Hầu hết những người nuôi mèo đều quen thuộc với động tác lắc đầu ngộ nghĩnh mà thú cưng của họ thường làm sau khi ăn, uống hoặc được gãi má. Chó và các loài động vật có vú khác cũng có những hành vi tương tự.
Vậy tại sao những người bạn bốn chân của chúng ta lại lắc đầu như vậy, và liệu điều đó có nghĩa là có vấn đề gì không?
Theo các chuyên gia, thông thường, việc lắc đầu này hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, nguyên nhân có thể khác nhau một chút giữa mèo và chó.
Vì sao mèo lắc đầu?
Giáo sư Sarah Crowley, nhà nhân chủng học động vật tại Trường đại học Exeter, Anh, cho biết mèo lắc đầu khi các đầu dây thần kinh trên đầu chúng bị kích thích. “Nguyên nhân sinh lý dẫn đến hành vi này là do sự kích thích các sợi lông và đầu dây thần kinh rất nhạy cảm xung quanh đỉnh đầu, đặc biệt là quanh tai”, bà nói.
Giáo sư Amy Miele, giảng viên về hành vi động vật lâm sàng tại Trường Nghiên cứu Thú y Hoàng gia thuộc Đại học Edinburg, Anh, bổ sung rằng những đầu dây thần kinh này có thể bị kích thích bởi một cái gãi thỏa mãn, khiến mèo con lắc đầu để loại bỏ vật gây kích ứng.
“Nếu người chăm sóc chạm vào một vùng nhạy cảm ví dụ xung quanh tai hoặc ria mép, “điều này có thể dẫn đến việc mèo lắc đầu”, GS cho biết.
Động tác lắc đầu nhanh này rất hiệu quả trong việc loại bỏ các vật cản, chẳng hạn như thức ăn hoặc nước uống, khỏi tai hoặc ria mép của mèo. Nó cũng có thể giúp sắp xếp lại bộ lông của chúng. “Thông thường, sau khi lắc đầu, mèo sẽ chải chuốt mặt hoặc tai”, Giáo sư Miele nói.
Động tác lắc đầu nhanh cũng có thể biểu hiện sự khó chịu, thường là phản ứng khi bị thổi vào tai – điều bạn không nên cố tình làm, vì chúng không thích. May mắn thay, chuyển động lắc lư thất thường này thường không gây chóng mặt. “Động vật (bao gồm cả con người) dễ bị chóng mặt hơn khi xoay tròn”, Giáo sư Miele nói.
Cú lắc toàn thân
Mèo không phải là loài động vật duy nhất có những cú lắc ngớ ngẩn này. “Nhiều loài động vật có vú có phản xạ lắc đầu khi có thứ gì đó ở trong hoặc xung quanh tai”, Giáo sư Crowley cho biết. “Bạn thấy chuột và chuột cống làm điều đó khi chúng ăn và uống”.
Ở chó, các giống chó có tai dựng đứng, như chó chăn cừu Đức, có nhiều khả năng lắc đầu hơn những chú chó tai cụp như chó săn vua Charles vì dễ bị mắc kẹt vật gì đó (như hạt cỏ hoặc côn trùng) trong tai đang mở.
Những người nuôi chó có thể nhận ra các kiểu lắc người khác: kiểu lắc người săn mồi (khi chú chó của bạn cố gắng “giết” đồ chơi một cách vui vẻ bằng cách lắc đầu từ bên này sang bên kia trong khi “con mồi” đang ở trong miệng) và kiểu lắc người toàn thân, đôi khi được gọi là “kiểu lắc người khi chó ướt”.
Kiểu lắc toàn thân bắt đầu từ đầu rồi lan xuống toàn thân và kết thúc ở đuôi. Đây là kiểu lắc người sau khi tắm khiến mọi thứ trong phòng tắm của bạn đều ướt sũng trước khi bạn kịp lau khô bằng một chiếc khăn bông mềm mại.
Hành động lắc toàn thân cũng có thể là dấu hiệu của sự chuyển đổi giữa các địa điểm hoặc trạng thái hành vi; ví dụ, nếu chú chó vừa trải qua điều gì đó căng thẳng hoặc phấn khích. “Hành động này là cách giúp động vật giải tỏa căng thẳng và thiết lập lại trạng thái cảm xúc và thể chất”, Giáo sư Miele cho biết.
“Nó có thể xảy ra sau một buổi chơi đùa khá sôi nổi với một con chó khác và rất vui vẻ,” Crowley nói thêm. “Bạn thường thấy cả hai con chó chơi xong, sau đó chúng sẽ lắc người, rồi chúng sẽ đi làm việc khác”.
Khi nào cần lo lắng về việc thú cưng lắc đầu?
