập niên?
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm nay cho biết cuộc họp với Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei kéo dài gần hai tiếng rưỡi. Đây là lần đầu Tổng thống Pezeshkian gặp Lãnh tụ Tối cao Iran kể từ khi ông Mojtaba Khamenei đảm nhiệm chức vụ ngày 8/3, cũng là lần đầu quan chức cấp cao của chính phủ Iran trực tiếp thảo luận với Lãnh tụ Tối cao.
"Điều nổi bật trong cuộc gặp là cách thức đối thoại, quan điểm, phong thái khiêm nhường và chân thành của Lãnh tụ Tối cao Khamenei, giúp cuộc thảo luận đầy tin tưởng, bình tĩnh, thấu cảm và thẳng thắn", ông nói, song không công bố chi tiết về nội dung đã trao đổi.
Theo ông Pezeshkian, lãnh đạo cấp cao nhất của Iran giao tiếp với người dân và các quan chức khác "với sự khiêm nhường và tinh thần hướng tới mọi người, trở thành hình mẫu cho hệ thống hành chính và quản lý của đất nước".
Hoạt động diễn ra trong lúc nhiều quan chức bày tỏ lạc quan rằng Mỹ và Iran đang tiến gần tới thỏa thuận nhằm chấm dứt hoàn toàn chiến sự. Trang Axios ngày 5/5 dẫn các nguồn am hiểu tình hình cho biết "Nhà Trắng tin rằng họ đang tiến gần tới đồng thuận với Iran".
Ông Mojtaba Khamenei bị thương ngày 28/2, trong đòn không kích mở đầu chiến dịch của Mỹ - Israel. Lãnh tụ Khamenei chưa xuất hiện trước công chúng từ khi đảm nhận chức vụ, các tuyên bố văn bản của ông đều được đọc trên kênh truyền hình nhà nước Iran.
Mỹ và Iran đạt được lệnh ngừng bắn từ ngày 8/4. Tuy nhiên, tình trạng Iran siết chặt eo biển Hormuz và Mỹ phong tỏa các cảng biển đối phương đã khiến thị trường toàn cầu thiếu hụt hàng triệu thùng dầu, đẩy giá nhiên liệu tăng cao.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 5/5 tuyên bố chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh hoàng" nhằm vào Iran đã chấm dứt. Theo ông, các vấn đề liên quan chương trình hạt nhân của Iran, trong đó có số phận kho uranium làm giàu ở mức cao, sẽ được giải quyết thông qua đàm phán.
Tờ South China Morning Post hôm qua (22.4) dẫn nguồn từ quân đội Trung Quốc cho hay tàu đổ bộ tấn công Type 076 đầu tiên của Trung Quốc đang trên đường đến Biển Đông để thực hiện các cuộc thử nghiệm quan trọng trên biển. Đây cũng là tàu sân bay chuyên dụng tác chiến máy bay không người lái (UAV) thế hệ mới của Trung Quốc. Bên cạnh đó, một số thông tin còn cho rằng tàu sân bay Liêu Ninh dường như đang đi đến Biển Đông.
Trước Type 076, Trung Quốc đã biên chế lớp tàu chiến Type 075 chuyên tác chiến đổ bộ tấn công. Nếu như Type 075 có độ choán nước toàn tải 40.000 tấn, Type 076 không chỉ tăng độ choán nước toàn tải lên mức 50.000 tấn mà còn được trang bị bộ phóng điện từ để tăng cường khả năng tác chiến bằng cách phóng UAV nhanh hơn. Theo giới phân tích, Trung Quốc đang hướng đến phát triển Type 076 thành tàu sân bay dành cho UAV. Không chỉ vậy, tàu Type 076 còn được tăng cường khả năng đổ bộ lưỡng cư (trên biển lẫn trên bộ) và cường độ tấn công.
Tất nhiên, Type 076 vẫn tập trung chủ lực vào năng lực đổ bộ tấn công như thế hệ trước. Theo các thông tin được công bố, tàu Type 076 có thể chở theo 1.000 binh sĩ, cùng hàng chục máy bay trực thăng các loại bao gồm cả các loại trực thăng chiến đấu đa nhiệm Z-8 và Z-9. Kết hợp thêm, dòng chiến hạm này còn mang theo 2 tàu đổ bộ đệm khí.
Những năm qua, Trung Quốc không ngừng nâng cấp dòng tàu chiến Type 075 và Type 076 trở thành tàu sân bay cỡ nhỏ. Đây là cách mà Mỹ đã áp dụng với tàu đổ bộ tấn công lớp Wasp và lớp America. Tương tự, Nhật Bản cũng đã nâng cấp tàu khu trục chở trực thăng lớp Izumo có khả năng tác chiến như tàu sân bay. Cả hai nước này đều trang bị chiến đấu cơ thế hệ 5 tàng hình F-35 phiên bản cất cánh đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng cho các lớp tàu Wasp, America, Izumo. Trong khi đó, Trung Quốc đang nỗ lực phát triển J-35 với tính năng tương tự được cho là không chỉ để trang bị cho các tàu sân bay, mà còn biên chế cả cho các tàu đổ bộ tấn công Type 075 và Type 076.
