Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nắng nóng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền như tăng huyết áp.
Khi trời nóng, cơ thể giãn mạch để tỏa nhiệt, điều này có thể khiến huyết áp giảm tạm thời. Tuy nhiên, việc mất nước do đổ mồ hôi nhiều lại khiến thể tích máu giảm và tim phải làm việc nhiều hơn.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, mất nước trong thời tiết nắng nóng có thể gây tụt huyết áp, chóng mặt, thậm chí ngất xỉu. Ở một số người, đặc biệt là người có bệnh nền, huyết áp cũng có thể dao động theo hướng tăng.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), huyết áp được phân loại như sau:
Ngay từ mức 130/80 mmHg, nguy cơ tim mạch đã bắt đầu tăng. Đặc biệt, huyết áp từ 180/120 mmHg trở lên được xem là tình trạng cấp cứu. Mức huyết áp này có thể gây tổn thương nhanh đến các cơ quan như não, tim, thận và mắt nếu không được xử trí kịp thời, theo Mayo Clinic (Mỹ).
Tiến sĩ Nieca Goldberg, bác sĩ tim mạch tại NYU Langone Health (Mỹ), cho biết thời tiết nóng có thể làm rối loạn điều hòa huyết áp, đặc biệt ở những người đang dùng thuốc điều trị.
Một số thuốc như thuốc lợi tiểu có thể làm cơ thể mất nước, khiến huyết áp biến động mạnh hơn trong điều kiện nắng nóng.
Trong thời tiết nóng, người có vấn đề về huyết áp cần chú ý:
Nếu xuất hiện các dấu hiệu này, cần nghỉ ngơi, bổ sung nước và tìm kiếm hỗ trợ y tế khi cần.
Các chuyên gia khuyến nghị:
Nắng nóng có thể khiến huyết áp dao động theo nhiều hướng, từ tụt huyết áp do mất nước đến tăng nguy cơ biến cố tim mạch. Việc hiểu rõ các ngưỡng huyết áp nguy hiểm và chủ động bảo vệ sức khỏe là điều cần thiết, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng khắc nghiệt.
Bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Phó giám đốc Bảo hiểm xã hội TP.HCM, cho biết TP.HCM là nơi tập trung nhiều bệnh viện chuyên sâu, hiện đại nhất nhì cả nước.
Năm 2025, TP.HCM có hơn 34 triệu lượt đến khám chữa bệnh được quỹ bảo hiểm y tế chi trả trên 32.700 tỉ đồng. Trong đó có hơn chục bệnh nhân được quỹ bảo hiểm y tế chi trả trên 1 tỉ đồng, trên 100 bệnh nhân được quỹ bảo hiểm y tế chi trả từ vài trăm triệu đồng lên đến 1 tỉ đồng.
Tổng số tiền mà Bảo hiểm xã hội TP.HCM chi trả cho nhóm "bệnh nhân chi phí cao" (nhóm 1% bệnh nhân chiếm tỉ trọng chi phí lớn nhất) thường chiếm từ 15% đến 20% tổng chi khám chữa bệnh bảo hiểm y tế của toàn thành phố.
Nhiều bệnh nhân tại TP.HCM đã được hưởng quyền lợi "không cùng chi trả" sau khi tham gia bảo hiểm y tế 5 năm liên tục, và có số tiền cùng chi trả vượt quá 6 tháng lương cơ sở trong năm.
Nhóm bệnh có chi phí điều trị lớn, được Bảo hiểm xã hội TP.HCM chi trả nhiều nhất là bệnh ung thư với gần 1,2 triệu lượt, quỹ bảo hiểm y tế chi trả gần 4.860 tỉ đồng, bảo hiểm xã hội thanh toán từ các loại thuốc hóa trị, xạ trị truyền thống đến các loại thuốc điều trị đích (targeted therapy) và thuốc miễn dịch đắt tiền.
Một số loại thuốc điều trị đích có giá hàng chục triệu đồng mỗi liều vẫn được bảo hiểm y tế hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ.
Tiếp theo là nhóm bệnh mãn tính như cao huyết áp, tiểu đường, tim mạch, phổi tắc nghẽn mãn tính, hen với hơn 10 triệu lượt quỹ bảo hiểm y tế chi trả hơn 6.000 tỉ đồng.
