Sáng sớm 2/5, khi bình minh vừa ló rạng, không gian Đình Thi (thôn Trung Thành, xã Như Xuân) đã rộn ràng tiếng chiêng trống. Âm thanh dồn dập như đánh thức cả núi rừng, gọi bước chân người dân khắp nơi về trẩy hội.
Dòng người đổ về đình mỗi lúc một đông. Những lá cờ hội rực rỡ phấp phới trong nắng sớm, hòa cùng sắc váy áo truyền thống của phụ nữ Thái, Thổ, tạo nên bức tranh văn hóa sống động. Người khiêng kiệu, người đánh trống, người chuẩn bị lễ vật… tất cả tạo thành nhịp điệu vừa trang nghiêm vừa náo nức, mở đầu cho lễ chính quan trọng nhất của lễ hội.
Lễ hội Đình Thi năm nay diễn ra trong 2 ngày, từ 1 đến 2/5/2026 (tức 15–16/3 năm Bính Ngọ). Từ chiều 1/5, lễ tế cáo đã được tổ chức theo phong tục truyền thống, tiếp đó là hội thi văn nghệ kéo dài đến đêm. Đặc biệt là nghi lễ dâng trâu tế lễ diễn ra lúc nửa đêm – một nghi thức linh thiêng mang đậm dấu ấn tín ngưỡng bản địa.
Sáng 2/5, các nghi lễ chính như dâng hương, rước kiệu, tế lễ được cử hành trong không khí trang trọng. Đoàn rước kiệu nối dài qua các con đường làng, tiếng trống, tiếng chiêng hòa quyện cùng tiếng reo vui của người dân, tạo nên khung cảnh vừa thiêng liêng, vừa gần gũi.
“Chúng tôi rất háo hức. Lễ hội không chỉ để tưởng nhớ tiền nhân mà còn nhắc nhở con cháu về truyền thống uống nước nhớ nguồn, gắn kết cộng đồng”, ông Lê Đình Thành, người dân xã Như Xuân, chia sẻ.
Không chỉ là một nghi lễ tín ngưỡng, lễ hội còn là dịp để cộng đồng các dân tộc nơi đây gặp gỡ, giao lưu qua các hoạt động văn nghệ, thể thao. Những điệu múa, lời ca vang lên giữa sân đình, nối dài niềm vui và sự gắn bó qua nhiều thế hệ.
Đình Thi có lịch sử từ thế kỷ 16, gắn với danh tướng Lê Phúc Thành – người theo nghĩa quân Lam Sơn trong cuộc khởi nghĩa chống quân Minh (1416–1427). Sau khi đất nước giành độc lập, ông được phong đất và có công khai khẩn, lập làng, xây dựng vùng đất Như Xuân. Dưới thời vua Lê Thánh Tông, các con của ông tiếp tục cai quản 4 vùng đất, đều được phong chức và lập đền thờ.
Trải qua nhiều biến thiên lịch sử, Đình Thi vẫn là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng. Năm 1995, di tích được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Đến năm 2024, Lễ hội Đình Thi chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Trên TikTok và nhiều nền tảng mạng xã hội, cụm từ "BORG" – viết tắt của "Blackout Rage Gallon" – từng bùng nổ với hàng chục triệu lượt xem. Người tham gia sẽ pha một bình nước dung tích gần 4 lít với đủ loại nguyên liệu rồi cố uống thật nhanh trong các buổi tiệc, thử thách bạn bè hoặc quay clip khoe khả năng "chịu đô".
Ban đầu, nhiều video quảng bá trào lưu này như một cách "uống có kiểm soát", vì bình chứa thường pha thêm nước điện giải hoặc hương liệu trái cây. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cho rằng bản chất của challenge này lại cực kỳ nguy hiểm, bởi người chơi dễ mất kiểm soát lượng chất lỏng và cồn nạp vào cơ thể.
Theo nhiều video lan truyền, người tham gia thường sử dụng bình gallon cỡ lớn, bên ngoài viết những cái tên hài hước rồi thi xem ai uống nhanh hơn hoặc uống được nhiều hơn trong thời gian ngắn. Không ít người cho rằng vì có pha nhiều nước nên hỗn hợp này "an toàn hơn bia rượu thông thường". Nhưng bác sĩ cảnh báo cơ thể con người không thể xử lý lượng chất lỏng và cồn khổng lồ cùng lúc.
Năm 2023, trào lưu này gây chấn động tại Mỹ khi 46 sinh viên của Đại học Massachusetts Amherst phải nhập viện sau một buổi tiệc liên quan đến "BORG". Có thời điểm, giới chức phải huy động tới 28 xe cứu thương để đưa các sinh viên đi cấp cứu.
Các bác sĩ cho biết nhiều bình "Blackout Rage Gallon" chứa lượng rượu tương đương hàng chục ly mạnh. Một số công thức trên mạng còn hướng dẫn đổ gần nửa gallon vodka vào bình nước. Chuyên gia của Viện Quốc gia về lạm dụng rượu và nghiện rượu Mỹ cảnh báo lượng cồn như vậy "có thể gây tử vong với phần lớn mọi người", kể cả khi uống trong nhiều giờ.