Mặc dù lắc đầu có thể là bình thường, nhưng nếu thú cưng của bạn bắt đầu làm điều đó thường xuyên hơn, trong những trường hợp bất thường, hoặc trong khi gãi hoặc nghiêng đầu, nó có thể là dấu hiệu của một vấn đề y tế, chẳng hạn như nhiễm trùng, ký sinh trùng, kích ứng, vấn đề thần kinh hoặc vật gì đó mắc kẹt trong tai.
“Nó gây đau đớn và khó chịu, và đó là điều duy nhất chúng có thể làm, ngoài việc thọc chân vào tai,” Giáo sư Crowley nói.
Nếu bạn lo lắng về việc thú cưng của mình lắc đầu, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y. Nếu nhiễm trùng tai không được điều trị, điều này có thể dẫn đến mất thính lực và nguy cơ nhiễm trùng lan rộng ra ngoài màng nhĩ vào tai giữa, gây ra các vấn đề về thăng bằng và khiến con vật trở nên rất yếu.
Tuy nhiên, phần lớn, lắc đầu chỉ là một hành vi bình thường đáng yêu giúp thú cưng của bạn giữ sạch sẽ và thoải mái.
Nếu được xác nhận, phát hiện này cho thấy vũ trụ có thể kết thúc sớm hơn đáng kể so với các dự báo lâu nay.
Trong thời gian dài, các nhà khoa học cho rằng vũ trụ sẽ tồn tại thêm hàng nghìn tỷ năm nữa. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đưa ra một kịch bản với "tuổi thọ" ngắn hơn đáng kể: vũ trụ của chúng ta có thể chỉ còn tồn tại khoảng 33 tỷ năm nữa.
Đây được xem là một khoảng thời gian rất ngắn trên thang đo vũ trụ, trước khi mọi thứ có thể sụp đổ trở lại trong kịch bản "Vụ Co Lớn" (Big Crunch).
Khi đó, quá trình giãn nở sẽ đảo chiều, khiến toàn bộ vật chất và không - thời gian co lại về trạng thái cực kỳ dày đặc, tương tự điều kiện ban đầu của "Vụ Nổ Lớn" (Big Bang).
Dữ liệu mới về năng lượng tối
Hành trình đi tới kết luận trên bắt nguồn từ nỗ lực lập bản đồ vũ trụ, đặc biệt là nghiên cứu về "năng lượng tối" (dark energy) - lực bí ẩn đang khiến vũ trụ giãn nở ngày càng nhanh.
Dữ liệu gần đây từ các dự án như Dark Energy Survey (DES) và Dark Energy Spectroscopic Instrument (DESI) đã lập bản đồ hàng trăm triệu thiên hà nhằm nghiên cứu quá trình giãn nở này.
Các quan sát này cho thấy, "phương trình trạng thái" của năng lượng tối - tức mối quan hệ giữa áp suất và mật độ năng lượng, yếu tố chi phối mức độ giãn nở của vũ trụ có thể không phải là một hằng số bất biến. Thay vào đó, ảnh hưởng của nó dường như biến đổi theo thời gian.
Phát hiện này cho thấy bản chất của năng lượng tối có thể khác với các giả định trước đây.
Một trong những cách lý giải được đề xuất là mô hình năng lượng tối axion (aDE), theo đó năng lượng tối không phải là một thành phần đơn lẻ, mà bao gồm cả một trường axion - dạng vật chất tối siêu nhẹ tồn tại khắp vũ trụ cùng với hằng số vũ trụ, vốn đóng vai trò như nền tảng chi phối sự giãn nở của không - thời gian.
Vũ trụ có thể kết thúc sớm hơn dự đoán
Các nhà khoa học đã áp dụng mô hình kết hợp này để phân tích dữ liệu thu thập từ dự án DES.
Kết quả cho thấy mô hình này có thể giải thích các dữ liệu quan sát, đồng thời gợi mở một hệ quả đáng chú ý: trong tương lai xa, sự tương tác giữa trường axion và hằng số vũ trụ có thể làm chậm rồi đảo chiều quá trình giãn nở, khiến vũ trụ dần co lại và tiến tới kịch bản "Vụ Co Lớn".
Khi chạy mô phỏng dựa trên mô hình phù hợp nhất với dữ liệu, nhóm nghiên cứu ước tính thời điểm kết thúc của vũ trụ vào khoảng 33.3 tỷ năm nữa.
Con số này ngắn hơn rất nhiều so với kịch bản được ước tính trước đó, vốn cho rằng vũ trụ có thể tồn tại hàng nghìn tỷ năm.
Thay vì tiếp tục giãn nở vô hạn như một "con đường kéo dài vô tận", vũ trụ có thể sẽ thực hiện một "cú quay đầu" để trở về trạng thái ban đầu.