Kế đến là nhóm bệnh suy thận mãn với 270.000 lượt, quỹ bảo hiểm y tế chi trả 1.268 tỉ đồng, bao gồm chi phí chạy thận nhân tạo chu kỳ, lọc màng bụng và các loại thuốc kích tạo hồng cầu. Các nhóm bệnh trên là nhóm bệnh có chi phí duy trì suốt đời và tốn kém.
Ngoài ra là các bệnh can thiệp tim mạch. Các ca phẫu thuật tim phức tạp, can thiệp đặt stent, hoặc thay van tim có chi phí vật tư y tế lên tới hàng trăm triệu đồng/ca đều nằm trong phạm vi chi trả.
Và các bệnh nhân bị bệnh về máu, đặc biệt những bệnh nhân thiếu yếu tố đông máu (Hemophilia) được quỹ bảo hiểm y tế chi trả ở mức cao. Cụ thể, năm 2025 Bảo hiểm xã hội TP.HCM chi trả 1 trường hợp mắc bệnh thiếu yếu tố đông máu (Hemophilia) với số tiền chi trả là hơn 6,3 tỉ đồng.
Mục tiêu này được Bộ Y tế đặt ra tại Kế hoạch thực hiện Chương trình Bảo đảm mức sinh thay thế vừa được ban hành. Đây là chỉ tiêu định lượng then chốt trong bối cảnh mức sinh tại Việt Nam hiện giảm xuống dưới ngưỡng thay thế.
Tổng tỷ suất sinh (TRF) là số con trung bình mà một người phụ nữ sinh ra trong suốt độ tuổi sinh đẻ. Khái niệm này đo lường mức độ sinh đẻ của một quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ trong một năm nhất định.
Với mức sinh ước tính 1,93 con/phụ nữ trong năm 2025, mức tăng 2% đồng nghĩa cứ 100 phụ nữ sẽ sinh thêm khoảng 4 em bé mỗi năm. Mục tiêu của lộ trình này là từng bước đưa tỷ lệ sinh nhích dần lên và chạm lại mốc thay thế lý tưởng 2,1 con/phụ nữ vào năm 2030 nhằm duy trì quy mô dân số ổn định.
Số liệu cho thấy tỷ suất sinh giảm từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống 1,91 năm 2024 và nhích nhẹ lên 1,93 năm 2025, với xu hướng giảm rõ rệt tại đô thị và các khu vực phát triển. Số liệu về mức sinh năm 2025 của Cục Thống kê cũng cho thấy 11/34 tỉnh có mức sinh dưới 2,0 con/phụ nữ.
Mới đây, cơ quan này đề xuất ngân sách chi 1.800 tỷ đồng mỗi năm để hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, người dân tộc thiểu số rất ít người và cư dân tại những khu vực có mức sinh thấp. Thực tế, nhiều địa phương đã chủ động áp dụng chính sách thưởng tiền. Điển hình, TP HCM chi 3-5 triệu đồng thưởng cho gần 9.000 bà mẹ sinh đủ hai con trước tuổi 35 nhằm đối phó tình trạng tỷ lệ sinh thấp kỷ lục tại siêu đô thị 14 triệu dân.
Ngành y tế cũng định hướng rà soát và bãi bỏ các quy định hạn chế sinh con thứ ba trước đây. Thay vào đó, nhà nước khuyến khích các gia đình sinh đủ hai con, đồng thời yêu cầu cán bộ, đảng viên gương mẫu thực hiện. Bộ Y tế đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ các tỉnh thành triển khai chính sách hỗ trợ sinh con và 95% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ nắm rõ thông tin về lợi ích của việc duy trì mức sinh.
Thời gian tới, các địa phương sẽ thí điểm và nhân rộng nhiều biện pháp hỗ trợ kinh tế như san sẻ chi phí nuôi dạy con, phát triển dịch vụ trông giữ trẻ, lập ngân hàng sữa mẹ và mở rộng mô hình bác sĩ gia đình. Bộ Y tế cũng khuyến khích thanh niên kết hôn trước 30 tuổi, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công lập cho trẻ nhỏ nhằm giảm gánh nặng tài chính cho các gia đình.
