Trong ngày làm việc đầu tiên của Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026-2031, hôm 7/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký quyết định về đặc xá năm 2026.
Theo quyết định của Chủ tịch nước, việc đặc xá tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân được thực hiện nhân dịp 51 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/2026), chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.
Diện đặc xá là người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn hoặc đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù. Thời gian xét đặc xá tính đến ngày 31/5.
Sau khi có quyết định của Chủ tịch nước, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc – Chủ tịch Hội đồng tư vấn đặc xá, đã ký hướng dẫn về việc triển khai.
Cụ thể, người được đề nghị xét đặc xá phải đáp ứng nhiều điều kiện như: có nhiều tiến bộ, ý thức cải tạo tốt và được xếp loại chấp hành án phạt tù khá hoặc tốt. Ngoài ra, phạm nhân phải chấp hành án phạt tù ít nhất 1/3 thời gian với tù có thời hạn hoặc ít nhất 14 năm với tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn.
Phạm nhân còn phải chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền; đã thi hành xong nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác với các tội phạm tham nhũng.
Ai xem xét đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt
Chủ tịch nước, Chính phủ chủ trì, phối hợp với TAND Tối cao, VKSND Tối cao và các cơ quan, tổ chức có liên quan lập hồ sơ của người được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt để trình Chủ tịch nước xem xét, quyết định.
Mới đây, TAND Tối cao đã có hướng dẫn triển khai, trong đó nêu về những trường hợp đặc biệt với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đặc xá hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù để đáp ứng yêu cầu về đối nội hoặc đối ngoại của Nhà nước.
TAND Tối cao đề nghị, để được xem xét đề nghị đặc xá thuộc trường hợp như trên, người được xem xét phải đáp ứng một trong 3 điều kiện. Đó là, có văn bản thông báo ý kiến của Chủ tịch nước yêu cầu đặc xá; có văn bản của cơ quan đại diện ngoại giao của nước ngoài hoặc các tổ chức quốc tế; có văn bản của các bộ, cơ quan ngang bộ, các ban Đảng ở Trung ương, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Hồ sơ đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt giống với trường hợp đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù.
Thời gian chấp hành án phạt tù được hiểu là thế nào?
Hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá lý giải, thời gian đã chấp hành án phạt tù là thời gian bị tạm giữ, tạm giam, chấp hành án phạt tù. Trong đó không kể thời gian được tại ngoại, hoãn, tạm đình chỉ và giảm thời hạn chấp hành án phạt tù.
Thời gian bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án cũng được tính vào thời gian đã chấp hành án phạt tù. Thời gian được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù được tính để trừ vào phần thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại.
Ví dụ, Nguyễn Văn A bị kết án 12 năm tù, bị bắt ngày 31/5/2017, thì tính đến ngày 31/5/2026, A đã thực sự chấp hành được 9 năm, đã được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù 3 lần, tổng cộng là 2 năm. Như vậy, thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại là một năm.
Hướng dẫn cũng quy định cụ thể về thực hiện hình phạt bổ sung là phạt tiền, nộp án phí, thi hành nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác. Theo đó, một số trường hợp cũng được coi là đã thi hành xong bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác.
Các trường hợp không được đề nghị đặc xá
Theo quyết định, 15 trường hợp sẽ không được đề nghị đặc xá. Đó là, người bị kết án phạt tù về tội Phản bội Tổ quốc, Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân, Gián điệp, Bạo loạn, Khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân…
Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội khác, trước đó đã được đặc xá, có từ hai tiền án trở lên, phạm tội giết hai người trở lên hoặc giết người có tổ chức; có căn cứ khẳng định từng sử dụng trái phép chất ma túy; ba lần bị kết án phạt tù trở lên về cùng một tội do cố ý cũng không được đề nghị đặc xá.
=>> Xem chi tiết về 15 trường hợp không được đề nghị đặc xá
Sáng 15/4, TAND TP HCM xét kháng cáo kêu oan của bà Lan (49 tuổi, chủ kênh YouTube Lan Đinh) đối với bản án 1 năm 9 tháng tù về tội Lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, theo khoản 1 Điều 331 Bộ luật Hình sự.
Trong phần thủ tục, bị cáo đề nghị hoãn phiên tòa để mời luật sư nhưng HĐXX không chấp nhận. Lý do là từ sau khi tòa xử sơ thẩm đến nay, bị cáo có đủ thời gian nhưng không mời luật sư; tính chất vụ án này không thuộc bắt buộc phải có luật sư.
Trình bày kháng cáo sau đó, bà Lan cho rằng bản án sơ thẩm chưa phản ánh đúng hành vi của mình. Bị cáo thừa nhận 6 video liên quan đời sống riêng tư của vợ chồng bà Hằng do chính mình dùng điện thoại quay tại nhà ở Gò Vấp, lưu trong máy, nhưng khẳng định không phải người phát tán lên mạng.
