Iran: Việc Mỹ phong tỏa hải quân là ‘sự tiếp nối các hoạt động quân sự’

Phong trào đòi tách tỉnh Alberta khỏi Canada đang tạo ra áp lực chưa từng có đối với Ottawa. Phe ly khai tại Alberta ngày 5/5 cho biết họ đã nộp khoảng 302.000 chữ ký lên cơ quan bầu cử ở thủ phủ Edmonton, vượt xa ngưỡng cần thiết để đề xuất tổ chức trưng cầu dân ý.

Chính quyền Alberta cuối năm 2025 cho phép Stay Free Alberta bắt đầu thu thập chữ ký cử tri về tổ chức trưng cầu dân ý độc lập khỏi Canada. Ngưỡng tối thiểu mà phong trào này cần đạt được để yêu cầu tổ chức trưng cầu dân ý là 178.000 chữ ký.

"Đây là ngày lịch sử đối với Alberta. Chúng tôi đã vượt qua vòng loại trực tiếp và giờ bước vào trận chung kết", Mitch Sylvestre, lãnh đạo nhóm vận động Stay Free Alberta, nói, ví von nỗ lực như một giải đấu khúc côn cầu.

Nếu trưng cầu dân ý diễn ra, cử tri Alberta sẽ phải trả lời câu hỏi: "Bạn có đồng ý rằng Alberta nên chấm dứt là một phần của Canada để trở thành một quốc gia độc lập hay không?". Dù vậy, khoảng cách từ một cuộc trưng cầu dân ý tới việc tỉnh 5 triệu dân này thực sự rời Canada vẫn còn rất lớn, khi nỗ lực ly khai đối mặt rất nhiều trở ngại.

Rào cản đầu tiên đến từ các cộng đồng bản địa First Nations ở Alberta, những người hồi tháng 1 đệ đơn kiện phản đối nỗ lực của Stay Free Alberta, cho rằng động thái vi phạm các quyền theo hiệp ước giữa họ với Ottawa.

Theo luật Canada, chính quyền có nghĩa vụ phải tham vấn các cộng đồng First Nations khi ra các quyết định có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của họ. Vì Alberta cho phép tiến trình ly khai diễn ra mà chưa tham vấn đầy đủ người bản địa, các nhóm này cho rằng quy trình đó là "phi pháp".

"Cộng đồng bản địa sẽ tiếp tục dùng các cơ chế pháp lý như tòa án để ngăn tiến trình ly khai diễn ra", Daniel Beland, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học McGill ở Montreal, nói.

Thẩm phán Shaina Leonard tại Edmonton đầu tháng 4 yêu cầu giới chức Alberta không xúc tiến quá trình bỏ phiếu trước khi bà ra phán quyết về vụ kiện của cộng đồng bản địa First Nations. Nếu thuận lợi, một cuộc trưng cầu dân ý có thể diễn ra sớm nhất vào tháng 10. Nếu tòa đứng về phía cộng đồng bản địa, tiến trình trưng cầu dân ý có thể bị đình chỉ.

Trong khi đó, việc Stay Free Alberta thu thập đủ chữ ký không đồng nghĩa chính quyền tỉnh này chắc chắn sẽ tổ chức bỏ phiếu trưng cầu dân ý. Cơ quan bầu cử Alberta cần phải xác minh các chữ ký thu thập được, đề phòng các trường hợp gian lận.

Trên thực tế, mức độ ủng hộ của người dân Alberta dành cho phong trào ly khai chưa đủ mạnh, khiến nhiều chuyên gia chính trị cho rằng khả năng cuộc trưng cầu dân ý được thông qua là không cao. Một cuộc thăm dò do CBC thực hiện tháng 4 cho thấy chỉ 27% người tham gia khảo sát nói rằng họ sẽ bỏ phiếu ủng hộ việc tách khỏi Canada, trong khi 67% cho biết sẽ phản đối đề xuất này.

"Phong trào ly khai đã tồn tại từ lâu. Trong vài tháng gần đây, họ trở nên ồn ào hơn, nhưng dường như không tìm thêm được sự ủng hộ", Janet Brown, chuyên gia thăm dò dư luận, cho biết.

Thomas Lukaszuk, cựu phó thủ hiến Alberta có quan điểm thân chính quyền Canada, nói với AFP rằng phong trào ly khai này đại diện cho điều mà phần lớn người dân Alberta và Canada vốn không ủng hộ.

"Đây là một dạng phản quốc", theo ông Lukaszuk.

Ngay cả khi cuộc trưng cầu dân ý được đưa lên lá phiếu và được thông qua, tỉnh Alberta cũng sẽ không lập tức trở thành một quốc gia độc lập.

Thủ tướng Canada Mark Carney khẳng định mọi nỗ lực ly khai phải tuân thủ Đạo luật Minh bạch, được ban hành sau cuộc trưng cầu dân ý tại Quebec năm 1995, khi phe ủng hộ ly khai chỉ thua sít sao.