Điều khiến trào lưu này bị chỉ trích mạnh là việc nó ngụy trang dưới vẻ ngoài "healthy". Những chiếc bình nước nhiều màu, thêm điện giải và hương trái cây khiến nhiều người trẻ chủ quan. Một số TikToker còn quảng bá rằng uống kiểu này sẽ "ít say hơn" hoặc "không bị mất nước". Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh nước và điện giải không thể ngăn ngộ độc cồn.
Không chỉ nguy cơ ngộ độc rượu, việc uống lượng nước quá lớn trong thời gian ngắn cũng có thể gây hạ natri máu – tình trạng cơ thể bị loãng muối nghiêm trọng. Khi đó, nước tràn vào tế bào gây phù não, co giật, hôn mê và đã từng ghi nhận các ca tử vong trên thế giới vì uống nước quá mức trong thời gian ngắn.
Nhiều chuyên gia nhận định đây là ví dụ điển hình cho việc mạng xã hội có thể biến bất cứ thứ gì thành "thử thách câu view", kể cả những thứ vốn vô hại như nước uống. Trước đây internet từng chứng kiến hàng loạt trend nguy hiểm như thử thách Tide Pod, nhịn thở đến ngất hay uống sữa nguyên gallon.
Dù vậy, các video về "Blackout Rage Gallon" vẫn tiếp tục xuất hiện với những màn cổ vũ, reo hò và khoe thành tích uống nhanh. Điều đáng lo là phần lớn người tham gia đều là thanh thiếu niên hoặc sinh viên - nhóm dễ bị cuốn theo hiệu ứng đám đông trên mạng xã hội.
Các bác sĩ khuyến cáo nếu xuất hiện biểu hiện như nôn ói liên tục, lú lẫn, khó thở, co giật hoặc bất tỉnh sau khi tham gia các thử thách uống nước hay uống rượu số lượng lớn, cần gọi cấp cứu ngay lập tức. Bởi đôi khi ranh giới giữa một "trend giải trí" và tai nạn chết người chỉ cách nhau vài phút.
Bảo tàng tỉnh Quảng Trị vừa tiếp nhận các hiện vật do đoàn thám hiểm hang động Anh – Việt hiến tặng để phục vụ công tác nghiên cứu và trưng bày.
Theo đó, đoàn thám hiểm hang động Hoàng gia Anh do ông Howard Limbert làm trưởng đoàn đã phát hiện 5 chiếc rìu đá tại hang Én thuộc vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, 5 chiếc rìu đá được xác định có niên đại khoảng 6.000–8.000 năm, thuộc thời kỳ đá mới, nhiều khả năng gắn với văn hóa Bàu Tró.
Theo thông tin từ Bảo tàng Quảng Trị, hiện 5 lưỡi rìu đá cổ được phân bổ lưu giữ tại 3 địa điểm: Tại Bảo tàng Hà Nội, qua quá trình thẩm định, các chuyên gia bước đầu nhận định những hiện vật này có niên đại từ khoảng 6.000 – 8.000 năm trước.
Trong khi đó, theo nhận định của vợ chồng ông Howard Limbert, các lưỡi rìu có thể có niên đại khoảng 5.000 năm trước Công nguyên, thuộc thời kỳ đá mới.
Bà Nguyễn Thị Phương Thảo, hướng dẫn viên tiếng Anh thuộc Bảo tàng Quảng Trị cho biết, sau khi đoàn thám hiểm hang động Hoàng gia Anh do ông Howard Limbert dẫn đầu phát hiện các lưỡi rìu đá cổ, phía đoàn đã chủ động gửi hình ảnh kèm một bức thư ngắn.
"Trong thư, ông Howard Limbert bày tỏ nguyện vọng gửi tặng các hiện vật này cho ngành văn hóa Quảng Trị. Thông tin sau đó được chuyển đến ông Đặng Đông Hà – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, và ngay lập tức Bảo tàng Quảng Trị được giao nhiệm vụ tiếp nhận", bà Nguyễn Thị Phương Thảo cho biết.
Sau đó, bà Thảo chủ động liên hệ với ông Howard Limbert và nhận được sự hợp tác rất nhiệt tình. "Đến ngày 15/4, tôi cùng lãnh đạo bảo tàng đã trực tiếp gặp vợ chồng ông để tiếp nhận 2 lưỡi rìu đá cổ", bà Thảo chia sẻ.
Theo ông Howard Limbert, trong quá trình đoàn di chuyển vào hang Sơn Đoòng, khi đi qua hang Én, thuộc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, một thành viên trong đoàn là Nguyễn An đã tình cờ phát hiện một lưỡi rìu đá.
Từ phát hiện ban đầu này, cả đoàn tiến hành tìm kiếm xung quanh và tiếp tục phát hiện thêm 4 lưỡi rìu khác. Các hiện vật đều có bề mặt nhẵn bóng, dấu hiệu rõ ràng của quá trình chế tác và sử dụng. Sau đó, đoàn đã thu thập và mang các hiện vật ra ngoài để nghiên cứu và bảo quản.