Bộ Y tế đánh giá Việt Nam cần hành động đồng bộ và kịp thời để tránh rơi vào bẫy mức sinh thấp như Hàn Quốc, Nhật Bản hay Singapore. Tại những quốc gia này, tỷ lệ sinh không thể phục hồi đáng kể dù chính phủ đổ tiền đầu tư các dịch vụ hỗ trợ tài chính và chăm sóc trẻ em.
Ngay trước công bố của WHO hôm 3/5, Bộ Y tế Nam Phi thông báo cơ quan này đang điều trị tích cực cho một bệnh nhân mang quốc tịch Anh dương tính với loại virus trên tại thành phố Johannesburg. Người phát ngôn Foster Mohale cho biết giới chức Nam Phi và Viện Quốc gia về các bệnh truyền nhiễm đang khẩn trương truy vết người tiếp xúc. Ông Mohale khuyên công chúng bình tĩnh vì chỉ hai hành khách từ chuyến tàu này từng đi vào biên giới Nam Phi.
Trong số ba nạn nhân tử vong, giới chức y tế ghi nhận một cặp vợ chồng người Hà Lan. Người chồng 70 tuổi phát triệu chứng sốt, đau đầu, đau bụng, tiêu chảy đầu tiên và qua đời ngay lúc tàu cập cảng đảo St Helena. Nhà chức trách đang lưu giữ thi thể ông tại đây để chờ gia đình đưa về nước. Người vợ 69 tuổi mất tại một bệnh viện ở Johannesburg sau đó.
Đối với ca bệnh người Anh, ông khởi phát triệu chứng lúc tàu đi từ đảo St Helena đến đảo Ascension. Các nhân viên y tế đã chuyển bệnh nhân đến cơ sở tư nhân tại Sandton (Nam Phi) và tiến hành xét nghiệm cho kết quả dương tính.
Đợt lây nhiễm xảy ra khi tàu MV Hondius chở 170 hành khách, 57 thủy thủ đoàn, 13 hướng dẫn viên và một bác sĩ đi từ Ushuaia (Argentina) đến Cape Verde. Con tàu dài 108 mét rời miền nam Argentina ngày 20/3 và dự kiến kết thúc hành trình vào ngày 4/5. Trong quá trình di chuyển, MV Hondius đã đi qua Nam Cực, quần đảo Falkland, Nam Georgia cùng nhiều đảo trên Đại Tây Dương.
Tiến sĩ Emily Abdoler từ Đại học Michigan, Mỹ, đánh giá sự việc 6 người cùng mắc bệnh trên không gian kín như du thuyền vô cùng hy hữu. Chuyên gia nhận định Hantavirus không phải mầm bệnh điển hình trên tàu biển như Norovirus hay Corona. Bà đặt giả thiết virus tồn tại sẵn trên phương tiện hoặc hành khách đã tiếp xúc với nguồn lây tại các điểm dừng chân.
Hantavirus là họ virus lây truyền chủ yếu từ các loài động vật gặm nhấm, đặc biệt là chuột, sang con người. Con người thường nhiễm mầm bệnh do hít phải không khí chứa bụi bẩn lẫn nước tiểu, phân, nước bọt của chuột mang bệnh hoặc qua tiếp xúc trực tiếp.
Tùy thuộc vào chủng loại, virus này có thể gây ra hội chứng phổi suy hô hấp nặng hoặc hội chứng sốt xuất huyết kèm suy thận. Các dấu hiệu ban đầu thường giống bệnh cúm thông thường nhưng có khả năng chuyển biến xấu rất nhanh và đe dọa tính mạng người mắc. Do hiện chưa có vaccine hay thuốc đặc trị, biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất là tiêu diệt loài gặm nhấm, giữ gìn vệ sinh môi trường sống sạch sẽ.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) thống kê 890 ca nhiễm Hantavirus từ năm 1993 đến năm 2023, trong đó có trường hợp tử vong gây chấn động của bà Betsy Arakawa, vợ nam diễn viên Gene Hackman vào năm ngoái. Nhằm kiểm soát tình hình hiện tại, WHO đang phối hợp cùng các quốc gia và vùng đảo liên quan triển khai chiến dịch ứng phó khẩn cấp để khoanh vùng mầm bệnh.