Theo Đạo luật Minh bạch, Hạ viện Canada có quyền quyết định nội dung câu hỏi trưng cầu dân ý có "rõ ràng" hay không. Kết quả bỏ phiếu cũng phải có cách biệt đủ lớn, thay vì chỉ thắng sát nút. Ngay cả khi trưng cầu dân ý thành công, tỉnh đó cũng không tự động độc lập mà phải đàm phán với chính phủ liên bang và các bên liên quan về biên giới, tài sản, nợ công và quyền của người bản địa.

"Có pháp quyền, có Đạo luật Minh bạch", ông Carney nói. "Mọi cuộc trưng cầu dân ý ở bất kỳ nơi nào tại Canada đều phải phù hợp với khuôn khổ đó".

Kinh tế cũng là bài toán nan giải đối với phe ly khai. Alberta dù giàu dầu khí nhưng là tỉnh không giáp biển, phụ thuộc lớn vào hệ thống hạ tầng vận chuyển năng lượng xuyên Canada cũng như thị trường Mỹ. Một Alberta độc lập sẽ phải đối mặt hàng loạt câu hỏi về tiền tệ, thương mại, biên giới, quốc phòng và quan hệ quốc tế.

Các chuyên gia cảnh báo một cuộc ly khai, ngay cả khi không thành công, cũng có thể gây bất ổn đầu tư kéo dài. Trong khi đó, Canada đang cần hàng tỷ USD cho các dự án năng lượng và cơ sở hạ tầng mới.

"Chúng ta đã chứng kiến những gì xảy ra với Quebec khi tỉnh này đòi ly khai", ông Lukaszuk nói. "Hàng trăm nghìn người đã thu dọn đồ đạc, bán nhà và rời khỏi Quebec. Các công ty lớn rời Quebec. Dòng vốn đầu tư cạn kiệt".

Không chỉ Canada, nhiều nhà phân tích tại Mỹ cũng cho rằng Washington không thực sự hưởng lợi nếu nước láng giềng bị chia rẽ.

Christopher Hernandez-Roy, phó giám đốc Chương trình châu Mỹ tại Trung tâm Chiến lược và Nghiên cứu Quốc tế (CSIS), cảnh báo một Canada rạn nứt có thể làm gián đoạn hoạt động của Bộ Tư lệnh Phòng không Bắc Mỹ (NORAD), cũng như gây phức tạp cho quan hệ thương mại giữa hai nước.

Vấn đề kinh tế, nỗi lo thiếu tiếng nói, thiếu quyền tự chủ xuất khẩu dầu mỏ là những lý do khiến nhiều người Alberta ủng hộ tỉnh này tách khỏi Canada. Alberta nắm khoảng 85% trữ lượng dầu cả nước, đóng góp 17% GDP quốc gia, nhưng các nghị sĩ tỉnh này chỉ chiếm khoảng 10% tổng số ghế quốc hội Canada.

Thủ hiến Danielle Smith trước đó cáo buộc các chính phủ liên bang tiền nhiệm đã ban hành nhiều đạo luật cản trở khả năng khai thác và xuất khẩu dầu của Alberta, khiến tỉnh thiệt hại hàng tỷ USD. Bà tuyên bố sẽ xúc tiến quy trình ly khai nếu số chữ ký được xác minh hợp lệ.

Trước nguy cơ phong trào ly khai lan rộng, Thủ tướng Carney đang tìm cách xoa dịu Alberta bằng các điều chỉnh chính sách. Sau khi lên nắm quyền, ông đã hủy thuế carbon tiêu dùng, dừng kế hoạch áp trần phát thải dầu cát và để ngỏ khả năng xây dựng thêm đường ống dẫn dầu tới tỉnh này.

Chính phủ liên bang cũng đạt thỏa thuận hợp tác mới với Alberta nhằm thúc đẩy xuất khẩu năng lượng và đầu tư hạ tầng. Ông Carney cho biết cách tốt nhất để chống lại chủ nghĩa ly khai là "làm cho đất nước vận hành hiệu quả".

"Tạo ra một Canada hiệu quả cho Alberta, cho người bản địa và cho mọi người dân Canada", ông Carney nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Một nhà khoa học cấp cao Trung Quốc đã phác thảo các ứng dụng quân sự tiềm năng của công nghệ năng lượng mặt trời từ không gian, qua đó cho thấy cách hệ thống truyền năng lượng từ quỹ đạo có thể phục vụ giám sát và tác chiến điện tử, theo South China Morning Post ngày 5.4.

Trong bài viết đăng trên tạp chí Scientia Sinica Informationis, ông Duan Baoyan, kiến trúc sư chủ chốt của dự án năng lượng mặt trời vũ trụ "Zhuri", cho biết thiết kế hệ thống quỹ đạo đã được cải tiến đáng kể. Theo đó, ngoài chức năng truyền tải điện, hệ thống còn có thể đảm nhiệm các nhiệm vụ khác nhau như liên lạc, định vị, trinh sát, gây nhiễu và điều khiển từ xa.

Ông Duan nhấn mạnh vai trò của các chùm vi sóng siêu hẹp, có thể điều khiển chính xác để truyền năng lượng từ không gian xuống trái đất.