Các lưỡi rìu được xác định chế tác từ đá silic, gồm hai loại chính là rìu vai xuôi và rìu vai ngang. Trên thân và phần lưỡi vẫn còn lưu lại dấu vết ghè đẽo và mài nhẵn – đặc trưng của kỹ thuật chế tác công cụ thời tiền sử.
Đáng chú ý, nhiều hiện vật có dấu hiệu mài mòn, sứt khuyết ở phần lưỡi và chuôi. Điều này cho thấy chúng đã được sử dụng nhiều lần trong hoạt động sinh hoạt và sản xuất, như chặt cây, khai phá tự nhiên.
Các rìu đá được tìm thấy nằm trong lớp trầm tích bị nước lũ bào mòn bên trong hang Én, nơi vẫn còn dấu tích của các tầng văn hóa cổ. Điều này củng cố nhận định rằng khu vực Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng từng là nơi cư trú hoặc sinh hoạt của con người từ hàng nghìn năm trước.
Hang Én, một trong những hang động lớn nhất thế giới có chiều dài hơn 1,6 km, thể tích khoảng 6,7 triệu m³, với không gian rộng lớn, trần cao và nhiều cửa hang đón ánh sáng tự nhiên. Đây cũng là điểm du lịch mạo hiểm được khai thác từ năm 2012 và là cửa ngõ dẫn tới hang Sơn Đoòng nổi tiếng.
Kỳ thi quan trọng luôn là thời điểm cả gia đình cùng căng thẳng. Không ít phụ huynh mất ngủ nhiều ngày trước khi con bước vào phòng thi, người lo chuyện điểm số, người thấp thỏm sợ con quên giấy tờ, đi muộn hay làm bài không tốt. Tuy nhiên, các chuyên gia tâm lý cho rằng điều học sinh cần nhất trong 24 giờ cuối cùng trước kỳ thi không phải là những lời thúc ép, mà là sự bình tĩnh từ cha mẹ.
Sai lầm phổ biến đầu tiên là liên tục hỏi con chuyện học hành, điểm số hay mục tiêu đỗ đạt. Những câu như "ôn đến đâu rồi?", "có chắc làm được không?", "phải cố vào trường top nhé" thường được nói với ý động viên nhưng lại vô tình khiến học sinh cảm thấy mình đang gánh kỳ vọng quá lớn. Theo các chuyên gia, áp lực từ gia đình là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến học sinh stress trước mùa thi.
Nhiều học sinh chia sẻ điều khiến các em sợ nhất trước ngày thi không phải đề khó mà là cảm giác làm cha mẹ thất vọng. Khi người lớn càng sốt ruột, trẻ càng dễ rơi vào trạng thái hồi hộp, mất ngủ, đau đầu hoặc hoảng loạn trước giờ thi. Một số trường hợp còn xuất hiện biểu hiện rối loạn lo âu vì áp lực thành tích kéo dài.
Sai lầm thứ hai là bắt con học dồn trong đêm cuối. Nhiều phụ huynh nghĩ rằng "còn nước còn tát", cố ép con ngồi bàn học tới khuya để rà soát thêm kiến thức. Thực tế, các bác sĩ cho biết việc thiếu ngủ và hoạt động trí não quá tải ngay trước kỳ thi dễ khiến cơ thể mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và ghi nhớ vào hôm sau.
Các chuyên gia giáo dục cũng nhận định giai đoạn 24 giờ cuối gần như không còn phù hợp để nhồi nhét kiến thức mới. Điều cần thiết hơn là giúp học sinh duy trì trạng thái tinh thần ổn định, ngủ đủ giấc và giữ cơ thể thư giãn. Một giấc ngủ chất lượng đôi khi còn quan trọng hơn việc cố học thêm vài dạng bài vào phút cuối.
Sai lầm thứ ba là để con tự xoay xở toàn bộ việc chuẩn bị giấy tờ, phương tiện hay lịch trình di chuyển. Trên thực tế, không ít thí sinh từng hoảng loạn chỉ vì quên căn cước công dân, nhầm giờ thi hoặc đến muộn do không kiểm tra đường đi trước. Với tâm lý vốn đã căng thẳng, chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể khiến các em mất bình tĩnh.
Thay vì tạo thêm áp lực, điều cha mẹ nên làm trong 24 giờ cuối là hỗ trợ con những việc nhỏ nhưng thiết thực: chuẩn bị bữa ăn nhẹ, nhắc con ngủ đúng giờ, cùng kiểm tra giấy tờ dự thi, quần áo, dụng cụ học tập và phương tiện di chuyển. Một bầu không khí gia đình yên tĩnh, nhẹ nhàng đôi khi chính là "liều thuốc tinh thần" tốt nhất cho sĩ tử trước giờ G.
Các chuyên gia tâm lý khuyên rằng phụ huynh nên trò chuyện với con bằng thái độ tích cực, tránh trách móc hay đặt nặng kết quả. Chỉ cần một câu nói như "cứ bình tĩnh làm hết sức là được" cũng có thể giúp học sinh nhẹ lòng hơn rất nhiều. Sự bình tĩnh của cha mẹ chính là điều giúp con tự tin bước vào phòng thi.
