Iran tuyên bố sẽ tung chiến thuật bất ngờ nếu Mỹ nối lại tấn công

"Các tàu khu trục tên lửa dẫn đường của hải quân Mỹ đã đi qua eo biển Hormuz và đang hoạt động tại vịnh Ba Tư để hỗ trợ cho Dự án Tự do", Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo trên X ngày 4/5, nhắc đến tên chiến dịch "giải cứu" mà Tổng thống Donald Trump khởi động.

Đây là hai tàu chiến đầu tiên của hải quân Mỹ di chuyển thành công qua eo biển Hormuz kể từ khi ông Trump ngày 3/5 khởi động chiến dịch "Dự án Tự do" nhằm "dẫn đường cho tàu thuyền di chuyển an toàn khỏi vùng biển bị phong tỏa, để họ có thể tiếp tục công việc một cách tự do".

"Bước đầu, hai tàu thương mại mang cờ Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz thành công và tiếp tục hành trình an toàn", CENTCOM cho biết, nhưng không nêu tên của hai phương tiện. "Lực lượng Mỹ đang tích cực hỗ trợ các nỗ lực nhằm khôi phục hoạt động đi lại qua eo biển cho các tàu thương mại".

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó ra tuyên bố bác bỏ thông tin có tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. "Không có bất kỳ tàu thương mại hay tàu chở dầu nào đi qua Hormuz trong vài giờ qua. Những tuyên bố từ giới chức Mỹ là vô căn cứ và hoàn toàn sai sự thật", IRGC cho biết.

Kể từ khi xung đột nổ ra cuối tháng 2, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, hàng trăm tàu và khoảng 20.000 thủy thủ đã không thể đi qua eo biển này trong suốt cuộc xung đột.

Tổng thống Trump ngày 3/5 cho biết nhiều nước đã liên hệ với Mỹ đề nghị hỗ trợ các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố triển khai lực lượng quy mô lớn gồm khu trục hạm, khoảng 100 máy bay, phương tiện không người lái và 15.000 quân nhân cho chiến dịch "Dự án Tự do".

Iran ngày 4/5 cảnh báo sẽ tấn công mọi đơn vị của Mỹ tiến vào Hormuz. Truyền thông Iran đưa tin lực lượng nước này đã bắn cảnh báo và buộc một tàu chiến Mỹ phải quay đầu, các nguồn tin địa phương nói hai quả tên lửa đã đánh trúng chiến hạm này gần đảo Jask. Tuy nhiên, CENTCOM bác bỏ thông tin, khẳng định không tàu chiến nào của Mỹ bị tấn công ở eo biển Hormuz.

Tin Gốc: Vnexpress

Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) rời khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) từ hôm nay, theo thông báo được đưa ra một cách bất ngờ ngày 28/4. Giới chức UAE cho biết quyết định này "phản ánh tầm nhìn chiến lược và kinh tế dài hạn, cùng sự thay đổi trong định hướng phát triển năng lượng của đất nước".

"Giờ là lúc chúng tôi tập trung nguồn lực vào những ưu tiên liên quan lợi ích quốc gia", hãng thông tấn WAM đưa tin.

Động thái cho thấy việc UAE rời OPEC không đơn thuần là vì kinh tế, mà nước này dường như đang chủ động tách khỏi những ràng buộc cũ để xây dựng vị thế riêng ở Trung Đông, theo Kristin Diwan, chuyên gia tại Viện Các nước Arab vùng Vịnh, trụ sở tại Mỹ.

"Đó là tuyên bố độc lập của UAE", Diwan nhận định. "Abu Dhabi không còn cảm thấy cần gắn bó với những thể chế không phù hợp với lợi ích của họ".

OPEC được thành lập năm 1960 bởi 5 quốc gia gồm Iran, Iraq, Kuwait, Arab Saudi và Venezuela với mục tiêu bảo vệ lợi ích của các thành viên thông qua phối hợp điều tiết sản lượng dầu mỏ. OPEC hiện có 12 thành viên, trong đó UAE gia nhập tổ chức năm 1967.