Dù kết quả mang tính gợi mở mạnh mẽ, các nhà khoa học nhấn mạnh rằng đây vẫn là lĩnh vực nghiên cứu mới.
Các quan sát từ DES và DESI cho thấy hằng số vũ trụ có thể không cố định, nhưng vẫn cần thêm dữ liệu để xác nhận. Mô hình này cũng phụ thuộc vào nhiều biến số, và vẫn tồn tại các tổ hợp khác có thể giải thích dữ liệu quan sát.
Khi George W. Maschke bước vào bài kiểm tra của FBI năm 1995, ông mang theo sự tự tin của một người đã phục vụ nhiều năm trong quân đội với hồ sơ an ninh hoàn hảo.
Thế nhưng, cuộc đời ông đã hoàn toàn sụp đổ chỉ sau một buổi sáng. Bất chấp việc ông đã trả lời trung thực mọi câu hỏi, chiếc máy phát hiện nói dối lại đưa ra kết quả ngược lại. Nó cáo buộc ông giấu giếm thông tin mật và có liên hệ với tình báo nước ngoài.
Bị tước đoạt mọi cơ hội nghề nghiệp, Maschke bước vào hành trình đi tìm sự thật về cỗ máy đã hủy hoại đời mình và sau này trở thành người đồng sáng lập AntiPolygraph.org - một tổ chức chuyên phản đối việc sử dụng máy phát hiện nói dối.
Thiết bị mà FBI sử dụng để loại bỏ Maschke không hề mang sức mạnh ma thuật nào. Thay vào đó, nó được phát triển từ những năm 1920, cỗ máy này hoạt động dựa trên nguyên lý vô cùng cơ bản: đo lường nhịp tim, huyết áp, nhịp thở và độ dẫn điện của da.
Các điều tra viên tin rằng khi một người nói dối, cơ thể họ sẽ chịu áp lực và sinh ra các phản ứng sinh lý khác thường. Tuy nhiên, giới khoa học từ lâu đã chỉ ra những lỗ hổng chết người của phương pháp này.
Báo cáo năm 2003 của viện hàn lâm khoa học, kỹ thuật và y học quốc gia Mỹ đã thẳng thừng chỉ trích tính kém cỏi của thiết bị này.
Một nghiên cứu khác do giáo sư William G. Iacono từ Đại học Minnesota thực hiện cũng chỉ ra rằng máy phát hiện nói dối chỉ có thể nhận diện chính xác người nói thật trong khoảng 57% trường hợp. Nghĩa là, những người vô tội luôn ở thế bất lợi khi đối diện với thiết bị này.
Bất chấp những bằng chứng khoa học rõ ràng, thiết bị này vẫn sống sót như một "thây ma" suốt hơn một thế kỷ qua. Các cơ quan hành pháp và tình báo của nhiều quốc gia vẫn xem nó là công cụ đắc lực, không hẳn vì nó tìm ra sự thật, mà vì nó tạo ra sức ép tâm lý.
Giáo sư Charles R. Honts, người từng làm việc cho cơ quan đào tạo điều tra viên chính phủ, thừa nhận rằng thiết bị này thường bị lạm dụng như một công cụ ép cung mang tính cưỡng chế, dẫn đến vô số lời thú tội sai sự thật.
Đáng sợ hơn, sự tin tưởng mù quáng vào thiết bị này đã tạo ra những lỗ hổng an ninh quốc gia thảm khốc. Cựu điệp viên CIA Aldrich Ames đã dễ dàng vượt qua bài kiểm tra nói dối tới hai lần trong khi đang bí mật bán thông tin cho tình báo nước ngoài, chỉ bằng cách giữ bình tĩnh theo lời khuyên của KGB.
Nhận thức được những rủi ro to lớn, các nhà khoa học đang nỗ lực chạy đua để tìm ra những phương pháp thay thế tinh vi hơn. Một số nhóm nghiên cứu đề xuất sử dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu, nhằm loại bỏ sự thiên kiến của con người.
Trong khi đó, công ty Converus đã thương mại hóa công nghệ EyeDetect, chuyên theo dõi sự giãn nở đồng tử của mắt dựa trên nguyên lý não bộ phải làm việc cường độ cao hơn khi nói dối.
Một hướng tiếp cận khác đi sâu hơn vào bộ não con người thông qua công nghệ EEG và fMRI. Các nhà khoa học theo dõi sóng não P300 và đo lường lưu lượng máu trong não để tìm kiếm những tín hiệu điện từ phát ra mỗi khi đối tượng cố tình lừa dối.
Các thử nghiệm bước đầu cho thấy độ chính xác của những công nghệ này có thể đạt tới mức 85-87% trong môi trường phòng thí nghiệm.