Theo lời Lan, trước thời điểm các video xuất hiện, bà bị mất điện thoại; hai ngày sau, thành phố ban hành lệnh phong tỏa vì dịch Covid-19 nên không thể trình báo. Vài hôm sau, các nội dung này bị đăng tải liên tục trong 8 ngày.
Giải thích việc video được đăng từ tài khoản mang tên mình, bị cáo cho rằng do trong điện thoại có sẵn tài khoản cá nhân.
Trả lời HĐXX về nguồn gốc nội dung trong 6 video, Lan nói không lấy từ đâu mà do tự nghĩ ra, "không cần biết đúng hay sai", rồi tự quay và trình bày. Từ đó, bị cáo đề nghị HĐXX trả hồ sơ để điều tra lại toàn bộ vụ án.
Nêu quan điểm tại tòa, đại diện VKS xác định tài liệu trong hồ sơ, lời khai trước đó của bị cáo, cùng kết quả thẩm vấn tại tòa có đủ cơ sở xác định việc truy tố, xét xử là đúng pháp luật, không oan sai; đề nghị HĐXX giữ nguyên bản án sơ thẩm.
* Tiếp tục cập nhật.
Theo bản án sơ thẩm, năm 2021, bị cáo Lan tự ghi hình 6 video và phát tán trên tài khoản YouTube "Lan Đinh", đề cập đến đời tư của bà Hằng trong quá khứ và những thông tin không có thật, chưa kiểm chứng về gia đình bà Hằng... Trong đó, video phát ngày 13/7/2021 với hơn 53.000 lượt xem có tựa đề "bà Nguyễn Phương Hằng không sợ ai chỉ sợ Đinh Lan" có nội dung không đúng sự thật rằng "ông Dũng bị quản thúc nên không xuất hiện trong livestream của vợ".
Các video này bị xác định "chứa nội dung bịa đặt, sai sự thật, xúc phạm nghiêm trọng uy tín, danh dự, nhân phẩm của bà Nguyễn Phương Hằng và ông Huỳnh Uy Dũng; đồng thời đưa lên không gian mạng các thông tin thuộc bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư, trái quy định pháp luật".
Hành vi của bà Lan vi phạm điểm a, b khoản 3 Điều 16; điểm d khoản 1 Điều 17 Luật An ninh mạng 2018 và điểm d khoản 1 Điều 5 Nghị định 72/2013/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng.
Nhà chức trách đánh giá hành vi của Lan xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Hồi tháng 1, TAND Khu vực 7 - TP HCM xử sơ thẩm, phạt bà Lan 1 năm 9 tháng tù.
Toàn (51 tuổi, nhiều tiền án) bị TAND TP HCM xét xử về tội Giết người; Cướp tài sản; Bắt giữ người trái pháp luật, ngày 23/4.
Toàn sinh ra trong gia đình đông con tại huyện Củ Chi (cũ), sớm nghỉ học phụ giúp gia đình. Thường giao lưu với những người bất hảo, năm 21 tuổi, anh ta bị TAND TP HCM tuyên phạt 18 năm tù về tội Giết người.
Hồ sơ thể hiện, sau khi mãn hạn tù năm 2013, bị cáo trở về địa phương và tiếp tục vướng vào còn đường tội phạm. Đầu năm 2014, Toàn bị TAND huyện Dầu Tiếng (Bình Dương cũ) xử phạt 9 năm tù về tội Mua bán trái phép chất ma túy.
Ra tù chưa lâu, Toàn tiếp tục phạm tội. Tối 17/4/2024, khi đang ngồi nhậu tại một quán ở xã An Nhơn Tây (TP HCM), anh ta gặp người quen là vợ chồng anh Hoàng nên hai bên chào hỏi. Trong lúc trò chuyện, thấy Toàn đeo nhiều vàng, người vợ ngỏ ý vay tiền và nhắc chuyện hứa hẹn trước đó. Cho rằng bị coi thường, Toàn bất ngờ đập ly bia vào đầu, lớn tiếng: "Tụi bây khi dễ tao hả".
Người này sau đó đến quầy rượu lấy kéo, đâm nhiều nhát vào ngực, lưng anh Hoàng. Nạn nhân được đưa đi cấp cứu kịp thời, thoát chết nhưng bị thương tật gần 60%. Gây án xong, Toàn bỏ trốn sang Campuchia và bị bắt theo lệnh truy nã ngày 3/11/2024.
Kịch bản bắt cóc chủ thầu sang Campuchia, cướp tài sản
Quá trình điều tra, nhà chức trách xác định trong thời gian lẩn trốn, Toàn tiếp tục thực hiện nhiều hành vi phạm tội khác. Thời gian này, Toàn có đầu tư kinh doanh karaoke nhưng thua lỗ do cờ bạc, nảy sinh ý định tìm người để bắt cóc, tống tiền. Bị cáo bàn với một số người dựng kịch bản giả thuê thi công nội thất quán karaoke nhằm dụ nạn nhân sang Campuchia.