UAE đã ám chỉ khả năng rời OPEC suốt nhiều năm, từ khi xuất hiện bất đồng với Arab Saudi về cách điều hành chính sách dầu mỏ trước thềm hội nghị thượng đỉnh OPEC+ hồi tháng 11/2020. Rạn nứt bộc lộ rõ ràng hơn trong cuộc họp tiếp theo vào tháng 7/2021.

UAE muốn nâng sản lượng dầu, vốn đã bị OPEC cắt giảm mạnh trong giai đoạn đại dịch Covid-19, trong khi Arab Saudi chủ trương duy trì chính sách này để giữ giá dầu cao. Khác biệt này xuất phát từ việc Arab Saudi cần giá dầu cao để đảm bảo nguồn thu, tài trợ cho các dự án hạ tầng tốn kém. UAE lại có nền kinh tế đa dạng hơn, ít phụ thuộc trực tiếp vào dầu mỏ.

Arne Lohmann Rasmussen, trưởng bộ phận nghiên cứu tại tổ chức tư vấn rủi ro GRM, trụ sở Đan Mạch, cho biết lập luận của UAE khá rõ ràng. Lượng dầu nằm dưới lòng đất có thể không còn nguyên giá trị trong 5-10 năm tới, khi thế giới đẩy nhanh chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch. Vì thế, khai thác dầu sớm, bán nhiều và giành thị phần khi thị trường còn hấp thụ được là lựa chọn hợp lý hơn.

Abu Dhabi những năm gần đây đã đầu tư để tăng công suất khai thác, với mục tiêu nâng sản lượng từ khoảng 3,4 triệu thùng một ngày lên 5 triệu thùng một ngày vào năm 2027, thậm chí có thể cao hơn về sau. Do đó, một khi rời OPEC, UAE sẽ không còn bị ràng buộc bởi hạn ngạch, có nhiều dư địa hơn để tăng sản lượng nếu muốn, khi chiến sự Iran kết thúc và eo biển Hormuz mở cửa trở lại.

Theo bà Diwan, trong nhiều năm, UAE ở lại OPEC phần nhiều là "vì nể nang vai trò dẫn dắt của Arab Saudi". Nhưng thông báo hôm 28/4 cho thấy "họ sẽ không còn mặc nhiên đi theo sự dẫn dắt của Riyadh nữa".

UAE và Arab Saudi từng là cặp đồng minh quyền lực nhất thế giới Arab, phối hợp chặt chẽ trong nhiều vấn đề, từ cuộc xung đột ở Yemen cho đến kiềm chế ảnh hưởng của Iran. Tuy nhiên, khác biệt chiến lược giữa hai bên ngày càng lộ rõ. Arab Saudi muốn trở thành trung tâm chính trị và kinh tế của khu vực Arab, một cực quyền lực lớn với ảnh hưởng trải rộng từ năng lượng, tài chính tới ngoại giao.

Trong khi đó, UAE lại theo đuổi một mô hình linh hoạt, thực dụng và mang tính toàn cầu hóa hơn. Ở nhiều điểm, tầm nhìn của Abu Dhabi không còn trùng khớp với Riyadh. UAE dần có những tính toán riêng ở Yemen, nội chiến tại Sudan, cũng như cách định hình cấu trúc an ninh vùng Vịnh.

"Những gì chúng ta đang chứng kiến là một UAE hoàn toàn mới", Abdulkhaleq Abdulla, nhà khoa học chính trị có tiếng tại UAE, nói. "Trong tương lai, Abu Dhabi sẽ thể hiện vai trò của mình mạnh mẽ hơn, cả ở khu vực lẫn trên thế giới".

Cuộc xung đột hiện tại giữa Mỹ, Israel với Iran càng thúc đẩy sự tách rời đó. Các đợt tập kích tên lửa và UAV đáp trả từ Iran nhằm vào hạ tầng vùng Vịnh cho thấy sự đoàn kết của khối Arab không mạnh như kỳ vọng.

Khi các nước vùng Vịnh còn cân nhắc cách đối phó Iran, Abu Dhabi đã cắt đứt nhiều mối liên hệ văn hóa và kinh tế lâu năm với Tehran. Arab Saudi lên án Iran nhưng vẫn ủng hộ nỗ lực ngoại giao do Pakistan dẫn dắt. UAE chọn giữ khoảng cách với sáng kiến này, cho thấy Abu Dhabi không hoàn toàn đồng tình với hướng tiếp cận mềm mỏng mà một số đồng minh trong khu vực đang theo đuổi.