Tuy nhiên, liệu chúng ta có thể thực sự chế tạo ra một cỗ máy đọc thấu tâm can con người? Câu trả lời có lẽ là không. Học giả pháp lý Kyriakos Kotsoglou nhận định rằng tư duy cho rằng hành vi, suy nghĩ và phản ứng cơ thể của con người chạy trên những đường ray song song là một quan điểm hoàn toàn phi khoa học.
Nhà khoa học thần kinh Arthur Sangil Lee từ đại học Boston cũng phát hiện ra rằng những tín hiệu não bộ mà chúng ta cho là "nói dối" thực chất lại vướng mắc với vô vàn trạng thái tinh thần phức tạp khác như sự ích kỷ hay hưng phấn.
Cuối cùng, bản chất cốt lõi của sự dối trá có thể không nằm ở công nghệ, mà nằm ở sự phức tạp của chính con người. Mỗi cá nhân có một cách thức riêng biệt để che giấu sự thật và bộc lộ cảm xúc.
Việc cố gắng lượng hóa một thứ vô hình như sự trung thực bằng những dòng điện hay biểu đồ có lẽ chỉ là một nỗ lực tuyệt vọng. Như Maschke đã cay đắng kết luận, tin rằng có một cỗ máy phát hiện nói dối hoàn hảo thực chất chỉ là một cách để con người tự lừa dối chính mình.
Theo www.zmescience.com
Theo các nhân viên kiểm lâm làm việc tại Khu bảo tồn hổ Bandhavgarh (bang Madhya Pradesh), họ đã nghe thấy tiếng gầm rú từ một trận chiến giữa những con hổ trưởng thành vào rạng sáng thứ hai (11/5).
Một đội tuần tra đã được cử đi để kiểm tra kỹ lưỡng khu vực và phát hiện xác chết của một con hổ trong rừng, trên cơ thể có nhiều vết thương nghiêm trọng, trong khi các bộ phận trên cơ thể vẫn còn nguyên vẹn.
Lực lượng kiểm lâm tiến hành điều tra nguyên nhân cái chết của con hổ và loại trừ khả năng con hổ bị bọn săn trộm bắn chết. Điều tra thêm cho thấy con hổ đã bị thiệt mạng sau một trận chiến tranh giành lãnh thổ với một con hổ đực khác.
Anupam Sahay, Giám đốc Khu bảo tồn hổ Bandhavgarh, cho biết con hổ bị chết là Pujari, một con hổ đực nổi tiếng to lớn và dũng mãnh trong khu vực. Con hổ này được 9 năm tuổi, độ tuổi sung mãn và mạnh mẽ nhất của loài hổ Bengal.
“Rõ ràng cái chết của Pujari bắt nguồn từ một trận chiến tranh giành lãnh thổ. Trên cơ thể của con vật có nhiều vết cắn, xương cổ bị gãy… cho thấy đây là một trận chiến khốc liệt”, Anupam Sahay bình luận.
Khi còn sống, Pujari đã thống trị một phạm vi rộng lớn trong khu bảo tồn Bandhavgarh. Con hổ này đã trải qua nhiều cuộc chiến mãnh liệt để bảo vệ lãnh thổ cũng như đàn con non của mình và chưa từng thất bại cho đến khi bị mất mạng.
Các nhân viên kiểm lâm nhận định thủ phạm giết chết Pujari là con hổ đực có tên D1, một trong những con hổ đực lớn nhất trong khu bảo tồn, đồng thời là đối thủ tranh giành lãnh thổ với Pujari trong suốt một năm qua.
D1 mới chỉ khoảng 7 năm tuổi nên trẻ và khỏe hơn so với Pujari, sở hữu ngoại hình to lớn không thua kém gì đối thủ.
Việc một con hổ lao vào cuộc chiến sống còn với đối thủ có kích thước và sức mạnh tương đương là điều không thường xuyên xảy ra, bởi lẽ hổ là loài sống và săn mồi đơn độc, do vậy nếu bị thương sau cuộc chiến, hổ sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc đi săn.
Hiện các nhân viên kiểm lâm vẫn chưa rõ D1 đang ở đâu nên dự đoán con hổ này cũng đang phải chịu vết thương nghiêm trọng sau trận chiến. Có thể D1 đã phải rút sâu vào rừng để dưỡng thương, thậm chí không loại trừ khả năng con vật đã thiệt mạng sau cuộc chiến với đối thủ nặng ký.
Theo số liệu thống kê mới nhất của Ủy ban Bảo tồn Động vật hoang dã Ấn Độ, hiện tại có hơn 130 cá thể hổ đang sống tại Khu bảo tồn Bandhavgarh. Cái chết của “hổ vương” Pujari được xem là một sự mất mát lớn của Khu bảo tồn này và khiến nhiều người yêu thích động vật hoang dã cảm thấy tiếc nuối.