Trong chiến lược trỗi dậy sức mạnh hải quân, Biển Đông luôn là nơi mà các tàu đổ bộ tấn công của Trung Quốc xuất hiện ngay từ giai đoạn chạy thử và hoàn thiện. Mới đây, hồi đầu tháng 2, Cổng thông tin của Quân ủy T.Ư Trung Quốc đưa tin hải quân nước này vừa tổ chức cuộc tập trận ở Biển Đông. Trong cuộc tập trận, tàu đổ bộ tấn công Hải Nam thuộc loại Type 075 tiến hành "tập trận cường độ cao và định hướng chiến đấu ở Biển Đông".
Theo Cổng thông tin của Quân ủy T.Ư Trung Quốc, cuộc tập trận tập trung vào các nội dung như phối hợp trên không - biển, phòng thủ tên lửa…, đồng thời thử nghiệm và tăng cường khả năng phối hợp chiến đấu của quân đội ở vùng biển xa.
Việc tăng cường tàu Type 076 - được xem là "tàu sân bay UAV" thế hệ mới - còn cho phép Trung Quốc nâng cao năng lực phối hợp tác chiến bằng phương tiện không người lái. Vào năm 2022, tờ Hoàn Cầu thời báo đưa tin các học viện, cơ sở đào tạo của Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) tích hợp một số lượng lớn thiết bị không người lái và thông minh bao gồm các phương tiện không người lái, UAV và robot vào khóa huấn luyện đổ bộ cho học viên sĩ quan. Trong đó, ở nội dung diễn tập đổ bộ, các học viên sĩ quan không chỉ tập luyện tấn công vào bãi biển bằng xe bọc thép lội nước và tàu tấn công, mà còn có các thiết bị không người lái bao gồm UAV, phương tiện trinh sát không người lái, phương tiện chống tăng không người lái, trạm vũ khí tự hành và chó robot.
Trước đó, từ năm 2019, tờ South China Morning Post dẫn thông báo từ Cục Nam Hải thuộc Bộ Tài nguyên Trung Quốc cho biết đã triển khai mạng lưới UAV ở Biển Đông để theo dõi, giám sát những thực thể và vùng biển xa bờ. Mạng lưới giám sát UAV gồm các thiết bị được tích hợp camera độ phân giải cao, có phạm vi quan sát rộng, truyền hình ảnh theo thời gian thực để chuyển về các cơ sở mặt đất và cho chất lượng hình ảnh như thực. Các UAV thu thập hình ảnh hoặc quay phim trực tiếp và truyền về bộ phận thu phát tín hiệu trên mặt đất.
Tất cả nỗ lực trên có thể cho phép Trung Quốc ngày càng hoàn thiện khả năng kết hợp tác chiến toàn diện với UAV.
Báo SCMP ngày 2-5 dẫn nguồn từ Đài truyền hình CCTV cho biết chuyến tàu chở sầu riêng đầu tiên từ Thái Lan - nguồn cung lớn nhất cho Trung Quốc - đã chính thức khởi hành cuối tuần qua.
Chuyến tàu đi qua lãnh thổ Lào trước khi tới tỉnh Vân Nam, tây nam Trung Quốc.
Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ hơn 90% lượng sầu riêng xuất khẩu toàn cầu, với tổng kim ngạch đạt khoảng 7,5 tỉ USD trong năm ngoái.
Tại đất nước tỉ dân, sầu riêng là loại trái cây rất được ưa chuộng, thường được chọn làm quà biếu trong các dịp trang trọng.
Một quả sầu riêng nặng khoảng 6kg có thể được bán với giá lên tới 200 nhân dân tệ (khoảng 29 USD).
Tuyến vận tải mới là một phần trong chiến lược nhiều năm của Trung Quốc nhằm xây dựng mạng lưới đường sắt kết nối với Đông Nam Á. Tuyến đường sắt Trung Quốc - Lào đã đi vào hoạt động từ năm 2021 và hiện được tích hợp với hệ thống đường sắt hiện có của Thái Lan.
Điểm nổi bật của tuyến này là các toa tàu được trang bị kho lạnh duy trì nhiệt độ khoảng 13 độ C, giúp bảo quản sầu riêng trong suốt hành trình từ cảng Laem Chabang (Thái Lan), qua Lào, đến Côn Minh - thủ phủ tỉnh Vân Nam.
Theo tờ Nhân Dân Nhật Báo, mỗi sáng sẽ có các chuyến tàu chở sầu riêng Thái Lan cập bến Côn Minh, với tổng sản lượng dự kiến vượt 200.000 tấn trong năm nay. Thời gian vận chuyển chỉ mất khoảng 3 ngày.
Ngoài ra, nhờ tuyến đường sắt này, thời gian đưa sầu riêng từ Thái Lan đến Thành Đô - một đô thị lớn ở tây nam Trung Quốc - đã rút ngắn còn khoảng 5 ngày, thay vì gần một tuần như trước đây.
Nguồn cung dồi dào hơn cũng khiến giá sầu riêng nhập khẩu tại Trung Quốc giảm khoảng 30%.