"Tất cả các nước vùng Vịnh đều có chính sách riêng nhằm kiềm chế Iran, nhưng mọi nỗ lực đó đều thất bại", Anwar Gargash, một quan chức cấp cao của UAE, phát biểu tại một hội nghị ở Dubai hôm 27/4. "Chúng ta đã thất bại hoàn toàn trong các chính sách của mình".

Ông cho rằng sự đoàn kết của các nước vùng Vịnh "không tương xứng với mức độ nghiêm trọng của thách thức" mà cuộc chiến đặt ra. Trong khi đó, chiếc ô an ninh của Mỹ vẫn tồn tại, nhưng không còn mang cảm giác chắc chắn tuyệt đối như trước.

"Các quốc gia trong khu vực đều phải thích nghi với một thực tế mới là Mỹ không còn là chỗ dựa như trước", bà Diwan nhận định. "Điều đó buộc mỗi nước phải tự tìm con đường riêng".

Điều đó lý giải vì sao UAE ưu tiên các quan hệ song phương có giá trị thực tế, từ Mỹ đến Israel, đồng thời lạnh nhạt với những khuôn khổ khu vực mà họ cho là kém hiệu quả.

UAE tháng 9/2020 ký Hiệp định Abraham, do Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trung gian, trở thành quốc gia Arab đầu tiên tại Trung Đông bình thường hóa quan hệ với Israel trong hơn 25 năm. Abu Dhabi coi quan hệ với Tel Aviv là đòn bẩy để tăng ảnh hưởng tại khu vực và là kênh đặc biệt để tiếp cận Washington.

"Không loại trừ khả năng việc UAE rời OPEC là một thỏa thuận ngầm nào đó giữa nước này với Mỹ và Israel, trong đó Abu Dhabi giáng đòn vào OPEC để được Washington và Tel Aviv bảo vệ", Ellen Wald, chuyên gia tại Hội đồng Đại Tây Dương, nói với Middle East Eye. "Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu có một thỏa thuận quốc phòng nào đó giữa các bên được công bố trong tương lai gần".

Giới chức cùng các nhà bình luận thân chính phủ UAE gần đây liên tục đề cập những bước đi tiếp theo mà Abu Dhabi có thể thực hiện nếu theo đuổi hướng đi độc lập hơn. Một số ý kiến cho rằng UAE cũng đang cân nhắc rút khỏi Liên đoàn Arab, Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh hoặc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo, những khuôn khổ đa phương tại khu vực.

Ông Abdulla không loại trừ khả năng UAE sớm có động thái với Liên đoàn Arab, có thể là đóng băng tư cách thành viên, ngừng tài trợ cho tổ chức này, hoặc thậm chí rút lui hoàn toàn.

"UAE cuối cùng đã hành động và nhiều khả năng là vì chiến sự Iran. Đây là thời điểm mở ra cơ hội cho những quyết định mang tính bước ngoặt", Bernard Haykel, giáo sư về vùng Cận Đông tại Đại học Princeton, Mỹ, nhận định.

Tareq al-Otaiba, nhà nghiên cứu người UAE tại Trung tâm Belfer, Đại học Harvard, đã dự đoán được việc nước này rút khỏi OPEC trong một bài luận công bố tuần trước.

"Cuộc xung đột đã cho thấy ai mới là người bạn thực sự", ông al-Otaiba viết. "Điều quan trọng hơn là thế giới Arab sẽ thay đổi ra sao khi UAE quyết định tách khỏi lối đi chung và theo đuổi con đường riêng của mình".

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Hãng tin Reuters, tối 6-5 theo giờ Mỹ, Tổng thống Donald Trump dự đoán cuộc chiến với Iran sẽ sớm kết thúc, trong bối cảnh ông đang tìm kiếm một thỏa thuận nhằm chấm dứt thế bế tắc liên quan đến eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Tehran.