Về nguyên tắc, công nghệ này cũng cho phép truyền tín hiệu có mục tiêu, mở ra khả năng gây nhiễu hoặc bảo mật thông tin liên lạc quân sự.

Trung Quốc hiện là một trong những quốc gia đi đầu trong lĩnh vực năng lượng mặt trời không gian. Khác với các hệ thống trên mặt đất, vốn phụ thuộc vào thời tiết và chu kỳ ngày đêm, các tấm pin đặt trên quỹ đạo có thể thu năng lượng gần như liên tục. Điện năng sau đó được chuyển thành vi sóng truyền xuống mặt đất và được chuyển đổi trở lại thông qua các ăng-ten thu trên trái đất.

Từ hơn một thập niên trước, nhóm của ông Duan đã đề xuất thiết kế OMEGA như một phương pháp chính của Trung Quốc để xây dựng hệ thống như vậy. Năm 2022, Trung Quốc đã hoàn tất cơ sở thử nghiệm cao 75 m để kiểm chứng toàn bộ quy trình, từ thu năng lượng, truyền không dây đến tiếp nhận trên mặt đất.

Trong nghiên cứu mới, ông Duan đề xuất chuyển từ mô hình một cấu trúc khổng lồ sang hệ thống mô-đun gồm nhiều đơn vị nhỏ hoạt động phối hợp. Cách tiếp cận này giúp tăng độ linh hoạt, duy trì vận hành khi một số bộ phận gặp sự cố, đồng thời giảm độ phức tạp kỹ thuật và rủi ro khi xử lý công suất lớn trong không gian, theo South China Morning Post.

Không chỉ Trung Quốc, các nước khác cũng theo đuổi công nghệ này. Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) từng đề xuất mô hình SPS-ALPHA dựa trên mạng lưới mô-đun tương tự.

Năm 2023, các nhà khoa học tại Viện Công nghệ California (Mỹ) cũng đã thử nghiệm thành công việc truyền điện bằng vi sóng trên quỹ đạo.

Được đề xuất từ thập niên 1960, năng lượng mặt trời không gian từ lâu được kỳ vọng trở thành nguồn năng lượng sạch quy mô lớn, song vẫn đối mặt nhiều thách thức về công nghệ và chi phí.

Tin Gốc: https://thanhnien.vn/trung-quoc-he-lo-tiem-nang-quan-su-tu-dien-mat-troi-khong-gian-185260406081307994.htm

Tại cuộc họp báo ngày 9-4, Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey nói rằng trong chiến dịch kéo dài hơn một tháng, tàu chiến và máy bay tuần tra biển P8 của nước này đã "theo dõi và ngăn chặn bất kỳ hoạt động nguy hiểm nào" của ba tàu ngầm Nga.

Ông Healey không tiết lộ chính xác địa điểm diễn ra chiến dịch, cho biết nó không diễn ra trong lãnh hải của Anh mà trong vùng đặc quyền kinh tế kéo dài 200 hải lý tính từ bờ biển Anh, hoặc khu vực tiếp giáp với ranh giới vùng đặc quyền của các quốc gia khác. Chiến dịch cũng có sự tham gia của Na Uy và các đồng minh không nêu tên.

Dù nói rằng không có bằng chứng nào cho thấy các tàu Nga đã gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng dưới biển, Bộ trưởng Quốc phòng Anh nói rằng việc này sẽ gửi một thông điệp tới Tổng thống Nga Vladimir Putin.

"Chúng tôi thấy hoạt động của các ông trên các đường cáp và đường ống dẫn dầu của chúng tôi, và các ông nên biết rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm phá hoại chúng sẽ không được dung thứ và sẽ phải chịu hậu quả nghiêm trọng", Hãng tin AFP dẫn lời ông Healey.

"Chúng tôi đã vạch trần những hoạt động bí mật đó. Chúng tôi đã nói rõ với ông ta và các tàu ngầm của ông ta rằng chúng tôi đã theo dõi chúng từng bước một", ông Healey nói thêm, cho rằng hành động của Nga diễn ra "trong khi các nước đang hướng sự chú ý về Trung Đông".

Theo London, các tàu của Nga bị phát hiện bao gồm một tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân lớp Akula và hai tàu ngầm chuyên dụng từ Cục Nghiên cứu biển sâu (GUGI).

GUGI nằm trong số những cơ sở bí mật nhất của Nga, chịu trách nhiệm giám sát dưới bề mặt đại dương và các tàu ngầm do thám mini chạy bằng năng lượng hạt nhân hoạt động ở vùng nước sâu, theo các chuyên gia quốc phòng.

Tàu ngầm tấn công của Nga có thể là "mồi nhử để đánh lạc hướng" cho hai tàu chuyên dụng, vốn "được thiết kế để khảo sát cơ sở hạ tầng dưới nước trong thời bình và phá hoại chúng trong thời chiến", ông Healey nói.

Tin Gốc: https://tuoitre.vn/anh-tuyen-bo-phat-hien-tau-ngam-nga-tham-do-o-bac-dai-tay-duong-20260409233119903.htm