Đầu tháng 5/2024, Toàn làm quen với anh Thiêm qua mạng, sau đó mời sang Campuchia làm việc. Ngày 11/5/2024, khi anh Thiêm vừa đến nơi, bị cáo dùng súng khống chế, chích điện, đánh đập, đe dọa, buộc nạn nhân cung cấp mật khẩu tài khoản ngân hàng, rồi tự ý chuyển 400 triệu đồng. Nhóm này còn ép anh gọi về cho người thân để chuyển thêm 180 triệu đồng. Tổng cộng, Toàn và đồng phạm chiếm đoạt 580 triệu đồng.
Sau khi lấy được tiền, Toàn ép anh Thiêm uống 4 gói ma túy dạng "nước vui", khiến nạn nhân bất tỉnh, rồi chở đến bỏ tại bãi rác khu vực Campuchia giáp với tỉnh Long An cũ.
Nạn nhân may mắn được người dân địa phương phát hiện, đưa đi cấp cứu. Sau đó, cảnh sát Campuchia liên hệ gia đình để đưa anh về Việt Nam. Ngày 14/11/2024, anh Thiêm làm đơn trình báo đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an.
Sau khi nghị án, HĐXX nhận định Toàn có nhân thân xấu, từng hai lần bị kết án về các tội đặc biệt nghiêm trọng, chưa được xóa án tích nhưng vẫn tiếp tục phạm tội. Việc dùng hung khí nguy hiểm tấn công bị hại chỉ vì mâu thuẫn nhỏ thể hiện tính côn đồ, coi thường tính mạng người khác, cần xử lý nghiêm.
Theo tòa, sau khi gây án, bị cáo không dừng lại mà bỏ trốn ra nước ngoài, tiếp tục phạm tội với thủ đoạn có tổ chức. Hành vi lừa nạn nhân sang Campuchia, dùng vũ lực và công cụ hỗ trợ khống chế, đánh đập, ép sử dụng ma túy để chiếm đoạt số tiền lớn cho thấy sự liều lĩnh, manh động, bất chấp pháp luật.
HĐXX đánh giá bị cáo có ý thức coi thường pháp luật, nguy cơ tái phạm cao, cần áp dụng hình phạt nghiêm khắc, cách ly khỏi xã hội để răn đe và phòng ngừa chung.
Từ đó, tòa tuyên phạt Toàn 14 năm tù về tội Giết người, tù chung thân về tội Cướp tài sản và 2 năm tù về tội Bắt giữ người trái pháp luật. Tổng hợp, bị cáo phải chấp hành hình phạt tù chung thân.
Toàn còn phải bồi thường cho anh Hoàng 580 triệu đồng. Do anh Thiêm chưa cung cấp được chứng cứ về chi phí điều trị di chứng do sốc ma túy nên HĐXX tách phần này để giải quyết trong vụ án dân sự khác khi có yêu cầu.
Ngày 18-4, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Đồng Nai vừa ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Phan Văn Lợi (40 tuổi) và Phạm Trọng Nghĩa (40 tuổi, cùng ngụ TP.HCM) để điều tra về hành vi gây ô nhiễm môi trường.
Quyết định khởi tố bị can và lệnh bắt bị can để tạm giam đã được Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Nai phê chuẩn.
Theo điều tra, khoảng tháng 10-2024, Lợi mua da bò vụn phế thải về bán lại cho các nhà máy để kiếm lời.
Từ tháng 10 đến tháng 11-2024, Lợi khai đã mua hơn 1.000 tấn da bò vụn phế thải nhưng không tìm được nơi tiêu thụ mà để lâu thì tốn tiền thuê kho bãi. Do đó Lợi đã gọi Nghĩa tìm thuê bãi đất trống để tập kết chất thải da bò rồi tìm người bán kiếm lời chia nhau.
Việc vận chuyển chất thải da bò đến bãi tập kết mới thì Lợi trả cho Nghĩa 450.000 đồng/tấn.
Thông qua người quen, Nghĩa thuê bãi đất trống rộng khoảng 4.000m2 của ông T.N.D. (44 tuổi, ngụ xã Lộc Thạnh) với giá 15 triệu đồng/tháng, sau đó tập kết da bò phế thải về đây.
Theo cơ quan điều tra, Lợi là người có năng lực và tư cách pháp nhân liên quan thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải.
Song khi thu mua số lượng lớn chất thải da bò về bán không được, Lợi không đưa vào nhà máy tiêu hủy theo quy định mà thuê Nghĩa thu gom, vận chuyển chất thải từ tỉnh Long An (nay là Tây Ninh) đến đổ tại bãi đất trống thuộc ấp Thạnh Biên, xã Lộc Thạnh trái quy định.
Bước đầu công an xác định hai người đã đổ 567 tấn da bò phế thải ra môi trường nhưng không có mái che, để chất thải phân hủy tự nhiên, bốc mùi hôi thối gây ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm môi trường xung quanh.
Cơ quan cảnh sát điều tra nhận định hành vi của Lợi và Nghĩa đủ cấu thành tội gây ô nhiễm môi trường. Đồng thời thông báo đến những người được Lợi và Nghĩa thuê chở số chất thải trên nhanh chóng đến cơ quan công an để làm việc.