"Khi các vị nhìn vào những gì đang diễn ra, sẽ thấy chúng tôi làm điều đó vì một lý do rất quan trọng: Chúng tôi không thể cho phép họ sở hữu vũ khí hạt nhân. Vì vậy, tôi nghĩ phần lớn mọi người đều hiểu điều đó. Họ hiểu rằng những gì chúng tôi đang làm là đúng đắn và mọi chuyện sẽ kết thúc nhanh chóng" - ông Trump phát biểu trong cuộc vận động cho ông Burt Jones (Đảng Cộng hòa), ứng cử viên thống đốc bang Georgia.

Ông Trump nói với các phóng viên rằng Mỹ đã có các cuộc trao đổi tích cực với Iran trong 24 giờ qua, đồng thời cho biết thêm rất có thể Washington và Tehran sẽ đạt được thỏa thuận.

Sáng 7-5 (theo giờ Việt Nam), Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf - người đang giữ vai trò trưởng đoàn đàm phán của Iran trong các cuộc thương lượng với Mỹ - dường như đã chế giễu chính quyền Tổng thống Donald Trump vì tạm dừng chiến dịch "Dự án Tự do" nhằm dẫn tàu thuyền qua eo biển Hormuz, theo báo Times of Israel.

"Chiến dịch 'Trust Me Bro' đã thất bại. Giờ mọi thứ lại quay về bình thường với 'Chiến dịch Fauxios'" - ông Ghalibaf viết trên nền tảng X.

Cụm "Trust Me Bro" là cách nói mỉa mai, mang nghĩa "cứ tin tôi đi", hàm ý không đáng tin hoặc chỉ nói suông. Trong khi đó "Fauxios" dường như là cách chơi chữ từ "faux" (giả tạo) để chế giễu chiến dịch của Mỹ.

Khi thông báo tạm dừng chiến dịch "Dự án Tự do" hôm 5-5, ông Trump cho biết quyết định này được đưa ra theo đề nghị của Pakistan và một số bên khác, đồng thời khẳng định đã có "tiến triển lớn" trong các cuộc đàm phán với Iran.

Theo Hãng tin Reuters, ngày 6-5, Israel đã tấn công thủ đô Beirut của Lebanon lần đầu tiên kể từ khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng trước. Israel cho biết mục tiêu của họ là một chỉ huy thuộc lực lượng Radwan tinh nhuệ của nhóm vũ trang Hezbollah ở vùng ngoại ô phía nam thành phố.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz đã công bố hành động này trong một tuyên bố chung. Truyền thông Israel đưa tin rằng chỉ huy nói trên đã thiệt mạng trong cuộc tấn công, nhưng chưa có tuyên bố xác nhận từ quân đội Israel hay Hezbollah.

Thỏa thuận ngừng bắn ở Lebanon đã tạo nền tảng cho một thỏa thuận ngừng bắn rộng hơn giữa Mỹ - Iran. Việc Israel ngừng các cuộc tấn công vào Lebanon là một yêu cầu quan trọng mà Iran đưa ra.

Theo Hãng tin AFP, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết trong cuộc điện đàm ngày 6-5, ông đã nói với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian rằng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự của Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và các tàu thuyền gần eo biển Hormuz là vô lý.

"Tôi đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình trạng leo thang hiện nay và lên án các cuộc tấn công vô lý nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự của UAE cũng như một số tàu thuyền" - ông Macron viết trên X sau cuộc trao đổi.

Phía Iran tường thuật ông Macron và ông Pezeshkian đã thảo luận về những diễn biến mới nhất trong khu vực, tiến trình đàm phán và tình hình tại eo biển Hormuz. Tehran hoan nghênh "cách tiếp cận của Pháp dựa trên việc giải quyết các vấn đề thông qua đối thoại".

Chia sẻ với Đài Al Jazeera, lãnh đạo văn phòng chính trị của Hamas, ông Khalil al-Hayya, cho biết con trai ông đã bị thương trong một cuộc tấn công của Israel vào thành phố Gaza, Dải Gaza vào ngày 6-5.

Một người đã thiệt mạng và 10 người khác bị thương trong cuộc không kích nhằm vào khu phố Daraj ở thành phố Gaza.

Ông Hayya từng mất 3 người con trai trong các vụ ám sát trước đó của Israel, gồm hai người ở Gaza trong các cuộc giao tranh năm 2008 và 2014, và người con trai thứ ba bị giết trong một vụ ám sát lãnh đạo Hamas ở Doha năm ngoái do Israel thực hiện.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